فهرست مطالب

علوم و تکنولوژی محیط زیست - سال هجدهم شماره 3 (پاییز 1395)
  • سال هجدهم شماره 3 (پاییز 1395)
  • وی ژه نامه شماره 2
  • تاریخ انتشار: 1395/11/13
  • تعداد عناوین: 50
|
  • سعید گیتی پور *، عماد صنعتی فروش، هادی تره باری، محمودرضا عبدی، علیرضا گیتی پور، سعید حیدری صفحات 1-15
    زمینه و هدف
    آلودگی خاک های محوطه پالایشگاهها و پمپ بنزینها در اثر تماس با بنزین به یکی از مشکلات مهم زیست محیطی تبدیل شدهاست. خطرات ناشی از نشت بنزین به درون خاک و انتقال آن به منابع آب های زیر زمینی بیشتر ناشی از وجود ترکیبات BTEX (بنزن، تولوئن، اتیل بنزن، زایلن) می باشد، چراکه میزان سمیت و فراریت این ترکیبات بالا بوده و به میزان قابل توجهی در سوخت بنزین معمولی یافت میشوند.
    روش بررسی
    در این تحقیق فرآیند حذف آلاینده های BTEX از خاک های آلوده به بنزین با استفاده از روش استخراج بخارات آلایندهها (SVE) مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور نمونه خاک طبیعی غیر آلوده پس از آلوده شدن با بنزین با استفاده از روش SVE مورد پاک سازی واقع شده است. آزمایش های فرآیند پاک سازی در سه بازه زمانی 4 ، 8 و 12 ساعت و در سه دمای متفاوت 20، 40 و 60 درجه سانتی گراد انجام گرفت.
    یافته ها
    این پژوهش نشان داد که کارایی روش SVE در حذف ترکیبات BTEX از خاک بسیار مناسب بوده و در مقیاس آزمایشگاهی به بیش از 99% می رسد. همچنین بر اساس نتایج آزمایش های صورت گرفته قابلیت حذف این ترکیبات با روش SVE رابطهای معکوس با نقطه جوش آن ها دارد. ضمنا بالا بردن دمای آزمایش ها باعث تسریع در فرآیند پاک سازی نمونه های خاک گردید. به طوری که افزایش دما از 20 درجه سانتی گراد به 40 درجه سانتی گراد و نیز از 40 درجه به 60 درجه سانتی گراد میزان بازدهی حذف ترکیبات BTEX را در مدت 12 ساعت به ترتیب 10% و 26% بیش تر نمود.
    نتیجه گیری
    دستاورد های حاصل از این پژوهش نشان می دهد که روش استخراج بخارات آلاینده ها جهت حذف ترکیبات آلی آروماتیک از خاک یک روش مناسب و کارا است که در صورت اجرای صحیح می توان به بازدهی بالایی در دفع این گونه آلاینده ها از خاک دست یافت.
    کلیدواژگان: آلودگی خاک، بنزین، استخراج بخارات آلاینده ها، ترکیبات BTEX، دما
  • محمدرضا گودرزی*، باقر ذهبیون، علیرضا مساح بوانی صفحات 15-26
    زمینه و هدف
    شبیه سازی بارش–رواناب در بسیاری از مطالعات هیدرولوژی، از جمله بررسی اثر تغییر اقلیم بر جریان رودخانه، پیش بینی سیلاب و برنامه ریزی منابع آب از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مدل SWAT[1] برای شبیه سازی انتقال جریان، رسوب و متغیرهای کیفی (فسفر و نیتروژن و...) در حوضه های آبریز استفاده می گردد. مدل SWAT یک مدل سری زمانی توزیعی با مبنای فیزیکی می باشد. این مدل قابلیت اتصال به GIS[2] را دارد، لذا حجم وسیعی از داده ها به صورت لایه های اطلاعاتی مانند کاربری اراضی، خاک و DEM[3] با استفاده از توانمندی های GIS توسط مدل بکار می رود. هدف اصلی از این تحقیق تست کارایی مدل SWAT به عنوان شبیه ساز جریان در سطح مقیاس حوضه آبریز می باشد.
    روش بررسی
    در این مطالعه اقدام به آماده سازی این مدل برای حوضه آبریز قره سو شده است. با استفاده از بهینه ساز SWAT-CUP اقدام به بهینه سازی پارامترها گردید.
    یافته ها
    در واسنجی مدل دوره 1996-1992 ضریب تعیین ((R2 شبیه سازی جریان ماهانه برابر 82/0 و ضریب Nash–Sutcliffe (Ens (نیز برابر 8/0 و در دوره اعتبارسنجی 2000-1998 همین ضرایب به ترتیب برابر 77/0 و 73/0 بدست آمد.
    بحث و نتیجه گیری
    این نتایج حاکی از موفقیت مدل با استفاده از پارامترهای بهینه شده در شبیه سازی جریان ماهانه حوضه قره سو می باشد.
    کلیدواژگان: مدل توزیعی هیدرولوژیکی، شبیه سازی بارش، رواناب، واسنجی، SWAT
  • سحر لطفیان *، علی احمدی مقدم، علی اصغر معصومی صفحات 27-37
    زمینه و هدف
    گاز SO2 و سایر گازهای آلاینده اثرات منفی زیادی را بر محیط زیست تحمیل می کنند. به واسطه فعالیت کارخانه ذوب مس مجتمع سرچشمه در هر ساعت حجم بسیار زیادی گاز از دودکش کوره های انعکاسی و مبدل خارج می شود که SO2 به ترتیب 2/6 درصد و 4/8 درصد این گازها را تشکیل می دهد. این مطالعه با هدف بررسی تاثیر این گازها بر فلور گلسنگی منطقه انجام شد.
    روش بررسی
    بدین منظور نمونه های گلسنگی از 35 ایستگاه در فاصله 5 کیلومتری از دودکش ها و با توجه به نحوه پراکنش گاز SO2 در سه جهت اصلی جمع آوری و در همین حال میزان پوشش و تراکم آنها نیز اندازه گیری شد.
    یافته ها
    پس از شناسایی نمونه ها مشخص شد که 25 تاکسون برای کرمان جدید هستند و برای اولین بار گزارش می شوند. نتایج اندازه گیری و مقایسه تراکم و پوشش گلسنگ ها نشان داد در جهت شمال شرقی که بیشترین آلودگی SO2 اندازه گیری شده است، پوشش و تراکم آنها نسبت به سایر جهات کمتر و پس از آن به ترتیب در جهات غرب و جنوب شرق میزان تراکم و پوشش تحت تاثیر قرار گرفته است. پوشش و تراکم در ایستگاه شاهد با شرایط اکولوژیکی مشابه اما با هوای غیرآلوده در مقایسه با ایستگاه های دیگر بسیار بیشتر بود.
    نتیجه گیری
    با توجه به نتایج به دست آمده مشخص گردید میزان تراکم و پوشش گلسنگ ها تحت تاثیر آلاینده های محیطی قرار گرفته و به طور کلی می توان گفت که در مناطقی با سطوح SO2 بالا گونه های گلسنگ کمتری یافت خواهند شد که این به دلیل مرگ و میر و نابودی گونه های حساس می باشد.
    کلیدواژگان: گلسنگ، گاز SO2، مجتمع مس سرچشمه، کرمان
  • مینو مشتاقی*، محمد کابلی، مجید سیرتی صفحات 38-56
    زمینه و هدف
    ارزیابی های استراتژیک زیست محیطی، راهکار مناسبی درکاهش اثرات سوء فعالیت صنایع بر محیط زیست می باشد. از پارامترهایی که در این پژوهش مورد سنجش قرار گرفته است تراز معادل صوت درپارک ملی خجیر می باشد. از آنجایی که فعالیت راه سازی در پارک برای احداث جاده اصلاحی پارچین ضروری بوده، در نظر داشتن ماتریس ارزیابی استراتژیک برای کاهش نقاط ضعف و تهدیدات از اهداف این پژوهش می باشد.
    روش بررسی
    بوسیله ارزیابی استراتژیک زیست محیطی، امکان بررسی هریک از نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید امکان پذیر می گردد. بنابراین با استفاده از پرسش نامه تحلیلی-توصیفی به هریک از پارامترهاوزنی تعلق گرفت. با مشاهدات عینی و نظر کارشناسان ضریبی برای هر رتبه در نظر گرفته شد تا ماتریس(SWOT) تشکیل گردد. در انتها ماتریس استراتژیک کمی شده(QSPM)، تا الویتهای اجرایی مشخص گردد.
    یافته ها
    جدول مربوط به ارزیابی عوامل داخلی (قوت- ضعف) عدد 03/3 را نشان می دهدکه به اهمیت نقاط قوت اشاره دارد. در جدول مربوط به ارزیابی عوامل خارجی عدد 36/3به دست آمده است که نشاندهنده شرایط غالب فرصت ها در منطقه است. آنالیز نهایی ارزیابی استراتژیک نشاندهنده 5 هدف کلی است که به ترتیب وزن در الویت اجرایی قرار گرفته است. استراتژی سوم(St3 ) با وزن 83/5 در الویت برنامه اجرایی و استراتژی پنجم (St5) با وزن 68/0 از کم ترین جذابیت برخوردار بودودر نتیجه در الویت پایانی قرار دارد.
    نتیجه گیری
    باتوجه به اینکه ماتریس موقعیت استراتژیک اندازه گیری صدا در پارک خجیر در وضعیت محافظه کارانه است، کاهش تهدیدات و نقاط ضعف درمنطقه برای حصول به فرصتهای موجوددر الویت اجرایی اقدامات قرار می گیرند تا آنالیزهای صورت گرفته در سنجش صوت از خطای کمتری برخوردار باشد.
    کلیدواژگان: ارزیابی استراتژیک زیست محیطی، تراز معادل صوت، پارک ملی خجیر، SWOT، QSPM
  • حسام الدین سالاریان*، هومن نادری، مرتضی حسین زاده صفحات 57-69
    زمینه و هدف
    در این مقاله یک سیستم پمپ حرارتی زمین گرمایی با مبدل حرارتی بسته عمودی U شکل که انرژی مورد نیاز خود را از اعماق زمین تامین می کند مورد بررسی قرار می گیرد. تحلیل اکسرژی برای این سیستم انجام شده، همچنین راندمان و ضریب عملکرد آن بدست می آید.
    روش بررسی
    روابط انرژی، اکسرژی، آنتروپی و آنتالپی برای هر دو سیستم پمپ حرارتی زمین گرمایی اعمال شده و نتایج بر اساس شرایط جغرافیایی و آب و هوایی منطقه لاریجان ارائه گردیده است. به دلیل وجود چشمه آبگرم در این منطقه تحلیل جامع اکسرژی دو سیستم پمپ حرارتی زمین گرمایی با مبدل حرارتی بسته عمودی U شکل و باز بدست می آید.
    یافته ها
    بیشترین اتلاف اکسرژی در هر دو سیستم مربوط به فن کندانسور می باشد. همچنین نتایج نشان می دهند که ضریب عملکرد و راندمان سیستم پمپ حرارتی زمین گرمایی با کویل زمینی باز بالاتر می باشد که به دلیل دمای بالا تر اولیه (دمای زمین یا چشمه آبگرم) می باشد.
    نتیجه گیری
    نتایج نشان می دهدپمپ حرارتی با سیکل باز دارای ضریب عملکرد وهمچنین راندمان اکسرژی بالاتری نسبت به پمپ حرارتی زمین گرمائی با سیکل بسته می باشد.
    کلیدواژگان: پمپ حرارتی زمین گرمایی، انرژی، اکسرژی، ضریب عملکرد
  • عبدالله درگاهی، رضا دهقان زاده، وحیده فهیمی نیا، یحیی جباری، فرناز عزیزی* صفحات 71-80
    زمینه و هدف
    ذرات از آلاینده های اصلی از دیدگاه مخاطرات بهداشت عمومی، سلامتی و همچنین زیست محیطی می باشد. هدف از انجام این پژوهش، بررسی روند ماهانه، فصلی، سالانه PM10 و تعیینمیزان تغییرات کیفیت هوای شهر تبریز با تکیه بر شاخص AQI و ارتباط آن با خشکی دریاچه ارومیه در سال های90-1387، به منظور تدوین برنامه ای دانش بنیان در جهت مدیریت کنترل ریزگرد می باشد.
    روش بررسی
    این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی است. داده های مربوط به غلظت PM10 از سازمان محیط زیست شهر تبریز و داده های مربوط به تغییرات سطح دریاچه ارومیه از سازمان هواشناسی استان آذربایجان غربی جمع آوری شد. سپس داده ها براساس سال، فصل، ماه و شاخص کیفیت هوا بررسی و رابطه تغییرات سطح دریاچه ارومیه با غلظت آلاینده توسط نرم افزار ver.21 SPSS تحلیل شد.
    یافته ها
    تغییرات غلظت PM10 در این چهار سال اختلاف معناداری داشته ولی روند ثابتی نداشته است، به طوری که در سال 87 غلظت آن 70±13/86 و در سال های 88، 89 و90 به ترتیب به 73± 69/92، 42± 40/87 و87/60± 63/83 میکروگرم بر مترمکعب بوده است. فصول بهار و زمستان و ماه های اردیبهشت و اسفند به ترتیب با 57/95، 81/88، 01/98، 18/103میکروگرم بر مترمکعب بالاترین میزان ذرات را داشته اند.
    نتیجه گیری
    در طی سال های 1390-1387، در بین ماه های سال، اسفند و در بین فصول، بهار و زمستان بدترین کیفیت هوا را از نظر آلاینده PM10داشتند که به دلیل شرایط جوی در زمان های یاد شده از یک سو و شرایط ویژه دریاچه ارومیه از نظر خشکی و ورزش بادهای غالب از طرف دریاچه به شهر تبریز از سوی دیگر می باشد. لذا چندین عامل در افزایش میزان ریزگردها، به خصوص ذرات خطرناک نمک تاثیر دارند که نیاز به مدیریت یکپارچه در جهت کاهش این آلاینده وجود دارد.
    کلیدواژگان: کیفیت هوا، PM10، شهر تبریز، شاخص AQI، دریاچه ارومیه
  • راضیه یوسفی گل بته، فائزه رمضانی مقدم صحرایی، میترا محمدی*، شهاب هوشمند، ماندانا محمدی صفحات 81-97
    زمینه و هدف
    کنترل گازهای خروجی خودروها با توجه به نرخ بالای تولید خودرو در ایران و انتشار گازهای سمی توسط آن ها از اهمیت خاصی برخوردار است. در این مطالعه، میزان آلاینده های خروجی (مونوکسید کربن، دی اکسید کربن و هیدروکربن های نسوخته) از اگزوز خودروهای پژو206، سمند معمولی و سمند تاکسی در شهر مشهد در فاصله سال های ساخت 1387-1383 مورد بررسی قرار گرفت.
    روش بررسی
    داده های اولیه از مراکز معاینه فنی خودرو گردآوری شده و توسط نرم افزار Excel و آزمون چند دامنه ای دانکن در سطح اطمینان 5 درصد (05/0
    یافته ها
    نتایج نشان داد که خودروهای سمند معمولی و تاکسی در مقایسه با پژو 206، به طور معنی داری آلاینده های هیدروکربن و مونوکسیدکربن بیش تری تولید می کنند درحالی که پژو 206، میزان بیش تری از دی اکسید کربن را ایجاد می نماید. این امر می تواند به علت متفاوت بودن سازوکار احتراق سوخت (کامل یا ناقص) در این خودروها باشد. همچنین سیر نزولی در روند تولید آلاینده های هیدروکربن و مونوکسیدکربن برخلاف دی اکسید کربن،در فاصله سال های ساخت 1387-1383 توسط پژو206 مشاهده گردید. هرچند میزان تولید تمامی آلاینده های یادشده توسط خودروهای سمندمعمولی و تاکسی کاهش یافت.
    نتیجه گیری
    لذا پژو 206 خودرو مناسب تری از لحاظ استانداردهای زیست محیطی در مقایسه با خودروهای سمند معمولی و تاکسی می باشد. همچنین سمند تاکسی در رقابت با سمند معمولی آلاینده بیش تری تولید می کند. امید است با بررسی منظم عملکرد خودروهای داخلی، بهبود کیفیت آن ها و تولید خودروهای سبز بتوانیم غبار خاکستری آسمان را بزداییم.
    کلیدواژگان: آلاینده های خروجی از اگزوز، سمند، پژو 206، مرکز معاینه فنی خودرو
  • مرتضی تاکی*، یحیی عجب شیرچی، احمد قبادی فر صفحات 99-114
    زمینه و هدف
    امروزه مصرف بی رویه انرژی در بخش کشاورزی علاوه بر افزایش قیمت تمام شده محصولات، باعث ایجاد آلودگی های زیست محیطی فروانی شده است. هدف از تحقیق حاضر استفاده از روش غیرپارامتریک تحلیل پوششی داده ها به منظور بررسی میزان کارایی انرژی و همچنین انتشار گازهای گلخانه ای از مزارع گندم آبی دشت سیلاخور استان لرستان بود.
    روش بررسی
    داده ها از طریق تکمیل پرسش نامه و مصاحبه حضوری با 150 کشاورز گندمکار این دشت به دست آمد.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که میزان مصرف انرژی در سطوح 1/0 تا 2 هکتار، 1/2 تا 5 هکتار و 5 هکتار به بالا به ترتیب 22134، 24128 و 25078 مگاژول بر هکتار بوده و نهاده بذر، کود و سموم مصرفی در هر سه سطح بیشترین میزان مصرف را به خود اختصاص می دهد. نتایج حاصل از تحلیل پوششی داده ها نشان داد که کارایی فنی، کارایی فنی خالص و کارایی مقیاس در سطح 5 هکتار به بالا به ترتیب با مقادیر 88، 93 و94 درصد از مقادیر مشابه در سایر سطوح بیشتر است. نسبت انرژی صرفه جویی شده در هرسه سطح به ترتیب برابر 83/6، 11/8 و 54/6 درصد محاسبه شد.
    نتیجه گیری
    با به کارگیری نتایج حاصل از این روش می توان در سطوح فوق به ترتیب حدود 1512، 1957 و 1640 مگاژول بر هکتار انرژی صرفه جویی کرد. نتایج حاصل از بررسی گازهای گلخانه ای در این کشت نشان داد که در سه سطح، نهاده سوخت دیزل بیشترین سهم در میزان آلاینده های زیست محیطی را دارد. بهینه سازی انرژی مصرفی در سطوح فوق در کل می تواند 67/6516 کیلوگرم معادل گاز CO2 از میزان آلاینده های حاصل از تولید این محصول را بکاهد.
    کلیدواژگان: تحلیل پوششی داده ها، کارایی مقیاس، گندم آبی، واحدهای ناکارا، گازهای گلخانه ای
  • محمد جواد ذوقی*، آریامن قویدل، محسن سعیدی صفحات 115-127
    زمینه و هدف
    یکی از منابع انتشار گاز گلخانه ای، فرایندهای دفع پسماندهای شهری می باشد. سیستم های مدیریت پسماند بر میزان انتشار گاز گلخانه ای از این منابع تاثیر دارد. در این مطالعه، میزان گاز گلخانه ای خروجی از پسماند لوندویل واقع در استان گیلان، تحت سیستم های جامع مدیریت پسماند (IWMSs) مختلف، مقایسه شده است. این مقایسه با استفاده از روش ارزیابی چرخه حیات (LCA) صورت گرفته است.
    روش بررسی
    سیستم های مدیریتی مورد مقایسه، شامل سیستم موجود مدیریت پسماند در لوندویل و سه سیستم مدیریتی دیگر می باشد. فرایند دفع در سیستم مدیریتی موجود در لوندویل (سیستم S1) دفن پسماند در دفنگاه بهداشتی زباله می باشد. فرایندهای دفع در سه سیستم مدیریتی دیگر، شامل دفن در دفنگاه بهداشتی زباله، احتراق و بازیافت (سیستم S2) ، دفع در دفنگاه بهداشتی زباله، احتراق و تجزیه بی هوازی (سیستم S3) و دفع در دفنگاه بهداشتی زباله، احتراق، بازیافت و تجزیه بی هوازی (سیستم S4) می باشد.
    یافته ها
    نتایج حاصل از ارزیابی سیستم مدیریت پسماند موجود (سیستم S1) نشان می دهد، میزان پتانسیل گرمایش جهانی (GWP) خالص، معادل kg CO2 840 به ازای هرتن پسماند می باشد. در حالی که میزان GWP در سیستم مدیریت جامع چهار (سیستم S4) به kg CO2 474 به ازای هرتن پسماند، کاهش می یابد. با توجه به نتایج بدست آمده در این مطالعه، در تمام سیستم های مدیریتی(سیستم S1-S4)، فرایند دفن پسماند در دفنگاه بهداشتی زباله دارای بیشترین سهم در افزایش GWP است. GWP ناشی از دفن پسماند در دفن گاه بهداشتی زباله، با احداث سیستم استحصال گاز و استفاده در تولید برق کاهش می یابد. لذا در این مطالعه کلیه سیستم های مدیریتی (سیستم S1-S4)، در دو حالت با و بدون سیستم پالایش گاز دفنگاه بهداشتی زباله فرض شده است. در صورت استحصال 75 % از گاز دفنگاه بهداشتی زباله و استفاده از این گاز در تولید برق، میزان GWP در دفنگاه بهداشتی زباله 36 % کاهش می یابد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج مطالعه نشان می د هد، تفکیک از مبداء و استفاده از پسماند تفکیکی در فرآیندهای بازیافت و تجزیه بی هوازی، دارای بیش ترین تاثیر در کاهش GWP می باشد. لذا نتایج این مطالعه نشان می دهد، تفکیک از مبداء پسماند و دفع پسماند تفکیکی از طریق فرایندهای بازیافت و تجزیه بی هوازی در سیستم های مدیریت پسماند کشور بهتر است افزایش یابد. در مواردی که استفاده همزمان از فرایند های بازیافت و تجزیه بی هوازی امکان ندارد، استفاده از فرایند بازیافت توصیه می گردد.
    کلیدواژگان: ارزیابی چرخه عمر، سیستم مدیریت جامع پسماند، لوندویل، دفنگاه بهداشتی زباله
  • بهاره لرستانی*، راشین نوری، نسرین کلاهچی صفحات 129-139
    زمینه و هدف
    آلودگی خاک به ترکیبات نفتی یکی از شایع ترین معضلات زیست محیطی است که به هنگام استخراج، انتقال و پالایش سبب ورود هیدروکربن های پایدار به محیط و سرانجام آلودگی خاک می شود. آلودگی نفتی می تواند سبب آسیب به محیط زیست، جمعیت جانوری و گیاهی شود. زیست پالایی گیاهی فن آوری اقتصادی و دوستدار محیط زیست است که با کمک گیاهان می تواند سبب کاهش ترکیبات نفتی از خاک شود. می تواند روشی مناسب برای پاک سازی ترکیبات نفتی از خاک باشد. این مطالعه با هدف بررسی زیست پالایی خاک های آلوده به نفت خام سبک توسط بقولات انجام یافته است.
    روش بررسی
    در این مطالعه بررسی توانایی استقرار و رشد گونه های خلر (lathyrus sativus)، عدس (lens culinaris)، شنبلیله (Trigonella foenum)، شیرین بیان (Glycyrrhiza glabr) از خانواده بقولات ((fabaceae در خاک های آلوده به نفت خام سبک به غلظت های مختلف (1، 2، 3 ،4%) در مدت 40 روز در قالب یک طرح کاملا تصادفی مورد مطالعه قرار گرفت. همچنین به منظور بررسی پتانسیل حذف ترکیبات نفتی از خاک با استفاده از روش گیاه پالایی، میزان کاهش ترکیبات نفتی از خاک آلوده توسط این گونه ها اندازه گیری شد.
    یافته ها
    میزان کاهش بیش تر ترکیبات نفتی از خاک میزان 3/73% در تیمار 1% در گونه خلر (Trigonella foenum) و میزان کاهش کمتر ترکیبات نفتی از خاک میزان 6/38% در تیمار 4% در گونه شنبلیله (Trigonella foenum) مشاهده. همچنین ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که افزایش وزن خشک در گیاه میزان کاهش آلودگی نفتی را از خاک افزایش داده است.
    نتیجه گیری
    با توجه به کارایی قابل قبول گونه های مورد بررسی در پاک سازی آلودگی نفتی و صرفه جویی اقتصادی گیاه پالایی نسبت به سایر روش های پاک سازی خاک، استفاده از این روش برای مناطق آلوده ایران توصیه می شود.
    کلیدواژگان: آلودگی، بقولات، پالایش، ترکیبات نفتی، خاک، محیط زیست
  • فاطمه احمدی پور *، نادر بهرامی فر، سیدمحمود قاسمپوری صفحات 141-151
    زمینه و هدف
    رفتار فلزات در خاک ها مثل تحرک و دسترسی زیستی، براساس مجموع غلظت فلزات سنگین، قابل پیش بینی نمی باشد. جذب و سمیت فلزات به فرم شیمیایی فلزات، وابسته می باشد بنابراین بررسی تحرک و دسترسی زیستی فلزات سنگین موجود در خاک برای مطالعات زیست محیطی از اهمیت زیاد برخوردار می باشد.
    روش بررسی
    در این تحقیق با استفاده از تکنیک استخراج ترتیبی BCRاصلاحی، فرم های مختلف فلز مس در خاک مزارع برنج آبیاری شده با فاضلاب شهرک صنعتی آمل تعیین شدند. آنالیز نمونه ها با استفاده از دستگاه جذب اتمی GBC مدل Sens AA انجام گرفت.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که فرم باقیمانده و فرم قابل حل در اسید-تبادلی-کربنات به ترتیب بیشترین و کمترین میزان (17/77 و 2/7) را تشکیل می دهند. همچنین ضریب تحرک و درصد بازیابی به ترتیب 39/2 و 6/96 بدست آمد.
    نتیجه گیری
    تحرک و دسترسی زیستی فلز مس در خاک شالیزارهای این منطقه پایین است. بنابراین احتمال آلودگی این فلز در منطقه پایین است.
    کلیدواژگان: خاک، فاضلاب، تحرک، دسترسی زیستی، استخراج ترتیبی
  • سید مصطفی خضری، فرانک میرفتاح* صفحات 153-165
    زمینه و هدف
    جریان های ناشی از تغییر دانسیته در تمام مخازن ته نشینی جدا از شکل شان رخ می دهند ولی دلیل به وجود آمدنشان می تواند متفاوت باشد. هدف از این تحقیق بررسی آثار منفی ناشی از این جریان ها در مخازن ته نشینی و ارایه راه کاری جهت کاهش این اثر می باشد.
    روش بررسی
    در این تحقیق یک پایلوت مخزن ته نشینی مستطیلی با مقیاس20∕ 1 از جنس Plexiglass با ضخامت 10 میلی متر بر اساس قانون مدل فرود ساخته شد. سه خروجی لجن در کف حوض، یک بافل ورودی متحرک، یک سرریز مثلثی، یک بافل میانی متحرک و دو بافل جانبی در آزمایشات مورد استفاده قرار گرفت.
    یافته ها
    تغییر چگالی در آزمایشات به کمک تغییر دمای محتویات درون حوض ته نشینی انجام گرفت این جریان ها سبب آشفتگی درون حوض های ته نشینی شده و باعث افزایش کل جامدات معلق در خروجی و کاهش5 الی 25 درصدی راندمان حذف جامدات معلق در دو اختلاف دمای متفاوت ورودی و محتویات درون مخزن که این اختلاف دما به ترتیب 2/2 و 8/6 درجه سانتی گراد ته نشینی گردیدند. محدوده تغییرات غلظت در آزمایشات 100 تا 300 میلی گرم بر لیتر می باشد. از دو نوع بافل میانی و جانبی جهت کاهش اثر منفی این جریان ها استفاده گردید.
    نتیجه گیری
    نتایج استفاده از بافل میانی و جانبی به ترتیب 20 و 23 درصد افزایش کارایی حوض ته نشینی در حذف کل مواد معلق بود
    کلیدواژگان: جریان های چگال، بافل میانی، بافل جانبی، حوض ته نشینی مستطیلی و سرریز مثلثی
  • سیدعلی جوزی *، لیلا حسینی، علی دهقانی صفحات 167-184
    زمینه و هدف
    سد استقلال میناب باحجم مخزن اولیه 350 میلیون مترمکعب و حجم مفید 270 میلیون مترمکعب ازنوع سدهای بتنی وزنی پایدار بوده و در4 کیلومتری شرق شهرستان میناب درطول جغرافیایی 57 درجه و 4 دقیقه و عرض جغرافیایی 27 درجه و 9 دقیقه برروی رودخانه میناب احداث شده است . این سد باهدف تامین آب آشامیدنی شهرستان بندرعباس ، تامین آب برای 14670 هکتاراراضی پایین دست درشهرستان میناب ، صنعت ، کنترل سیلاب و تغذیه مصنوعی درسال 1362 به بهره برداری رسید.
    روش بررسی
    این مطالعه با هدف تجزیه و تحلیل اثرات زیست محیطی ناشی ازبهره برداری سد استقلال به انجام رسیده است. پس ازجمع آوری اطلاعات پایه ، بازدید زمینی ازمحدوده مورد نظر و دریاچه سد فهرستی از منابع زیست محیطی تحت تاثیر تهیه گردید و پس از آن محدوده مطالعاتی در قالب محیط های بلافصل ، تحت اثر مستقیم و غیرمستقیم تعیین شد . سپس نقشه های مورد نیاز اعم از موقعیت حوضه ، ایستگاه ها ، پوشش گیاهی و... درمحیط GIS تهیه شد. کارنمونه برداری از آب در دو فصل گرم و خشک، گرم و مرطوب انجام و تجزیه و تحلیل نمونه های آب انجام شد. به منظور پیش بینی اثرات سد ازروش اختصاصی ارزیابی سدها موسوم به روش ICOLD [1] استفاده شد . پس ازآنکه کلیه اثرات تعیین شد ازآنجایی که روش ICOLD یک روش کیفی است برای نمره دهی و تفسیر اثرات از روش تغییر یافته و یا تقلیدی از آن به نام Modified استفاده گردید.
    نتیجه گیری
    نتایج این مطالعه نشان می دهد که سد استقلال میناب برروی محیط بیولوژیکی و محیط اقتصادی اجتماعی اثری مثبت داشته و نمرات (5/207 +) و (25/329 +) رابه خود اختصاص داده است و تنها برمحیط فیزیکی شیمیایی اثرمنفی معادل با (242 - ) داشته است ولی درمجموع وجود سداستقلال میناب وبهره برداری ازآن بانمره (75/294 +) تاثیر مثبتی برمنطقه داشته است .درپایان راهبردها و راهکارهای مدیریتی جهت تقلیل آثار منفی ناشی از بهره برداری سد نظیر :کاهش رسوب ورودی به دریاچه از طریق ایجاد سدهایی در بالا دست سد استقلال، ترویج روش بیولوژیکی درمبارزه با آفات زراعی به جای سموم پیشنهاد شده است که مدیریت صحیح زیست محیطی حوضه آبخیز میناب منوط به اجرای دقیق وکامل این راهکارهای پیشنهادی می باشد.
    کلیدواژگان: ارزیابی محیط زیست، پیش بینی اثرات زیست محیطی، روش ICOLD، مرحله بهره برداری، سداستقلال
  • محسن سعیدی*، عزیر عابسی، آرش علی آبادی فراهانی صفحات 185-200
    زمینه و هدف
    تخلیه فاضلاب های سنگین تولیدی در مناطق ساحلی در دریا از طریق کانال های ساحلی روشی متداول در دفع این پساب ها در محیط زیست محسوب می گردد. جریان های تخلیه ای بسته به شرایط تخلیه و محیط پذیرنده الگوهای متفاوتی خواهند یافت. در این تحقیق سه الگوی جریان جت آزاد، جت چسبیده به کرانه و پلوم که در مطالعه های آزمایشگاهی و میدانی مختلف گزارش گردیده، در نظر گرفته شده است. D-CORMIX یک مدل شبیه ساز رایانه ای است که برای مدلسازی اختلاط فاضلاب های چگال در تخلیه جریان به پیکره های آبی توسعه داده شده است. این مدل برای تعیین الگوی حرکتی جریان در تخلیه سطحی از مبانی مربوط به فاضلاب های شناور بهره می گیرد. ازاینرو به نظر می آید با مقایسه مشاهدات آزمایشگاهی الگوهای حرکتی فاضلاب چگال با نتایج D-CORMIX تفاوت های قابل توجهی حاصل شود.
    روش بررسی
    مدل D-CORMIX تحت شرایط مختلف محیطی و تخلیه اجرا گردید. همین شرایط عینا با استفاده از یک فلوم آزمایشگاهی که برای شبیه سازی تخلیه سطحی جریان های چگال از کانال های مستطیلی توسعه داده شده، شبیه سازی گردید.
    یافته ها
    الگوهای جریان استخراج شده از اجرای مدل D-CORMIX و مشاهده های آزمایشگاهی هریک جداگانه در قالب یک نمودار بی بعد که محورهای افقی و قایم آن در برگیرنده مجموع شرایط آزمایش اند توسعه داده شد و محدوده وقوع هر الگو تعیین گردید.
    نتیجه گیری
    موارد اختلاف دو نمودار به همراه علل آن مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
    کلیدواژگان: تخلیه سطحی، فاضلاب چگال، الگوهای جریان، کرمیکس
  • محمد مهدی امین، مهدی صفری*، رضا رضایی، افشین ملکی صفحات 201-211
    زمینه و هدف
    اسید های هیومیک بخش عمده ای از مواد آلی طبیعی هستند که اثرات منفی بسیاری، بخصوص واکنش با کلر و ایجاد محصولات جانبی گندزدایی، را در آب ایجاد می نمایند. به همین دلیل روش های حذف این مواد از آب بسیار مورد توجه قرار گرفته است. انعقاد پیشرفته یک فرایند ساده، مناسب و موثر برای حذف مواد هیومیک از آب به شمار می رود.
    روش بررسی
    در این مطالعه کارایی فرایند انعقاد پیشرفته با استفاده از ماده منعقد کننده پلی آلومینیم کلراید در محدوده غلظت 1تا 20 میلیگرم در لیتر در مقیاس جار تست مورد بررسی قرار گرفته است.
    یافته ها
    کربن آلی محلول، جذب اشعه ماوراء بنفش در طول موج 254 ، جذب ویژه اشعه ماوراء بنفش و اسید هیومیک به عنوان شاخص های مواد هیومیک در غلظتی بین 1/0 تا 5 میلیگرم بر لیتر در نمونه ها تعیین مقدار شدند.
    نتیجه گیری
    یافته های بدست آمده حاکی از بالا بودن شاخص جذب ویژه اشعه ماوراء بنفش این آب بوده که لزوم بکارگیری انعقاد پیشرفته را برای این آب نشان می دهد. همچنین بر اساس یافته های حاصله کارایی فرایند انعقاد پیشرفته برای حذف اسید های هیومیک 52 درصد ، برای کربن آلی محلول 43 درصد و جذب اشعه ماوراء بنفش در طول موج 254 نانومتر 57 درصد بدست آمد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج نشان می دهد که فرایند انعقاد پیشرفته با این ماده منعقد کننده، کم هزینه، مناسب و دارای کارایی خوبی می باشد و قادر است مواد هیومیکی را بدون کاهش کارایی حذف کدورت تا حدی مطلوب کاهش دهد.
    کلیدواژگان: اسید هیومیک، انعقاد پیشرفته، کربن آلی محلول، پلی آلومینیم کلراید
  • مسعود موسوی شفایی، یونس نوراللهی*، احد رضایان قیه باشی، حسین یوسفی، علی حسین رضایان صفحات 213-233
    زمینه و هدف
    امنیت زیست محیطی به عنوان یکی از ابعاد هفتگانه امنیت انسانی با چگونگی استفاده از منابع انرژی رابطه تنگاتنگی دارد. مدیریت بخش انرژی با کاهش آلودگی های زیست محیطی نقش کلیدی در دستیابی به توسعه پایدار ایفا می کند و توسعه پایدار بدون تامین امنیت زیست محیطی امری غیر ممکن است. به عبارت بهتر انرژی با امنیت و توسعه ارتباط مستقیمی دارد. متخصصین و برنامه‏ریزان انرژی در دنیا اتفاق نظر دارندکه انرژی های تجدیدپذیر باید نقشی بیش تر از این برای تامین انرژی مورد نیاز جوامع بشری و کاهش آلودگی های زیست محیطی ایفا کنند. بررسی مشکلات پیش رو و تدوین یک راهبرد و سیاست گزاری مناسب می تواند نقشی کلیدی در توسعه انرژی های تجدیدپذیر در تامین بخشی از تقاضای انرژی مورد نیاز کشور‏ها داشته باشد.
    روش بررسی
    این مقاله با بررسی اهمیت و جایگاه توسعه منابع انرژیهای تجدیدپذبر در ایران و جهان به مزایا و فرصت های توسعه انرژی های تجدیدپذیر در ایران با بررسی میدانی عوامل درگیر در سازمانهای متولی می پردازد. با عنایت به مزایای قابل توجه توسعه انرژی های تجدیدپذیر از جمله ی آن ها می توان به منبع انرژی قابل اطمینان و پاک، تولید برق با قیمت پایدار، تنوع بخشی به سبد انرژی کشور در راستای صادرات بیشتر، منبع تولید برق پاک با کمترین هزینه جانبی، رسیدن به اهداف برنامه چهارم و پنجم توسعه، پتانسیل توسعه اقتصادی با تاکید بر توسعه تکنولوژی و ایجاد مشاغل جدید اشاره کرد. همچنین در این مقاله به با بررسی سیاسیت ها و قوانین موجود در زمینه توسعه انرژیهای نو لزوم سیاست گزاری مناسب برای توسعه کاربرد انرژی های تجدیدپذیر در برنامه ریزی ملی انرژی در راستای تامین امنیت انسانی و امنیت زیست محیطی با تاکید بر چالش های فراروی توسعه کاربرد انرژی های تجدیدپذیر در کشور پرداخته شده است.
    نتیجه گیری
    نتایج تحقیق نشان میدهد توسعه کاربرد انرژی های تجدیدپذیر در دنیا با چالش ها و موانع اقتصادی، فنی، مدیریتی و قانونی زیادی مواجه است که تاخیر در توسعه و استفاده از این منابع انرژی ها نو را در پی داشته است. اما توسعه کاربرد انرژی های تجدیدپذیر در ایران، علاوه بر موانع بین المللی ذکر شده با مشکلات ملی، بومی و محلی دیگری نیز مواجه است که برخی از مهم ترین موانع توسعه پروژه های‏ انرژی های تجدیدپذیر در ایران شامل نبود سیاست ها و برنامه های مدون برای توسعه، عدم وجود قوانین ملی و محلی در خصوص انرژی های تجدیدپذیر، آشنا نبودن برنامه ریزان و مدیران ملی با کارکرد این نوع از منابع انرژی، ضعف در مدیریت منابع انسانی و موانع انتقال تکنولوژی شناسایی و بررسی شده است.
    کلیدواژگان: امنیت انسانی، امنیت زیست محیطی، انرژی های تجدیدپذیر، توسعه پایدار، چالش ها و فرصت ها
  • سید محمدرضا فاطمی، علی ماشینچیان، محمد افشار نسب، هانیه صدرالساداتی* صفحات 235-242
    زمینه و هدف
    در بررسی های انجام شده به منظور سنجش فلزات سنگین(نیکل، کادمیوم و سرب) در بافت های عضله و پوسته میگو که در آبان ماه سال 1388 در مزارع پرورش میگوی استان بوشهر صورت گرفت.
    روش بررسی
    بافت عضله و پوسته نمونه های صید شده تفکیک و در دستگاه آون خشک شده و سپس پس از پودر شدن، توسط اسید هضم و به حجم رسیده شده و جهت سنجش میزان فلزات در بافت های مذکور از دستگاه جذب اتمی با شعله استفاده گردید.
    یافته ها
    میانگین نتایج در عضله و پوسته برای کادمیوم 2/0 ، 5/0 ، سرب 92/1 ، 82/4 و نیکل 4/1 ، 5/5 میلی گرم بر کیلو گرم وزن تر بدست آمد. مقایسه نتایج فوق با استانداردهای جهانی نظیر سازمان بهداشت جهانی، وزارت کشاورزی شیلات و غذای انگلستان، انجمن بهداشت ملی و تحقیقات پزشکی استرالیا و اتحادیه اروپا نشان داد که غلظت این فلزات پایین تر از حد مجاز می باشد. از طرفی رابطه خطی معکوس بین میزان تجمع این سه فلز با گذشت زمان در بافت پوسته نشان داده شد. همچنین بین میزان تجمع فلز کادمیوم در بافت عضله با گذشت زمان رابطه خطی معکوس مشاهده شد. اما بین میزان تجمع فلزات سرب و نیکل در بافت عضله با گذشت زمان رابطه خطی مستقیم دیده شد. به علاوه بین میزان تجمع فلزات کادمیوم و سرب در بافت عضله با گذشت زمان رابطه معنی داری بدست آمد. همچنین بین میزان تجمع فلز کادمیوم در پوسته نیز با گذشت زمان رابطه معنی داری بدست آمد.
    کلیدواژگان: استان بوشهر، مزارع پرورش میگو، تجمع زیستی، میگو، نیکل، کادمیوم، سرب
  • فاطمه ولی نژاد، امیر حسام حسنی*، مجتبی صیادی صفحات 243-259
    زمینه و هدف
    امروزه آلودگی آب های زیرزمینی به فلزات سنگین، در اثر فعالیتهای صنعتی در حال افزایش است. موضوع این پژوهش ارزیابی فلزات سنگین (کادمیوم، کروم، نیکل، سرب، روی)در آبهای زیرمینی و نحوه پراکنش آنها در منطقه ای با تراکم بالای فعالیت صنعتی است.در این مطالعه بر اساس غلظت فلزات سنگین نقشه های پراکنش در شهرستان اسلامشهر که در جنوب شرقی تهران قرار گرفته است تهیه و مورد بررسی قرار گرفت.
    روش بررسی
    در حال حاضر آبهای زیرزمینی تنها منبع تامین کننده آب مصرفی در مناطق شهری و روستایی این شهرستان می باشد.به این منظور 92 نمونه از 23 حلقه چاه در حال بهره برداری در چهار فصل برداشت شد.روش اسپکتروفتومتری جذب اتمی شعله ای برای اندازه گیری میزان غلظت فلزات سنگین در نمونه های آب استفاده شد و از نرم افزار ARC GIS برای تهیه نقشه پراکنش استفاده شد.
    نتیجه گیری
    نتایج نشان دادند که غلظت کروم و روی پایین تر از حد مجاز آب آشامیدنی بود در صورتی که غلظت کادمیوم در 7/8 درصد نمونه های زمستان بالاتر از حد مجاز آب آشامیدنی ایران بود، غلظت نیکل در فصل زمستان در 7/8 درصد از نمونه ها بالاتر از حد مجاز آب آشامیدنی بود و غلظت سرب در فصل تابستان در 8/47 درصد از نمونه ها و در فصل زمستان در 35/4 درصد از نمونه ها بالاتر از حد مجاز آب آشامیدنی بود. وجود تراکم بالای صنایع، زمینهای وسیع کشاورزی و استفاده از کودهای شیمیایی و آفت کشهای حاوی فلزات سنگین، وجود مسیرهای اصلی و فرعی پر تردد و ازهمه مهمتر وجود شیب هیدرولیکی از شمال غربی به جنوب شرقی در این منطقه، باعث بالا بودن آلودگی در قسمت جنوبی اسلامشهر شده است.
    کلیدواژگان: فلزات سنگین، آلودگی آبهای زیرزمینی، توزیع، فعالیت های صنعتی، فعالیت های کشاورزی
  • اسحاق هاشمی*، محمدعلی سالاری علی آبادی، علیرضا صفاهیه، کمال غانمی صفحات 261-272
    زمینه و هدف
    فلزات سنگین، ساختار های پایداری هستند که بخش عمده ای از آلاینده های وارد شده به آب های ساحلی را تشکیل می دهند. از آنجا که این عناصر قابلیت تجزیه زیستی ندارند، افزایش غلظت آن ها در محیط زیست دریا می تواند زیان هایی برای سلامت موجودات زنده در بر داشته باشند. در این مطالعه سطح فلزات سنگین (جیوه، روی، مس، کادمیوم و سرب) در بافت های کبد و ماهیچه گربه کوسه لکه دار در خور موسی سنجش گردید..
    روش بررسی
    نمونه ها جهت خشک شدن به مدت 48 ساعت در داخل آون با دمای 50 درجه سانتی گراد قرار داده شدند تا به وزن ثابت برسند. حدود یک گرم از هر بافت خشک شده توسط ترازوی دیجیتال با دقت 001/0 گرم توزین شده و به لوله های شیشه ای انتقال یافت. سپس 10 میلی لیتر مخلوط اسید نیتریک 65 و اسید سولفوریک با نسبت 1:2 تهیه شده از کارخانه مرک آلمان به آن ها افزوده شد. پس از خشک کردن و هضم نمونه ها غلظت جیوه آنها به وسیله دستگاه جذب اتمی با روش بخار سرد اندازه گیری شد. همچنین غلظت بقیه فلزات سنگین با استفاده از دستگاه جذب اتمی سنجش گردید.
    یافته ها
    به طور کلی غلظت کلیه فلزات در کبد بیش از ماهیچه بود. ترتیب غلظت فلزات در بافت های کبد روی> مس> جیوه> سرب> کادمیوم و در بافت ماهیچه روی> جیوه> مس می باشد. در بافت ماهیچه غلظت فلزات کادمیوم و سرب زیر حد تشخیص دستگاه بود. مقایسه غلظت فلزات سنگین در بافت های کبد و ماهیچه نشان داد که بین آن ها اختلاف معنی داری وجود دارد (05/0P˂). بین غلظت فلز جیوه در بافت های کبد و ماهیچه با وزن و طول گربه کوسه همبستگی مستقیم و معنی داری وجود دارد (05/0P˂). همچنین نتایج نشان داد غلظت جیوه در بافت های کبد و ماهیچه دارای همبستگی و معنا داری است (05/0P˂).
    نتیجه گیری
    مقایسه غلظت فلزات در بافت کبد و ماهیچه با استاندارد های مختلف جهانی، حاکی از آن بود که فقط جیوه بالاتر از حد استاندارد می باشد سطح بالای جیوه در بدن این موجودات احتمالا می تواند ناشی از وجود منابع جیوه نظیر صنایع پتروشیمی در منطقه باشد. بنابراین با توجه به نتایج یافت شده از تحقیق حاضر پایش مداوم و دقیق تر منطقه با استفاده از سایر آبزیان خوراکی قویا توصیه می شود.
    کلیدواژگان: فلزات سنگین، گربه کوسه لکه دار، جیوه، خور موسی
  • محمدرضا توکلی محمدی*، علی رضایی، محمد حیاتی، حسین حسنی صفحات 273-291
    زمینه و هدف
    فلزات سنگین به دلیل پایداری، تجزیه ناپذیری و مشکلات دسترس پذیری زیستی، از آلاینده های مهم و خطرناک محیط زیست به شمار می روند. رسوبات معدن مس سرچشمه ایران، حاوی غلظت های بالایی از این آلاینده ها می باشد. هدف اول این پژوهش، ارزیابی مخاطره زیست محیطی فلزات سنگین این رسوبات با تعیین شاخص ضریب آلودگی، شاخص بار آلودگی، شاخص غنی شدگی و شاخص زمین انباشتگی و هدف دوم، رتبه بندی این فلزات بر اساس میزان بحرانیت با استفاده از روش های تصمیم گیری چند شاخصه است.
    روش بررسی
    در این تحقیق، ابتدا با تعیین شاخص های ارزیابی مخاطره به بررسی میزان آلودگی فلزات سنگین (Co، Cu، Mo، Zn، Cr، Mn، Ni، Pb، Ti و Fe) در رسوبات معدن مس سرچشمه منتهی به سد باطله پرداخته شده است. در ادامه، با جمع آوری نظرات خبرگان در خصوص میزان اهمیت نسبی هر کدام از شاخص های یاد شده و تعیین وزن نهایی شاخص ها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی دلفی فازی، رتبه بندی و خوشه بندی فلزات سنگین رسوبات در منطقه مورد مطالعه، با استفاده از روش الکتر صورت گرفته است.
    نتیجه گیری
    بر اساس نتایج سنجش شاخص های ارزیابی مخاطره، شدت آلودگی منطقه به فلزات سنگین، به صورتZn> Cu> Fe>Mo> Pb >Mn>Cr می باشد و کلیه فلزات رسوبات به جز مس، روی و آهن تقریبا در محدوده غیرآلوده قرار داشتند. همچنین بر اساس نتایج رتبه بندی، مخاطره های 10 گانه در 7 دسته خوشه بندی شدند، به طوری که مس، آهن و روی به ترتیب بالاترین میزان آلایندگی و بحرانیت مخاطره را در بین فلزات سنگین رسوبات مورد مطالعه داشتند.
    کلیدواژگان: فلزات سنگین، ارزیابی و رتبه بندی مخاطره، فرایند تحلیل سلسله مراتبی دلفی فازی، روش الکتر، معدن مس سرچشمه
  • زهرا مهری آسیابر، لعبت تقوی*، تورج ولی نسب، رضا پورغلام صفحات 293-312
    زمینه و هدف
    این مطالعه به بررسی غلظت سه فلز سرب، کادمیوم و جیوه در بافت عضله ماهی کفال پوزه باریک-Liza saliens در سواحل مرکزی خزر در زمستان 1392 به همراه برآورد خطر ناشی از مصرف عضله این ماهیان برای انسان می پردازد.
    روش بررسی
    فلزات مورد نظر در نمونه های تهیه شده (32 نمونه) پس از آماده سازی و انجام فرآیندهای استخراج و هضم، با استفاده از دستگاه جذب اتمی مجهز اندازه گیری گردیدند.
    یافته ها
    نتایج نشان داد میانگین غلظت به همراه انحراف معیار در بافت عضله ماهی کفال پوزه باریک مربوط به فلزات سرب و جیوه به ترتیب 9609/2 ± 72903/5 و 9456/44 ± 01561/79 میلی گرم بر کیلوگرم وزن خشک می باشد. عوامل جذب روزانه (DI) برای عناصر سرب، کادمیوم و جیوه به ترتیب (46/100)،(06/0) و (26/1525) میلی گرم بر شخص در روز و شاخص خطر (HQ)، (1607/0)، (000/1)، (4200/6) به دست آمد.
    نتیجه گیری
    پس از مقایسه با استانداردهای شاخص ملاحظه گردید که مقدار سرب در عضله کفال پوزه باریک سواحل مرکزی خزر بالاتر از حد مجاز استاندارد سازمان بهداشت جهانی(WHO) و سازمان وزارت کشاورزی، شیلات و غذای انگلستان(UKMAFF) می باشد. ولی از نظر استاندارد سازمان غذا و داروی آمریکا(FDA) در حد مجاز و مقدار جیوه از هر سه استاندارد شاخص در این تحقیق بسیار بالاتر بود.در نتیجه میزان مجاز مصرف برای حفظ سلامتی از لحاظ سرب و کادمیوم به ترتیب 591/0 و 889/38 گرم در روز و 179/4 و 223/272 گرم در هفته توصیه می شود، اما میزان مجاز مصرف برای جیوه از لحاظ حفظ سلامتی صفر است و برای مصرف در این خصوص توصیه نمی شود.
    کلیدواژگان: فلزات سنگین، کفال پوزه باریک، جذب روزانه، شاخص خطر، دریای خزر
  • سمیرا خدیوی*، مجید عباسپور، عبدالرضا کرباسی صفحات 313-328
    زمینه و هدف
    مصرف بالای انرژی در بخش خانگی و تجاری کشور حاصل از عدم مدیریت بهینه در بخش مذکور، پیامدهای جبران ناپذیری از نظراقتصادی،بهداشتی و محیط زیستی به جامعه تحمیل می کند. یکی از راه کارهای بهینه سازی مصرف انرژی اعمال مدیریت صحیح آن می باشد. جهت جلوگیری از رشد بی رویه مصرف انرژی و حفظ ذخایر ملی در زمینه انرژی باید توجه بیش تری به مدیریت انرژی بخش خانگی و تجاری در کلان شهرها نمود. لذا لزوم تدوین راه کارهای اجرایی در این بخش توجه ویژه ای را می طلبد.
    روش بررسی
    پس از بررسی وضعیت مصرف انرژی در کشور وکلان شهر تهران و نتایج حاصل از آن، 96 پرسش نامه تهیه و با جمع آوری نظر نخبگان و متخصصان عوامل تعیین کننده نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت ها و تهدیدهای مصرف انرژی در بخش خانگی و تجاری تعیین گردیدند.
    یافته ها
    کلیه عوامل استراتژیک را مورد ارزیابی قرار داده و نیز اولویت بندی شده است. جهت ارزیابی عوامل استراتژیک بیرونی و درونی از ماتریس های IFE و EFE استفاده شده است. جمع کل ماتریس IFEمقدار 85/2 و جمع نهایی ماتریس EFE مقدار 88/2 را نشان داد. ارزیابی های ماتریس های نام برده حاکی از آن است که کلان شهرها از نظر عوامل داخلی روی هم رفته دچار ضعف می باشد و این امر بیان گر آن است که نقاط ضعف بیش تر از نقاط قوت است. همچنین از نظر عوامل خارجی کلان شهرهای کشور دچار ضعف مدیریتی می باشد و فرصت ها از تهدیدها کم تر است. ترتیب و اولویت استراتژی ها بر اساس میزان وزن کلی آن ها در اصلاح و حرکت در راستای توسعه پایدار می باشد.
    نتیجه گیری
    با توجه به رویکرد برنامه اصلاح الگوی مصرف به کاهش شدت انرژی، تدوین راهبردها و الگوی مصرف انرژی در بخش خانگی و تجاری کلان شهرها به عنوان عامل اساسی پیش برد راه کار اجرایی کاهش شدت مصرف انرژی در کشور قلمداد می شود. از این رو بخش خانگی و تجاری به دلیل وجود پتانسیل بالای صرفه جویی همواره از منظر مدیریت انرژی و بهینه سازی الگوی مصرف باید مورد توجه قرار گیرد. به طور کلی دستورالعمل اجرایی جهت دست یابی راهبردها والگوی مصرف انرژی در بخش خانگی و تجاری کلان شهرهای کشور( کلان شهر تهران) حول پنج محور ارایه شده استو سپس چک لیست وضعیت اجرای مدیریت و راهبرد الگوی مصرف انرژی در بخش خانگی و تجاری کلان شهرها تهیه گردید .
    کلیدواژگان: ارزیابی، مدیریت انرژی، خانگی و تجاری، SWOT
  • شهرزاد میرکریمی*، رامتین جولایی، فرشید اشراقی، فرهاد شیرانی بید آبادی صفحات 329-342
    زمینه و هدف
    برنامه ریزی در راستای استفاده بهینه از منابع آب و خاک، افزون بر حفاظت آن ها، افزایش تولید، رشد درآمد کشاورزان و شکوفایی اقتصاد روستایی را نیز به همراه دارد. با توجه به محدود بودن منابع می بایست تعیین الگوی بهینه کشت هر منطقه مناسب و کارا صورت پذیرد.
    روش بررسی
    روش برنامه ریزی آرمانی برای تعیین الگوی بهینه کشت در یک مطالعه موردی در شهرستان آمل اجرا شد. در این تحقیق مطابق با برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، اهداف کاهش هفت درصدی مصرف کودهای شیمیایی و کاهش یک درصدی مصرف سموم در راستای حفاظت از محیط زیست و کاهش 93/0 درصد مصرف آب برای حفاظت از منابع آبی کمیاب و توسعه پایدار کشاورزی در نظر گرفته شد. همچنین آرمان افزایش 10 درصد بازده برنامه ای با توجه به دیدگاه کشاورزان منطقه در الگو جای گرفت.
    یافته ها
    در الگوی کشت بهینه محصولات برنج دانه بلند پر محصول، جو دیم، شبدر، عدس آبی، کلزای دیم و یونجه آبی حذف و سطح زیر کشت محصولات جعفری و سیب زمینی آبی افزایش می یابد. همچنین در صورت اجرای الگوی بهینه، میزان بازده برنامه ای نسبت به الگوی فعلی نزدیک به 240 میلیارد ریال افزایش می یابد.
    نتیجه گیری
    به کارگیری روش برنامه ریزی آرمانی در بهینه سازی اهداف و تخصیص منابع بر الگوی کشت فعلی منطقه و همچنین الگوی کشت بهینه خطی برتری نسبی دارد.
    کلیدواژگان: الگوی بهینه کشت، برنامه ریزی آرمانی، توسعه پایدار، شهرستان آمل
  • اصغر محمد مرادی *، سید باقر حسینی، حمید یزدانی صفحات 343-356
    زمینه و هدف
    در دهه اخیر، یکی از مهم ترین دغدغه های زیست محیطی، کنترل آلاینده های حاصل از صنعت ساختمان بوده است. افزایش ساخت و ساز به خصوص در کشورهای در حال توسعه امری اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. از این رو ساختمان نیز، مانند هر محصول صنعتی دیگر، حاصل مصرف مواد اولیه و انرژی های تجدید پذیر و تجدید ناپذیر بوده و در پایان چرخه عمر، سرنوشتی بغیر از تخریب و یا بازیافت نخواهد داشت. با وجود اینکه توجه غالب تحقیقات صورت گرفته درباره تاثیرات زیست محیطی ساختمان معطوف به فاز بهره برداری بوده است، اما فاز تولید و تخریب ساختمان نیز مقادیر قابل توجهی از میزان مصرف انرژی و تولید آلاینده ها را به خود اختصاص می دهد.
    روش بررسی
    تحقیق حاضر با مرور فعالیت های صورت گرفته در عرصه تاثیرات محیطی ساختمان، به بررسی روش ها، ابزارها و یافتن معیارهای مناسب در اندازه گیری میزان پایداری محیطی سیستم های ساختمانی با تمرکز بر فاز تولید و تخریب می پردازد. چرا که بنظر می رسد با توجه به فاز تولید و تخریب ساختمان، می توان مقادیر مصرف انرژی و تولید آلاینده های صنعت ساختمان را به شکل قابل توجهی کاهش داد.
    یافته ها
    هدف اصلی این مقاله، یافتن شاخص هایی برای اندازه گیری پارامتریک میزان پایداری محیطی هر سیستم ساختمانی با تاکید بر فاز تولید و تخریب ساختمان است.
    نتیجه گیری
    به این ترتیب در پایان، مدلی با شش پارامتر عددی ارائه می گردد که با اندازه گیری آنها می توان میزان سازگاری هر ساختمان با محیط زیست را با تمرکز بر فاز تولید و تخریب ساختمان تعیین نمود.
    کلیدواژگان: محیط زیست، سیستم ساختمانی، چرخه عمر، ارزیابی محیطی، توسعه پایدار
  • نرجس اکاتی* صفحات 357-366
    زمینه و هدف
    حذف فلزات سنگین از فاضلاب موضوعی قابل توجه در زمینه آلودگی آب است که یک معضل جدی در کاهش کیفیت آب می باشد. فلزات متعددی مانند کروم، جیوه، سرب، مس، کادمیوم، منگنز و غیره شناخته شده به میزان قابل توجهی سمی می باشد. هدف از این مطالعه بررسی فرایند فلزات سرب و مس با استفاده از پوست پرتقال به عنوان یک جاذب ارزان قیمت می باشد.
    روش بررسی
    پوست های پرتقال ابتدا با محلول های NaOH ، HNO3 و آب مقطر دو بار تقطیر به طور جداگانه اصلاح شدند و توانایی جذب هر یک از آنها با یکدیگر مقایسه گردید. آزمایشات جذب در غلظت های مختلف جاذب، یونهای فلزی نیکل و روی و pH های مختلف انجام گرفت. ایزوترم های جذب یون های فلزی بر روی جاذب ها بر اساس آزمون مدل های ایزوترم جذب فروندلیچ و لانگمویر تعیین گردید.
    یافته ها
    بیشترین ظرفیت جذب سطحی یون های فلزی نیکل (mg/g34 = (Ni با جاذب اصلاح شده با محلول بازی وبرای یون های روی ( mg/g 47=Zn ) با جاذب اصلاح شده با محلول اسیدی بدست آمد. آزمایشات نشان داد که pH بهینه 6 بود و با کاهش pH میزان جذب سطحی کاهش می یابد. هرچه مقادیر غلظت اولیه یون فلزی در محلول افزایش داشته است، راندمان جذب کاهش می یابد.
    نتیجه گیری
    نتایج نشان دادکه بهترین مدل ایزوترم جذب، مدل لانگمویر بود. مقایسه پارامترهای مدل های ایزوترم جذب نشان داد که ظرفیت جذب پوست پرتقال اصلاح شده برای فلز روی بیشتر از نیکل می باشد.
    کلیدواژگان: فلزات سنگین، پوست پرتقال، محیط آبی، جذب سطحی
  • مهدی رحمتی سایه *، راضیه بشیری صفحات 367-378
    زمینه و هدف
    امروزه زندگی مدرن سبب شده تا بشر احساس نیاز بیش تری به بازدید از سایت های تفرجی داشته باشد. از این رو تعیین، ارزش تفرجی تفرج گاه های طبیعی می تواند نشان دهد که چقدر این تفرج گاه ها نقش مهمی را در زندگی مدرن امروزی ما بازی می کند. این مهم سبب می شود تا حفاظت از این سایت های تفرجی تبدیل به اولین اولویت ما در زندگی مدرن گردد.
    روش بررسی
    اولین هدف این تحقیق تجزیه و تحلیل عواملی است که در برآورد ارزش تفرجی به روش هزینه سفر موثر هستند و دومین هدف آن برآورد ارزش تفرجی پارک ملی سرخه حصار با استفاده از روش ذکر شده است. بر این اساس با قرار دادن پارک ملی سرخه حصار به عنوان مرکز، 20 دایره متحد المرکز با فاصله های ثابت 2 کیلومتر ترسیم گردید.
    یافته ها
    در نهایت ارزش تفرجی اولیه، پارک ملی سرخه حصار که اساس آن بر هزینه دسترسی است، از طریق محاسبه سطح زیر منحنی تقاضا 2،625،249،000 ریال در ماه محاسبه گردید. سپس جهت شناسایی عواملی که می تواند روی ارزش تفرجی موثر واقع شوند با استفاده از 25 پارامتر اقدام به تشکیل مدلی گردید. براساس این مدل، پارامترهای وضعیت تاهل بازدیدکنندگان، فاصله محل سکونت تا تفرج گاه، تعداد دفعات بازدید، میزان روشنایی و کیفیت نظافت پارک بر روی ارزش تفرجی منطقه موثر بودند.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج بررسی ها نشان می دهد که رابطه مستقیمی بین بهبود کیفیت و روشنایی و ارزش تفرجی وجود دارد. این رابطه بین تعداد بازدیدکنندگان و ارزش تفرجی نیز صادق است. به عبارت دیگر در صورت بهبود کیفیت روشنایی و افزایش تعداد بازدیدکنندگان ارزش برآورده شده این پارک ملی نیز افزایش می باید. اما افزایش نرخ بازدیدکنندگان مجرد و کاهش کیفیت نظافت سبب کاهش ارزش تفرجی این پارک ملی می گردد.
    کلیدواژگان: ارزش اقتصادی، ارزش کل تفرجی، عوامل موثر در ارزش تفرجی، روش هزینه سفر، پارک ملی سرخه حصار
  • مریم مقیمی*، ناصر شاهنوشی، شهناز دانش، بیت الله اکبری مقدم، محمود دانشور صفحات 379-396
    زمینه و هدف
    آلودگی هوای شهری یکی از بزرگ ترین پیامد های شهرنشینی می باشد که در نتیجه آن هر روز بر تعداد افرادی که بر اثر ناراحتی های تنفسی، قلبی و ریوی، جان خود را از دست می دهند، افزوده می شود. شهر مشهد از جمله کلان شهر های ایران است که مانند سایر کلان شهرها مبتلا به شرایط و مسائل خاص خود می باشد. این شهر به دلیل کثرت آلایند ه ها و منابع آلوده کننده هوا در ردیف هفتم شهر های آلوده کشور قرار دارد. هدف اصلی این مطالعه بررسی اثرات حذف یارانه سوخت های فسیلی بر تقاضای سوخت، رفاه و آلودگی هوا در مشهد می باشد.
    روش بررسی
    با استفاده از جدول داده- ستانده استان خراسان رضوی، اهداف مطالعه در قالب مدل تعادل عمومی قابل محاسبه مورد بررسی قرار گرفته است و در چهار سناریوی حذف یکباره، در مدت 3 و 5 سال و در 11 نرخ مالیاتی نتایج مورد ارزیابی قرارگرفت.
    یافته ها
    نتایج به دست آمده حاکی از آن است که با حذف یارانه سوخت های فسیلی، تقاضای واسطه ای و مصرفی سوخت های فسیلی کاهش می یابد. حذف یکباره یارانه سوخت، تقاضای داخلی گاز را 3/197 درصد و تقاضای داخلی فرآورده های نفتی را 3/157 درصد کاهش می دهد. و میزان آلودگی های ناشی از CO2، SO2، NOX، CO، CH و SPMبه ترتیب حدود 9/169درصد، 8/151 درصد و 9/158 درصد، 7/169 درصد، 4/205 درصد و 154 درصد کاهش می یابد.
    نتیجه گیری در همه سناریو ها با لحاظ اثر مثبت کاهش آلودگی، تغییرات رفاه مثبت بوده است. ولی بالاترین نرخ رشد رفاه با درنظرگرفتن اثرات زیست محیطی، نرخ حذف 15 درصد می باشد.
    کلیدواژگان: یارانه سوخت، آلودگی هوا، مدل تعادل عمومی قابل محاسبه، مشهد
  • مهدیه یزدی*، محمود کرمی، محمود شریعت صفحات 397-410
    زمینه و هدف
    برای حفاظت از تنوع زیستی که اهمیت آن همه جا بر سر زبانهاست و خود به سبب سرعت تخریب منابع طبیعی تجدید شونده کشور هر روز بیشتر در معرض تهدید قرار می گیرد، تنها راه حل مناسب، تقویت و توسعه مناطق تحت حفاظت می باشد. در ایران علاوه بر مناطق چهارگانه حفاظتی، مناطقی نیز تحت عنوان مناطق شکار ممنوع نیز به عنوان نمونه هایی از مناطق طبیعی مستعد و ارزشمند این مرز و بوم به منظور حفاظت از تعادل بوم شناختی طبیعت و جلوگیری از انقراض نسل گونه های مهم گیاهی و جانوری مدیریت می شوند که بدون شک منطقه شکارممنوع مرور یکی از زیباترین آنهاست. این منطقه با وسعتی معادل 81373 هکتار در قسمت غرب شهرستان میبد و شمال شرق شهرستان صدوق در استان یزد واقع شده است. در این مطالعه، ارزیابی توان سرزمین مرور با نگرش حفاظت منطبق با معیارهای آی یو سی ان، برای اولین بار به منظور ارتقاء عنوان حفاظتی منطقه به انجام رسیده است.
    روش بررسی
    در ارزیابی این منطقه از روش تجزیه و تحلیل سیستمی، مدل های اکولوژیکی مخدوم 1380 و ابزار GIS استفاده شده است. در قالب این فرایند پس از شناسایی منابع اکولوژیکی و اقتصادی- اجتماعی با تلفیق و رویهم گذاری لایه های اطلاعاتی در سامانه ArcGIS ، نقشه یگانهای زیست محیطی منطقه به همراه جدول ویژگیهای واحد، ایجاد و طی فرایند زون بندی کاربریهای مناسب برای منطقه مشخص و نسبت به ارزیابی توان منطقه اقدام شد. در نهایت با تطبیق نتایج به دست آمده با سیستم طبقه بندی مناطق حفاظت شده در سطح ملی و بین المللی عنوان حفاظتی منطقه تعیین شد.
    نتیجه گیری
    با توجه به نتایج حاصل از بررسی منابع اکولوژیکی و اقتصادی- اجتماعی، ناحیه مورد مطالعه با داشتن 6 زون اصلی، امن (%25/4)، حفاظتی (%62/41)، تفرج گسترده (%3/26)، تفرج متمرکز (%4/9)، استفاده ویژه (%25/1) و سایر استفاده ها (%18/17) و اختصاص نزدیک به نیمی از مساحت منطقه (%87/45) به کاربری حفاظت، علیرغم وسعت کم نواحی با آسیب پذیری زیاد، توانایی خود را برای قرار گرفتن در رده حفاظتی بالاتر نشان می دهد. لذا سنجش نتایج مطالعه با شرایط یک منطقه حفاظت شده مطابق با معیار های موجود بیانگر این مطلب است که، منطقه شکار ممنوع مرور، با داشتن مساحتی به نسبت وسیع، تنوع اکوسیستمی زیاد (کوهستانی، دشتی، تپه ماهوری) همراه با تنوع گونه ای قابل توجه (52گونه گیاهی و82 گونه جانوری) و بالطبع ارزشهای بالای حیات وحش بویژه ارزش های اقتصادی، بیولوژیکی، علمی- آموزشی، همچنین وجود جاذبه های گردشگری از ارزش حفاظتی بالایی برخوردار است و می تواند در طبقه بندی 4 گانه مناطق کشور به عنوان منطقه حفاظت شده و در طبقه (V) پنج IUCN یعنی مناطق تحت مدیریت برای حفاظت منظر معرفی گردد.
    کلیدواژگان: منطقه شکار ممنوع مرور، یگان های زیست محیطی، منابع اکولوژیکی، تجزیه و تحلیل سیستمی، سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS
  • ناصر محرم نژاد، سیده زهرا نوربخش* صفحات 411-423
    زمینه و هدف
    اثر طبیعی ملی خشکه داران با وسعت 254 هکتار منطقه ای است جنگلی واقع در شهر نشتارود در استان مازندران که جزء22 اثر طبیعی ملی ایران محسوب می شود،هدف از این تحقیق تدوین مدیریت اکوتوریسم پایدار در این منطقه است.
    روش بررسی
    در این تحقیق از دو روش AHP (تحلیل سلسله مراتبی) و SWOT (تجزیه و تحلیل نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدات) استفاده شده است. برای تحلیل AHP یک سلسله مراتبی طراحی گردید که دارای 4 سطح می باشد شامل هدف(تدوین مدیریت اکوتوریسم پایدار) 5 معیار(عوامل اقلیمی،عوامل ژئومرفولوژیکی، عوامل طبیعی و زیست محیطی،عوامل فرهنگی و اجتماعی،عوامل اقتصادی)، سطح زیر معیارها و در نهایت سه گزینه انتخابی (اکوتوریسم مستقل، اکوتوریسم در گروه های کوچک، اکوتوریسم عامه پسند).
    یافته ها
    پس از تحلیل نهایی نظر کارشناسان در نرم افزار Expert Choice این نتیجه حاصل شد که اکوتوریسم در گروه های کوچک بهترین گزینه در این منطقه است زیرا علاوه بر این که آسیب خاصی به منطقه وارد نمی شود صرفه اقتصادی نیز به دنبال دارد.
    نتیجه گیری
    سپس در تحلیل SWOT منطقه مهمترین نقاط قوت و ضعف و تهدیدات و فرصت های پیش روی اکوتوریسم پایدار در منطقه شناسایی شده و راهکارهایی جهت اعمال مدیریتی مناسب در منطقه ارائه شده است.
    کلیدواژگان: اکوتوریسم پایدار، اثر طبیعی ملی، AHP، SWOT
  • محمدعلی عبدلی، محبوبه هادی پور *، مهدی جلیلی قاضی زاده، حسین علی اصغرنیا صفحات 425-433
    زمینه و هدف
    وجود درصد بالای مواد فسادپذیر در ترکیب پسماند تولیدی در ایران از یک طرف و عدم وجود زمین های مناسب برای دفن بهداشتی پسماند (به خصوص در مناطق شمالی کشور) از سوی دیگر و همچنین مشکلات مربوط به جمع آوری، حمل و نقل و دفع پسماندها باعث شده است که استفاده از روش ورمی کمپوست به عنوان یک راه کار موثر برای دفع مواد زاید آلی مد نظر قرار گیرد.
    روش بررسی
    در این تحقیق جهت تهیه ورمی کمپوست از پسماند خانگی، پایلوتی از جنس چوب، در سه طبقه و در ابعاد 45، 25 و 65 سانتی متر طراحی شد. سپس 500 کرم خاکی از نوع ایزنیافوئتیدا به صورت دستی جمع آوری گردید و در بستر ایجاد شده در پایلوت قرار گرفت. بارگذاری پسماند خانگی در این پایلوت، به صورت هفتگی انجام شد. پس از گذشت 60 روز از شروع عملیات، نمونه گیری از کمپوست تولیدی انجام شد و آزمایش های لازم بر روی آن صورت گرفت.
    یافته ها
    نتایج نشان می دهد که در صورت کنترل درجه حرارت در محدوده 20 تا 30 درجه سانتی گراد و کنترل رطوبت بین 60 تا 75 درصد و همچنین هوادهی مناسب به توده پسماند، می توان شرایط محیطی مناسبی برای فعالیت کرم های خاکی ایزنیافوئتیدا مهیا نمود و به تبع آن پسماندهای آلی را به کمپوست با کیفیت مناسب تبدیل کرد. نسبت C به N که اصلی ترین فاکتور در متناسب سازی مواد است در ورمی کمپوست تولیدی 53/14 اندازه گیری شد.
    بحث و نتیجه گیری
    این روش علاوه بر مدیریت بهینه پسماندهای خانگی، در تکثیر کرم های خاکی که به عنوان منبع غذایی برای دام، طیور و آبزیان استفاده می شود، کارایی بالایی دارد
    کلیدواژگان: ورمی کمپوست، کرم خاکی، ایزنیافوئتیدا، پسماند خانگی
  • فرح حیدری*، غلامرضا میرکی صفحات 435-444
    زمینه و هدف
    کمپوست از کلمه لاتین Compositus گرفته شده که به معنای مرکب یا مخلوط و گاهی در فارسی به کود آمیخته مشهور است. با توجه به این که مواد قابل فساد زباله دارای ارزش اقتصادی ویژه ای است، با تهیه کود علاوه بر استفاده از این ارزش می توان زباله و بازیافت آن را کنترل نمود. بر این اساس احداث کارخانه های کمپوست به منظور دفع بهداشتی و تولیدی کودی ارزشمند از این مواد، از الویت های اصلی مدیریت زباله های شهری در کشور به شمار می آید. هدف از این مطالعه بررسی کیفیت شیمیایی و فیزیکی کود کمپوست تولیدی کارخانه زاهدان ومقایسه با استاندارد های جهانی و استاندارد ایران می باشد.
    روش بررسی
    این مطالعه به مدت 9ماه بر روی کود کمپوست تولیدی در کارخانه زاهدان انجام شد. به منظور تعیین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی کمپوست تولیدی در این کارخانه فاکتورهای نظیرpH ،هدایت الکتریکی،کربن آلی، ازت، فسفر، سرب، کادمیوم، روی و مس مورد ارزیابی قرار گرفت. خصوصیات میکروبی کمپوست تولیدی نیز با تعیین مقادیر کلیفرم، سالمونلا و تخم انگل مشخص گردید.
    یافته ها
    فاکتورهای مورد ارزیابی در زاهدان به ترتیب عبارتند از:میانگین درصد کرین ( ppm 2/4)، درصد ازت (ppm 98/1)، میزان سرب( ppm 98/89)، میزان کادمیوم (ppm 695/2 )،کیفیت میکروبی نمونه های کمپوست تولیدی در سطح B سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا قرار داشت.
    نتیجه گیری
    نتایج این تحقیق نشان داد که کمپوست تولیدی در کارخانه زاهدان از لحاظ فلزات سنگین در محدوده استاندارد های اتحادیه اروپا، آمریکا و کانادا (BNQ وCCME وAAFC) در حد قابل قبول استاندارد ملی ایران می باشد. درصد کربن و ازت در اکثر موارد استاندارد های کمپوست را تامین می نماید ولی لازم است با توجه به این که نسیت کربن به ازت بیش تر است ضایعات سبزی ها و میوه ها که حاوی نیتروژن بالایی می باشد را به مواد اولیه کمپوست اضافه گردند. میزان فسفر در رده 2 استاندارد ملی ایران قرار می گیرد. میزان pH تقریبا بیش از حد استاندارد است که در این مورد افزوده کمی سولفور منجر به حل مشکل می گردد. میزان هدایت الکتریکی در حد قابل قبول رده استاندارد ملی می باشد. نمونه های کود کمپوست قابلیت مصرف به عنوان عامل اصلاح کننده بافت خاک را دارد و نیز جهت ارتقاء کیفیت کود کمپوست عملیات تفکیک از مبداء در زباله ها و ایجاد شرایط کاملا ترموفیلیک در توده به عنوان دو استراتژی تاثیر گذار می بایست مورد توجه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: کمپوست، استاندارد، آلاینده، بازیافت
  • حمید رحیمی پور، علی اصغر آل شیخ، فاطمه خسروی، زهرا صمدی طاری* صفحات 445-453
    زمینه و هدف
    توجه به مساله توان سرزمین برای استقرار صنایع جهت پیشگیری از بحران های محیط زیستی محتمل و همچنین استفاده شایسته و پایدار از جمیع امکانات پهنه سرزمین، یکی از موضوعات حایز اهمیتی است که در سال های اخیر مورد توجه برنامه- ریزان قرار گرفته است. در مطالعه حاضر با توجه به ضرورت تعیین توان اکولوژیک سرزمین برای کاربری های مختلف پیش از اجرای توسعه، توان سرزمین برای توسعه شهرک صنعتی سمنان مورد ارزیابی قرار گرفت.
    روش بررسی
    در ارزیابی مذکور از روش ارزیابی چند معیاره (MCE)[1] بر اساس مدل اکولوژیکی توسعه صنعتی مخدوم استفاده شده است. در قالب این فرآیند، ابتدا منابع محیط زیستی منطقه شناسایی گردیده سپس با تلفیق و رویهم گذاری لایه های اطلاعاتی با استفاده از سیستم اطلاعات مکانی (GIS)[2] نسبت به ارزیابی توان منطقه اقدام گردید.
    نتیجه گیری
    نتیجه بررسی حاکی از آن است که با در نظر گرفتن تمامی پارامترهای اکولوژیکی، حدود 75% از کل منطقه مورد مطالعه برای توسعه کاربری صنعتی دارای توان نسبتا مناسب(طبقه2) بوده و سایر منطقه دارای شرایط نامناسب می باشد ولی با حذف پارامتر ارتفاع که آخرین اولویت را در مدل به خود اختصاص داده است کل منطقه در توان نسبتا مناسب (طبقه2) قرار می گیرد.
    کلیدواژگان: ارزیابی توان، مدل اکولوژیکی، توسعه صنعتی، سیستم اطلاعات مکانی، سمنان
  • مرتضی قبادی*، معصومه احمدی پری، اسماعیل صالحی صفحات 455-473
    زمینه و هدف
    ارزیابی و پهنه بندی ریسک سیلاب در سکونتگاه های انسانی به دلیل توسعه آن ها در حاشیه رودخانه ها، بستر و حواشی دشت های سیلابی بدون شناخت و توجه به شرایط هیدرولوژیکی و دینامیکی رودخانه ها و قسمت های بالا دست حوضه که موجب افزایش خطر سیلاب و خسارات جانی، مالی و زیربنایی می شود، امری ضروری و مهم در راستای توسعه پایدار سکونتگاه های انسانی می باشد. هدف از تحقیق حاضر شناسایی علل سیلاب و پیش بینی دامنه خسارات ناشی از آن در محدوده منطقه آبعلی است.
    روش بررسی
    به منظور تحلیل عوامل تاثیر گذار بر سیلاب منطقه از مدل مفهومی DPSIR استفاده شده است. در تحلیل آسیب پذیری منطقه در برابر خطر سیلاب به روش DPSIR ، عوامل اجتماعی ، اقتصادی ، کالبدی و زیست محیطی به عنوان نیرو محرکه ها مورد بررسی قرار می گیرد و سپس با نقشه سازی نیرو محرکه ها و پهنه بندی منطقه ، سطح ریسک سیلاب منطقه تعیین می گردد. بدین منظور از روش Fuzzy AHP برای محاسبه وزن لایه ها و برای اجرای آن از برنامه نویسی در نرم افزار Matlab بهره گرفته شد و در نهایت براساس وزن های مستخرج از روش Fuzzy AHP، در محیط GIS پهنه بندی ریسک انجام گرفت.
    یافته ها
    نتایج نشان می دهد از مجموع کل مساحت منطقه مطالعاتی، حدود 1788 هکتار ریسک خیلی بالا، 5098 هکتار ریسک بالا، 75/6190 هکتار ریسک متوسط و 75/3038 هکتار ریسک پایین سیلاب دارند.
    نتیجه گیری
    : نتایج حاصل از تلفیق مدل های سیستم های پشتیبانی تصمیم گیری و سیستم اطلاعات جغرافیایی در تایید مطالعات پیشین، حاکی از کارایی بالای آن ها در تعیین مناطق با ریسک بالای سیلاب می باشد و ضرورت دارد در فرایند برنامه ریزی و آمایش به ویژه ارزیابی خطر این سطوح پهنه بندی شده مدنظر قرار گرفته شود.
    کلیدواژگان: ریسک سیلاب، سکونتگاه های انسانی، منطقه آبعلی، مدل DPSIR، fuzzy AHP
  • آمنه سلیمی، شهناز دانش*، سیدهادی ابراهیمی صفحات 475-491
    زمینه و هدف
    تصفیه بی هوازی برخی از ضایعات جامد کشتارگاهی مانند محتویات شکمبه، به دلیل پتانسیل تولید انرژی و تاثیر مثبت آن در کاهش آلودگی های زیست محیطی، یکی از گزینه های مناسب فرآوری و دفع این قبیل ضایعات به شمار می آید. هدف از انجام این پژوهش، تعیین تاثیر زمان ماند و نوع مواد اولیه بر روی میزان تولید بیوگاز و قلیاییت از محتویات شکمبه دام های بزرگ بوده است.
    روش بررسی
    در این پژوهش، تاثیر زمان ماند و نوع ماده اولیه بر روی تولید قلیاییت و بازده بیوگاز در فرآیند هضم بی هوازی ضایعات کشتارگاهی در مقیاس آزمایشگاهی در راکتورهایی با حجم یک لیتر و با جریان ناپیوسته بررسی شد. بررسی ها در درجه حرارت C35 و زمان ماندی معادل 30 روز و با سه نوع ماده اولیه شامل محتویات شکمبه گاو، محتویات شکمبه گوسفند و مخلوط آن ها (نسبت اختلاط 1:1) که درصد وزنی کل مواد جامد آن ها به ترتیب معادل 5/6، 1/9 و 0/8 درصد بود، انجام گرفت.
    یافته ها
    براساس نتایج، بیش ترین میزان افزایش قلیاییت که منجر به افزایش pH نیز شد در هاضم حاوی محتویات شکمبه گاو اتفاق افتاد. بنابراین حداکثر بازده تجمعی بیوگاز و متان در این هاضم ها بود که به ترتیب معادل 1/286 و mL/g VSdegraded 7/80 به دست آمد.
    نتیجه گیری
    به طورکلی می توان چنین بیان کرد که در فرآیند هضم بی هوازی محتویات شکمبه (علی رغم نوع ماده اولیه و زمان ماند)، عامل pH می تواند نقش بسیار مهمی را در تولید بیوگاز و متان برعهده داشته باشد. به همین جهت افزایش یک ماده قلیا به منظور جلوگیری از افت pH و تامین شرایط محیطی مناسب برای رشد و فعالیت میکروارگانیزم ها، ضرورت دارد.
    کلیدواژگان: هضم بی هوازی، ضایعات کشتارگاهی، زمان ماند، نوع ماده اولیه، بیوگاز
  • سهیل سبحان اردکانی*، سیدمیلاد جعفری، مجید احتشامی صفحات 493-506
    زمینه و هدف
    فرآیند الکتروشیمیایی در سال های اخیر به وفور برای تصفیه فاضلاب های صنعتی که دارای اکسیژن خواهی شیمیایی بالا می باشند، به کار گرفته شده است. بنابراین در این مطالعه کارایی فرآیند الکترولیز برای حذف پیراسنجه های اکسیژن خواهی شیمیایی و کل ذرات معلق از فاضلاب صنعتی مورد ارزیابی قرار گرفت.
    روش بررسی
    فاضلاب واحدهای کشمش پاک کنی شهرک صنعتی سهند ملایر با اکسیژن خواهی شیمیایی و کل جامدات معلق به ترتیب برابر با 26850 و 2325 میلی گرم در لیتر جمع آوری گردید. فرآیند الکترولیز شامل یک راکتور با حجم 9 لیتر و متشکل از 2 نوع الکترود آلومینیوم و استیل بود که بدون کاربرد هرگونه مواد افزودنی به منظور افزایش کارایی تصفیه فاضلاب در 3 زمان ماند 10، 20 و 30 دقیقه و ولتاژهای 10، 20 و 30 ولت انجام یافت. پس از انجام هر آزمایش، پساب خروجی راکتور بررسی و کارایی حذف پیراسنجه ها محاسبه شد.
    یافته ها
    نتایج بیانگر آن است که کارایی حذف COD و TSS توسط الکترود آلومینیوم به ترتیب برابر با 28/88 و 05/95% در زمان ماند 30 دقیقه با ولتاژ 30 ولت و توسط الکترود استیل به ترتیب برابر با 54/76% در زمان ماند 30 دقیقه با ولتاژ 30 ولت و 53/67% در زمان ماند 10 دقیقه با ولتاژ 30 ولت می باشد.
    نتیجه گیری
    با استناد به نتایج، تصفیه الکتروشیمیایی به همراه دیگر فرآیندها همچون افزودن الکترولیت ها، می تواند به عنوان ابزاری به منظور کاهش بار آلودگی پساب صنعتی مورد استفاده قرار گیرد
    کلیدواژگان: صنایع کشمش پاک کنی، فاضلاب، فرآیند الکترو شیمیایی، اکسیژن خواهی شیمیایی، کل جامدات معلق
  • ملیحه فلاح نژاد تفتی*، محمد علی عبدلی، فرشاد گلبابایی کوتنایی صفحات 507-517
    زمینه و هدف
    بحران انرژی را می توان مهمترین بحران پیش روی بشر دانست. در سال های اخیر به علت مشکلات ناشی از وابستگی گسترده به نفت و محدودیت منابع انرژی، به استفاده از بیوگاز در راستای توسعه پایدار کشور بیش تر توجه شده است. علاوه بر تامین سوخت، استفاده از بیوگاز اثرات چشم گیری در کاهش گازهای گلخانه ای و در نتیجه کاهش گرمایش زمین دارد. همچنین از مزایای دیگر تولید بیوگاز از منابع زیست توده، کاهش زباله و تولید کود بهداشتی است. هدف از انجام این تحقیق بررسی پتانسیل تولید بیوگاز و انرژی از منابع زیست توده در روستاهای ایران با رویکرد تامین انرژی در محل مصرف و کاهش هزینه های حمل و نقل می باشد.
    روش بررسی
    در این تحقیق با استفاده از آمار تعداد دامهای موجود در روستاهای کشور و تعیین میزان فضولات دامی قابل استحصال، پتانسیل تولید بیوگاز از منابع دامی روستایی کشور بررسی شده است.
    یافته ها
    با تحقیقات صورت گرفته، پتانسیل تولید بیش از یازده میلیارد و صد و نود و پنج میلیون مترمکعب بیوگاز به طور سالانه از شصت و سه میلیون دام موجود در روستاهای کشور وجود دارد. همچنین در بخش دیگر این تحقیق، میزان بیوگاز قابل استحصال از مواد زاید فسادپذیر روستایی، به عنوان یک منبع زیست توده دیگر مورد بررسی قرار گرفت که طبق این بررسی پتانسیل تولید 487 میلیون متر مکعب از یک میلیون و دویست و چهل و نه هزار تن در سال مواد زاید فسادپذیر وجود دارد.
    نتیجه گیری
    به طور کلی با انجام این تحقیقات و بررسی پتانسیل تولید بیوگاز و انرژی از منابع زیست توده در روستاهای ایران مشخص گردید که این عملیات با رویکرد تامین انرژی در محل مصرف و کاهش هزینه های حمل و نقل قابلیت اجرایی و صرفه اقتصادی داشته و از جمله راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار در سطح کشور و ملی می باشد.
    کلیدواژگان: بیوگاز، انرژی، زیست توده، پتانسیل سنجی، فضولات دامی
  • جمشید عینالی، نسرین کاظمی، مهدی چراغی*، علیرضا رابط صفحات 519-534
    زمینه و هدف
    کشاورزی به عنوان یک فعالیت اقتصادی در طبیعت، تاکنون تاثیر زیادی بر تنوع زیستی و چشم اندازهای طبیعی داشته است. در این راستا، آگاهی زیستی دربرگیرنده مفهوم گسترده ای است که نه تنها به دانش درباره محیط زیست بلکه به نگرش ها، ارزش ها و مهارت های لازم برای حل مشکلات زیست محیطی اشاره دارد. آگاهی زیستی کشاورزان شامل اطلاعات آن ها در مورد معضلات محیطی، عوامل موثر در گسترش این معضلات و اطلاعات در مورد اقداماتی است که کشاورزان می توانند برای بهبود این وضعیت انجام دهند که این مورد به معنی عملکرد زیستی آنها می باشد. هدف تحقیق حاضر بررسی عملکرد و آگاهی زیستی کشاورزان در نواحی روستایی می باشد.
    روش بررسی
    این مطالعه به شیوه توصیفی تحلیلی سطح آگاهی و عملکرد زیستی کشاورزان دهستان باراندوز چای جنوبی از بخش مرکزی شهرستان ارومیه را مورد بررسی قرار داده است. به منظور بررسی داده ها و تحلیل آن ها از آزمون t تک نمونه ای و همبستگی استفاده شده است.
    یافته ها
    آگاهی زیستی در کشاورزان مورد مطالعه در سطحی بالاتر از متوسط و عملکرد زیستی آن ها نیز در سطحی پایین تر از متوسط قرار دارد و بین آگاهی و عملکرد زیستی کشاورزان همبستگی بسیار قوی وجود دارد. بین آگاهی و عملکرد زیستی کشاورزان مورد مطالعه همبستگی بسیارقوی وجودداشت.
    نتیجه گیری
    علت پایین تر بودن سطح عملکرد زیستی کشاورزان در مقابل آگاهی زیستی آن ها نیز این است که کشاورزان مورد مطالعه با وجود اطلاع و اگاهی از مشکلات ایجاد شده توسط کودها و سموم به منظور مبارزه با آفات مجبور به استفاده از این مواد بوده اند. علاوه بر این علی رغم اطلاع از برخی از جنبه های مرتبط با شیوه های آبیاری نوین به علت مشکلات و محدودیت های مالی قادر به استفاده از آن ها نبودند.
    کلیدواژگان: آگاهی زیستی، عملکرد زیستی، کشاورزان، محیط زیست
  • سعید علی عسگریان نجف آبادی *، حمیدرضا قاسم زاده صفحات 535-545
    زمینه و هدف
    افزایش میزان زباله های شهری که بخش عمده آن را زباله های خانگی و به عبارت دیگر مواد زیست تخریب پذیر تشکیل می دهند هر ساله تنگنا های جدی و بیشتری را در انتخاب سیستم مطلوب دفع زباله به وجود می آورد. با توجه به اینکه تصمیم گیری در مورد انتخاب روش های دفع زباله با عدم قطعیت در برخی زمینه ها، ملاحظات چندگانه و مجموعه داده های غیر جامع همراه می باشد به یک روش کارآمد برای رسیدن به تصمیمات بهتر نیاز خواهد بود.
    روش بررسی
    در این مطالعه روش تحلیل سلسله مراتبی به منظور ارزیابی و اولویت بندی روش های دفع زباله استفاده شده است. روش های مورد نظر برای اولویت بندی شامل تولید کمپوست، سوزاندن و تفکیک و دفن بهداشتی زباله های شهری٬ و معیارهای مد نظر برای ارزیابی گزینه ها شامل ترکیب زباله، مسائل زیست محیطی و هزینه ها می باشد.
    یافته ها
    با توجه به اطلاعات گردآوری شده و تحلیل صورت گرفته در بین معیار های مد نظر مسائل زیست محیطی با ارزش نسبی 778/0 دارای بیشترین اهمیت بودند. در نهایت روش تفکیک و دفن بهداشتی زباله ها با ارزش مطلق 444/0 به عنوان بهترین گزینه انتخاب شد و به ترتیب روش های تولید کمپوست و سوزاندن در رتبه های بعدی قرار گرفتند. میزان ناسازگاری برای تمامی مقایسات برابر 1/0 بود که میزان قابل قبولی می باشد.
    نتیجه گیری
    با توجه به اختلاف کم ارزش های نهایی بدست آمده برای دو روش تفکیک و دفن بهداشتی و تولید کمپوست می بایست هر دو روش مورد توجه قرار گرفته و مطالعات تکمیلی صورت بگیرد. نتایج حاصل از تحقیقات انجام شده در مورد ترکیب زباله در مناطق مختلف کشور یافته های این مطالعه را مورد تایید قرار می دهد.
    کلیدواژگان: سوزاندن، تولید کمپوست، تفکیک و دفن بهداشتی، تحلیل سلسله مراتبی
  • مریم بازیاری*، حمید جلیلوند، سید عطا الله حسینی، یحیی کوچ صفحات 547-559
    زمینه و هدف
    هدف اصلی از مدیریت منابع طبیعی، استمرار تولید و پاسخ گویی به نیاز انسان به همراه حفظ تنوع زیستی و تداوم زادآوری در اکوسیستم های طبیعی است. زادآوری طبیعی از مهمترین عوامل موثر بر بقا و پایداری جنگل های طبیعی تلقی می شود.
    روش بررسی
    این تحقیق با هدف بررسی تنوع زادآوری طبیعی گونه های چوبی از حاشیه جاده ها به سمت بخش های داخلی آن در سه عرصه مختلف و در جاده های آسفالته و خاکی می پردازد. بصورت انتخابی شرایط مشابه از نقطه نظر شرایط توپوگرافی، شیب و جهت مشخص شد و در هر طرف جاده از میکروپلات های 2×2 متر برای اندازه گیری تنوع زیستی و ترکیب زادآوری استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج این بررسی نشان داد که شاخص های تنوع زادآوری در بالا و پایین جاده های آسفالته و خاکی و در سه منطقه مورد بررسی تفاوت معنی داری نشان نداند و تنها عامل اثرگذار موقعیت است که با فاصله از جاده های آسفالته و خاکی تنوع زادآوری کاهش می یابد. همچنین گونه های نورپسند همانندQuercus castaneifolia C.A.M.Browics & Menitsky ،Alnus subcordata (L) Gaertn و Diospyros lotus L.در کنار جاده ها به نسبت فاصله از جاده ها بیشتر مستقر می شوند.
    نتیجه گیری
    بطور کلی در این تحقیق در جاده های آسفالته، میزان تنوع زادآوری و غنا به میزان اندکی بیشتر از جاده های خاکی بود.
    کلیدواژگان: تنوع زادآوری، غنا، یکنواختی، جاده آسفالته، جاده خاکی
  • زهرا تاکی*، محمود رضا همامی، محمود کرمی، افشین علیزاده صفحات 561-569
    زمینه و هدف
    گوسپند وحشی از گونه های تهدید شده (VU)[1] نواحی کوهستانی ایران است. اطلاعات اندکی در مورد وابستگی های زیستگاهی این گونه به عنوان پیش نیازی برای برنامه ریزیهای حفاظتی وجود دارد. در این پژوهش وابستگی های زیستگاهی و الگوی فصلی استفاده از زیستگاه توسط گوسپند وحشی در پارک ملی قمیشلو در طول یک سال مورد مطالعه قرار گرفت.
    روش بررسی
    تیپ های گیاهی پارک به عنوان زیستگاههای مختلف این گونه در نظر گرفته شد و ساختار هر یک از این زیستگاه ها تبیین گردید. ارتباط تراکم گروه های سرگین به عنوان نمایه ای از تراکم گوسپند وحشی با متغیر های زیستگاهی نظیر درصد پوشش گونه های غالب گیاهی، درصد اشباع خاک (SP)، شوری خاک (EC) وpH خاک در ترانسکت های دائمی بررسی شد. مدل های خطی عام (GLMs) برای مشخص کردن وابستگی های زیستگاهی گوسپند وحشی با توجه به تیپ های گیاهی و متغیرهای زیستگاهی اندازه گیری شده به کار گرفته شد.
    یافته ها
    استفاده از تیپ های زیستگاهی به جز در دوره خرداد – مرداد معنی دار نبود. در این دوره استفاده از تیپ گیاهی Astragalus-Scariolaبه طور معنی داری بیش تر از تیپ گیاهی Artemisia بود.
    نتیجه گیری
    علاوه بر این، گوسپند وحشی در دوره فروردین– خرداد از مناطق با شیب بیش تر و در دوره مهر- آذر از مناطق باEC خاک بالاتر بطور معنی داری بیش تر استفاده کرده بود.
    کلیدواژگان: گوسپند وحشی، پارک ملی قمیشلو، انتخاب زیستگاه، شمارش گروه های سرگین
  • حمید رحمانی*، یونس عصری، مهدی رمضانی، نعمت الله خراسانی، حسین معروفی صفحات 571-586
    زمینه و هدف
    : تبدیل مراتع طبیعی به دیم زار، یکی از عوامل مهم تخریب مراتع در ایران است. این تخریب و تغییرکاربری می تواند اجزاء مختلف اکوسیستم های مرتعی را تحت تاثیر قرار دهد. هدف از انجام این تحقیق، بررسی دگرگونی های پوشش گیاهی در چارچوب تنوع گونه ای در سال های بعد از تخریب بوده است.
    روش بررسی
    به این منظور مراتع طبیعی (منطقه کلید) و اراضی تبدیل شده به دیم زار (منطقه بحرانی) مجاور آن در منطقه دهگلان کردستان برای انجام نمونه برداری با استفاده از طرح تصادفی- سیستماتیک انتخاب گردید. تعداد 3 ترانسکت هر کدام به طول 100 متر و به فاصله 50 متر از یک دیگر در طول شیب در هر یک از دو عرصه مذکور استقرار یافت. در طول هر ترانسکت تعداد 5 کوادرات هر کدام به مساحت 1 متر مربع بر طبق روش سطح حداقل مستقرگردید. فهرست گونه ها به همراه فراوانی نسبی هر گونه در داخل کوادرات ها ثبت شد. یکنواختی گونه ای بر اساس چهارشاخص سیمپسون، کامارگو، اسمیت - ویلسون و اصلاح شده نی، غنای گونه ای بر طبق دو شاخص جک نایف و جزء نادر، و تنوع گونه ای به وسیله چهار شاخص شانن- واینر، بریلویین، مکینتاش و سیمپسون مورد تحلیل قرار گرفته و با یک دیگر مقایسه شدند.
    یافته ها
    تعداد 26 گونه گیاهی در مراتع طبیعی و 18 گونه در اراضی تبدیل شده به دیم زار جمع آوری گردید. نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که در اراضی تبدیل شده به دیم زار غنا و تنوع گونه ای گیاهان تنزل رتبه و یکنواختی گونه ای افزایش رتبه داشته است، ولی آزمون آماریT-Test معنی دار بودن تفاوت عددی در دو عرصه را نشان نداد.
    بحث و نتیجه گیری
    به طور کلی می توان نتیجه گرفت تبدیل مراتع به دیم زار باعث کاهش تنوع گونه ای شده است و معنی دار نبودن آن از نظر آماری به دلایل متعدد بوده است.
    کلیدواژگان: تنوع گونه ای گیاهی، یکنواختی گونه ای، غنای گونه ای، گیاهان مرتعی، استان کردستان
  • فاطمه وحیدی *، رضوان موسوی ندوشن، سید محمدرضا فاطمی، شهلا جمیلی، ناهید خم خاجی صفحات 587-597
    زمینه و هدف
    در مطالعه حاضر وضعیت تروفی دریاچه ولشت بصورت ماهانه از آذر 1387 تا آذر 1388 در سه ایستگاه مطالعاتی بررسی گردید. هدف از انجام تحقیق حاضر بررسی وضعیت تروفی دریاچه ولشت و ارائه راهکارهای اصولی برای حفظ این ذخیره ارزشمند اکولوژیک می باشد.
    روش بررسی
    برای این منظور از شاخص تعیین وضعیت تروفی (Trophic State Index) TSI استفاده شد. همچنین در طول تحقیق پارامترهای تاثیرگذار بر تولید اولیه و وضعیت تروفی از جمله، فسفر کل TP))، نیتروژن کل ( (TN، کلروفیل آ، عمق رویت دیسک سچی(SD) و نسبت TN/TP اندازه گیری شد. همچنین نتایج بدست آمده از کلیه پارامترهای فوق با طیف مقادیر سطوح مختلف تروفی دریاچه های آب شیرین منتشره از سوی انجمن حمایت از محیط زیست امریکا ( (U.S Environmental protection agency U.S EPA و سازمان توسعه و تعاون اقتصادی (Organization for Economic Cooperation and Development) OECD مقایسه گردید.
    نتیجه گیری
    بر این اساس دریاچه ولشت برمبنای مقادیر شاخص های تعیین تروفی بر اساس نوترینتها (ازت و فسفر) در شرایط مزویوتروفی تا یوتروفی و بر اساس سایر پارامترهای فوق در شرایط مزوتروفی قرار می گیرد. همچنین میانگین مقادیر شاخص TSI بدست آمده در این تحقیق بیانگر مزوتروف بودن دریاچه ولشت است. بر اساس نتایج بدست آمده از نسبت Red field و شاخص تروفی TSI، نوترینت ازت و عامل گل آلودگی بخصوص در فصل بارندگی، عوامل محدودکننده تولید اولیه در دریاچه ولشت هستند
    کلیدواژگان: دریاچه ولشت، وضعیت تروفی، گل آلودگی، شاخص TSI
  • الهام شاهین فر، احمد حیدری *، محمدرضا دماوندیان، بابک حیدری علیزاده صفحات 599-614
    زمینه و هدف
    آفت کش های تاریخ منقضی در سراسر جهان به عنوان یک چالش زیست محیطی مطرح می باشند. از این رو برای جلوگیری از آسیب های زیست محیطی ناشی از این سموم نیازمند شناخت کافی از عوامل موثر بر تجزیه آن ها به منظور برنامه ریزی دقیق و مطمئن هستیم. هزینه بازسازی و یا معدوم سازی آفت کش های تاریخ منقضی در مواردی از تولید اولیه آفت کش ها نیز بیشتر است.
    روش بررسی
    این تحقیق به منظور بررسی امکان به کارگیری سموم تاریخ منقضی موجود در انبارهای شرکت خدمات حمایتی کشاورزی انجام شده است. به این منظور آزمایش های کنترل کیفی نمونه ها براساس دستورالعمل های فائو، CIPAC و شرکت های سازنده آفت کش ها انجام شد.
    یافته ها
    نتایج حاصل براساس گروه های مختلف آفت کش، حالت فیزیکی فرمولاسیون علف کش ها، شرکت های تولید کننده، تاریخ تولید علف کش ها و موقعیت اقلیمی انبارهای نگهداری آن ها دسته بندی گردید. تجزیه و تحلیل آماری توسط آزمون Chi-Square جهت تعیین اختلاف بین متغیرهای مورد مطالعه و آزمون ریسک (Risk) جهت نشان دادن ریسک نسبی تجزیه شدن با کمک نرم افزار SPSS-18 انجام شد.
    نتیجه گیری
    نتایج نشان داد همبستگی معنا داری بین مدت زمان پس از تولید علف کش ها و درصد تجزیه شدن آن ها وجود دارد. درصد تجزیه در حشره/کنه کش های تاریخ منقضی بیشتر از علف کش ها و درصد تجزیه علف کش های تاریخ منقضی بیشتر از قارچ کش ها بود. درصد تجزیه علف کش هایی که در داخل کشور فرموله شده بودند معادل 52 درصد و علف کش های هندی/ چینی معادل 67 درصد بود. نتایج نشان داد که علف کش های مایع معادل 55 درصد و علف کش های جامد معادل 26 درصد تجزیه شده بودند. همچنین بین چهار منطقه آب و هوایی محل های نگهداری علف کش ها به لحاظ تجزیه شدن و ماندگاری رابطه آماری معنی داری وجود نداشت.
    کلیدواژگان: علف کش های تاریخ منقضی، مناطق آب و هوایی، تاریخ تولید، حالت فیزیکی فرمولاسیون
  • آزیتا بهبهانی نیا *، مریم فراهانی صفحات 615-623
    زمینه و هدف
    آلودگی آرسنیک خاک ها و آب های سطحی و زیرزمینی به دلیل پتانسیل بالای آن برای ورود به زنجیره غذایی، تهدید بزرگی برای سلامت بشر می باشد. در منطقه هشترود واقع در استان آذربایجان شرقی، شواهد مربوط به آلودگی آرسنیک به صورت ناراحتی های پوستی گزارش شده است. هم چنین این آلودگی ممکن است کاهش کمی و کیفی محصولات کشاورزی و یا ایجاد عوارض خاصی در دام ها را در پی داشته باشد، که به دلیل عدم آگاهی، علت آن تشخیص داده نشده باشد ولی مربوط به آلودگی با آرسنیک باشد. اهداف پژوهش حاضر شامل شناسایی میزان آلودگی منابع آب و خاک منطقه به وسیله آرسنیک و تعیین منشاء آلودگی می باشد.
    روش بررسی
    پس از انجام بررسی های صحرایی و نمونه برداری از منابع آب های سطحی و زیرزمینی، خاک، رسوبات رودخانه و سنگ براساس موقعیت منابع موجود در منطقه و تجزیه ویژگی های فیزیکی و شیمیایی و نیز آرسنیک در آن ها، تجزیه و تحلیل های لازم صورت گرفت.
    یافته ها
    برای عنصر آرسنیک تفاوت قابل ملاحظه ای بین مقدار میانگین این عنصر با هم در نمونه ها و هم چنین با میانگین پوسته وجود دارد. حداکثر مقدار آرسنیک (9500 میلی گرم در کیلوگرم خاک) در نمونه خاکستر آتشفشانی مشاهده شده است.
    نتیجه گیری
    در این منطقه براساس شواهد و یافته های به دست آمده، آلودگی آرسنیک مرتبط با منابع ژئوژنیک (زمین زاد) و فعالیت های آتشفشانی در نظر گرفته شده است. براساس مطالعات انجام شده می توان این مکانیزم ها را عامل آلودگی به آرسنیک در منطقه دانست: آزاد شدن آرسنیک از واحدهای سنگی منطقه، جذب آرسنیک توسط کانی های اکسیدی تحت شرایط هوازی و اسیدی تا نزدیک به خنثی، واجذبی از سطوح اکسیدی در اثر افزایش pH به شرایط قلیایی و افزایش غلظت آرسنیک در محلول و ایجاد آلودگی.
    کلیدواژگان: آرسنیک، خاک، آب های زیرزمینی، خاکستر آتشفشانی
  • مهدی الهی *، سهیلا رضایی تبار، عبدالعلی وحدانی، محمد شریف فاضلی صفحات 626-633
    زمینه و هدف
    حضور فلزات سنگین در بخش های مختلف محیط زیست (از جمله خاک)، اثرات زیان بار را بر سلامت موجودات زنده به دنبال دارد. یکی از مهم ترین منابع انتشار این عناصر در محیط زیست، صنایع و معادن می باشند. لذا در تحقیق حاضر به ارزیابی تاثیر کارخانه ی آلومینای جاجرم در آلودگی خاک سطحی منطقه به عنصر سرب، پرداخته شده است.
    روش بررسی
    نمونه برداری از خاک سطحی (عمق> 10 سانتی متر) با در نظر گرفتن جهت وزش باد غالب (شمال غربی – جنوب شرقی) و فاصله از کارخانه، از 38 ایستگاه در محدوده ای به شعاع 10 کیلومتری اطراف کارخانه به اضافه یک ایستگاه شاهد در فاصله 20 کیلومتری کارخانه، در تابستان 1387 انجام شد. پس از آماده سازی نمونه ها، غلظت سرب توسط دستگاه جذب اتمی فیلیپس مدل 9400 PU اندازه گیری شد.
    یافته ها
    مقایسه میانگین غلظت سرب در چهار جهت اصلی جغرافیایی کارخانه، مبین اختلاف معنی دار بین آن ها بود (05/0p < ) که علی رغم جهت وزش باد غالب، بیش ترین میانگین غلظت سرب در جهت شمال کارخانه (34/27 میلی گرم بر کیلوگرم) و کم ترین آن در جهت جنوب کارخانه (40/9 میلی گرم بر کیلوگرم) مشاهده شد. همچنین بررسی همبستگی غلظت سرب در خاک سطحی منطقه با فاصله از کارخانه (در چهار جهت اصلی) بیان گر ارتباط مثبت و معنی دار بین دو فاکتور مذکور در جهت شرق کارخانه بود.
    نتیجه گیری
    نتایج تحقیق حاضر نشان داد که کارخانه ی آلومینای جاجرم تاثیری بر آلودگی خاک سطحی منطقه به عنصر سرب ندارد.
    کلیدواژگان: سرب، خاک سطحی، کارخانه ی آلومینای جاجرم، سنگ معدن بوکسیت
  • فریده عتابی*، محمد عرفانی، ادریس بذر افشان صفحات 635-654
    زمینه و هدف
    مسئله آلودگی هوا یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی کشور است. در شهر زاهدان بطور متوسط 70 روز از سال توام با گرد و خاک است. هدف از انجام این تحقیق ارزیابی میزان غلظت آلاینده های هوا و شاخص کیفیت هوا در شهر زاهدان بوده است.
    روش بررسی
    در این تحقیق پس از انجام مطالعات در خصوص وضعیت اقلیمی و جغرافیایی شهر زاهدان تعداد چهار ایستگاه جهت اندازه گیری آلاینده هایPM2.5،PM10،SO2،O3،NO2وCO در نظر گرفته شد و در هر ماه به مدت 3 روز اندازه گیری آلاینده های هوا بمدت یکسال صورت گرفت و گلباد هر فصل نیز با استفاده از نرم افزارWord Lap وSaba Wind تهیه شد. سپس با استفاده از شاخص کیفیت هوا (AQI) کیفیت بهداشتی هر آلاینده در محیط GIS برای شهر زاهدان تعیین گردید.
    یافته ها
    با توجه به مقادیر AQI در شهر زاهدان برای کلیه فصول سال 1388 آلاینده مسئول PM2.5 بوده است که مقادیر آن در فصل بهار 185، در تابستان 201 ، در پاییز 168 و در زمستان 208 بدست آمد.
    نتیجه گیری
    : اندازه گیری های صورت گرفته نشان داد آلاینده مسئول در سال 1388 در شهر زاهدان PM2.5 بوده که شامل 208 روز کیفیت هوای غیربهداشتی برای کلیه افراد ، 95 روز کیفیت هوای غیربهداشتی برای افراد حساس، 33 روز کیفیت هوای مخاطره آمیز، 26 روز کیفیت هوای غیربهداشتی و 4 روز هوا با کیفیت متوسط برای شهروندان زاهدان بوده است.
    کلیدواژگان: آلاینده های هوا، شاخص کیفیت هوا (AQI)، شهرزاهدان، PM2.5
  • سعیده علیزاده *، مریم بیات صفحات 655-671
    زمینه و هدف
    در سال های اخیر حکمرانی خوب به عنوان یکی از عوامل اثرگذاربرمتغیر های محیط زیستی مورد توجه تصمیم گیرندگان اقتصادی وسیاسی قرارگرفته است .این پژوهش با هدف بررسی متغیرهای موثر برمحیط زیست کشورهای با درآمد متوسط صورت گرفته است.
    روش بررسی
    دراین پژوهش ابتدا به روش داده های ترکیبی(پانل)اثرحکمرانی خوب برانتشار گاز های CO2 (که به عنوان شاخص کیفیت محیط زیستی درنظر گرفته شده) درکشورهای با درآمد متوسط بین سال های 2000-2011 مورد آزمون قرار گرفته است.
    یافته ها
    نتایج تخمین نشان می دهد که شاخص حکمرانی(شاخص حاکمیتی) که کیفیت نهادهای عمومی یک کشور وتوانمندی دولت در انجام وظایف محوله را نشان می دهدبر میزان انتشار گازهای CO2 که معرف وضعیت محیط زیست هستند موثرند.
    نتیجه گیری
    نتایج حاصل از این پژوهش بیان گر این مطلب می باشد که 1 درصد بهبود در شاخص وزنی حکمرانی خوب 03/0 درصد انتشار گاز دی اکسیدکربن را کاهش می دهد.
    کلیدواژگان: حکمرانی خوب، محیط زیست، داده های ترکیبی(پانل)
  • اکرم الملوک لاهیجانیان*، شیرین عباسی صفحات 673-693
    زمینه و هدف
    بیش ترین درصد جمعیت جامعه را نوجوانان و جوانان تشکیل داده است، این افراد با آموزش مناسب قابلیت پذیرش رفتارهای صحیح در مصرف و تغییر رفتار در الگوهای مصرف را دارد. محور فعالیت های آگاه سازی افراد بایددر راستای تغییر نگرش ها و باور مصرف کنندگان در کل و مصرف انرژی در کودکان و نوجوانان باشد. هدف از انجام این تحقیق بررسی جایگاه و نقش آموزش مصرف بهینه انرژی درمدارس دوره ابتدایی شهر تهران می باشد.
    روش بررسی
    با اجرای پیش آزمون وپس آزمون باگروه کنترل ابتدا آموزشهای کوتاه مدت لازم به دانش آموزان مقطع ابتدایی دریک مدرسه دخترانه در شهر تهران (مدرسه دخترانه آزادی در منطقه 4 تهران) داده شد تا با استفاده از روش زمینه یابی ، نگرش دانش آموزان دوره ابتدایی (درمقطع چهارم و پنجم) پس از اجرای فعالیت های آموزشی و آگاه سازی آنان در خصوص بهینه سازی مصرف انرژی سنجیده شود. نمونه به صورت تصادفی سیستماتیک انجام و نمونه آماری از یکی ازمدارس دخترانه شهر تهران انتخاب شد (بدین صورت که دریک مدرسه دخترانه دوکلاس ازمقطع چهارم و پنجم به صورت تصادقی انتخاب و هرکلاس باحجم حدود30 در نظر گرفته شده است). فرضیه های تحقیق عبارتند از: 1- آموزش دانش آموزان درمدارس با صرفه جویی مصرف انرژی ارتباط دارد.2- تحصیلات والدین با میزان اثر بخشی فعالیت های آموزشی درمدارس رابطه دارد.
    یافته ها
    در بررسی فرضیه های این تحقیق از طرح آزمایشی پیش آزمون و پس آزمون استفاده شده، متغییرمستقل در این طرح فعالیت های آموزشی و آگاه سازی در میزان مصرف انرژی به دانش آموزان دوره ابتدایی بوده است. از آزمون آماری (paired T Test) جهت سنجش تاثیر دوره های آموزشی در دانش آموزان با استفاده از نرم افزار SPSS و EXCEL استفاده شده است.
    نتیجه گیری
    نتایج تحقیق نشان می دهد ارتباط معناداری بین آگاهی دانش آموزان و میزان مصرف انرژی وجود دارد.
    کلیدواژگان: اثر بخشی آموزش، تغییر رفتار، نگرش، دوره های آموزشی
  • احسان زمانی*، آرین امیرخانی، حدیث امان الله بهاروندی، محمدرضا بمانیان صفحات 695-710
    زمینه و هدف
    پژوهش حاضر تغییرات شرایط حرارتی حاکم بر ساختمان های مسکونی در ربع سوم و چهارم دوران قاجار را مورد بررسی قرار می دهد. بر این اساس سوال های زیر در انجام این پژوهش مد نظر می باشند:1) آیا هماهنگی یا سطوح معنی داری بین شرایط حرارتی بناهای مسکونی در این دوره 80 ساله مشاهده می شود؟
    2) آیا این تفاوت ها نسبت به دوره زمانی ساخت بنا تغییراتی به خود دیده است؟
    3) آیا نابسامانی در ساختار معماری ایران در این دوران در ساختمان های مسکونی و به لحاظ شرایط حرارتی نیز حاکم است؟
    روش بررسی
    در این راستا تعداد 60 بنای مسکونی به نسبت مساوی از سه شهر کاشان، اصفهان و یزد طوری انتخاب شده اند که در دو دوره 40 ساله و به تعداد مساوی قرارگیرند. روش تحقیق در این پژوهش استفاده از روش کارکردی در محاسبات شرایط حرارتی است که برای تحلیل یافته ها از شاخص آماری میانگین و انحراف معیار با فاصله اطمینان 95% (2SD) و خطای مطالعه (P<0.05) استفاده شده است. همچنین برای مقایسه میانگین کمیت های جوامع مورد بررسی از آزمون (T Test) استفاده شده است و نهایتا نمودارها به کمک نرم افزار excel استخراج گردید.
    یافته ها
    نتایج آماری نشان دهنده اختلاف معنی داری در جهت کاهش قابل ملاحظه کمیت های ضرایب انتقال سطحی و حجمی و نسبت H/Ĥ در ساختمان های مسکونی ربع چهارم نسبت به ربع سوم دوران قاجار وجود دارد؛ بدین مفهوم که ساختمان های مورد بررسی در ربع سوم دوران قاجار حائز شرایط حرارتی نامناسب تری بوده اند.
    کلیدواژگان: شرایط حرارتی، سامان های مسکونی، دوران قاجار، ضریب انتقال حرارت طرح
  • محمد رضوانی، محمد مهدی پایروند، مهدی نوجوان*، مهدی صهبا صفحات 711-724
    زمینه و هدف
    بام سبز یکی از رویکردهای نوین معماری و شهرسازی و برخاسته از مفاهیم توسعه پایدار است که از آن می توان در جهت افزایش سرانه فضای سبز، ارتقای کیفیت محیط زیست و توسعه پایدار شهری بهره برد. استفاده کاربردی از بام ها می تواند به عنوان امکان بهره برداری بهینه از زمین های شهری قلمداد شود. هدف اصلی این تحقیق بررسی نقش بام های سبز به عنوان راهبردی در جهت ارتقا کیفیت محیط زیست شهری از منظر معماری پایدار می باشد.
    روش بررسی
    جهت دستیابی به اهداف تحقیق، پرسش نامه ای مشتمل بر 22 سئوال طراحی شد و در اختیار 30 نفر از متخصصان در زمینه معماری و شهرسازی قرار داده شد. سوالات پرسش نامه با توجه به مباحث معماری و توسعه پایدار شهری به سه گروه اصلی تاثیرات بام های سبز شهری در ابعاد چهارگانه (اکولوژیکی، اقلیمی، زیست محیطی و اقتصادی- فرهنگی)، تفاوت های سیستم بام سبز فشرده و گسترده و تفاوت های سیستم بام سبز و سیستم بام معمولی طبقه بندی شدند. جهت بررسی پایایی پرسش نامه از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردید. در نهایت جهت تحلیل پرسش نامه ها سه فرضیه شکل گرفت.
    یافته ها
    میزان پایایی پرسش نامه 727/0 به دست آمد که نشان دهنده پایایی مناسب آن بود. پس از بررسی فرضیه ها، هر سه فرضیه مورد تایید قرار گرفت که اثر بخشی بالای بام های سبز در جهت ارتقا کیفیت محیط زیست از منظر معماری پایدار را نشان می دهد. نتایج به دست آمده از تحلیل پرسش نامه ها و فرضیه ها نشان داد در مجموع از نظر 70-80 درصد متخصصان، بام های سبز در راستای ارتقای کیفیت محیط زیست و توسعه پایدار شهری از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشند و در واقع در طراحی و برنامه ریزی، رابط ما و طبیعت به شمار می آیند.
    نتیجه گیری
    بام های سبز می توانند اثرات منفی ساختمان ها در اکوسیستم محلی و در پی آن مصرف انرژی در بناها را کاهش دهند و در تغییرات جریان انرژی ساختمان ها نقشی تعیین کننده داشته و در عین حال جنبه زیبا شناختی برای ساکنان شهر داشته باشد.
    کلیدواژگان: بام های سبز، معماری پایدار، محیط زیست شهری
|
  • Saeid Gitipour *, Emad Sanati Farvash, Hadi Tarebari, Mahmoodreza Abdi, Alireza Gitipour, Saeid Heidari Pages 1-15
    Background And Objective
    In recent years, production and use of petroleum products, such as gasoline, have been increasing. This increase is followed by numerous ecological consequences. Among them, the most important ecological effects of using gasoline is contamination of soils at refineries and gas stations. Hazards of gasoline leakage into the soil and its migration to groundwater could be attributed to the existence of BTEX compounds, which are the main constituents of gasoline with high toxicity and volatility values.
    Method
    In this study, the removal of BTEX contaminants from soil samples contaminated with gasoline has been investigated using Soil Vapor Extraction technique. The treatment tests were conducted at 3 time intervals of 4, 8 and 12 hours and 3 different temperatures of 20, 40 and 60°C.
    Results
    The results of tests indicate the high suitability of SEV technique showung %99 removal efficiency for BTEX compounds from soil samples. Moreover, the results of the analysis present that the removal of contaminants an inverse relation with their boiling points in this techniques. Also, raising the temperature of the samples from 20°C to 40°C and from 40°C to 60°C during 12 hours increased the removal efficiencies of BTEX compounds by %10 and %26, respectively.
    Conclusion
    The results of this study revealed that SVE technique for the removal of aromatic organic compound from soil is an efficient technique which can lead to high efficiency for the removal of such contaminats from soil, if implented properly.
    Keywords: Soil contamination, Gasoline, Soil Vapor Extraction (SVE), BTEX compounds, Temperature
  • Mohammadreza Goodarzi *, Bagher Zahabiyoun, Alireza Massah Bavani Pages 15-26
    Background And Objective
    Rainfall-runoff Simulation is very important in many hydrological studies, such as investigating the effects of climate change on river flow, flood prediction and planning of water resources. SWAT model was used to simulate stream flow transport, sediment and quality variables (nitrogen and phosphorus...) in the watershed areas. SWAT model is a distributed time series model with physical basis. This model has an ability to connect to GIS, in a way that vast volumes of data as information layers such as land use, soil map and the DEM using GIS capabilities are used by the model. The main purpose of this study is testing SWAT model performance as a simulator of flow at the catchment scale.
    Method
    This study attempts to prepare a model for Gharesou catchment. Moreover, the parameters were optimized using SWAT-CUP optimizer.
    Findings: The model was calibrated for the years 1992-1996 and validated for the years 1998-2000. The coefficient of determination (R2) for monthly flow was equal to 0.82 and Nash-Sutcliffe coefficient (Ens) was equal to 0.8 in the calibration period while in the validation period these coefficients were 0.77 and 0.73, respectively.
    Conclusion
    These results indicate the success of the SWAT model, using optimized parameters, for the stream flow simulation in Gharesou catchment.
    Keywords: Distributed Hydrologic Model, Rainfall, Runoff simulation, Calibration, SWAT
  • Sahar Lotfian *, Ali Ahmadi Moghadam, Ali Asghar Masoumi Pages 27-37
    Background And Objective
    SO2 and other pollutants have negative effects on the environment. Activity of Sarcheshme copper plant releases high amount of gases into the environment from reflective and converter furnaces per hour. These cases reflective and converter furnaces contain 2.6% and 4.8% SO2, respectively. This study was conducted to examine the impact of these gases on the lichen flora.
    Method
    For this purpose, lichen samples from 35 stations on a 5 km radius around the furnaces and according to the pattern of SO2 dispersion in three main directions were collected and identified. Cover and density of lichens were also measured.
    Results
    Identification of lichens showed that twenty five species and genera were new for Kerman and were reported for the first time. Results of measuring and comparing density and cover of lichens showed that in the north-east direction, where the highest SO2 pollution was measured, density and cover of lichens were less than other sites. The density and cover were affected in the west and south-east directions respectively. Density and cover in the control station with the similar ecological conditions but no pollution in the air were at higher level as compared to other stations.
    Conclusion
    According to the results, it was determined that density and cover of lichens were affected by environmental pollutants. Generally it can be concluded tha lichen species in areas with high SO2 levels will be lower, due to the mortality and destruction of sensitive species.
    Keywords: Lichen, SO2 gas, Copper Complex of Sarcheshme, Kerman
  • Minoo Moshtaghie *, Mohammad Kaboli, Majid Sirati Pages 38-56
    Background And Objective
    Environmental strategic assessments are appropriate solutions for reduction of unfavorable impacts caused by industrial activities. In this study, noise equal levels have been measured in Khojir national park. Since road construction activity is necessarily being rendered for building Parchin road, providing some solutions to decrease the consequent adverse impacts are considered in this study.
    Method
    Strengths, weaknesses, opportunities and threats are measurable through environmental strategic assessment. Therefore, a descriptive questionnaire was used for weighting each mentioned parameter, and a specific coefficient was allotted to each level for engendering SWOT matrix. Finally, the Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM) was quantified to determina the executive priorities.
    Results
    The chart related to assessment of internal factors (strengths-weaknesses) expresses 3.03, which emphasizes the strengths. Assessment chart for external factors indicates 3.36, which illustrates opportunities domination in this region. Final analysis of strategic assessment shows five main objects which are preferred for executive program by weighting. St3, obtained to be about 5.83 for weight, has been preferred for executive program. St5, with a score of 0.68 for weight, has the least attraction and consequently remains at the last priority.
    Conclusion
    Knowing that strategic situation matrix for noise pollution measurement in Khojir national park is in a preservation situation, mitigation of threats and weaknesses in this area shall be placed at the first priority to achieve the opportunities and to decrease errors in noise measurement.
    Keywords: Environmental strategic assessment, Noise equal level, Khojir national park, SWOT, QSPM
  • Hesamoddin Salarian *, Homan Naderi, Morteza Hosainzade Pages 57-69
    Background And Objective
    This study aims to investigate a Ground-Coupled Heat Pump system with vertical U-bend heat exchanger which can provide the energy needed from the depths of earth. Exergy of the system was analyzed and the performance efficiency and coefficient were obtained.
    Method
    In Larijan village, due to hot springs in the area, exergy analyses of two Ground-Coupled Heat Pump systems with vertical U-bend and open loop heat exchangers were compared. Energy, exergy, entropy and enthalpy equations of both Ground-Coupled Heat Pump systems were applied and results were presented based on geographic and climatic conditions of Larijan region.
    Results
    Moreover, it was found that the maximum exergy losses in both systems occurres in the fan condenser.
    Conclusion
    The results show that, due to higher temperatures (the temperature of the ground or the hot spring), the performance coefficient and the efficiency of geothermal heat pump system with the open loop heat exchangers are higher.
    Keywords: Ground, Coupled Heat Pump, Energy, Exergy, coefficient of performance
  • Abdollah Dargahi, Reza Dehghanzadeh, Vahideh Fahiminia, Yahya Jabbari, Farnaz Azizi * Pages 71-80
    Background And Objective
    Particles are main pollutants from view point of general health and environmental issue. The aim of this research was to review the monthly, seasonal and annual trend of PM10 and to determine air quality using AQI and its relation with drop of water level in Uremia Lake during 2008-2011 in order to present a knowledge base plan to manage particles.
    Method
    This study is a cross-sectional typr. The data on PM10 were collected from Departement of Environment in Tabriz and Meteorological Organization of West Azerbaijan Provence. Then, the obtained data were analyzed considering air quality index using SPSS ver.21 software.
    Results
    During the four years (2008-2011), changes in concentration of PM10 were meaningful (P=0.001). The concentrations in 2008, 2009, 2010, and 2011 were 86.13±70, 83.63±60.87, 87.40±42, and 92.69±73 microgram per cubic meter, respectively. Spring, winter, May and March had the highest amount of partcles as 103.18, 98.01, 88.81, 95.57 microgram per cubic meter, respectively.
    Conclusion
    Among the studied months, March and among the studied seasons, spring and winter possessed the worst air quality in terms of PM10. The reasons are intensity of particles entrance and environmental conditions during that period in one hand, and the worsen condition of Uremia Lake on the other hand. Therefore, several factors increase the amount of hazardous particles and salt particles effect. It can be condluded that there is a need for an integrated management to reduce these emissions
    Keywords: weather quality, PM10, Tabriz, AQI Index, Uremia Lake
  • Raziyeh Yousefi Golboteh, Faezeh Ramezani Moghadam Sahrayi, Mitra Mohammadi *, Shahab Houshmand, Mandana Mohammadi Pages 81-97
    Background And Objective
    The control of gaseous emissions of vehicles is very important issue due to high rates of car production in Iran and their toxic emissions. In this study, in order to introduce a superior car compatible with environmental standards, the emissions of hydrocarbons, carbon monoxide and carbon dioxide by Peugeot 206, Samand and EL Samand during 2004-2008 were examined.
    Method
    Preliminary data was collected from Vehicle Inspection Centers and statistical analysis of the experimental data. Moreover, the mean data comparison was carried out using Excel software and Duncan’s Multiple Range Test at a 5% (p
    Results
    The results showed that Samand and EL Samand significantly produce more hydrocarbon and carbon monoxide pollutants compared to Peugeot 206, while Peugeot 206 provides a greater amount of carbon dioxide. This could be attributed to the different mechanisms of combustion (complete or incomplete) in the vehicles. Moreover, the downward trend in emissions of hydrocarbons and carbon monoxide was observed during 2004-2008 by Peugeot 206 unlike carbon dioxide. Although, the amount of pollutants produced by Samand and EL Samand was declined.
    Conclusion
    Therefore, Peugeot 206 is more appropriate vehicle in terms of environmental standards as compared to Samand and EL Samand cars. Furthermore, Samand in competition with EL Samand produces more pollutants. It is hoped that by systematic survey of the vehicles performance and improvement their quality the gray dust can be wipe out from sky.
    Keywords: Exhaust emissions, Samand, Peugeot 206, Vehicle Inspection Center
  • Morteza Taki *, Yahya Ajabshirchi, Ahmad Ghobadifar Pages 99-114
    Background And Objective
    Nowadays, increase of energy consumption in agricultural section has lead to some environmental problems and increase of final costs. In this study, the non-parametric method of Data Envelopment Analysis (DEA) is used to estimate the energy efficiency and greenhose gas emission in the irrigated wheat farms in Silakhor plain of Lorestan province.
    Method
    Data were collected through both questionnaire and interwiew surveys using 150 farmers. Results showed that the energy consumption for 0.1 up to 2, 2.1 up to 5 and over 5 hectares were 22134, 24128 and 25078 MJ/ha respectively, and the sum of grain, fertilizer and pesticides had the highest share of energy consumption in all levels. The results of DEA showed that technical, pure technical and scale efficiencies in the third level were 88, 93 and 94%and higher than the same amounts obtained in other levels.
    Results
    Energy saving ratios in these levels were 6.83, 8.11 and 6.54 respectively. This indicates that 1512, 1957 and 1640 MJ/ha of total input energy can be saved, if the mentioned method is used. The results of greenhouse gas emission showed that diesel fuel has the highest share in the environmental pollutants. Optimization of energy consumption can totally decrease 6516.67 kg CO2 produced in wheat production.
    Keywords: Data Envelopment Analysis, Scale Efficency, Irrigated Wheat, Noeffective Units, Greenhouse Gas
  • Mohammad Javad Zoghi *, Ariayaman Ghavidel, Mohsen Saeedi Pages 115-127
    Background And Objective
    Municipal solid waste treatment is one of the greenhouse gas (GHG) emissions sources. Waste management systems can affect GHG emissions from these sources. This study evaluates the current and other three patterns of integrated waste management systems (IWMSs) with respect to greenhouse gas emissions, using life cycle assessment (LCA), based on the Lavandevil case.
    Method
    System 1 represents the current MSW management in Lavandevil, including collection, transport and landfilling. Other three IWMSs along with collection, transport, landfilling and incineration include recycling (system 2), anaerobic digestion (system 3) and recycling and anaerobic digestion (system 4).
    Results
    The results show that global warming potential (GWP) from system 1 amounts to 840 Kg CO2 eq, whereas GWP from system 4 reduces to 474 Kg CO2 eq for each ton of Lavandevil’s MSW. Considering the results obtained from this study, in all management systems (system S1-S4), lanfilling has the highest share in GWP increasing. GWP from landfilling can be reduced by power generation from landfill gas (LFG). Therefore, in this study, all management systems (system S1-S4) are assumed under two different methods (landfilling with and without energy recovery). By assumption, 75% recovery of landfill gas results in a GWP reduction of nearly 36% by GWP of landfilling.
    Conclusion
    The results show that source separation and use of separate waste in recycling and anaerobic decomposition processes have the highest impact in GWP reducing. Therefore, this study suhhests that source separation of waste, recycling and anaerobic decomposition treatment should be increased in the country’s waste management systems. On condition that both treatment systems could not be founded together, recycling is favorable over anaerobic digestion.
    Keywords: life cycle assessment, integrated waste management system, Lavandevil, Landfill
  • Bahareh Lorestani *, Rashin Noori, Nasrin Kulahchi Pages 129-139
    Soil pollution by petroleum compounds is one of the most common environmental problems, which causes soil contamination during extracting, transferring and refining. Bioremediation is an economic technology that makes use of plants to reduce oil pollution in soil. The aim of this study was to evaluate growing ability of Lathyrus sativus, Lens culinaris, Trigonella foenum and Glycyrrhiza glabr of the Fabaceae family in the soil contaminated with light crude oil. Also potential oil removal from soil by these species through bioremediation was shown. In this study, after examining the developmental stage of 4 samples of Fabaceae plant family, potential of removing hydrocarbons from the soil contaminated by light crude oil with different concentrations (1, 2, 3, and 4%) at 40 days in Completely Randomized Design (CRD) was investigated. The result shows that the maximum possibility of pollution reduction is in lathyrus sativus with 73.3% in sample (1%) and the minimum possibility of pollution reduction is in Trigonella foenum with 38.6 in sample (4%). Moreover, Person's correlation coefficient showed that by increasing dry weight of the plant, the amount of pollution reduction in the soil increases. Given the acceptable performance of oil pollution cleanup by these species and economic saving as compared to other methods, the use of this method is recommended for the contaminated areas in Iran.
    Keywords: Bioremediation, Environmental, Fabaceae, Hydrocarbons compounds pollution, Soil
  • Fatemeh Ahmadipour *, Nader Bahramifar, Seyed Mahmoud Ghasempouri Pages 141-151
    Background And Objective
    Behavior of metals in soils, such as mobility and bioavailability based on the total concentration of heavy metals, is not predictable. Absorption and toxicity of metals are dependent on their chemical fraction. Therefore, investigation of mobility and bioavailability of heavy metals are very important in the environmental studies.
    Method
    Using BCR modified sequential extraction procedure, different forms Cu in the soil of rice fields irriggated by Amol industrial wastewater were determined in this study. Samples were analyzed by the Atomic Absorption Sens AA model.
    Results
    The results showed that the residual form and the acid soluble, exchangeable, carbonate form were at their maximuum and minimum amounts (77.17 and 2.7), respectively. Moreover, mobility factor and recovery percent were obtained to be 2.39 and 96.6, respectively.
    Conclusion
    Mobility and bioavailability of copper in soil of rice farms in this area are low. Therefore, the possibility of pollution by this metal is low.
    Keywords: Soil, wastewater, mobility, bioavailability, sequential extraction
  • Seyed Mostafa Khezri, Faranak Mirfattah * Pages 153-165
    Background And Objective
    The objective of this study is to evaluate the disadvantages of density in sedimentation tanks and suggest sollutions to eliminate those disadvantages.
    Method
    In this study, a 1:20–scale rectangular sedimentation tank, with thickness of 10 mm, was used as a pilot. The pilot was made up of plexiglass according to the Frod model. Three draw_offs in the bottom of the tank, two withdraw baffles, one intermediate baffle, one inlet baffle and effluent weir configurations were used in the experiments. Turbulence was formed by density of current and then lighter suspended solids went toward effluent weir.
    Results
    The turbulence cused by currents lead to increase of suspended solids at effluent and decrease of the sedimentation tank efficiency. The proposed sollution for prohibition of those disadvantages is the use of baffles in different positions.
    Conclusion
    The results indicated increases of 20% for using intermediate baffle and 23% for using withdrawal baffles within 2.2-6.8 °C temperature difference between entering current and sedimentation tank contests with suspended solid concentrations of 100- 300 mg/lit.
    Keywords: Density current, intermediate, withdrawal baffles, rectangular sedimentation tank, triangular weir
  • Seyed Ali Jozi *, Leila Hosseini, Ali Dehghani Pages 167-184
    Background And Objective
    Minab Esteghlal dam, with a capacity of 350 million m2 and an efficient capacity of 270 million m2, is a stable-weight-concrete dam which is constructed on Minab river at the distance of 4 km from the east of Minab township with a geographic longitude of 57° and 4′ and a geographic latitude of 27° and 9′. This dam was established in 1993 to supply the drinking water for Bandar Abbas and to provide water for 14670 hectares of downstram lands in Minab and for industry, flood control and artificial nutrition purposes.
    Method
    This study is carried out to analyze the environmental impacts caused by operation of the dam. After collecting the basic data and field survey of the site and the dam reservoir, a list of environmental resources being affected was prepared. The study area was also determined in the from of individual environment under the direct and indirect impacts. Then, the required maps for the site, stations, ground cover, etc, were provided in the GIS environment. Water sampling was accomplished in warm and dry and warm and humid seasons, and water samples were carefully examined. In order to predict the dam impacts, a special method of assessment called ICOLD was conducted. After determining all the impacts, since this method is a qualitative method, a modified method was used to mark and interprete the impacts.
    Results
    The results of this study showed that Esteghlal dam had a positive impact on biologic and socio-economic environments and had the scores of �.5 and �.25, and had a negative impact of -242 on physico–chemical environment. At the end, some recommendations to eliminate the negative impacts caused by operation of the dam, including decrease of deposit input to the river via constructing som dams at the upperhills before Esteghlal dam, and propagation of biological methods instead of applying fertilizer to defeat the agricultural pests were suggested. The proper environmental management of Minab watershed is bound to careful implementation of these suggestions.
    Keywords: Assessment of Environment, Predicting the Environmental Impacts, ICOLD Method, Operation Phase, Minab Esteghlal Dam
  • Mohsen Saeedi *, Ozeair Abessi, Arash Aliabadi Farahani Pages 185-200
    Background And Objective
    Surface discharge of dense jet produced in coastal areas is considered as a common way for the disposal of brine in marine environment. Discharging flow patterns varies depending on the characteristic of discharge and receiving ambient water. Three flow patterns: free jet, shoreline attached jet and plume that have been reported in various field and laboratory studies are considered in this research. D-CORMIX is a computer simulation model that is used for the simulation of entrainment and mixing of negatively buoyant flow into water bodies. This model uses the principals of motion for bouyant flow to determin the flow patern in surface discharge. Thus, it seems that significant differences could be observed by comparing the experimental results of flow configurations for dense discharge using D-CORMIX.
    Method
    D-CORMIX model was run for different discharge and ambient conditions. Same conditions simulated with a flume in a laboratory especially designed for the investigation of dense surface discharge from a rectangular channel.
    Results
    The flow pattern predicted from running D-CORMIX model with laboratory observation was developed separately in non-dimensional diagrams in a way that vertical and horizontal cordinates showed the range of experimental conditions, to identify the area that each flow patern happens.
    Conclusion
    Finanly, the differences between two diagrams and the reasons are discussed.
    Keywords: Surface Discharge, Negatively Buoyant Wastewater, Flow Pattern, CORMIX Model
  • Mohammad Mehdi Amin, Mahdi Safari *, Reza Rezaee, Afshin Maleki Pages 201-211
    Background And Objective
    Humic acids are main components of natural organic matters that have many negative effects, especially reaction with chlorine and production of disinfection by-products in water. Thus, the methods for the removal of these substances from water have been considered. Enhanced coagulation is a simple, suitable and efficient process for the removal of humic substances.
    Method
    This study evaluates the enhanced coagulation effectiveness, as a suitable method for the removal of humic substance by polyaluminium chloride as a coagulant in a concentration between 1 to 20 mg/l in jar test.
    Results
    Dissolved organic carbon, ultraviolet absorbance, specific ultraviolet absorbance and humic acid were determined as humic substances indexes in concentration between 0.1 to 5 mg/l. According to the obtained results, high level of specific ultraviolet absorbance index in the water source showed that enhanced coagulation was necessary for the removal of humic substance. Also, according to the obtained results, the average removal efficiency obtained by enhanced coagulation for humic acid was 52%, for dissolved organic carbon was 43% and for UV254 was 57%.
    Conclusion
    It was concluded that employing polyaluminium as a coagulant in enhanced coagulation process is inexpensive, suitable and efficient and can remove humic substance to optimum value without decreasing turbidity efficiency.
    Keywords: humic acid, enhanced cogulation, dissolved organic carbon, polyaluminum chloride
  • Seyed Masoud Mousavi Shafaee, Younes Noorollahi *, Ahad Rezayan Ghayahbashi, Hossein Yousefi, Ali Hossein Rezayan Pages 213-233
    Background And Objective
    Environmental security, as one of the seven dimensions of human security, has a close connection with the way of using energy resources. Energy management has an important role in achieving the sustainable development by reducing environmental pollution. Sustainable development would be impossible without environmental security. In other words, energy has a direct connection with security and development. Energy specialists and planners in the world believe that renewable energies should play a much prominent role in providing human energy requirement and reducing environmental pollution. Discussing future problems and developing appropriate strategies and policies can have a key role in developing renewable energies to supply some parts of energy requirement in the country.
    Method
    The aim of this study is to discuss the benefits and opportunities for developing renewable energies in Iran based on assessment of the factors involved in related organizations, through studying the importance and developed position of renewable energy resources in Iran and the world. Some benefits of developing renewable energies include: reliable and clean energy resource, power generation with a stable price, diversification of power resources in the country to be able to do more export, power supply of electricity generation with the less ancillary costs, reaching the aims of the 4th and the 5th National Development Plan and also the potential for economic development, with emphasis on technology development and new jobs creation. in this paper, by reviewing the existing laws and policies on new energies, the necessity of sound policies for development of renewable energies in national energy plans in line with ensuring human and environmental security, with emphasis on challenges to development of renewable energies in Iran have been investigated.
    Results
    The results show that developing renewable energies in the world faces economical, technical, administrative and legal challenges which cause delay in development of these energies. Besides all these international barriers, development of renewable energies in Iran faces other national and local problems. Some of the major obstacles to the development of renewable energy resources in Iran includes: lack of plans and documented policies for development, lack of national and local laws concerning renewable energies, lack of knowledge about the function of these sources of energy among national planners and managers, weaknesses in human resources management as well as technology transfer barriers.
    Keywords: Renewable energy, national policies, environmental impacts, energy resources
  • Mohammadreza Fatemi, Ali Mashinchyan, Mohammad Afsharnasab, Hanieh Sadralsadaty * Pages 235-242
    Background And Objective
    The main objective of this research was to study three heavy metals (nickel, cadmium and lead) in the shrimp’s muscle tissue and shell. This research was conducted in shrimp farms of Bushehr Province in 2009.
    Method
    Muscle tissues and the shells of the collected samples were separated, dried in oven and after grinding were digested in acid until they reached the volume, and then flame atomic absorption spectroscopy was used to assess the level of metals in the tissues and shells.
    Findings: The findings of this study show an average of 0.2 and 0.5 milligram per kilo (wet weight) of cadmium in tissue and shell; 1.92 and 4.82 milligram per kilogram (wet weight) of lead; and 1.4 and 5.5 milligram per kilogram (wet weight) of nickel in tissue and shell respectively. A comparison of the results with the international standards of the World Health Organization, British Ministry of Agriculture, Fishing and Food and Australian National Medical, Health and Research Association and that of the European Union shows that the concentration of these metals is below the permitted level. Meanwhile, the results show a reverse linear relationship between the accumulation of the three metals in shell texture and the passage of time. Also there is a reverse linear relationship between accumulation of cadmium in the muscle tissue and the passage of time. But a direct linear relationship was observed between accumulation of lead and nickel in the muscle tissue and the passage of time. Moreover, a significant relationship was found between accumulation of cadmium and lead in the muscle tissue and the passage of time. Also a significant relationship was found between accumulation of cadmium in the shell and the passage of time.
    Keywords: Bushehr Province, shrimp farming, bioaccumulation, shrimp, nickel, cadmium, lead
  • Fatemeh Valinejhad, Amir Hessam Hassani *, Mojtaba Sayadi Pages 243-259
    Background And Objective
    Nowadays, pollution of groundwater by heavy metals is encreasing. Heavy metals are one of the most widespread cause of pollution in water and the presence of increasing levels of these metals in the environment is causing serious concern in public opinion owing to their toxicity.
    This study aims to assess the concentration and distribution pattern of heavy metals (Cadmium, Chrome, Nickel, Lead and Zink) in groundwater of an industrialized region in Eslamshahr which located in the southeastern of Tehran
    Method
    Presently, groundwater is the predominant source of drinking water in this town. For this purpose, 92 samples were taken from 23 wells in 4 seasons.The concentration of heavy metals in the samples was measured by flame atomic absorption spectrophotometry. ARC GIS software was applied for preparing the distribution patterns.
    Results
    The results showed that chrome and zinc concentrations were lower than the permissible level in the drinking water. However, the concentration of cadmium in 8.7% of samples taken in winter were higher than the permissible level determined in drinking water standard of Iran. Nickel concentration in winter was 8.7% higher than the permissible level. Lead concentration of samples in 47.8% and 4.35% of samples taken in summer and winter were higher than the permissible level, respectively. The high level of water pollution in southern part of Eslamshahr is attributed to the large number of industries, big farm lands, application of chemical fertilizers and the pesticides containing heavy metals, busy main and secondary roads , and most importantly, the hydraulic slope from northwest to southeast of this region.
    Keywords: Heavy metals, Groundwater pollution, Distribution, Industrial activities, Farm activities
  • Eshagh Hashemi *, Mohammad Ali Salari Ali Abadi, Alireza Safahieh, Kamal Ghanemi Pages 261-272
    Background And Objective
    In this study, the levels of heavy metals (mercury, zinc, copper, cadmium and lead) were measured in the liver and muscle tissues of Bamboo Shark in Khor Musa.
    Method
    To do the process, after drying and digestion of samples, the concentration of mercury samples was measured and it was found that the level of whole metals in liver was higher than in muscle. The metal concentrations in liver and muscle tissue were obtained according to the following order Zn> Cu> Hg> Pb> Cd and Zn> Hg> Cu, respectively. The concentration of two nonessential metals, cadmium and lead, was not detected in muscle. There was a significant difference between the level of metals in liver and muscle. Also, level of mercury in liver and muscle showed a direct correlation with shark’s weight and length.
    Conclusion
    Comparison of metal concentrations in liver and muscle with various world standards indicated that only the level of mercury is higher than standard limits. High accumulation of mercury in the animal’s body is likely originated from mercury sources such as petrochemical plants. Hence, considering all the obtained data, it is highly advised to have a constant monitoring over the aquatic animals, certainly edible ones, existing in the area.
    Keywords: Heavy metals, Bamboo Shark, Mercury, Khor Musa
  • Mohammad Reza Tavakoli Mohammadi *, Ali Rezaei, Mohammad Hayaty, Hossein Hasani Pages 273-291
    Background And Objective
    Heavy metals are considered the serious pollution source for the environment because of their stability, atomic and biological accessibility problems. The sediments of Sarcheshmeh copper mine in Iran contain high concentrations of these pollutants. Thus, environmental evaluation and ranking them based on emission levels are important for timely environmental measures with the lowest operating costs. The first aim of this study is to evaluate the environmental risk of these sediments by determining the contamination factor, pollution load index, enrichment factor and Geoaccumulation index. The second aim is ranking these metals based on the level of risk critical using the Multi-Attribute Decision Making (MADM) method.
    Method
    In this study, first, by determining risk evaluation indices, heavy metals contamination (Co , Cu , Mo , Zn , Cr , Mn , Ni , Pb , Ti and Fe ) in the sediments of Sarcheshmeh copper mine which conduce to the tailings dam was assessed. Then, by collecting expert opinions on the relative importance of each indicator mentioned in the environmental contamination risk of heavy metals, through final weighting of the indices using Fuzzy Delphi Analytic Hierarchy Process (FDAHP), ranking and clustering of heavy metals in the sediments of the study area were performed using ELECTR method.
    Results
    Based on the results measuring the risk evalution indices, the intensity of contamination related to these metals was in order of Zn> Cu> Fe> Mo> Pb > Mn > Cr, and all the metals except for copper, zinc and iron were almost cited to be in the unpollutant limit. Also based on ranking results, the ten risks were clustered in seven categories with copper, iron and zinc having the highest pollution and critical risk amongst the heavy metals in the studied sediments, respectively.
    Conclusion
    Considering the boilers with high energy consumption and low efficiency in this factory, the replacement of old boiler with the new one through CDM project is cost effective.
    Keywords: Heavy metals, Risk assessment, ranking, Fuzzy Delphi Analytic Hierarchy Process (FDAHP), ELECTR method, Sarcheshmeh copper mine
  • Zahra Mehri Asiabar, Lobat Taghavi *, Tooraj Valinassab, Reza Pourgholam Pages 293-312
    Background And Objective
    This study aimed to investigate the concentration of three heavy metals of Cd, Pb and Hg in tissue of Liza saliens in the southern Caspian Sea (Mazandaran Province) in 2013. It also attemts ro estimate the risks associated with its use by human.
    Method
    The samples (32 specimens) were prepared under standard conditions; and after preparation process, the measurements were done using atomic absorption.
    Results
    The results revealed that the mean ± SD of Pb and Hg in muscle tissue of grey mullet were 5.72903 ± 2.9606 and 79.01561 ± 44.9456 mg/kg of dry weight, respectively. The Daily Intake (DI) for Pb, Cd and Hg were 100.46, 0.06 and 1525.26 mg/day per person, respectively and Hazard Quotients (HQs) were measured to be 0.1607, 1.000, and 6.4200.
    Conclusion
    After comparing the standards, it was observed that the amount of lead in muscle of mullet narrow snout at central coast of the Caspian Sea was above the standard suggested by the World Health Organization (WHO) and the Ministry of Agriculture, Fisheries and Food, UK (UKMAFF). However, this amount was permissible according to the standards of the United Sate’s Food and Drug Administration (FDA). The amount of mercury in this study was much higher than the three standard indexes mentioned. As a result, the acceptable level of Pb and Cd intake for good health is recommended to be 0/591 and 38/889 g per day and 4/179 and 272/223 g per week. The allowable level of Hg consumption for maintaining health is zero and, therefore, it is not recommended for consumption.
    Keywords: Heavy Metals, Caspian Sea, LizaSaliens, Daily Intake (DI), Hazard Quotient (HQ)
  • Samira Khadivi *, Majid Abbaspour, Abdol Reza Karbassi Pages 313-328
    Background And Objective
    High energy consumption in residential and commercial sectors resulting from the lack of optimized management of the mentioned sectors imposes adverse effects in terms of economics, health and environment on a community. One of the ways to optimize energy consumption is proper management. In order to prevent uncontrolled growth of energy consumption and maintain national energy resources is energy management in residential and commercial sectors in metropolises. Therefore, the development of implementation mechanisms in this sectors requires special attention.
    Method
    After analyzing the results of energy consumption in Tehran and in the country, a total number of 96 questionnaires were prepared and distributed among the relevant experts to determine the strengths, weaknesses, opportunities and threats associated eith energy consumption in the household and commercial sectors. Subsequently, all the strategic factors were evaluated. The IFE and EFE matrices were used to evaluate the internal and external strategic factors. The total values of the IFE and EFE matrices were obtained to be 2.85 and 2.88, respectively. The mentioned matrices suggest that the metropolitan cities of Iran suffer from some internal weaknesses. This indicates that the weaknesses are more than the strength points. In terms of the external factors, the metropolitan cities in Iran are involved in managerial weaknesses so that the opportunities are less than the threats.
    Results
    Codification of energy consumption strategies and patterns in metropolitan cities are considered as key factors in reducing energy consumption in the country. Given the high potential for savings, the household and commercial sectors should always be considered in terms of energy consumption management and optimization. In the next steps, the executive instructions concerning the five key strategies were presented to achieve the pattern of energy consumption in household and commercial sectors of metropolitan cities (Tehran) in Iran. Afterwards, a checklist was prepared to investigate the status of management execution and the strategy of energy consumption modification pattern in the household and commercial sectors of the metropolitan cities.
    Keywords: Evaluation, Energy Management, Household, Commercial, SWOT
  • Shahrzad Mirkarimi *, Ramtin Joolaie, Farshid Eshraghi, Farhad Shirani Bid Abadi Pages 329-342
    Background And Objective
    Planning for optimal use of soil and water, in addition to preserving these resources, results in production and income growth for farmers and enhancement of rural economy as a whole. Due to limited resources, optimization of cropping pattern in each region should be done properly and efficiently.
    Method
    Goal programming approach is used to determine the optimal cropping pattern in Amol Township at Mazandaran province. In this study, the objectives were oriented to the on 5 year plan of the 5th Development Plan of Islamic Republic of Iran to make 7% reduction in chemical fertilizers usage, 1% reduction in pesticides usage to preserve the environment, and 0.93% reduction in water usage to preserve water resources in order to achieve sustainable agricultural development. Also, a 10% increase in gross margin was considered according to the view of the local farmers.
    Results
    High yielding high quality Paddy, rainfed Barley, Clover, irrigated Lentils, rainfed Rapeseed and irrigated Alfalfa were eliminated in optimal cropping model, and the area under cultivation of Parsley, and irrigated Potato was increased. The results showed that applying the optimal model could lead to an increase of nearly 240 billion Rials as compared to present model.
    Conclusion
    Application of goal programming method in optimization. The objectives and resource allocation has a relative superiority to the current cropping pattern and linear pattern.
    Keywords: Optimal cropping pattern, Goal programming, Sustainable development, Amol Township
  • Asghar Mohammad Moradi *, Seyed Bagher Hosseini, Hamid Yazdani Pages 343-356
    Background And Objective
    Limitation of undesirable effects of construction industry is one of the most important environmental concerns in recent decades. Expansion of construction activities is an inevitable issue and like any other industrial product, buildings can be considered as a result of raw materials and renewable and non-renewable types of energy use. At the final step of a building life cycle, there is no other way except demolition or recycling. Previous studies in this field have emphasized the building assessment during its use phase. Whereas large aspect of energy usage and pollutants production can be found in construction and demolition phases.
    Method
    Current paper reviewed the researches yet have been done and studied appropriate methods, tools and criterion to assess environmental sustainability of construction systems, especially on production and demolition phases.
    Results
    The main goal of this study is to find a way for parametric assessment of environmental sustainability in construction systems, with emphasis on production and end phase of a building life cycle.
    Conclusion
    Finally, this study presents a six-parameter numerical model that can help to evaluate environmental compatibility of any building by which environmental sustainability of a construction system can be assessed with emphasis on production and end phase of its life cycle.
    Keywords: Environment, Building systems, Life cycle, Environmental assessment, Sustainable development
  • Narjes Okati * Pages 357-366
    Background And Objective
    The removal of toxic metals from wastewater is of great interest in the field of water pollution, which is a serious cause of water degradation. Numerous metals such as chromium, mercury, lead, copper, cadmium, manganese, etc. are known to be significantly toxic. The purpose of this study is to investigate the Ni2 and Zn2 adsorption by using orange peel as a cheap adsorbent.
    Method
    The orange peel was pretreated separately with 0.4 mol/L NaOH, 0.4 mol/L HNO3 and distilled water and the obtained adsorption abilities were compared. Adsorption experiments were performed at different initial concentrations of adsorbent, Ni2 and Zn2 ions and different pHs. Adsorption isotherms of metal ions on adsorbents were correlated with common isotherm equations such as Longmuir and Freundlich models.
    Results
    The maximum adsorption capacities were achieved for Ni2 (34 mg/g) by alkali modified orange peel and for Zn2 (47 mg/g) by acid modified orange peel. The experiments showed that optimum pH was 6 and the adsorption value was reduced with decrease of pH. Morover, adsorption was decreased with rise of primary concentration of metal ions.
    Conclusion
    Results showed that isotherm models were best fit to Longmuir model for the modified orange peel. Comparison of the parameters of models revealed that the capacity of orange peel for adsorption of cooper was higher than for adsorption of lead.
    Keywords: Heavy metals, Orange peel, Aqueous area, Adsorption
  • Mehdi Rahmati Sayeh *, Razieh Bashiri Pages 367-378
    Background And Objective
    nowadays, modern life of humans has lead people to need more to visit natural recreation sites. Therefore, evaluating recreation value of natural promenades could show that how important role they have in our new lifestyle. This caused to be our first priority in our modern life to protect from these recreation sites.
    Method
    Analyzed factors that affect on the recreation value in travel cost method is the first aim of this study, and second aim is to estimate the recreation value by using the travel cost method. According to these factors, twenty circles with equal distances of two Km were drawn.
    The
    Results
    Finally, the primary recreation value of Sorkheh Hesar national park based on the accessibility cost, which had been calculated 2,625,249,000 Rial in each month, by estimating the surface area under the demand curve. In order to find out which factors could affect on recreation value, a model had been developed by using 25 parameters. According to this model, visitor’s marital status, the distance between the habitat to the promenade, number of visitors, the brightness and the quality of cleaning were the most affecting factors in the recreation value model.
    Conclusion
    The results show that, there is a direct relationship between the improvement of the quality of lightning and the recreational value. This direct relationship also exists between the number of visitors and recreation value. On the other hand, if the lightning quality improves and the amount of visitors increase the recreation value of Sorkheh Hesar national park will increase too. But, increasing the rate of single visitors and reducing the quality of cleaning would cause recreation value to decrease in this national park.
    Keywords: Economic Valuation, Total Recreation Value, Factors That Affecting on the Recreation Value, Travel Cost Method, Sorkheh Hesar National Park
  • Maryam Moghimi *, Naser Shahnoushi, Shahnaz Danesh, Bitollah Akbari Moghadam, Mahmoud Daneshvar Pages 379-396
    Nowadays, one of the most important subjects concerning environmental quality is urban renewal and air pollution. Therefore, governments should strive to take various policies and programs to overcome the environmental problems including air pollution or negative effects of human functions on environment. This study uses an input-output table of the Khorasan-Razavi province in 2001 and amount of pollutants and greenhouse gas emissions to survey the welfare and environmental effects on decline of subsidy on fossil fuels. For this purpose, using MCP and GAMS software, welfare changes with and without environmental impact, changes in demand for fossil fuels and changes in pollutants for 4 scenarios have been studied. Results showed that the elimination of subsidy on fossil fuels would reduce the demand for fossil fuels as an intermediate input and final good. If the environmental effects are considered, in the all scenarios, the welfare changes will be positive and the welfare will increase with the omitting rate increase. The highest growth rate of welfare is obtained to be15%.
    Keywords: Subsidy on fossil fuels, Emission, CGE, Mashhad
  • Mahdieh Yazdi *, Mahmoud Karami, Mahmoud Shariat Pages 397-410
    Background And Objective
    For protection of biodiversity and because of fast destruction of revocable national source which is becoming more challengeable every day, strengthening and expansion of protected area is the only proper way. In Iran, in addition to existence of fourfold conservative area, there are no hunting areas as an example of natural areas. These areas are valuable and prepared for conservation of nature ecological balance and preventing the extinction of plant generation and animal species. This area "with an area of about of 81373 hectare" is located in the West of Meybod and North-East of Sadouq in Yazd Province. In this study, for the first time, the ecological land capability of Marvar, with perception of conservation according to IUCN criteria, was evaluated to be designated as a protected.
    Method
    Systematic Analysis method, Makhdoum (2001) ecological models and GIS were used for evaluation of Marvar no-hunting area. In this study, at first regional resources (socio-economic & ecological) were found. Digital data along with attribute data were insetted to the ArcGIS system to make the data base. Therefore, by overlaying information layers in the mentioned system, the ecological details were mapped for the area and the table of characteristic unit was presented. The evaluation of capability and zoning were done and fertilized area for suitable uses was selected. Finally, baised on the obtained result for the protected area classification system, the area was introduced as a conservative area according to national and international criteria.
    Results
    According to the obtained results for ecological and economical-social resource, six zones were identified in this area as wilderness/ecological zone:(4.25%), protected zone:(41.62%), extensive use zone:(26.3%), intensive use zone:(9.4%), spatial use zone:(1.25%) and land use zone:(17.18%), and nearly half of the area was allocate to protection use. The, small extent of this area with high vulnerability shows its capability to be placed in higher conservative class. Hence, evaluation of obtained results under the condition of protected area according to available criteria explain shows that Marvar no-hunting area with approximately broad extent, has a high ecosystem diversity (mountain, plain and hill), considerable species diversity (52 plant and 82 animal species) and also high wildlife values such as economical, biological, and science-training values. Moreower, tourism attractions have high conservative value and can introduce a protected area in classification of fourfold areas of Iran, as well as in fifth class of IUCN, including areas under management of protected landscape or Seascape.
    Keywords: Marvar No, Hunting Area, Ecological Resource, Environmental Units, Systematic Analysis, Geographic Information System (GIS)
  • Naser Moharamnejad, Zahra Nourbakhsh* Pages 411-423
    Background And Objective
    Khoshkedaran national natural monument with an area of 254 hectare is a woodland in Nashtarood Township in Mazandaran province. This area is one of the 22 national natural monuments in Iran. This aim of this study is to develope sustainable ecotourism management in this area using AHP (Analitical Hierarchy Process) and SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, and Threats) methods.
    Method
    for AHP, analysis of a hierarchy is made as including 4 levels, object (development of sustainable ecotourism management), factors (climate, geomorfology, nature and environment, culture and society, and economy), sub-factors and alternatives (independent ecotourism, ecotourism in small groups, ecotourism in unlimited groups).
    Results
    After final analysis of the experts opinions using Expert Choice software, the results showd that ecotourism in small groups is the best alternative for ecotourism in this area, since it had not very negative effect on the area and had economical advantages.
    Conclusion
    Moreover, using SWOT analysis, the main Strengths, Weaknesses, Opportunities and Threats for performing sustainable ecotourism management in Khoshkedaran national natural monument were identified and some strategies were proposed for performing sustainable management.
    Keywords: Sustainable ecotourism, National natural monument, AHP, SWOT
  • Mohammad Ali Abduli, Mabubeh Hadipour *, Mehdi Jalili Ghazizade, Hossein Ali Asgharnia Pages 425-433
    Background
    The high percentage of putrescible materials in generated waste in Iran, in one hand, and lack of proper lands for sanitary landfilling of waste (specially in the northern parts of the country), in the other hand, along with problems of collection, transportation and disposal of waste all make it necessary to think about vermicompost method as an efficient technique for disposal of organic waste.
    Method
    The present study aims to investigate the degradation of domestic waste using specific earthworm ‘Eisenia foetida’. For this purpose, a wooden pilot including three floors was designed. Length, width and height of the pilot were 45, 25 and 65 cm respectively. Then 500 earthworms were collected manually and put on created media in the pilot. The domestic waste was added every week to the pilot, and after 60 days the compost was taken out. Finally, the important parameters in the produced compost were analyzed in the laboratory.
    Results
    The result shows that providing proper situations like temperature range of 20-30 °C and moisture range of 60-75% and also appropriate aeration can lead to creation of a suitable place for the growth of earthworms and consequently conversion of organic wastes to rich compost. The ratio of C/N in the produced vermicompost was 14.53 (range of C/N is 10-20).
    Conclusion
    One of the other advantages of this method is that it can also be used for increasing the earthworms as a food resource for domesticated animals and aquatic creatures.
    Keywords: Vermicompost, Earthworm, Eisenia foetida, Domestic waste
  • Farah Heydari *, Gholamreza Miraki Pages 435-444
    Background And Objective
    Compost is extracted from the Latin word “Compositus”, meaning compound or mixture and sometimes it is known as mixed fertilizer in Persian language. Regarding the economic values of spoilable substances, producing fertilizer from waste not only will help to ues this value, but also in this way, the waste and its recycling can be controlled. Thus, construction of compost factories for hygienic repulsion and production of valuable fertilizer, are the main preferences of urban waste management in the country. Objective of this study is evaluation of physical and chemical quality of compost fertilizer, produced in Zahedan Factory, and its comparison with the standards in Iran and the world.
    Method
    In this study, the compost fertilizer produced in Zahedan Factory was investigated during 9 months. To determine the physical and chemical characteristics of the compost produced in this factory, the factors such as pH, electrical conductivity, organic carbon, azoth, phosphor, lead, cadmium, zinc and copper were evaluated. Microbial specifications of the produced compost are also specified by determination of culiferoum, Salmonellae, and parasite zygote.
    Results
    Evaluated factors are: average percentage of carbon (4.2 ppm), percentage of azoth (1.98 ppm), percentage of lead (89.98 ppm), percentage of cadmium (2.695 ppm). The microbial quality of the produced compost was in B level of Environmental Protection Organization of America.
    Conclusion
    Results demonstrated that the produced compost, in terms of heavy metals, was in the range of UN, America and Canada standards (AAFC, CCME, and BNQ) and was reasonable according to the National Standards of Iran. Carbon and azoth percentages meet the compost standards in most cases. However, considering that the ratio of carbon is higher than the ratio of azoth, it is necessary to add vegetable and fruit wastes - that contain higher nitrogen - to the compost ingredients. Amount of phosphor is placed in rank 2 of National Standards of Iran. pH is almost higher than standard levels; in this case adding a little sulfur will solve the problem. Compost fertilizer samples are applicable as soil reclamation factor. Waste segregation at source and establishment of thermophilic conditions in mass are two effective strategies that should be concentrated to improve the quality of compost fertilizer.
    Keywords: Compost, standard, pollutant, recycle
  • Hamid Rahimipour, Ali Asghar Ale Sheikh, Fatemeh Khosravi, Zahra Samadi Tari * Pages 445-453
    Background And Objective
    Attention to land capability for establishment of industries and also wise and sustainable use of land to prevent environmental crises have been considerd by planners in recent years. Regarding the necessity of ecological capability evaluation for different uses before any development plan, land capability for development of Semnan industrial town has been studied in this paper.
    Method
    In this regard, Multi-Criteria Evaluation (MCE) was used accoding to Makhdoom industrial development model. In the first stage, environmental resources were identified. Next, land capability was determined by overlaying the different layers in GIS.
    Conclusion
    Considering all ecological parameters, the results show that about 75% of the total area is relatively suitable (level 2) for industrial development and the rest is unsuitable. All the area can be considered as relatively suitable, if elevation parameter (the last priority in the model) is deleted.
    Keywords: Capability evaluation, Ecological model, Industrial development, Geographical Information System (GIS), Semnan
  • Morteza Ghobadi *, Masumeh Ahmadipari, Esmaeil Salehi Pages 455-473
    Background And Objective
    Flood risk assessment and zoning in human settlements is an important activity in line with sustainable development of human settlements. The reason is that these settlements are developed alongside the rivers, and bed and margins of torrential plains ignoring the hydrological and dynamical conditions of rivers and upstraem river basins that can increase flood risk and life, financial, and sub-structural damages. This study aims to identify the flood reasons and predict the range of subsequent damages within Abali area.
    Method
    The conceptual model of DPSIR has been used to analyze the elements effective on the flood in the area. In DPSIR analysis of the area for its vulnerability against flood risk, societal, economic, spatial and environmental factors are considered asdriving forces. Then, the flood risk levele in the study area is determined by making plots for the driving forces and zoning the area. For this reason, Fuzzy AHP was used for calculation of layers weight and programming in MATLAB software was done to run it. Finally, risk zoning was carried out based on the weights extracted by Fuzzy AHP method in GIS environment.
    Results
    The results show that from the total area of the case study, about 1788 hectare has a very high risk, 5098 hectare has a high risk, 6190.75 hectare has an average risk, and 3038.75 hectare has a low risk of flood.
    Conclusion
    The results from integration of Decision Support Systems (DSS) models and GIS, as approved in previuos studies, indicate their high efficiency in identifying the areas with high flood risk. Therefore, it is essential to consider the zoning layers in planinig proceses, particularly rsik assessment.
    Keywords: Flood risk, human settlements, Abali area, DPSIR model, fuzzy AHP
  • Amaneh Salimi, Shahnaz Danesh *, Seyed Hadi Ebrahimi Pages 475-491
    Background And Objective
    Anaerobic digestion of slaughterhouse solid wastes, such as rumen contents, is an appropriate treatment option for managing such residues, because of their significant role in reducing the environmental impacts as well as the potential for biogas production. The objective of this study was to investigate the effects of retention time and substrate type on the biogas and alkalinity productions during anaerobic digestion of rumen contents.
    Method
    This study aimed to investigate the effects of retention time and substrate type on biogas and alkalinity productions of slaughterhouse wastes using one liter anaerobic digester with batch flow. Experiments were performed at temperature of 35°C and retention time of 30 days with three types of substrate: cattle rumen contents, sheep rumen contents and their mixture (mixing ratio 1:1) with total solids of 6.5, 9.1 and 8.0%, respectively.
    Results
    Maximum alkalinity was found in the digester containing cattle rumen contents as it increased pH. Thus, the highest cumulative biogas and methane yields obtained for these digesters were 286.1 and 80.7 mL/g VSdegraded respectively.
    Conclusion
    In general, it can be concluded that in the process of anaerobic digestion of rumen contents (regardless of substrate type and retention time), pH of the reactors can play a major role in biogas and methane productions. Thus, to prevent pH drop and to provide a suitable environment for the growth and activity of microorganisms, addition of an alkaline substance is required.
    Keywords: Anaerobic digestion, Slaughterhouse wastes, Retention time, Substrate type, Biogas
  • Soheil Sobhanardakani *, Seyed Milad Jafari, Majid Ehteshami Pages 493-506
    Background And Objective
    In recent years,biological and chemical processes have been widely used in industrial and municipal wastewater treatment. Electrochemical process is a chemical process used for wastewater treatment. In recent years, this process has been increasingly employed for treatment of many wastewaters, especially for industrial wastewaters with high COD.
    Method
    The wastewater from raisin-finishing units in Sahand Industrial Town in Malayer with the COD of 26850 mg/L and TSS of 2325 mg/L was collected. Electrolysis process consisted of a reactor with 9 L volume containing two different types of electrodes (Al and stainless steel). The process was conducted without any additives for wastewater treatment enhancing, in three different retention times (10-20 and 30 min) and applied voltages (10, 20 and 30 V). After each experiment, the output wastewater was investigated and the COD removal efficiency was calculated.
    Results
    Results showed that in retention time of 30 min and applied voltage of 30V, removal efficiencies of COD and TSS using Al electrode were 88.28% and 95.05%, respectively. Moreover, the best removal efficiencies for COD and TSS were found to be 76.54% and 67.53%, which were obtained using stainless steel electrode in retention time of 30 min and applied voltage of 30V in 30 and 10 min respectively.
    Conclusion
    According to the results, electrochemical treatment along with other processes, such as adding electrolytes, can be used as a tool for reduction of industrial wastewater pollution.
    Keywords: Raisin-finishing, wastewater, electrochemical process, COD, TSS
  • Maliheh Fallahnejad Tafti *, Mohammadali Abdoli, Farshad Golbabaei Kootenaei Pages 507-517
    Background And Objective
    Energy crisis is the most important crisis threatening mankind. Recently, using biogas has been put under focus due to the problems caused by widespread dependence to oil and scarcity of energy resources. In addition, using biogas as a fuel supply can saliently reduce greenhouse gases and consequently reduce global warming. Also, other advantages of biogas generation from biomass resources are waste minimization and sanitary manure generation. The aim of this study was to estimate the potential of biogas and energy production from biomass resources in the villages of Iran with anapproach to supply energy at the consumption place and to reduce transportation costs.
    Method
    In this study, potential of biogas production from cattle refuse is evaluated according to the numbers of cattle existing in Iran villages and determination of cattle refuse quantity.
    Results
    Results show that 11.195 million m3 biogas can be produced from 63 million cattle in villages of Iran. The extractable biogas from rustic biodegradable wastes was also determined. It was found that, annually, 487 million m3 biogas can be produced from 1249000 tons of waste per.
    Conclusion
    Generally, this study revealed that biogas and energy generation from biomass resources in villages of Iran with an approach to supply energy at the consumption place and to reduce transportation costs has economical efficiency and can be as a national strategy for achieving sustainable development.
    Keywords: Biogas, Energy, Biomass, Potential survey, Animal waste
  • Jamshid Einali, Nasrin Kazemi, Mehdi Cheraghi *, Ali Reza Rabet Pages 519-534
    Background And Objective
    Agriculture, as an economic activity in nature, has had a major impact on biodiversity and natural landscapes. In this context, environmental awareness is a broad concept that includes not only knowledge about the environment, but also refers to the attitudes, values and skills required to solve the environmental problems. Biological information of farmers involves their awareness about the environmental problems, the factors contributing to development of these problems and the measures that theycan do to improve the situation which determines their biological performance.
    Method
    This descriptive-analytical study attempts to investigate the farmer's knowledge and biological performance in the southern Barandouz Chai village located at the central part of Orumiyeh Township. One-sample-t-test and correlation were used to analyze the data.
    Results
    The biological knowledge of the studied farmers was at a level higher than average, and their biological performance was at a level lower than average, showing a strong correlation between their knowledge and biological performance.
    Conclusion
    The lower level of biological performance compared to biological awareness in the studied farmers is due to the fact that they have to use fertilizers and pestidides to fight with pests though they are aware of the problems created by them. Moreover, despite having the knowledge of some aspects of modern irrigation methods, the farmers were not able to use them because of the existing difficulties and financial constraints.
    Keywords: Environmental awareness, biological performance, farmers, the environment
  • Saeed Ali Asgarian Najafabadi *, Hamid Reza Ghassemzadeh Pages 535-545
    Background And Objective
    Increase of municipal waste which mainly consists of domestic waste and, in other words, environmentaly biodegradable materilas, pose serious challenges to the selection of efficient disposal methods every year. Lack of comprehensive data set as well as uncertainty in some cases make decision making on waste disposal method selection more complicated and requires a more efficient waste treatment system.
    Method
    In this study, the hierarchical analysis process was used to assess and prioritize waste disposal methods. Considered methods were: composting, incineration, segregation and sanitary landfilling of urban waste. The criteria for evaluation of options included: waste synthesis, environmental issues and costs.
    Results
    According to the results obtained from analysis of collected information, environmental issues with the relative value of 0.778 were the most important criterion to be considered. Finally, the waste segregation and sanitary landfilling with the absolute value of 0.444 proved to be the best option. Compost production and incineration methods were ranked next, respectively. The inconsistency rate for all comparisons was 0.1 which is considered acceptable.
    Conclusion
    Considering the small difference between the final values obtained for sanitary landfill and compost production methods, both should be studied more closely. The studies on waste synthesis in different parts of the country confirm the findings of this study.
    Keywords: Incineration, composting, segregation, sanitary landfill, hierarchical analysis process
  • Maryam Bazyari *, Hamid Jalilvand, Seyed Ataollah Hosseini, Yahya Kooch Pages 547-559
    Background And Objective
    The main purpose of natural resources management is protecting the biological variety and continuance of regeneration in the natural ecosystems. Natural regeneration is one of the most important factors in the survival and resistance of natural forests.
    Method
    This study investigates the effects of forest roads on the changes of natural regeneration variety of wooden species from edges of forest roads towards their inner parts in three areas and two different paved and un-paved roads. Randomly, the similar conditions were identified according to topography, slope and direction. On the two sides of road, 2m×2m microplots were used for measuring differences and plants structures.
    Results
    This study indicates that characters of different climates do not have significant difference in the up and down of road and in these three ereas. The only effective factor is condition which decreases when distance from road increases. Some light demanding spices, such as Quercus castaneifolia C.A.M.Browics Alnus subcordata (L), Gaertn & Menitsky and Diospyros lotus L., grow at the side of the roads.
    Conclusion
    Generally, the rate of regeneration diversity and richness were higher at the sides of paved roads than at sides of un-paved roads.
    Keywords: Regeneration diversity, Regeneration richness, Evenness, Paved road, Un-paved road
  • Zahra Taki *, Mahmoud Reza Hemami, Mahmoud Karami, Afshin Alizadeh Pages 561-569
    Background And Objective
    Wild sheep (Ovis orientalis) is a threatened (VU10) species living in mountainous areas of Iran. Very little is known about habitat associations of wild sheep as a prerequisite for conservation planning. We studied habitat associations and seasonal pattern of habitat use by wild sheep over a complete year in Ghemashlou National Park.
    Methods
    The existing vegetation types within the park were considered as different habitats for wild sheep and their structure were quantified. Wild sheep pellet group density as well as habitat variables including vegetation types, percentage cover of dominant bush species, and EC, SP and pH of the soil were quantified within the permanent strip transects. General Linear Models (GLMs) were used to relate habitat variables to pellet group density.
    Results
    Use of habitats was not significantly different in none of the studied periods except in spring. In this season, wild sheep had significantly used Astragalus-Scariola more than Artemisia vegetation type.
    Conclusion
    In addition, wild sheep had used areas with steeper slopes in spring and areas with higher EC in autumn.
    Keywords: wild sheep, habitat use, pellet group count, Ghamishlou National Park
  • Hamid Rahmani *, Younes Asri, Mehdi Ramezani, Nematallah Khorasani, Hosein Maroofi Pages 571-586
    Background And Objective
    The natural rangeland changing into dryland is one of the important agents for destruction of rangelands in Iran. The destruction and landuse conversion can impress various constituents of rangeland ecosystems. This research mainly attempts to investigate the vegetation transitions in species diversity in the years following destruction.
    Method
    The natural rangelands (key area) and the converted adjacent lands into drylands (critical area) were selected for sampling by using random-systematic plan in Dehgolan of Kurdistan Province. Three transects along a slope with 100 m length for each and 50 m distance between them were set at two herbal mentioned areas. Based on minimal area method, five quadrats of one square meter area were set along each transect. The species list with their self-relative frequency was registered in quadrats. The species evenness based on four numerical indices including Simpson's evenness, Camargo, Smith-Wilson and Modified Nee, the species richness according to two indices including Jackknife estimate and Rarefraction method and the species diversity by four indices including Shannon-Wiener, Brillouin, McIntosh and Simpson were analyzed and compared together.
    Results
    26 herbal species at the natural rangeland and 18 species at the land converted into dryland were gathered. The results obtained from data analysis showed that species diversity and richnessof plants have had degradation and species evenness has dad enhancement at the land converted into dryland. However, statistical T-Test did not show a significant difference between the two mentioned fields. Generally, it was concluded that rangeland changing into dryland reduced the species diversity of range plants and its statistical non-significance was of multiple reasons.
    Keywords: Herbal Species Diversity, Species Evenness, Species Richness, Range Plants, Kurdistan Province
  • Fatemeh Vahidi *, Rezvan Mousavi Nodushan, Seyed Mohammadreza Fatemi, Shahla Jamili, Nahid Kham Khaji Pages 587-597
    Background And Objective
    In the present study, trophic state of Valasht Lake was investigated monthly at 3 stations, from December 2008 to December 2009. The purpose of this study is investigating the trophic state of the lake and introducing the basic solutions to maintain this valuable ecological resource.
    Method
    Trophic state index (TSI) was used in this study. Also, the effective parameters on primary production and trophic state determined in this study include: total phosphorus (TP), total nitrogen (TN), a-chlorophyll, Secchi depth (SD), and TN/TP ratio.The results from all mentioned parameters were compared with different trophic levels of fresh water lakes published by U.S Environmental Protection Agency and Organization for Economic Cooperation and Development.
    According to trophic state index and based on nutrient levels (phosphor and nitrogen), Valasht lake is classified in Mesotrophic to Eutrophic state and based on the other mentioned parameters, it is classified in mesotrophic state.
    Results
    Mean rate of trophic state index reveals the mesotrophic state in this lake. According to the results of Red Field ratio and TSI, nitrogen and turbidity, especially in wet (rainy) seasons, are the main determinative parameters in primary production in Valasht Lake.
    Keywords: Valasht Lake, turbidity, Trophic state, TSI index
  • Elham Shahinfar, Ahmad Heidari *, Mohammad Reza Damavandian, Babak Heidari Alizadeh Pages 599-614
    Background And Objective
    Expired pesticides are a major problem in many countries. Thus, we need to know the effective factors in pesticides degradation to prevent environmental damage of them. In many cases restructuring or demolition costs of the expired pesticides are more than their primary production.
    Method
    This study investigated the possibility of applying the expired pesticides stockpiles of agricultural supportive services company. Quality control tests were performed according to the FAO, CIPAC and pesticide manufacturer's guidelines.
    Results
    The results were classified based on the different groups of pesticides, physical state of herbicides formulation, producing companies, date of production and location of warehouses. Data were analyzed by Chi-Square test, in case of significance. The risk test was performed to determine the relative risk for the variables using SPSS-18 software.
    Conclusion
    Result showed a significant correlation between the time lagged after production of herbicides and degradation percentage of herbicides. The degradation percent of expired insecticides was highest and that of expiered herbicides and fungicides was at the second and third rank, respectively. The degradation percent of the expired herbicides formulated in the country was 52% and that of the expired herbicides formulated in India/China was 67%. The results show that 55% of the herbicides with liquid formulation and 26% of the herbicides with solid formulation were degraded. Considering the degradation rate of herbicides, there is no statistically significant difference between the warehouses at 4 climatic regions.
    Keywords: expired herbicides, climate zones, date of production, physical state of the formulation
  • Azita Behbahaninia*, Maryam Farahani Pages 615-623
    Background And Objective
    Soil surface water and ground water contamination with arsenic (As), due to its high potential for food cycle entrance, has high risk for human safety. Evidences of as pollution in Hashtrood, in East Azerbayjan, in the form dermal disorders have been reported. Also, this pollution can lead to decrease of agricultural products in terms of both quality and quantity or some lesions in farm animals. Due to lack of knowledge the reason for this remains unknown, but it may be related to as pollution. This study was conducted to investigate the level of soil and water contamination with As in Hashtrood city.
    Method
    Based on the obtained information, the surface and ground waters, soil, river sediments, and rock were sampled and analyzed for physico-chemical and as in the laboratory.
    Results
    There are significant differences for mean as contents in the samples and crust. The maximum level of as was observed in fly ash samples. Consequently, as pollution was related to geogenic and volcanic eruptions in this region. According to the results, the mechanisms for As pollution in the region are known to be: As release from rock units, As sorption by oxide minerals in aerobic and acidic to neutral conditions, desorption from oxide surfaces with increase of pH, increase of As concentration in solution, and causing pollution.
    Keywords: Arsenic, Soil, Ground waters, Fly ash
  • Mehdi Elahi *, Soheila Rezaitabar, Abdolali Vahdani, Mohamadsharif Fazeli Pages 626-633
    Background And Objective
    Presence of heavy metals in different parts of the environment (such as, soil) has adverse effects on organisms’ health. The main sources releasing these pollutants to the environment are industries and mines. Therefore, in this study, the effect of Jajarm Alumina plant (located in North Khorasan province) on contamination of topsoil with Lead (Pb) around the factory, has been proceed.
    Method
    Sampling of topsoil (depth
    Results
    Comparison of mean concentration of Pb in main geological directions of the factory, showed a significant difference between them (p
    Conclusion
    Overall, results showed that Jajarm Alumina plant has not a significant effect on topsoil contamination with Pb.
    Keywords: Lead, Topsoil, Jajarm Alumina plant, Bauxite ore
  • Farideh Atabi *, Mohammad Erfani, Edris Bazrafshan Pages 635-654
    Background And Objective
    Air pollution issue is one of the most important environmental challenges in any country. In Zahedan, moderately, the air in 70 days of the year is polluted by dust.The goal of this study was assessment of air pollutants’ concentrations and determination of AQI in the city of Zahedan.
    Method
    In this study, after performing the primary studies concerning the climatic and geographical conditions of Zahedan, four stations were selected for air pollutants (PM2.5, PM10, SO2, O3, NO2, CO, NO) monitoring. The measurement process was performed monthly during one year (three days per month) and the monthly wind rose in the city was prepared by Word Lop and Saba Wind software. Then considering the Air Quality Index (AQI), and by using GIS software, 96 maps were prepared and the health quality of air pollutants was determined.
    Results
    Considering the AQI in Zahedan City, the responsible pollutant was PM2.5 for all season in 2009. Its value in spring was 185, in summer was 201, in fall was 168 and in winter was 208
    Conclusion
    The results of this research showed that the main responsible pollutant during the year 2009 in Zahedan was PM2.5. Also during this year, air quality for 208 days was unhealthy for all people, 95 days was unhealthy for the sensitive people, 33 days was in hazardous condition, 16 days was unhealthy and 4 days was moderate for all citizens of Zahedan city.
    Keywords: Air Pollutants, Air Quality Index (AQI), Zahedan City, PM2.5
  • Saeed Alizade *, Maryam Bayat Pages 655-671
    Background And Objective
    In recent years, good governance has been considered by the political and economic decision-makers as one of the factors affecting the environmental variables. This study aims to assess the environmental variables affecting middle-income countries.
    Method
    In this study, using the method panel data, the effect of good governance on Co2 gas emissions (which is considered as an indicator of environmental quality) has been tested in middle-income countries between the years 2000-2011.
    Results
    According to the results, estimate of governance indicator (governance indicators) which shows the quality of public institutions and power of nations in fulfilling their duties, can affect the amount of co2 emissions which represent the state of the environment.
    Conclusion
    The reslults represent a 1% improvement in good governance and 0.03% reduction in weight of carbon dioxide emissions.
    Keywords: good governance, environment, panel data
  • Akramolmolok Lahijanian*, Shirin Abbasi Pages 673-693
    Background And Objective
    The best solution to energy saving can be taught in schools. The educational activities change the awareness and attitudes of people and consumers towards energy use in the environment. Thus, education of efficient energy consumption in schools is important. The aim of this study is to investigate the role of efficient energy consumption education in primary schools in Tehran.
    Method
    The random systematic and statistical sample of a school for girls (a large school class with 30 studends) in Tehran was selected. Using SPSS and Excel software, the paired t test was applied to measure the impact of training on students and analyze the data collected from educational activities of students concerning energy efficiency in the primary school.
    The hypotheses are considered as follows:1-There is relationship between education of students in schools and their attitude towards energy consumption saving. 2-There is a relationship between parents education level and effectiveness of educational activities in schools.
    Results
    A short questionnaire was given to the students before training in order to measure their attitude. Experimental pre-test and post-test were used to develop the hypothesis. To implement the pre-test and post-test, two groups of students as a control group were selected from Azadi school located in Region 4 of Tehran, Iran. Pearson coleralation was also applied in this regard.The findings in this study show that there are a strong relationship between variables and hypotheses.
    Conclusion
    Also, the results show a significant correlation between student's knowledge and energy consumption. The hypotheses were approved at the end.
    Keywords: Education efficiency, Change of behavior, Attitude, Educational course
  • Ehsan Zamani*, Aryan Amirkhani, Hadis Amanolah Baharvandi, Mohammad Reza Bemanian Pages 695-710
    This paper investigates the changes in the thermal conditions of residential buildings in the 3rd and 4th quarters of Ghajarid Era. This study specifically aims to address the answers for the following questions:1) Is there a meaningful difference in the thermal conditions of residential buildings in the last 80 years of Ghajarid Era?
    2) Do the possible changes of thermal conditions depend on the period in which the buildings are constructed? And is there a correlative connection between the above factors?
    3) Does the apparent architectural agitation of the second half of Ghajarid Era affect the thermal conditions of residential constructions as well?
    Method
    In order to achieve the answers, thermal conditions of 60 residential buildings, picked equally from the Kashan, Esfehan and Yazd provinces, were examined. Distribution of the buildings in the 3rd and 4th quarters of Ghajarid Era was considered for each province as well. The research method for calculating the thermal conditions of the buildings was the "performance approach". The outputs considering P
    Results
    Results show a meaningful decrease in the amount of the following thermal quantities: (H/A, G, H/H^) in the last 40 years of Ghajarid Era. These results suggest that the thermal condition of residential buildings in the 3rd quarter of Ghajarid Era was worse than the last quarter.
    Keywords: Thermal conditions, residential buildings, Ghajarid Era, Heat transmission coefficient
  • Mohammad Rezvani, Mohammad Mehdi Payravand, Mehdi Nojavan*, Mehdi Sahba Pages 711-724
    Background And Objective
    Green roof is one of the new approaches of the architecture and urban planning and derived from the concepts of sustainable development which can be used to increase the green space per capita, environmental quality and urban sustainable development. Applied usage of roofs could be considered as an optimized utilization of urban lands. The main objective of this paper is to study the role of green roofs as a strategy to improve urban environmental quality from the sustainable architecture perspective.
    Method
    Initially, a questionnaire was designed on the base of experts’ opinions, including 22 questions. Then 30 experts in the field of urban planning and architecture were selected as the study sample. Considering architectural issues and urban sustainable development, questions were categorized according to three main scopes: 1. The effects of green roofs on the ecological, continental, environmental, and economic-cultural aspects, 2. The differences between intensive and extensive green roofs, and 3. The differences between the green roofs and common roofs. The Alpha method was used for the evaluation of the reliability, and 3 hypotheses were presented for analyzing the questionnaire.
    Results
    The alpha factor was gained to be 0.727, showing that the questionnaire had a proper reliability. After analyzing the hypotheses, they were confirmed. This implied the great effect of green roofs on improvement of urban environmental quality from the sustainable architecture perspective. The results showed that totally 70-80% of experts declared that the green roofs had high importance in the improving the environmental quality and sustainable urban development. Indeed, green roofs are our connector with nature in designing and planning and can reduce the negative effects of buildings in local ecosystem and consequently reduce the energy consumption. Moreover, green roofs can have a determinative role in fluctuation of energy circulation in buildings and may play an aesthetical role for the residents of cities.
    Keywords: Green roofs, Sustainable architecture, Urban environment