فهرست مطالب

کیمیای هنر - پیاپی 20 (پاییز 1395)
  • پیاپی 20 (پاییز 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/11/16
  • تعداد عناوین: 8
|
  • شهرام پازوکی* صفحات 7-17
    یکی از مسائل مهم و شاید مهم ترین مساله در باب جایگاه هنر در اسلام، مساله امکان یا امتناع معرفت یا تفکر هنری در آن است. مساله این است که آیا تفکر اسلام می توانسته منشا تفکر هنری باشد؟ به عبارت دیگر آیا میتوان پرسش از «نظر هنری » در اسلام کرد؟ آیا معرفت هنرس در اسلام داریم؟ اگر پاسخ به این سوال منفی باشد، درباره آثار موجود هنری در عالم اسلام از معماری تا خطاطی چه می توان گفت؟ در این مقاله ابتدا آرای مختلف درباره نسبت میان دین و هنر به اجمال بیان می شود. سپس به این نکته می پردازد که اگر پاسخ به سوال مذکور مثبت باشد باید ابتدا معرفت دینی را تعریف و آن را از ایدئولوژی دینی تفکیک کرد. و بعد مراد از درک و فهم هنری را در اسلام معلوم و آن را از هنر به معنایی که امروزه در قلمرو زیبایی شناسی مدرن (aesthetics) فهمیده می شود، جدا کرد.
    کلیدواژگان: معرفت هنری، هنر و دین، نقد هنری، هنر ایدئولوژیک، زیبایی شناسی
  • ریحانه رفیع زاده اخویان *، محمدرضا شیروانی، محمد جواد صافیان، اصغر جوانی صفحات 19-30
    ظهور تکنولوژی و رسانه دیجیتال در هنر پدیده ای معاصر است. در تکنولوژی واقعیت افزوده، نمایی سه بعدی و تعاملی از جهان واقعی برای مخاطب ایجاد می شود که ترکیبی از واقعیت و مجاز می باشد. هنر واقعیت افزوده از این تکنولوژی به مثابه رسانه استفاده می کند. هدف از این مقاله تبیین هنر واقعیت افزوده و واکاوی این مطلب است که واقعیت ساخته شده در این هنر چه نسبتی با واقعیت جهان واقعی دارد. این پژوهش با روش تحلیل داده های ویدئویی در حوزه جامعه شناسی و با استفاده از نظریه ادموند هوسرل، به تحلیل آثار هنر واقعیت افزوده که توسط هنرمند معاصر یوشع ابراهیم، در آپریل سال 2014 میلادی در مکزیک به نمایش در آمده اند، می پردازد. نتایج نشان می دهد واقعیت تولیدشده توسط رسانه واقعیت افزوده با واقعیت جهان واقعی تفاوتی نداشته و مخاطب، نسبت به آن همچون پدیده های واقعی کنش نشان می دهد.
    کلیدواژگان: رسانه دیجیتال، هنر واقعیت افزوده، واقعیت، تعامل، مخاطب
  • علی اصغر فهیمی فر، شهاب پازوکی* صفحات 31-43
    با کاربست رویکرد پدیدارشناسی در تحلیل شبیه خوانی با هدف روشن سازی شرایط بنیادین تحقق آن، کوشیده ایم به این پرسش پاسخ دهیم که: چگونه شبیه خوانی با عمل کلام جاری اجراگران و دیگر عناصر اجرایی قوام می یابد؟ این نحوه تحلیل متفاوت از نگرشی است که شبیه خوانی را صرفا بر پایه ساختار متنی و ادبی آن تعریف می کند. در این مقاله براساس نظریه اشکال پدیداری حضور بازیگر در تئاتر که توسط برت. ا. استیتس ارائه شده، پدیداری حضور اجراگر در شبیه خوانی تحلیل و ارزیابی شده است. استیتسک کاربرد پدیدارشناسی را در فهم ساختار صوری اجرای تئاتر از طریق بررسی نحوه حضور بازیگر به عنوان عنصر اصلی یک رویداد تئاتری و به طور خاص عمل کلام جاری در اجرا نشان داده است. وی همچنین سه حالت ضمیری خودبیانی، مشارکتی و بازنمایی را در رویارویی مخاطب با بازیگر در یک اجرای تئاتری معرفی کرده است. این سه حالت ضمیری می تواند به عنوان مبنایی در تحلیل چگونگی تجربه یک رویداد تئاتری در یک دوره تاریخی و زمینه فرهنگی، به کار گرفته شود. در چارچوب نظریه مورد اشاره، شبیه خوانی قطعه اجرایی سیال و ابرگونه ای میان سه حالت حضور اجراگر است که طی آن مخاطب و اجراگر در پیوندی دینامیک با یکدیگر جهانی مشترک از تجربه و آگاهی را رقم می زنند.
    کلیدواژگان: پدیدارشناسی، شبیه خوانی، تعزیه، برت استیتس، حالت خودبیانی، حالت مشارکتی و حالت
  • ریما اسلام مسلک *، نرگس حریریان صفحات 45-58
    نمایش فیگورهای نامتعارف، بدن های مجروح، آسیب دیده و رنجور، گرایشی در هنر فیگوراتیو معاصر است که با عنوان «هنر ابجکت» و یا «هنر مطرود» شناخته می شود. این عنوان نخستین بار در دنیای هنر، در قالب نمایشگاهی از آثار فیگوراتیو هنرمندان معاصر در موزه ویتنی نیویورک مطرح شده است. هر چند که بیان مفهوم ابجکشن، طرد و آلوده انگاری که مترادف هم هستند، صرفا به هنر معاصر اختصاص نداشته و در نقاشی هایی که از قرن 16 میلادی بجامانده نیز قابل مشاهده است. اما بهره برداری از این واژه در کلام فلسفی نخستین بار به سال 1982 برمی گردد؛ زمانی که ژولیا کریستوا، فیلسوف، روانکاو و زبان شناس معاصر نخستین بار آن را در مقاله «قدرت های وحشت، مقاله ای در باب طرد» به کار می برد. هنر ابجکت و یا مطرود زاییده بحران زندگی معاصر است؛ زاییده جنگ ها، ویرانی ها، بیماری ها و قدرت هایی که انسان و سرنوشتش را هدف قرار داده است. بررسی ایده طرد در اندیشه های ژولیا کریستوا و بازتاب آن در زندگی و هنر فیگوراتیو معاصر، اصلی ترین هدف این جستجوست. به منظور دستیابی به این هدف، اطلاعات بصورت اسنادی گردآوری شده و به روش توصیفی- تحلیلی ارائه می شوند. کریستوا ریشه طرد را در دوران کودکی جستجو می کند؛ یعنی هنگامی که نطفه هر آن چیزی که در انسان، به نام هویت شناخته می شود، در سایه میل به تمایز بسته می شود؛ تمایز از چیزی که هم در مغایرت با اوست و هم بخشی از او به شمار می آید و هیچگاه یک جدایی کامل نیست. آلوده انگاری که با انزجار و خشونت همراه است، هم هویت را می سازد و هم آن را تهدید می کند.
    کلیدواژگان: طرد، بیگانگی، ژولیا کریستوا، هنر فیگوراتیو معاصر
  • علی خدادادی *، محمدرضا شریف زاده صفحات 59-74
    رسیدن به تعریفی جامع از پدیده «کیچ » با توجه به زمانمند بودن این پدیده و گستردگی حوزه های مرتبط با آن (پدیده ای که گاهی بسیار خطرناک نامیده شده و پاره ای اوقات از نتایج مثبت این پدیده سخن به میان آمده است، گاهی آن را با سلیقه بد و فرهنگ توده مرتبط دانسته و گاه آن را در ارتباط با فرهنگ توده در جهت دستیابی به هویت از دست رفته آدمی در دنیای کنونی تصویر می نمایند) دشوار می باشد، ولی قدر مسلم، پیامدهای منفی «کیچ » را می توان یکی از عوامل آشفتگی بصری معماری اکنون برشمرد.
    در این پژوهش تلاش گردیده تا از طریق بررسی اسناد و منابع کتابخانه ای، با روش توصیفی- تحلیلی، علاوه بر بررسی این پدیده از منظر زیبایی شناسی، با هدف دستیابی به شاخص هایی برای تشخیص «معماری کیچ» در بستر معماری معاصر ایران، هتل داریوش کیش به عنوان «معماری کیچ » معرفی شود. همچنین منتج از آراء برخی محققان حوزه پدیدارشناسی، از دست رفتن حس تعلق به مکان نیز به عنوان یکی از عارضه های «معماری کیچ »، تدوین و تدقیق می گردد.
    کلیدواژگان: معماری معاصر ایران، کیچ، حس تعلق به فضا، زیبایی شناسی، هتل داریوش، معماری کیچ
  • ابراهیم بازرگانی* صفحات 75-87
    در سرآغاز ورود دانش فلسفه به قلمرو اندیشه مسلمانان، چیستی و چگونگی شعر از جمله دغدغه های فیلسوفان مسلمان به شمار می آمد؛ چه، علی رغم باور ارسطو، آنان فن شعر را جزو منطق قلمداد می کردند. پس تلاش شان بر آن بود که بتوانند همتراز با دیگر کتاب های معلم اول از این کتاب نیز غفلت نورزند و در شرح و بسط شان بر این کتاب، به مراد ارسطو دست یابند. فارابی از جمله فیلسوفانی است که با این دغدغه به سراغ فن شعر ارسطو رفته است. او افزون به آنکه فن شعر را شرح و بسط می دهد، در کتاب های دیگرش جایگاه این فن و صاحبان آن را هم معین می کند. نگاه فارابی به فن شعر، عناصر تشکیل دهنده و بایسته های آن از این نگره، موضوعی است که کمتر در معرض بررسی و پژوهش قرار می گیرد. این جستار بر آن است نشان دهد وی درباره شعر چگونه می اندیشیده، چه تعریفی از شعر و اجزای آن به ویژه محاکات دارد، انواع شعر را چگونه می فهمد و فهم او به چه میزان به ارسطو نزدیک می شود. در نهایت بر پایه تحلیل باور معلم ثانی درباره شعر، روشن می شود وی دو نوع دیدگاه در این باره دارد: 1. منطقی؛ 2. فرهنگی. از دیدگاه نخست، شعر به دلیل به کارگیری مخیلات، فاقد ارزش معرفتی بوده، در پایین ترین رتبه قرار می گیرد، اما از دیدگاه فرهنگی، در مرتبه دوم شهر و پس از فلسفه قرار می گیرد تا در مسیر آموزش اهل مدینه ایفای نقش کند.
    کلیدواژگان: انواع شعر، فارابی، فن شعر، گزاره شعری، محاکات
  • عباس قربانی*، ابوالفضل قربانی صفحات 89-101
    ما جهان و اشیاء را زیبا می یابیم؛ اما سوالاتی بی درنگ ذهنمان را می خلد: «چرا جهان به جای اینکه زیبا نباشد، زیباست؟» و «چرا انسان ها به وجود زیبایی معتقدند؟». این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با تاکید بر هستی شناسی صدرایی، زیبایی را مساوق وجود و امری مشکک معرفی می کند و همچنین آن را دارای مظاهر و ذاتی کل هستی می شمرد. فاعل زیبایی جهان همان واجب الجمال یا حقیقت عینی زیبایی است. از آنجا که خارج از حقیقت وجود هم چیزی نیست، علت غایی نیز هموست. لذا جهان به عنوان معلول زیبایی مطلق و یا تجلی آن، زیبا می باشد. در پاسخ سوال دوم می توان گفت که انسان ها از طریق شناخت زیبایی مطلق به عنوان علت یا مظهر و همچنین از راه تاثیرپذیری از امور زیبا به وجود زیبایی معتقد می شوند.
    کلیدواژگان: زیبایی، کمال، وجود، مساوق، علت، تجلی
  • احمدرضا ابراهیمی* صفحات 103-115
    در اندیشه موسوم به سنت گرا-بر مدار قرائتی که دکتر نصر ارائه کرده است- تفکیک میان سه نوع هنر ضروری است. بر اساس این نگاه:الف) هنر مقدس دارای منشا وحیانی بوده و از جانب خداوند و به واسطه فرشتگان، قدیسان و پیشوایان مذهبی شناخته شده بر انسان نازل شده تا نشانه ای بر امر قدسی، که همان ملکوت الهی است، باشد.
    ب) در هنر سنتی، نشانه هایی از مضامین، تعالیم و روح امر قدسی وجود دارد؛ اما این هنر مستقیما از سوی خدا یا به واسطه ملائکه و قدیسان عرضه نشده و در پیدایش آن، خلاقیت انسان عاملیت داشته است. البته هنرمندان این مشرب، خود را در مسیر خواست و هدایت امر قدسی قرار داده و در عالم سنتی زیسته اند.
    ج) هنر دینی، در معنای مصطلح فرهنگ معاصر، صرفا به یکی از موضوعات مورد توجه دین پرداخته و آن را با صورتی که با مبانی سنت گرایان منطبق نیست، ارائه می کند. در این مورد ممکن است آن چه به صورت عرفی و تسامحی، هنر دینی خوانده می شود، در جهت دور کردن مخاطب از حقیقت امر قدسی بوده و زدودن تعالیم سنتی را در پی داشته باشد.
    حال پرسش مطرح در مقاله حاضر این است که هنر مطرح در فتوت نامه ها، با کدام یک از موارد سه گانه فوق انطباق می یابد؟
    از نگاه نگارنده، فتوت نامه ها در طرح هنر قدسی کامیاب نبوده اند و به شرحی که خواهد آمد، در میانه هنر سنتی و هنر دینی گام برداشته اند.
    کلیدواژگان: فتوت نامه، هنر مقدس، هنر سنتی، هنر دینی
|
  • Shahram Pazouki* Pages 7-17
    One of the main questions concerning the status of art in Islam is whether there is a knowledge or thinking in Islam as the origion of the works of art. In other words¡ is there any artistic vision in Islamic thought? If the answer to this question is negative¡ what can be said of the masterpieces of art from architecture to calligraphy in the world of Islam? However¡ if the answer is positive¡ there are following ambiguities which should be removed.
    1. True religious knowledge in Islam should be distinguished from the dogmatic Islamic ideology.
    2. The traditional concept of art in Islam should be discerned and be differentiated from the new concept of art in the realm of aesthetics.
    Keywords: Islamic art, knowledge, Islamic ideology, aesthetics, artistic criticism
  • Reihaneh Rafizadeh Akhavian*, Mohammad Reza Shirvani, Mohammad Javad Safian, Asghar Javani Pages 19-30
    Today, digital technology has affected many aspects of human life and art is one of them. In contemporary art, many artists deal with digital technology as a medium. Augmented Reality, a variation of virtual reality, is the art of super-imposing computer graphics over a direct or indirect view of the real world. Augmented Reality Art is artwork exhibited in a real world using Augmented Reality technology as medium.
    The goal of this paper is to describe the characteristics and the main aspects of Augmented Reality Art and to analyze the reality that is made by Augmented Reality technology. For this purpose we use Pictorial Image Consciousness theory which is proposed by Edmund Husserl. By use of contemporary interpretive and qualitative approaches to video analysis, we will analyze such natural data as pictures and videos downloaded from internet. These videos show Augmented Reality artworks that were presented in an exhibition by new media artist Josue Abraham in Merida, Mexico on April,2014.
    The subject percepts the augmented objects as natural objects because AR technology presents them to us as existing in the real world and as common perceptual objects. In addition, action of subject is not different from the ordinary one.
    Keywords: digital medium, augmented reality art, reality, interactivity, audience
  • Ali Asghar Fahimifar, Shahab Pazouki* Pages 31-43
    Using a phenomenological approach for analyzing Shabihkhani and elucidating the fundamental conditions for its realization, this paper would try to answer the following question: how performer’s verbal and performative elements constitute Shabihkhani? This analysis differs from other approaches in that it does not solely rely on textual and literal structure of Shabihkhani. The paper would draw on Bert States’s theory on performer’s presence in theatre, known as phenomenological modes, to further provide a critical evaluation and analysis of performer’s presence in Shabihkhani. States has demonstrated the use of phenomenology in understanding the formal structure of a performance through considering actor’s presence on stage as a main theatrical event in general and verbal communication during performance in particular. He also recognizes three modes of confrontation with audience, namely self-expressive mode, collaborative mode, and representative mode. These modes may serve as a basis for providing an analysis of a particular theatrical event in particular era or period of history. Using his theoretical framework, it is claimed here that Shabihkhani provides a cloudlike atmosphere among the three modes in the course of which audience and performer experience a shared experience of the world through a dynamic rapport to each other.
    Keywords: phenomenology, Shabihkhani, Tazieh, Bert States, self, expressive mode, collaborative mode, representative mode
  • Rima Eslammaslak, Narges Haririan Pages 45-58
    The depiction and presentation of abnormal figures and wounded, mutilated and sickly bodies is a trend in contemporary figurative art. This trend is known as “abject art”. In the world of art, this title was first used in an exhibition of figurative works by contemporary artists in New York’s Whitney Museum. Of course, the depiction of the abject and abjection is not exclusive to contemporary art and can also be seen in the paintings left for us from the sixteenth century. But the first use of these words in philosophical discourse belongs to the year 1982, i.e. when Julia Kristeva, a contemporary philosopher, psychoanalyst and linguist used it in her article “Powers of Horror, an Essay on Abjection”. Abject art is born of the crisis of modern art; it is born of the wars, destruction, diseases and powers that target humanity and its’ fate. Studying the idea of abjection in the discourse of Julia Kristeva and its reflection in contemporary life and art is the main goal of this endeavor. To reach this goal, information has been collected from documents and is presented in a descriptive-analytical manner. Kristeva searches for the roots of abjection in childhood: the time when the seed of all that is identified as identity in humans, germinates in the shadow of the desire to be different. The desire to differ oneself from that which is simultaneously both in contrast to and part of his being, a desire that never leads to a complete separation. Abjection accompanies hate and violence and not only makes identity, but also endangers it.
    Keywords: abjection, strangeness, Julia Kristeva, contemporary figurative art
  • Ali Khodadadi*, Mohammadreza Sharifzadeh Pages 59-74
    It might sound difficult to reach a consensus on definition of “Kitsch” due to temporal restrictions of found in this phenomenon, its extension to related fields, researcher’s various ideas about it and also various implications expected from this phenomenon (this phenomenon is sometimes related to bad taste and public culture, however, it can be thought of as the cudeavor of public culture to achieve its identity in contemporary world). Nevertheless, negative impacts of this phenomenon can be one of the reasons for current architectural visual chaos. This paper tends not only to investigate this phenomenon from the aesthetic perspective to obtain some necessary contemporary architecture, but also to introduce one sample (Darius Grand Hotel in Kish) through conducting a study on library sources and documents, and interpreting some field studies through a descriptive-analytical method. As a result, and in accordance with what some phenomenology scholars have said, it is concluded that: loosing sense of place attachment is one of the Kitsch architecture’s side effects.
    Keywords: Iranian contemporary architecture, Kitsch architecture, Kish Darius Hotel, sense of place attachment, aesthetics
  • Ibrahim Bazargani* Pages 75-87
    In the beginning of logic’s entrance to the zone of Islamic thought, philosopher`s problem was to answer what the poetry was; because they thought poetry was a part of logic. They tried to explain it and find out what the meaning of a poem was. Farabi is one of these philosophers. He explained poetry and determined its position. Farabi’s point of view encompasses the elements of poetry. Little attention has been made to this viewpoint of Farabi by scholars. This paper aims to know how Farabi defines poetry and what types of poetry are there and what the meaning of mimesis is in Farabi`s point of view.
    Keywords: types of poems, Farabi, mimesis
  • Abbas Ghorbani*, Abolfazl Ghorbani Pages 89-101
    We see the universe and the objects beautiful; but some questions immediately involve our mind: »why the universe is beautiful? «and» why the human beings believe in existence of the beauty? « In this article we want to answer such questions by the descriptive - analytical method and with the emphasis on Sadraian ontology. As a result, the beauty is equivalent to existence and they are the same. Therefore, beauty as the existence is a gradation of Reality, and has various manifestations. The upmost degree of it, that is Absolute Beauty, for his perfection is essentially beautiful. Thus, universe as his effect or manifestation is beautiful too. By awareness of Absolute Beauty as the cause or the Lightening and by seeing ourselves and other beautiful things as its effect or manifestation, we believe in existence of beauty.
    Keywords: beauty, perfection, existence, equivalent, cause, manifestation
  • Ahmad Reza Ebrahimi* Pages 103-115
    If we consider Traditionalism in professor Nasr’s interpretation of it, is necessary to distinguish between three kinds of art:A) Sacred art which originates from Divine sphere by mediation of angels, saints or religious leaders. This kind of art is a sign of “Sacred” sphere, that is exactly Divine Kingdom.
    B) Traditional art has some sign of Sacredness (in themes, teachings and characters). But in this kind, human creativity intervenes fully, and it is not correct to say that this kind origins from Divine sphere by holly persons.
    C) Religious art simply reflects a religious topic, without any necessary connection with true religious theme and Traditionalism’s principal thoughts. So it is possible for what is being called Religious art in contemporary cultureto be employed and to function as anti-Sacred, anti-Traditional and untrue Religious art, and to remove the memory and legacy of Sacredness.
    Now, the question is “which one of these arts corresponds to the art mentioned in Fotowatnamehs, text?” It seems that Fotowatnamehs have not mentioned Sacred art and as it will be argued here, these texts walk between traditional and religious art.
    Keywords: Fotowatnameh, sacred art, traditional art, religious art