فهرست مطالب

پژوهش نامه اسلامی زنان و خانواده - سال چهارم شماره 7 (پاییز و زمستان 1395)
  • سال چهارم شماره 7 (پاییز و زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/11/17
  • تعداد عناوین: 7
|
  • باقر ساروخانی، امید علی احمدی، داود صفا صفحات 9-42
    پژوهش حاضر با هدف بازنمایی و تفسیر الگوهای خانواده از نظر همسرگزینی، به بازخوانی و طبقه بندی متون برآمده از مصاحبه های عمیق که حاصل تفسیر برآمده از تجربه زیسته کنشگران (دختران جوان شهر قم) می باشد، پرداخته است. با بهره گیری از روش تحلیل گفتمان و چارچوب نظری جامعه شناسی تفسیری، اعم از نظریه گفتمان و نظریه سازه اجتماعی دیوید چیل، پنج الگوی «خانواده پست مدرن»، «خانواده تجددگرا»، «خانواده درحال گذار»، «خانواده سنتی»، «خانواده اسلامی» که حاصل گفتمان های متناظر با آنها در جامعه کنونی است، به عنوان الگوهای خانواده در جامعه کنونی بازنمایی شد. با توجه به یافته ها این نتیجه حاصل شد که هر یک از الگوهای خانواده، متاثر از خاستگاه های متنوع و گفتمان های پیدا (همسو با قدرت سیاسی) و پنهان (متعارض با قدرت سیاسی) هستند که متناسب با تحولات اجتماعی و فرهنگی جامعه ظهور یافته اند و برخلاف برخی ویژگی های مثبت آن، با آسیب هایی نیز مواجه اند، اما الگوی خانواده اسلامی مزایا و ویژگی های بالقوهای دارد که می توان آن را به عنوان الگوی مناسب معرفی کرد.
    کلیدواژگان: تحلیل گفتمان، گفتمان خانواده، الگوهای خانواده، همسرگزینی، الگوی اسلامی
  • سید حسین حیدری خورمیزی، محمدرضا احمدی، رحیم نارویی نصرتی صفحات 43-54
    پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه پایبندی مردان به آموزه های همسرداری اسلام با رضامندی زناشویی و کارآمدی خانواده انجام شده است. این پژوهش از نوع پژوهش های همبستگی و از نوع مطالعه همبستگی دو متغیری است. جامعه آماری این پژوهش، معلمین مرد متاهل شهر قم به تعداد 6421 نفر و نمونه آن برابر با 385 نفر بود که به روش نمونه گیری خوشه ایانتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه پایبندی مردان به آموزه های همسرداری اسلام، پرسشنامه رضامندی زناشویی و پرسشنامه کارآمدی خانواده بود. داده ها براساس ضریب همبستگی پیرسون تحلیل شد و نتایج نشان داد که بین پایبندی مردان به آموزه های همسرداری اسلام با رضامندی زناشویی و کارآمدی خانواده در سطح (001/0>P) رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
    کلیدواژگان: پایبندی، آموزه های اسلام، همسرداری، رضامندی زناشویی، کارآمدی خانواده
  • زهرا شاهسواری، رضا احمدی صفحات 55-72
    پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر مقابله مذهبی و خوشبختی معنوی بر سلامت روان زنان انجام شد. این پژوهش از نوع همبستگی است که به روش پیمایشی انجام شد و جامعه آن، کلیه زنان فرهنگی شاغل در آموزش و پرورش شهرستان رباط کریم بودند. 120 نفر از افراد جامعه به روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای انتخاب شدند که پرسشنامه های مورد نیاز بر روی آنها اجرا گردید. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش مقیاس مقابله مذهبی، مقیاس خوشبختی معنوی و پرسشنامه سلامت روان است. نتایج پژوهش به روش ضریب همبستگی، رگرسیون و آزمون F تحلیل شد. متغیر پیشبین، سبک مقابله مذهبی با دو سطح مثبت و منفی و خوشبختی معنوی؛ و متغیر ملاک، سلامت روان با چهار سطح شکایات جسمانی اضطراب و بیخوابی، نارساکنشوری اجتماعی و افسردگی بود. در تحلیل رگرسیون، رابطه بین مقابله مذهبی مثبت و منفی، خوشبختی معنوی و متغیرهای سلامت روان بررسی شد. نتایج نشان داد که بین سبک مقابله مذهبی منفی و سلامت روان، همبستگی معنادار وجود دارد و بین سبک مقابله مذهبی مثبت با سلامت روان، همبستگی معناداری مشاهده نشد. همچنین بین خوشبختی معنوی با سلامت روان، ‎همبستگی معنادار وجود دارد.
    کلیدواژگان: مقابله‎مذهبی، خوشبختی‎معنوی، سلامت‎روان، زنان
  • اصغر میرفردی، عبدالله ولی نژاد صفحات 73-90
    پژوهش حاضر با هدف مطالعه نقش تفاوت های جنسیتی در ابعاد دینداری دانشجویان دانشگاه یاسوج، انجام شده است. در این پژوهش، از روش پیمایشی و برای گردآوری داده ها از پرسشنامه استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش، شامل کلیه دانشجویان شاغل به تحصیل دانشگاه یاسوج در سال تحصیلی 1394- 1393 به تعداد 1954 نفر بوده است. بر اساس فرمول لین (1976)، حجم نمونه 400 نفر محاسبه شده که با روش نمونه گیری تصادفی از نوع طبقه ای چند مرحله ای، انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داده است که تفاوت معناداری در دینداری (کلی) و همچنین تفاوت معناداری در ابعاد «اعتقادی»، «احساسی»، و «مناسکی» دینداری زنان و مردان دانشجو وجود دارد، ولی در بعد «پیامدی» دینداری، هیچ تفاوت معناداری بین زنان و مردان دانشجو مشاهده نشده است. یافته های توصیفی و استنباطی این پژوهش نشانگر دو ویژگی است: وجود تفاوت معنادار در بیشتر ابعاد دینداری زنان و مردان دانشجوی دانشگاه یاسوج و بالا بودن میزان دینداری زنان دانشجو به طور قابل توجهی نسبت به مردان دانشجو. از نظر جامعه شناختی، یافته ها دربردارنده این تحلیل است که ایستارهای هویتی زنان و مردان دانشجو، متفاوت است.
    کلیدواژگان: هویت دینی، دینداری، جنسیت، دانشجو
  • محمد کاویانی صفحات 91-112
    پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت های والدین برای شکل دهی سبک زندگی فرزندان پیش دبستانی و ظرفیت های کودک برای دین پذیری آنها انجام شده و مکانیزم های رسیدن به این هدف از متون دینی و روانشناسی، مورد بررسی قرار گرفته است. به منظور دستیابی به این هدف، اطلاعات لازم با مطالعات کتابخانه ای گردآوری شده و مفاهیم به دست آمده با روش مفهومی و نظری و با استفاده از روش شناسی مطالعه متون دینی تحلیل گردید. از جمله مهم ترین نتایج این پژوهش عبارتند از: بعد عاطفی در موضوعات دینی باید مورد توجه قرار گیرد؛ از نقش بازی و ظرفیت های آن در تربیت و آموزش کودک نباید غاقل شد؛ یادگیری مشاهده ای که اصلی ترین نوع یادگیری کودکان است، باید در شکل دهی سبک زندگی کودکان مورد استفاده قرار گیرد و ظرفیت حافظه کودک که سرمایه ای برای زندگی آینده اوست باید مورد توجه قرار گرفته و آن را محتوا دهی کرد.
    کلیدواژگان: سبک زندگی، دینپذیری، فرزندپروری، تربیت اسلامی، تربیت پذیری
  • مسعود کریمی فر، مرضیه سادات روح الامینی، احسان دین پرور، فرامرز سهرابی اسمرود صفحات 113-136
    پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مولفه های معنوی بر مولفه های روانشناسی مثبت (امید، شادکامی و خوشبینی) در نوجوانان پرورشگاهی و به شیوه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل انجام شده است. نمونه مورد پژوهش بیست نفر از نوجوان پرورشگاهی شهر کرمان بودند که در دو گروه ده نفری (گروه آزمایش و گروه کنترل) قرار گرفتند. پس از اجرای پیش آزمون بر گروه آزمایش و کنترل، گروه آزمایش، برنامه آموزشی به مدت ده جلسه دریافت کردند. پس از اجرای برنامه آموزشی، دو گروه به پرسشنامه شادکامی، پرسشنامه تجدیدنظر شده جهت گیری زندگی و مقیاس امید، پاسخ دادند. برای تجزیه و تحلیل داده های به دست آمده از میانگین، انحراف معیار و تحلیل کوواریانس استفاده شده است. نتایج نشان داده است که آموزش مولفه های معنوی تاثیر معناداری بر امیدواری و شادکامی نوجوانان دارد، اما بر مولفه خوشبینی، اثربخش نیست. مولفه های معنوی با به کارگیری فنون اسلامی، گام های موثری برای اثرگذاری بر فکر و روان نوجوانان پرورشگاهی دارد. از این رو، می تواند نقش مهمی در بهبود مولفه های روانشناختی آنان داشته باشد.
    کلیدواژگان: مولفه های معنوی، امید، شادکامی، خوشبینی، نوجوانان پرورشگاهی
  • محسن شاطریان، ایوب سخایی، حسین امامعلی زاده، سعید حسینی زاده آرانی صفحات 137-158
    هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه میزان و نوع استفاده از شبکه های ماهوارهای با تفاوت بیننسلی در بین مادران و دختران بوده است که با استفاده از نظریات ساختی-کارکردی، کاشت، گذار از سنت به تجدد، تحول ارزشی و تغییر در فرآیند جامعهپذیری انجام شده است. این پژوهش که از نوع همبستگی و مقایسهای است به روش پیمایشی، با نمونه 384 نفره از مادران (190 نفر) و دختران (190نفر) به روش نمونهگیری تصادفی ساده انجام شده است. نتایج نشان داده است که بین مادران و دختران از نظر میزان پایبندی دینی و پایبندی به ارزشهای اجتماعی تفاوت معناداری وجود دارد. همچنین بررسی رابطه بین میزان و نوع استفاده از شبکه های ماهوارهای با تفاوت بیننسلی در متغیرهای مذکور، نشان داده است که هر چه میزان استفاده از شبکه های ماهوارهای بیشتر باشد، میزان تفاوت بیننسلی نیز بیشتر است و در نهایت دو متغیر «میزان استفاده» و «نوع استفاده» از شبکه های ماهوارهای 38٪ از تغییرات تفاوت بیننسلی را تبیین کرده است. بنابراین، یافته های این پژوهش، نشاندهنده نقش منفی برنامه های ماهوارهای در انسجام و همبستگی بین نسلها و تضعیف ارزشهای اسلامی و پایندی دینی است.
    کلیدواژگان: شبکه های ماهوارهای، تفاوت بیننسلی، پایبندی دینی، پایبندی به ارزشهای اجتماعی