فهرست مطالب

اقتصاد مقداری - سال سیزدهم شماره 4 (پیاپی 51، زمستان 1395)
  • سال سیزدهم شماره 4 (پیاپی 51، زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/25
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مجید مداح، زینب محمدنیا سروی صفحات 1-18
    اقتصاد سایه ای بخش مهمی از اقتصاد کشورها را تشکیل می دهد. تولید کالاها وخدمات در این بخش عموما با فرار از قوانین و مقررات مثل قوانین زیست محیطی همراه است که بر این اساس فعالیت اکثر واحدهای اقتصادی در این بخش دارای اثرات جانبی منفی زیست محیطی هستند. با توجه به موضوع توسعه پایدار توجه به عواملی که سلامت محیط زیست را در معرض تهدید قرار می دهد، از اهمیت جدی برخوردار است که یکی از این عوامل رشد اقتصاد سایه است. اقتصاد سایه ای تابع عوامل مختلفی از جمله فساد اقتصادی است. در این پژوهش رابطه بین فساد اقتصادی، اقتصاد سایه ای و آلودگی محیط زیست با استفاده از الگوی ارتباطات خطی ساختاری (LISREL) برای کشورهای عضو اوپک از جمله ایران طی دوره (2012-2000 ) مورد بررسی و تحلیل تجربی قرار گرفته است. نتایج حاصل از تخمین مدل نشان می دهد اولا: رابطه مثبت و معنی داری بین فساد اقتصادی و اقتصاد سایه ای وجود دارد؛ به طوری که افزایش فساد اقتصادی به اندازه یک واحد، اقتصاد سایه ای به اندازه 73/0 واحد افزایش می یابد. ثانیا: افزایش فعالیت های غیر قانونی در بخش اقتصاد سایه ای بر رشد شاخص های آلوده کننده محیط زیست اثر مثبت و معنی داری دارد؛ به طوی که با رشد اقتصاد سایه ای، متغیرهای آلوده کننده محیط زیست مثل انتشار دی اکسید کربن، مصرف سوخت فسیلی و مساحت جنگل با ضرایب (0.91) ، (0.47) ، (0.53-) تحت تاثیر قرار می گیرند.
    کلیدواژگان: فساد اقتصادی، اقتصاد سایه ای، آلودگی محیط زیست، کشور های عضو اوپک
  • عباس خندان صفحات 19-44
    فساد مشکلی فراگیر در دنیاست که به سختی می توان درباره اثرات مخرب آن اغراق کرد. دو نوع فساد یکی پرداخت رشوه برای دور زدن قانون (فساد اداری) و دیگری نفوذ به حاکمیت برای تغییر قانون (فساد سیاسی) را می توان از یکدیگر متمایز کرد. با بررسی هر دو نوع فساد در 57 کشور نتایج بدست آمده نشان می دهد که یک رابطه مکمل بین فساد سیاسی و اداری وجود دارد. البته این ارتباط متقارن نیست و تاثیر فساد اداری بیشتر است. عوامل اقتصادی از جمله سطح توسعه یافتگی کشور از فساد اداری کاسته و فساد سیاسی را جایگزینی می سازد. از میان عوامل حاکمیتی نیز نتایج نشان می دهند که کارایی سیستم قضایی بر کاهش فساد اداری موثر است اما متغیرهایی مانند سختی نفوذ به دولت، پیش بینی ناپذیری تصمیمات دولت و نسبت مخارج سلامت در بودجه به عنوان شاخص های نشانگر رفتار دولت در سیاستگذاری تاثیر منفی بر فساد سیاسی دارند. یک وجه تمایز این مقاله تاکید بر عوامل اجتماعی مانند قبح رشوه خواری بر رواج فساد اداری و فرهنگ تبانی بین شرکت ها بر رواج فساد سیاسی است. نتایج نشان از بزرگ بودن اثر عوامل اجتماعی دارد به گونه ای که افزایش ده درصدی در قبح رشوه خواری موجب کاهش 20 نمره ای (به عنوان مثال کاهش 75 پله ای رتبه ایران در شاخص فساد) فساد می شود. تاثیر همکاری و تبانی بین شرکتها نیز قابل ملاحظه است. افزایش پنج درصدی در عضویت در اتحادیه ها یک افزایش یک درصدی در نفوذ و تاثیرگذاری بر دولت را به همراه دارد.
    کلیدواژگان: فساد اداری، تسخیر دولت، عوامل اجتماعی
  • تیمور محمدی، معصومه میرابی زاده صفحات 45-74
    در این مقاله، با استفاده از یک مدل DSGE چند بخشی اثر درآمدهای بادآورده نفتی بر اقتصاد ایران تحت یکی از سناریوهای سیاست پولی یعنی جذب کامل درآمد نفت در ذخایر و سیاست مالی (خرج کامل درآمد نفتی) با تاکید بر دو بخش کالاهای قابل تجارت و غیرقابل تجارت، تحلیل می شود. برای این منظور کانال انتقال شوک درآمد نفتی متناسب با ساختار اقتصاد ایران تصریح گردیده است. مقایسه گشتاورهای داده های واقعی با مقادیر شبیه سازی شده بیانگر موفقیت نسبی مدل ارائه شده برای شبیه سازی اقتصاد ایران طی دوره زمانی 1391-1357 است. نتایج بیانگر افزایش موقتی تقاضا و افزایش ارزش نرخ ارز واقعی است.
    کلیدواژگان: مدل DSGE، درآمدهای نفتی، اقتصاد ایران، نرخ ارز واقعی
  • حبیب انصاری سامانی، فرهان نظری صفحات 75-102
    هدف این تحقیق، شناسایی و رتبه بندی عوامل پیش بینی کننده تشکیل حباب قیمتی سهام در بورس اوراق بهادار تهران است. بدین منظور ابتدا از طریق آزمون های کشیدگی، تسلسل و چولگی وضعیت حبابی بودن قیمت 158 سهم طی دوره ی زمانی 1389 تا 1392 مشخص شد. سپس بر اساس ادبیات پژوهشی، برای پیش بینی حباب از متغیرهای شفافیت اطلاعات، اهرم مالی، نقدشوندگی، نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار سهام، p/e، شناوری سهم، مالکیت نهادی و اندازه شرکت استفاده شد. سپس با استفاده از روش رگرسیون لاجستیک تاثیر این متغیرها بر حباب قیمت تایید شد. نتایج تحقیق نشان داد که افزایش در متغیرهای شفافیت، شناوری سهم، نسبت ارزش دفتری به ارزش بازاری، نقدشوندگی سهام، مالکیت نهادی و اندازه شرکت باعث کاهش احتمال حبابی شدن قیمت سهم می شود. پس از آموزش شبکه عصبی با استفاده از داده های درون نمونه، شبکه با اطلاعات برون نمونه ای بهینه شد. در نهایت با استفاده از تحلیل حساسیت متغیرهای مستقل از طریق شبکه عصبی، این متغیرها بر اساس میزان توانایی پیش بینی حبابی شدن قیمت سهم رتبه بندی شدند.
    کلیدواژگان: شفافیت اطلاعات، حباب قیمتی، بورس اوراق بهادار تهران، شبکه عصبی، رگرسیون لوجیت
  • شهریار زروکی، مانی موتمنی، یوسف عیسی زاده روشن صفحات 103-126
    با توجه به اهمیت بازار پول در اقتصاد ایران، این مطالعه می کوشد عوامل موثر بر حاشیه سود بانکی را با تاکید بر ساختار بازار و ریسک اعتباری مورد بررسی قرار دهد. روش پژوهش مبتنی بر اقتصادسنجی داده های تابلویی است که مشتمل بر 13 بانک تجاری در سال های 1385-1392 می باشد. یافته های برآمده از تحلیل داده ها نشان می دهد که متوسط حاشیه سود در بانک تجاری ایران برابر با 1/4 درصد است. همچنین شاخص تمرکز، وجود ساختار رقابتی را در بازار پول تایید می کند. ریسک اعتباری محاسباتی نیز نشان می دهد که در بانک های تجاری ایران، بطور متوسط 1/15 درصد از تسهیلات اعطایی و مطالبات به مطالبات سررسید گذشته، معوق و مشکوک الوصول تبدیل شده است. منطبق با نتیجه حاصله از تحلیل داده ها، یافته های ناشی از برآورد الگوی پژوهش نیز وجود رقابت ناقص را در بازار پول ایران تایید می کند. یافته دیگر حاکی از اثرپذیری مثبت حاشیه سود از ریسک اعتباری و هزینه های اداری و عمومی بانک ها است. این در حالی است که تسهیلات بانکی علی رغم داشتن علامت مورد انتظار، به دلیل بدنه سنگین دولت و به تبع آن وابستگی بالای سیاست های پولی به سیاست های مالی که عموما بطور مستقیم یا غیرمستقیم به ارائه تسهیلات تکلیفی می انجامد؛ اثر معناداری بر حاشیه سود بانکی ندارد.
    کلیدواژگان: حاشیه سود، ریسک اعتباری، رقابت پذیری، بانک های تجاری
  • محمد علیزاده، ابوالقاسم گل خندان صفحات 127-162
    مقاله حاضر به بررسی تعیین کننده های قوی اندازه بخش عمومی (دولت) در کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی (OIC) (شامل ایران) طی سال های 2013-1996 و در شرایط عدم اطمینان مدل پرداخته است. به این منظور از 24 متغیر که بر اساس مبانی نظری و مطالعات تجربی بر روی اندازه دولت موثرند، در سه دسته: متغیرهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی استفاده شده است. روش مورد استفاده نیز رویکرد میانگین گیری مدل بیزی (BMA)، به دلیل ویژگی های مناسب برای در نظر گرفتن فرض عدم اطمینان مدل است. با برآورد 100000 رگرسیون و میانگین گیری بیزی از ضرایب، تعیین کنندگان قوی اندازه بخش عمومی مشخص شده اند. بر اساس نتایج به دست آمده، متغیرهای جمعیت و بار تکفل به ترتیب با علائم منفی و مثبت دارای اثر حتمی بر اندازه بخش عمومی هستند. تاثیر متغیرهای مساحت سرزمین و جهانی شدن اقتصادی نیز بر اندازه بخش عمومی با علامت مثبت، به نسبت با اهمیت است. ضرایب و معناداری متغیرهای مجازی به کار برده شده در مدل نیز نشان دهنده آنست که کشورهای دارای ساختار فدرال و کشورهای دارای سیستم ریاست جمهوری، دارای اندازه بخش عمومی کوچک تر و کشورهای نفتی، دارای اندازه بخش عمومی بزرگ تری نسبت به سایر کشورهای مورد مطالعه می باشند.
    کلیدواژگان: بخش عمومی، رویکرد میانگین گیری مدل بیزی (BMA)، نااطمینانی مدل، کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی (OIC)
  • بهاره ملکی، مجید صامتی، مرتضی سامتی، همایون رنجبر صفحات 163-188
    اثرات مالیات بر فعالیت های اقتصادی از مهمترین موضوعات مالیه عمومی است. این موضوع که سیستم های مالیاتی موجود ممکن است انگیزه سرمایه گذاری را کم کند و در نتیجه استانداردهای زندگی آینده را کاهش دهد، یک نگرانی مهم است. ساختار نظام مالیاتی علاوه بر تاثیر بر انباشت سرمایه می تواند اثرات دیگری نیز بر توسعه مالی و رشداقتصادی داشته باشد. در این تحقیق تاثیر مالیات عایدی سرمایه بر انباشت سرمایه، توسعه مالی و رشداقتصادی طی دوره زمانی 2014-1970 با استفاده از سیستم معادلات همزمان و به روش GMM در ایران مورد بررسی قرار می گیرد. نتایج تحقیق نشان می دهد که افزایش نرخ رشد مالیات عایدی سرمایه با سه وقفه، نرخ رشد انباشت سرمایه فیزیکی را افزایش می دهد. همچنین افزایش نرخ رشد مالیات عایدی-سرمایه با سه وقفه، نرخ رشد توسعه مالی را کاهش و نرخ رشداقتصادی را افزایش می دهد. مقدار آماره J و مقدار احتمال آماره خی دو نشان می دهد که متغیرهای ابزاری وارد شده در سیستم معادلات همزمان همگی معتبر می باشند و تمامی الگوها به درستی تخمین زده می شوند.
    کلیدواژگان: مالیات عایدی سرمایه، انباشت سرمایه، توسعه مالی، رشداقتصادی، سیستم معادلات همزمان
|
  • Majid Maddah Pages 1-18
    Sector of countries economy related to shadow economy. Production in sector of the shadow economy associated with evading rules such as environmental laws. On this basis¡ activity of most economic units in the shadow economy have the negative externalities. In Program of the sustainable development¡ has been considered environmental quality. The growth of shadow economy is one of the factors that destroys environmental quality which depends to various factors such as corruption. In this paper¡ has been studied the relationship among corruption¡ shadow economy and environmental pollution using linear structural relationship pattern for OPEC like Iran countries over (2000-2012). The results from estimated models show that i) there is a positive relationship between corruption and the shadow economy; so that increasing corruption by one unite lead to rise the shadow economy by 73/0¡ ii) increasing illegal activities in sector of the shadow economy have the significant and positive effect on the environmental pollution indexes; so that¡ with growth of the shadow economy by one unite¡ are affected environmental pollution indexes include carbon dioxide emissions¡ consumption of fossil fuels and forest area by (0.91)¡ (0.47) and (-0.53)¡ respectively.
    Keywords: Corruption, Shadow economy, Environmental pollution, OPEC countries
  • Abbas Khandan Pages 19-44
    Corruption is a worldwide problem that hardly one can overstate about its negative consequences. Two kinds of corruption can be considered¡ one is proposing bribe to bend the rules (bureaucratic corruption) and the other is to lobby with the government (political corruption) to set favorable new rules. Through analyzing the two types of corruption in 57 countries¡ the results show that political and bureaucratic corruptions are complement. However¡ this complementary relation is not symmetric; bureaucratic corruptions has a greater effect. It was shown that economic development reduces the bureaucratic corruptions and substitutes it by political corruption. Among governance and political factors¡ efficiency of judiciary system brings bureaucratic corruptions down and other variables like difficulty of access to government¡ uncertainty of regulation and the proportion of health expenditure in public budget as indicators of government behavior in policy making have negative effects on political corruption. One prominent contribution of this paper is its focus on social factors like bribery disapproval and culture of collusion. The results point to the great role of social factors such that a 10 percent increase in bribe disapproval decreases the corruption score by 20 (it could¡ for example¡ improve Iran’s position by 75 in Corruption Perception Index ranking). The effect of business cooperation is also significant. A five percent increase in membership of business cooperation leads to one percent higher influence on government.
    Keywords: Bureaucratic corruption, Government capture, Social factors
  • Pages 45-74
    In this research¡ with the help of multisector DSGE model¡ the effect of oil windfall revenues on Iran᾽s economy under one of the money policy scenarios will be analyzed. Our definition of money policy scenarios consist of full absorption of oil income in reserves and fiscal policy (full spending of oil income) in relation to tradeable and nontradeable commodities. Aim the appropriate transmission channel of the oil income shock for the structure of Iran᾽s economy has been founded. Comparing the real data moments with the simulated amounts shows the relative success of the presented model for simulating Irans economy during the period between 1978 to 2013. Moreover¡ the results show a temporary increase in demand and also increase in the value of real exchange rate.
    Keywords: Keywords: DSGE Model, Oil Revenues, Iran᾽s Economy, Real Exchange Rate
  • Pages 75-102
    The aim of this study is to identify and ranking the factors predicting stock price bubble in the Tehran Stock Exchange. For this purpose¡ at first through skewness¡ Kurtosis and runs tests on price of 158 stock symbol bubble status during the period from 1389 to 1392 were identified. According to research literature¡ affecting factor including information transparency¡ leverage¡ liquidity¡ ratio of book value to market value¡ p/e¡ liquidity¡ institutional ownership and firm size were used. Then¡ using logistic regression effect of this variable on price bubble was confirmed. Results show that the increase in transparency variables¡ B/M¡ liquidity¡ institutional ownership and firm size reduces the probability of forming bubble in share prices. After training artificial neural network¡ using the sample data the network were optimized by out of the sample data. Finally¡ using sensitivity analysis through neural network¡ these variables based on the ability to predict the share price bubble were ranked.
    Keywords: Transparency, price bubble, Tehran Stock Exchange, neural networks, logit regression
  • Pages 103-126
    Given the importance of the money market in Iran, this study tries to examine effective factors on net interest margin with an emphasis on market structure and credit risk. Research methodology is based on econometric panel data from 13 commercial banks in the years of 2006-2013. The findings emerged from data analysis show that the average of net interest margin is 4.1 percent at commercial banks. Also market concentration index confirms competitive structure at money market. Credit risk calculations also show that 1.15 percent of bank facilities and receivables has become to past due receivables, Deferred and doubtful. In accordance with the results of the data analysis, the findings of estimation model also confirms the existence of imperfect competition in the money market. Other finding indicates a positive influence of credit risk and administrative costs on net interest margin. However, the bank facilities do not have a significant effect on net interest margin. Because of the large size of government and consequently the dependence of monetary policy to fiscal policy, bank facilities are binding directly or indirectly.
    Keywords: Net Interest Margin, Credit Risk, Competitiveness, Commercial Banks, IRAN
  • Pages 127-162
    This article examines the robust determinants of public sector (government) size in the Organization of the Islamic Conference (OIC) member countries (includeing Iran) during the years of 1996-2013, under uncertainty of model. For this purpose, is used of the 24 variables that effect on the government size according to theoretical and empirical studies in three categories: economic, political and social variables. Bayesian Model Averaging approach (BMA) is used, due to convenience feature to consider the uncertainty assumption of model. With estimation of 100000 regressions and Bayesian averaging of coefficients, robust determinants of government size are specified. According to the results, population and dependency ratio variables, respectively, with positive and negative symptoms have a certain effect on public sector size. The impact of land area and economic globalization variables on public sector size with a positive sign is relatively important. Coefficients and significant of dummy variables used in the model also shows that countries with a federal structure and countries with presidential systems, have a smaller public sector size and oil-exporting countries, have larger public sector size than the other countries studied.
    Keywords: Public Sector, Bayesian Model Averaging Approach (BMA), Uncertainty of Model, Organization of the Islamic Conference (OIC) Member Countries
  • Pages 163-188
    The effect of tax on economic activities is an important issue in public finance. The fact that the existing system may decrease the investment motivation and consequently decrease the future life style is a great crisis. In addition to, the effects of tax system on capital formation, it can affect financial development and economic growth. In this paper, by simultaneous equations system in GMM method, the impact of capital gain tax on the capital formation , financial development and economic growth in Iran will be studied in the period of 1970-2014. The results indicate that the capital gain tax growth rate, with three lags, increases the physical capital formation growth rate. Also, capital gain tax growth rate, with three lags, decreases the financial development growth rate and increases the economic growth rate. Also, the value of J statistic and value of chi-square statistic indicate that all the entered tool variables in simultaneous equation system are valid and all the patterns are estimated correctly.
    Keywords: Capital gain tax, capital formation, economic growth, financial development, simultaneous equations system