فهرست مطالب

پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی - پیاپی 20 (زمستان 1395)
  • پیاپی 20 (زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/28
  • تعداد عناوین: 25
|
  • سارا عابدینی، قاسم محمدی نژاد، بابک ناخدا صفحات 1-10
    به منظور بررسی تنوع ژنتیکی اینبردلاین های گندم، مدلسازی عملکرد دانه و انتخاب ژنوتیپ های برتر، 305 لاین گندم حاصل از تلاقی ارقام روشن درفلات به همراه ارقام والدینی و دو شاهد (مهدوی و شاهپسند) در سال زراعی 93-1392 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهید باهنر کرمان در قالب طرح آگمنت ارزیابی گردیدند. نتایج تجزیه واریانس صفات مورد مطالعه اختلاف معنی داری را بین ارقام شاهد نشان داد و البته بین بلوک ها برای هیچکدام از صفات اختلاف معنی داری وجود نداشت که حاکی از یکنواختی زمین مورد مطالعه است. نتایج همبستگی ژنتیکی و فنوتیپی مطابقت بالایی با هم داشتند که حاکی از تاثیر کم خطای محیطی بر ارتباط بین صفات مورد ارزیابی است. نتایج ضرایب همبستگی فنوتیپی مشخص کرد بین عملکرد دانه و اکثر صفات مورد ارزیابی ارتباط معنی داری وجود دارد. طبق نتایج تجزیه رگرسیون گام به گام صفات تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، تعداد پنجه بارور، ارتفاع بوته و طول ریشک حدود 81 درصد عملکرد دانه را توجیه کردند. با استفاده از تجزیه به عامل 13 صفت مورد مطالعه در قالب چهار مولفه که حدود 65 درصد از تغییرات کل را توجیه کردند، گروه بندی شدند. تجزیه خوشه ایلاین ها را به 3 گروه، گروه بندی کرد و دندروگرام حاصل نشان داد که لاین های گروه دوم وسوم اختلاف معنی داری دارند ولاین های گروه سوم میانگین بالاتری دارند. ارزیابی پتانسیل عملکرد دانه و بررسی دقیق تنوع فنوتیپی صفات منجر به گزینش 40 لاین برتر در آزمایش گردید. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که صفات تعداد دانه در تک بوته، تعداد پنجه بارور، طول دوره پرشدن دانه و طول ریشک را می توان به عنوان معیارهایی برای گزینش در جهت بهبود عملکرد دانه در گندم معرفی کرد.
    کلیدواژگان: تجزیه خوشه ای، تجزیه عامل ها، رگرسیون گام به گام، عملکرد دانه، گندم، همبستگی ژنتیکی
  • مهندس شیوا محمدنیا، علی اصغری، امید سفالیان، حمیدرضا محمددوست، رحمت الله کریمی زاده، علی اکبر شکوهیان صفحات 11-23
    به منظور بررسی تحمل لاین های گندم دوروم (Triticum durum) به تنش خشکی و نیز ارزیابی شاخص های تحمل تنش، آزمایشی در قالب طرح بلوک-های کامل تصادفی با چهار تکرار در دو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی با 20 لاین گندم دوروم در سال زراعی 91-1390 در ایستگاه گچساران اجرا گردید. نتایج تجزیه واریانس مرکب عملکرد دانه نشان داد که بین لاین ها و اثر متقابل لاین و محیط در سطح احتمال یک درصد اختلاف معنی دار وجود دارد. شاخص های مبتنی بر عملکرد لاین ها در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی محاسبه شد. با در نظر گرفتن همبستگی مثبت و معنی دار بین عملکرد دانه در شرایط دیم (YS) با شاخص های میانگین هندسی عملکرد (GMP)، میانگین حسابی (MP)، شاخص تحمل به تنش (STI)، شاخص عملکرد (YI)، شاخص پاسخ به خشکی (DRI)، شاخص مقاومت به خشکی (DI)، میانگین هارمونیک (HM) و شاخص تحمل به تنش اصلاح شده (K1STI)، این شاخص ها معیارهای مناسب برای شناسایی لاین های متحمل به خشکی بودند. هم چنین، شاخص تحمل (TOL)، شاخص ثبات عملکرد (YSI)، شاخص حساسیت به تنش (SSI)، شاخص خشکی نسبی (RDI)، شاخص تحمل تنش های غیر زنده (ATI)، شاخص درصد حساسیت به تنش (SSPI) و شاخص میزان محصول محیط غیرتنش و تنش (SNPI) در تمایز لاین ها نقش زیادی نداشتند. گروه-بندی لاین ها با روش تجزیه خوشه اینشان داد که که لاین های شماره 3 و 13 پرمحصول و متحمل به شرایط دیم بوده و لاین های 7 و 18 حساس ترین لاین ها نسبت به شرایط دیم بودند. از گروه بندی لاین ها با استفاده از نمودار سه بعدی براساس عملکرد در شرایط دیم، آبیاری تکمیلی و شاخص STIنتایج مشابه با تجزیه خوشه ایبدست آمد.
    کلیدواژگان: دیم، آبیاری تکمیلی، تحمل، حساسیت، گندم دوروم
  • مهدی فیضی، لیلا فهمیده صفحات 24-30
    به منظور بررسی تنوع ژنتیکی برای عملکرد و اجزای آن و نیز برخی صفات کمی در ژرم پلاسم گلرنگ
    (Carthamus tinctorius) ایران، آزمایشی با 89 ژنوتیپ در پائیز سال زراعی 89 - 1388 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور اجرا شد. صفات تعداد شاخه اصلی، تعداد شاخه فرعی، تعداد طبق در بوته، ارتفاع بوته، وزن طبق، عملکرد دانه، تعداد دانه در طبق، وزن صد دانه و درصد سبز ارزیابی شدند. تجزیه واریانس داده ها حاکی از وجود اختلاف معنی دار بین تیمارها در سطح احتمال 1% بود. صفات تعداد شاخه فرعی و تعداد شاخه اصلی به ترتیب بیشترین و کمترین میزان ضریب تغییرات ژنتیکی و فنوتیپی را نشان دادند. از نظر میزان وراثت پذیری، صفات تعداد شاخه اصلی (70%) و تعداد طبق در بوته (73%)، بیشترین میزان را به خود اختصاص داده و ارتفاع بوته با مقدار 55% کمترین میزان وراثت پذیری را داشت. ژنوتیپ های پا بلند از عملکرد دانه بهتری در مقایسه با پا کوتاه ها برخوردار بودند. ضریب همبستگی معنی داری بین عملکرد دانه، تعداد طبق در بوته و وزن طبق به ترتیب برابر 849/0، 237/0 و 266/0 بدست آمد ولی رابطه عملکرد دانه و تعداد دانه در طبق غیر معنی دار بود. تجزیه خوشه ایبر اساس کلیه صفات به روش UPGMA و با استفاده از فاصله اقلیدسی، ژنوتیپ ها را در 5 خوشه گروه بندی کرد که لاین های موجود در کلاستر اول و سوم از نظر صفات عملکرد دانه و عملکرد روغن، از ارزش بالاتری نسبت به میانگین کلیه ژنوتیپ ها برخوردار بودند. تنوع موجود می تواند در تولید جمعیت های در حال تفکیک برای استفاده در پروژه های اصلاح نبات، تولید لاین های جدید و نیز در مکان یابی ژن های کنترل کننده صفات مزبور مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: تجزیه خوشه ای، ژرم پلاسم، گلرنگ، وراثت پذیری، همبستگی
  • محمدحسین صابری، الیاس آرزمجو، اشکبوس امینی صفحات 31-40
    در عمده کشورهای تولید کننده گندم، رشد و عملکرد این محصول بطور منفی تحت تاثیر شوری قرار دارد و اصلاح ارقام مقاوم از طریق گزینش و تکنیک های اصلاحی، برای حل این مشکل امری ضروری است. روابط بین عملکرد و صفات مرتبط با آن در23 رقم و لاین گندم تحت تنش شوری در قالب یک طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه آموزشی دانشگاه بیرجند مورد ارزیابی قرار گرفت. ارقام و لاین های امیدبخش گندم طی دو سال زراعی 91-1389 کشت شده و در طول دوره رشد با آب دارای هدایت الکتریکی 81/10 دسی زیمنس بر متر آبیاری گردیدند. لاین های مورد بررسی از نظر کلیه صفات به جز تعداد روز تا ظهور سنبله و طول پدانکل دارای تنوع و تفاوت معنی داری بودند. نتایج همبستگی نشان داد عملکرد دانه با تمامی صفات به جز تعداد سنبله در متر مربع و وزن دانه در سنبله همبستگی معنی داری داشت. آنالیز رگرسیون به روش گام به گام مشخص نمود که صفات طول دوره پر شدن دانه، ارتفاع بوته، طول سنبله و طول پدانکل 81 درصد تغییرات عملکرد دانه را تبیین کردند که در این میان، طول دوره پر شدن دانه به تنهایی 54 درصد تغییرات را به خود اختصاص داد. بر اساس تجزیه علیت، طول دوره پر شدن دانه بیشترین اثر مستقیم و طول پدانکل از طریق ارتفاع بیشترین اثر غیرمستقیم را بر عملکرد دانه داشتند. این صفات به عنوان مهم‏ترین صفات در گزینش لاین های پرعملکرد گندم در شرایط تنش شوری پیشنهاد می شوند.
    کلیدواژگان: تجزیه خوشه ای، تجزیه علیت، عملکرد، گندم، همبستگی
  • علی اعلمی، نوش آفرین کرمی صفحات 41-51
    در این مطالعه، تنوع ژنتیکی 40 لاین و رقم بومی و اصلاح شده برنج با استفاده از نشانگرهای ISSR، IRAP و REMAP مورد ارزیابی قرار گرفت. فرآورده تکثیر برای 20 نشانگر، نوارهای واضح و چندشکلی را بین ژنوتیپ ها نشان داد که در مجموع 309 نوار با میانگین چندشکلی 03/88 درصد تولید شد. میانگین تنوع ژنی، شاخص شانون و محتوای اطلاعات چندشکلی به ترتیب 39/0، 57/0 و 35/0 بود. آغازگرهای UBC811 و UBC813 به ترتیب بالاترین شاخص های تنوع ژنتیکی را با مقادیر 65/0 و 64/0 نشان دادند. به منظور تعیین کارایی نشانگرها در بروز چندشکلی، شاخص نشانگری (MI) و نسبت چندگانه موثر (EMR) محاسبه شد که بر این اساس نشانگرهای ترکیبی TOS2+UBC811 و TOS2+UBC826 به ترتیب با بیشترین مقدار MI و EMR از کارایی بهتری برخوردار بودند. دندروگرام با استفاده از روش UPGMA ژنوتیپ ها را به 6 گروه تقسیم کرد که بیشتر ارقام بومی مانند هاشمی، علی کاظمی و حسن سرایی در گروه دوم و ارقام اصلاح شده همچون خزر، کادوس و گوهر بیشتر در گروه سوم قرار گرفتند. همچنین نتایج نشان داد نشانگرهای مبتنی بر رتروترانسپوزون همچون REMAP از توانایی خوبی جهت نشان دادن تنوع ژنتیکی ژرم پلاسم برنج برخوردارند و می توانند برای مطالعات ژنتیکی و اصلاحی برنج مورد استفاده قرار گیرند.
    کلیدواژگان: برنج، تجزیه خوشه ای، نشانگرهای مولکولی، رتروترنسپوزون
  • مهندس مریم درانی نژاد، قاسم محمدی نژاد، بابک ناخدا صفحات 52-59
    به منظور بررسی روابط بین عملکرد دانه و برخی از صفات زراعی در شرایط تنش خشکی، 305 اینبرد لاین گندم حاصل از تلاقی رقم روشن با رقم فلات و بیست و پنج رقم متشکل از ارقام حساس و مقاوم در قالب طرح آگمنت با چهار شاهد روشن، فلات، مهدوی و شاه پسند در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهید باهنر کرمان در سال زراعی 93-1392 مورد مطالعه قرار گرفت. آبیاری تا مرحله گل دهی طبق عرف انجام شد و بعد از این که تقریبا 50% ژنوتیپ ها وارد گل دهی شد آبیاری قطع گردید و عملکرد دانه به همراه برخی صفات زراعی مورد ارزیابی قرار گرفت. عملکرد دانه در واحد سطح با تمام اجزای عملکرد همبستگی معنی دار در سطح یک درصد نشان داد. در رگرسیون گام به گام چهار صفت تعداد دانه در بوته، وزن بوته، وزن هزاردانه و طول غلاف برگ پرچم وارد مدل شدند که در مجموع 52/80 درصد تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند. اولین صفتی که در مدل وارد شد تعداد دانه در بوته بود که این صفت به تنهایی 72 درصد از تغییرات عملکرد را توجیه کرد. طبق نتایج تجزیه علیت تعداد دانه در بوته بیشترین اثر مستقیم (75/0) را با عملکرد دانه داشت. بیشترین اثر غیرمستقیم را تعداد سنبله از طریق تعداد دانه در بوته برروی عملکرد دانه (66/0) داشت. بر اساس نتایج رگرسیونی چند متغیره و همچنین تجزیه علیت مشاهده گردید که صفت تعداد دانه در بوته بیشترین نقش را در توجیه تغییرات عملکرد دانه داشته است و به عبارتی صفت موثری در انتخاب برای افزایش عملکرد تحت شرایط تنش خشکی می باشد.
    کلیدواژگان: تجزیه علیت، تنش خشکی، رگرسیون گام به گام، ضریب همبستگی
  • وحیده گوگردچی، سارا دژستان، مهدی ایزدی دوگونچی، محمد علی ابراهیمی، علی اصغری، بهزاد صادق زاده صفحات 60-69
    بررسی تنوع ژنتیکی گامی مهم در بهره برداری از مواد گیاهی در برنامه های به نژادی است. در این مطالعه، تنوع ژنتیکی 55 لاین جو با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره مورد ارزیابی قرار گرفت و همچنین به منظور شناسایی نشانگرهای مرتبط با صفات فنولوژیک و عملکرد مربوط به فرار از خشکی شامل صفات تعداد روز تا خوشه دهی، طول دوره پر شدن دانه، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، وزن هزار دانه و عملکرد در لاین های جو از نشانگرهای ریزماهواره استفاده شد. این صفات در شرایط دیم مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای این منظور، از برگ های جوان جو DNA استخراج گردید و محصولات تکثیری PCR با استفاده از 35 جفت آغازگر ریزماهواره روی ژل الکتروفورز واسرشته ساز پلی آکریلامید 5/4% بارگذاری شدند که 25 جفت آغازگر الگوی نواری واضح و چندشکل تولید کردند. در مجموع، 186 نوار چندشکل شناسایی گردید. تعداد نوارهای چندشکل مشاهده شده از 2 تا 14 با میانگین 44/7 نوار به ازای هر جفت آغازگر متغیر بود. میزان اطلاعات چندشکلی برای آغازگرها از 18/0 تا 45/0 متغیر بود و میانگین آن 32/0 بود. لاین های جو مورد مطالعه با استفاده از تجزیه خوشه ایبه 3 گروه تقسیم شدند، لاین ها تا حد مطلوبی بر اساس منشاء جغرافیایی از یکدیگر تفکیک شدند که بیانگر کارایی نشانگرهای ریزماهواره در تشخیص تفاوت ها و شباهت های ژنتیکی می باشد. همچنین، در تجزیه ارتباط 24 نشانگر مثبت شناسایی گردید. شناسایی نشانگرهای مثبت می تواند در برنامه های مکان یابی ژن های کنترل کننده صفات فنولوژیک و عملکرد مرتبط با فرار از خشکی مورد استفاده قرار گیرد و شناسایی ژنوتیپ های جو فرارکننده از خشکی را تسهیل کرده و موجب صرفه جویی در وقت، هزینه و نیروی انسانی گردد.
    کلیدواژگان: تجزیه ارتباط، جو، تنوع ژنتیکی، نشانگرهای ریزماهواره و صفات فنولوژیک مرتبط با فرار از خشکی
  • فاطمه مهاجروطن، علی اصغر نصرالله نژادقمی، مهدی کلاته عربی، محمدعلی دهقان صفحات 70-76
    زنگ قهوه ای یا زنگ برگ با عامل قارچی Puccinia recondita f. sp. Tritici یکی از مخرب ترین بیماری های قارچی گندم در سطح جهان است. در این پژوهش به منظور ارزیابی مقاومت به زنگ قهوه ای 41 رقم گندم نان در شرایط مزرعه و گلخانه در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در 3 تکرار مورد آزمایش قرار گرفت. صفات مورد بررسی شامل تیپ آلودگی 1، شدت آلودگی 2، سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری 2 و دوره کمون 4 بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ ها برای تمام صفات اختلاف معنی داری وجود دارد. تجزیه همبستگی نشان داد که بین صفات مورد مطالعه در مزرعه همبستگی بالا و مثبت و بین صفات مورد مطالعه در گلخانه همبستگی بالا و منفی وجود دارد. از تجزیه خوشه ایبه روش فاصله اقلیدسی و الگوریتم ادغام متوسط برای گروه بندی ارقام استفاده شد. بر این اساس ارقام در مزرعه به دو گروه مقاوم و حساس و در گلخانه به سه گروه مقاوم، نیمه مقاوم و حساس تقسیم بندی شدند.
    کلیدواژگان: اجزای مقاومت، زنگ قهوه ای، گندم، نوع آلودگی، شدت آلودگی، دوره کمون و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری
  • حسن زالی، طاهره حسنلو، امید سفالیان، علی اصغری، مهرشاد زین العابدینی صفحات 77-90
    در این تحقیق امکان کاربرد شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل، به منظور شناسایی ژنوتیپ های متحمل به خشکی با استفاده از شاخص های مختلف تحمل به خشکی در سال زراعی 91-1390 در مزرعه مرکز تحقیقات و منابع طبیعی یزد انجام شد. سه سطح آبیاری شامل آبیاری براساس 80 میلی متر تبخیر از سطح تشتک تبخیر کلاس A (به عنوان تیمار شاهد)، قطع آبیاری از ابتدای ساقه رفتن تا ابتدای گل دهی و قطع آبیاری از ابتدای گل دهی تا ظهور خورجین ها که در کرت اصلی قرار گرفتند و شش ژنوتیپ کلزا در کرت فرعی، به صورت طرح کرت های خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. سیزده شاخص تحمل به خشکی شامل شاخص حساسیت به خشکی، شاخص تحمل تنش، شاخص تحمل، شاخص تحمل به تنش غیرزیستی، شاخص درصد حساسیت به تنش، شاخص تولید در شرایط بدون تنش و تنش، شاخص خشکی نسبی، میانگین هارمونیک، درصد کاهش عملکرد، شاخص پایداری عملکرد، شاخص عملکرد، میانگین تولید، میانگین هندسی عملکرد و هم چنین تکنیک شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل بررسی شد. نتایج نشان داد تنش خشکی، هدایت روزنه ای را در مراحل ساقه رفتن و گل دهی به طور معنی داری کاهش داده است. ژنوتیپ Tassilo با مقدار شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل نزدیک به یک، ژنوتیپ متحمل و ژنوتیپ های Cooper و Adriana با مقادیر شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل نزدیک به صفر به عنوان ژنوتیپ های حساس به خشکی در شرایط تنش در مرحله ساقه رفتن تا شروع گل دهی شناخته شدند. ژنوتیپ Lilian با مقدار شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل نزدیک به یک، ژنوتیپ متحمل به خشکی در شرایط تنش در مرحله گل دهی تا خورجین دهی و هم چنین ژنوتیپ های Cooper و Adriana با پایین ترین مقادیر شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل جزء ژنوتیپ های حساس به خشکی در این مرحله معرفی شدند.
    کلیدواژگان: تحمل به خشکی، تنش، ژنوتیپ ایده آل، کلزا، هدایت روزنه ای
  • فرهاد صادقی، مهدی رحیمی صفحات 91-98
    به منظور به دست آوردن لاین های خالص ذرت جهت کشت مستقیم و یا شرکت در دورگ گیری لازم است خالص سازی صورت گیرد. این آزمایش با بکارگیری روش اصلاحی سلکسیون انفرادی انجام گردید و تعداد 198 لاین S6 ذرت در سال 1386 مورد ارزیابی قرار گرفتند و 14 صفت زراعی بر روی آن ها مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج آمار توصیفی تنوع قابل توجهی در میان ژنوتیپ ها نشان داد. در میان صفات مختلف بیشترین میزان تنوع فنوتیپی مربوط به صفات مقاومت به خوابیدگی، مقاومت به بیماری و عملکرد دانه به ترتیب با مقدار 61/41، 3/21 و 88/20 درصد بود. تجزیه خوشه ایبه روش حداقل واریانس وارد، لاین ها را در سه گروه قرار داد و درصد صحت گروه بندی با تجزیه تابع تشخیص 4/94 درصد بود. گروه اول شامل 23 لاین، گروه دوم شامل 110 لاین و گروه سوم شامل 65 لاین بود. میانگین صفات لاین های گروه های اول و دوم بیشتر از میانگین کل لاین ها بود و لاین های این دو گروه انتخاب و به نسل بعد برده شدند تا از طریق روش تجزیه لاین×تستر، قابلیت ترکیب پذیری آن ها مورد ارزیابی قرار گیرد. همچینین لاین های این دو گروه به علت داشتن مقادیر بالای عملکرد و سایر صفات می توانند در برنامه های دورگ گیری مورد استفاده قرار گیرند.
    کلیدواژگان: تجزیه خوشه ای، تجزیه عاملی، تنوع فنوتیپی، ذرت، لاین، عملکرد
  • روح الله بدویی دلفارد، خداداد مصطفوی، عبدالله محمدی صفحات 99-106
    به منظور تعیین پایداری و بررسی عکس العمل ارقام جو زراعی به شرایط اقلیمی مختلف از نظر عملکرد دانه، ده رقم جو در پنج منطقه شامل کرج، بیرجند، کاشمر، شیراز و سنندج مورد بررسی قرار گرفتند. ارقام مورد بررسی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 93-1392 کشت و ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که اثر متقابل ژنوتیپ و محیط برای عملکرد دانه معنی دار می باشد. به منظور بررسی پایداری ارقام، پارامترهای پایداری شامل واریانس محیطی، واریانس پایداری شوکلا، اکووالانس ریک، ضریب تغییرات لین و بینز و آماره پایداری ضریب تغییرات مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر اساس این روش ها در مجموع ارقام نصرت، ماکوئی و گرگان دارای عملکردی مناسب و از پایداری بیشتری نسبت به سایر ارقام برخوردار بودند. نمودار GGE biplot مورد نظر برای صفت عملکرد دانه 54/91 درصد از تغییرات داده ها را توجیه نمود. براساس این روش به ترتیب ارقام استرین، گرگان، کویر و نصرت دارای بیشترین عملکرد دانه و پایداری بودند. در مقابل، ارقام ریحان و زرجو از عملکرد و پایداری کمتری برخوردار بودند. در رابطه با صفت عملکرد دانه مناطق مورد بررسی به دو ابرمحیط تقسیم شدند. ابر محیط اول شامل کرج و بیرجند و ابرمحیط دوم شامل شیراز، سنندج و کاشمر بود. ابر محیط دوم به دلیل اینکه تعداد ارقام با عملکرد بالای بیشتری را در خود جای داده بود بهترین ابرمحیط تشخیص داده شد. محیط های کرج، سنندج و شیراز از قدرت تمیز بیشتری برای تشخیص ارقام برخوردار بودند.
    کلیدواژگان: ابرمحیط، اثر متقابل ژنوتیپ و محیط، روش GGE biplot
  • مهرنسا قره خانی، سعید نواب پور، حسین صبوری، سیده ساناز رمضانپور صفحات 107-115
    به منظور بررسی تنوع ژنتیکی در ژنوتیپ های برنج موجود در ایران، تنوع موجود در 38 رقم برنج با استفاده از 14 نشانگر SSR بررسی شد. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی واقع در شهرستان آزادشهر در سال 1392 انجام شد نمونه های گیاهی در مرحله پنجه زنی در اوایل صبح از ژنوتیپ های مختلف جمع آوری شد. DNA از نمونه های گیاهی استخراج و جداسازی با استفاده ازژل پلی آکریل آمید بر روی آنها انجام شد. فواصل ژنتیکی زیاد بین ارقام تنوع بالایی را بین ژنوتیپ های برنج ایرانی نشان داد. تجزیه به مولفه های اصلی 62 درصد از تغییرات را توجیه کرد. بیشترین فراوانی آللی مربوط به مکان RM302 (62/0) و کمترین فراوانی آللی مربوط به مکان ژنی RM262 (21/0) می باشد. میانگین فراوانی آللی 39/0 بود. بیشترین محتوای اطلاعات چند شکل در RM262 (81/0) و کمترین در RM241 (33/0) ثبت شد و میانگین PIC، 51/0 بود. میانگین شاخص شانون 33/0 بود از میان نشانگرهای ریزماهواره به کار رفته در این مطالعه نشانگرهای RM341، RM255، RM142 و RM262 قدرت تمایز بالایی داشتند. بیشترین تعداد نشانگر مثبت در صفت ارتفاع دیده شد. تجزیه خوشه ایبه روش وارد ژنوتیپ ها را در سه گروه قرار داد. در کل می توان گفت ارقام موجود در ایران از تنوع بالایی برخوردارند و می توان در برنامه های به نژادی از تنوع موجود در آنها بهره جست. نشانگرهای به کار رفته در این مطالعه به دلیل رنج بالای تنوع در آنها، در مطالعات بعدی و یا کارهای اصلاحی سودمند خواهد بود.
    کلیدواژگان: برنج ایرانی، تنوع ژنتیکی، نشانگر SSR
  • صغری خرمی پور، مسعود دهداری، رضا امیری فهلیانی صفحات 116-123
    سورگوم از نظر میزان تولید در بین غلات در درجه پنجم اهمیت بعد از گندم، برنج، ذرت و جو قرار دارد. تعیین میزان تنوع ژنتیکی در مواد گیاهی گام اولیه برای شناسایی، حفظ و نگهداری ذخایر توارثی و طراحی برنامه های اصلاحی می باشد. به منظور بررسی تنوع ژنتیکی در 10 ژنوتیپ سورگوم، از 10 جفت آغازگر ریزماهواره با توجه به مطالعات قبلی استفاده گردید. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که متوسط محتوای اطلاعات چند شکلی برای آغازگرهای مورد ارزیابی 48/0 و میانگین هتروزیگوسیتی مشاهده شده برای تمامی آغازگرها 29/0 بود. بیشترین میزان شاخص شانون که نشان دهنده تنوع بین جمعیتی است، مربوط به مکان ژنی XTxp-312 بود. همچنین مکان های ژنی XTxp-287 و XTxp-354 دارای کمترین میزان شاخص شانون (37/0) بودند. آغازگر XTxp-312 بیشترین مقدار شانون، هتروزیگوسیتی مورد انتظار و مشاهده شده و نیز بیشترین تعداد آلل موثر را به خود اختصاص داد، بنابراین این آغازگر تنوع بین ارقام مورد مطالعه را خیلی بهتر از سایرآغازگرها نشان داد و به عبارت دیگر ارقام از نظر این مکان تنوع بیشتری را نشان دادند. تجزیه خوشه ایبا استفاده از ضریب تشابه جاکارد و روش UPGMA ارقام سورگوم را در 4 گروه اصلی قرار داد. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه به مولفه های اصلی، دو مولفه اول به ترتیب 08/50 و 08/10 (مجموعا 15/60%) از واریانس کل را توجیه کردند. یعنی نشانگرهای ریزماهواره مورد استفاده دارای توزیع نسبتا مناسبی در سطح ژنوم بوده اند. به طور کلی نتایج این پژوهش حاکی از تنوع بین ژنوتیپ های سورگوم بر اساس نشانگرهای ریزماهواره مورد استفاده بود که نشان می دهد می توان از این تنوع در برنامه های اصلاحی استفاده نمود.
    کلیدواژگان: آلل موثر، تجزیه خوشه ای، تجزیه به مولفه اصلی، شاخص شانون، محتوای اطلاعات چند شکلی
  • لیلا الیاسی، علی اشرف مهرابی، مهدی صیدی، زینب صفری صفحات 124-132
    م مرزه بختیاری با نام علمی Satureja bachtiarica L. یکی از گیاهان دارویی مهم متعلق به خانواده نعناعیان است که به سبب داشتن ترکیبات با ارزش دارویی از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. بهینه سازی کشت کالوس این گونه به عنوان جایگزینی برای تکثیر رویشی مطرح می باشد. در این مطالعه یک روش موثر برای القاء کالوس مرزه بختیاری در محیط کشت MS با استفاده از ریزنمونه ها و غلظت های مختلف تنظیم کننده های رشد گیاهی توسعه داده شد. نتایج نشان داد بالاترین سرعت القاء کالوس (94/0±82/16 روز پس از کشت) و حجم کالوس (47/0±17/14) با استفاده از ریزنمونه ی میانگره به دست آمد. از سوی دیگر ریزنمونه های جوانه انتهایی، میانگره و قطعات گرهی در مقایسه با ریزنمونه ی برگ، مطلوب ترین ریزنمونه ها برای درصد القای کالوس بودند. با توجه به نتایج، قطعات گرهی کشت شده روی محیط کشت تکمیل شده با 1 میلی گرم در لیتر BAP و 1 میلی گرم در لیتر NAA، منجر به کاهش چشمگیر سرعت القاء کالوس شد. حداکثر حجم کالوس با استفاده از ریزنمونه ی میانگره کشت شده روی 5/0 میلی گرم در لیتر BAP و 5/0 میلی گرم در لیتر NAA به دست آمد.
    کلیدواژگان: تنظیم کننده ی رشد، ریزنمونه، کالوس، محیط کشت، مرزه بختیار
  • مهندس معصومه یوسفی آذرخانیان، علی اصغری، جعفر احمدی، علی اشرف جعفری صفحات 133-141
    گیاه دارویی جنس مریم گلی (Salvia L.) دارای خصوصیات آنتی باکتریایی، آنتی اکسیدانی، آنتی دیابتی و طعم دهندگی است. این جنس دارای 55 گونه در ایران می باشد که 17 گونه از آن ها بومی می باشند. دگرگشنی و پراکنش گسترده تاثیر زیادی روی خصوصیات مورفولوژیکی و تنوع اکوتیپ های مریم گلی داشته است. این بررسی با هدف مطالعه تنوع و رابطه بین صفات مورفولوژیکی در نه اکوتیپ از چهار گونه شامل Salvia nemorosa، S. spinosa، S. verticillata و S. virgata در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز آموزش جهاد کشاورزی قزوین اجرا شد. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، تفاوت اکوتیپ ها از نظر تمام صفات مورد بررسی معنی دار به دست آمد. همبستگی اکثر صفات با وزن تر و خشک بوته، مثبت و معنی دار بود. تعداد برگ همبستگی منفی با طول و عرض برگ داشت و همبستگی طول گل با تعداد گل و برگ نیز منفی بود. بر اساس نتایج رگرسیون گام به گام، وزن خشک گل ها، برگ ها و تعداد شاخه ها به ترتیب بیشترین اثر را روی وزن خشک بوته نشان دادند. در تجزیه به عامل ها چهار عامل اول 9/94 درصد از کل تنوع بین صفات را توجیه کردند که عامل اول با داشتن ضرایب بزرگ برای صفات وزنی و تعداد، عامل عملکرد نام گذاری شد. نتایج نشان دادند تفاوت های ژنتیکی بخش قابل توجهی از تنوع صفات را نسبت به عوامل محیطی توجیه می کنند.
    کلیدواژگان: تجزیه به عامل ها، رگرسیون، همبستگی، مریم گلی
  • محمد علی دهقان، شاهپور ابراهیم نژاد صفحات 142-151
    چدر این پروژه شاخص های بیماری، اجزای عملکرد و تحمل پذیری 60 ژنوتیپ گندم پیشرفته و امید بخش مربوط به اقلیم گرم و مرطوب شمال طی دو سال (91-1390) نسبت به بیماری فوزاریوم سنبله گندم در شرایط مزرعه ای مورد بررسی قرار گرفتند. جدایه های عامل بیماری از سنبله های آلوده مزارع گندم منطقه جداسازی، خالص سازی و در آزمایشگاه شناسائی شدند. ژنوتیپ های مورد بررسی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در مزرعه کشت و در مرحله گلدهی با مخلوط پنج ایزوله از دو قارچ عامل بیماری ( Fusarium graminearum،F.culmorum) مایه زنی شدند. در مرحله خمیری دانه ها یادداشت برداری از واکنش ژنوتیپ ها نسبت به عوامل بیماری زا انجام شد. سپس کل کرت برداشت و شاخص های عملکرد محصول اندازه گیری شد. محاسبات آماری بر روی داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS انجام شد. نتایج نشان داد ژنوتیپ ها بر اساس میزان حساسیت و تحمل پذیری تقسیم بندی شدند که بیشترین تعداد ژنوتیپ ها در گروه حساس تا نیمه حساس قرار گرفتند. با بررسی شاخص های بیماری و شاخص حساسیت، ژنوتیپ هائی که در شجره آن ها والدینی چون شانگهای1، ونگ شو بای2، کائوز3، میلان4 و باباکس5 بود، از نظر عملکرد محصول و شاخص بیماری ها برتر بودند.
    کلیدواژگان: بیماری های گندم، فوزاریوم سنبله، مقاومت
  • سید سجاد سهرابی، حمید دهقانی، بهرام علیزاده صفحات 152-158
    درک ساختار و ماهیت اثر متقابل ژنوتیپ × محیط در برنامه های اصلاحی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. به منظور مطالعه اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و شناسایی ژنوتیپ های پایدار، 12 لاین امیدبخش زمستانه کلزا به همراه رقم اکاپی (شاهد)، در شش منطقه سرد (بجنورد، همدان و اراک) و معتدل سرد (کرج، کرمانشاه و اصفهان) کشور در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار و به مدت دو سال زراعی 90-1389 و 91-1390 مورد بررسی قرار گرفت. تجزیه واریانس مرکب با فرض تصادفی بودن محیط ها و ثابت بودن ژنوتیپ ها انجام شد. نتایج تجزیه مرکب نشان داد که اثر متقابل سال × مکان × ژنوتیپ در سطح احتمال 5 درصد معنی دار بود. تجزیه و تحلیل اثر متقابل ژنوتیپ × محیط با استفاده از روش چند متغیره تجزیه به مختصات اصلی انجام شد. با توجه به میانگین عملکرد دانه لاین ها در محیط های آزمایشی مختلف، محیط های آزمایشی به دو گروه کم تر از میانگین کل شامل، سه محیط و بیشتر از میانگین کل شامل، پنج محیط گروه بندی شدند. با توجه به نمودار حاصل از روش درخت با حداقل شاخه و داده های حاصل از ماتریس فواصل مرکزی، لاین شماره 5 (L63) و رقم اکاپی (Okapi) به عنوان بهترین لاین و رقم برای محیط های نامطلوب شناسایی شدند. همچنین لاین های شما ره 3 (L201) و 8 (L119) به عنوان مناسب ترین لاین ها برای شرایط محیطی مطلوب شناسایی شدند.
    کلیدواژگان: اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، تجزیه مرکب، کلزا، ماتریس فواصل مرکزی، نمودار گرافیکی
  • شهلا توانا، جلال صبا صفحات 159-164
    افزایش عملکرد دانه مهم ترین هدف به نژادگران در برنامه های اصلاحی می باشد. اما از آنجا که عملکرد صفت پیچیده ای است که از اجزای کمی بسیاری متاثر شده و وراثت پذیری پایینی دارد، معمولا به طور مستقیم مورد ارزیابی قرار نگرفته و در عوض اجزای آن ارزیابی می شوند. هدف از پژوهش حاضر، گروه بندی 60 لاین اینبرد به همراه چهار رقم شاهد گندم از لحاظ صفات فنولوژیک و زراعی و گزینش گروه های برتر بود. ازاین رو، این لاین ها و ارقام در قالب طرح لاتیس مربع (8 × 8) با دو تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. در تجزیه واریانس صفات زراعی و فنولوژیک مورد ارزیابی، اختلافات معنی داری در اکثر صفات مشاهده شد که نشان دهنده وجود تنوع ژنتیکی بالا از لحاظ صفات مذکور می باشد. تجزیه خوشه اینشان داد که گزینش خوشه اول لاین ها در مورد صفات فنولوژیک و خوشه دوم لاین ها در مورد صفات زراعی با گزینش برای گلدهی زودتر وارتفاع، طول ریشک و بیوماس بیشتر می تواند منجر به گزینش ژنوتیپ های با تعداد سنبله، تعداد دانه در سنبله، وزن هزاردانه و عملکرد بیشتر شود.همچنین، با توجه به سهولت ارزیابی و وراثت پذیری بیشتر این صفات می توان استفاده از آنها را برای گزینش غیرمستقیم عملکرد دانه و اجزای آن در گندم برای شرایط دیم توصیه نمود.
    کلیدواژگان: تجزیه کلاستر، صفات زراعی، صفات فنولوژیکی، گندم، لاین
  • علی گلی، حسین صبوری، عیسی جرجانی، مهندس حسینعلی فلاحی صفحات 165-174
    شناخت تنوع ژنتیکی و طبقه بندی ذخایر توارثی یکی از فعالیت های مهم درزمینه ی به نژادی و حفظ ذخایر ژنتیکی در گیاهان است. به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی در 48 ژنوتیپ گندم، تکثیر مکان های ژنی با استفاده از 10 آغازگر ISSR در آزمایشگاه ژنتیک و اصلاح نباتات دانشکده ی کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبدکاووس در سال 1393 انجام شد. از تعداد 62 نوار تولید شده در کل ژنوتیپ ها، 41 نوار چند شکل بودند. تعداد نوارهای چند شکل از 2 تا 8 به ازای هر آغازگر متفاوت بود. بیشترین نوارهای چند شکل مربوط به آغازگر PRI-10 بود. مقادیر محتوای چندشکلی (PIC) بین 375/0 تا 498/0 و شاخص نشانگری (MI) هم بین 75/18 تا 84/39 در هر آغازگر متغیر بود. بیشترین درصد چندشکلی به آغازگرهای PRI-4 و PRI-10 با 80 درصد و کمترین درصد چندشکلی به آغازگرهای (PRI-2+PRI-4)، (PRI-3+PRI-4) و PRI-5 با 50 درصد تعلق داشت. آغازگر (PRI-3+PRI-4) بیشترین میزان شاخص شانون را با مقدار 666/0 و آغازگر PRI-5 با 502/0 کمترین را نشان دادند. بیشترین میزان تنوع ژنتیکی نی در آغازگر (PRI-3+PRI-4) با مقدار 474/0 و کمترین در آغازگر PRI-5 با مقدار 336/0 مشاهده شد. بیشترین تعداد آلل موثر برای آغازگر (PRI-3+PRI-4) با مقدار 908/1 و کمترین تعداد آلل موثر برای آغازگر PRI-5 با مقدار 584/1 به دست آمد. تجزیه ی خوشه ایبه روش UPGAM و با استفاده از ضریب تشابه جاکارد، 48 ژنوتیپ را در چهار گروه مجزا گروه بندی کرد. کمترین شباهت ژنتیکی بین ژنوتیپ های گروه یک و پنج مشاهده شد و این موضوع نشان دهنده اختلاف ژنتیکی زیاد بین دو گروه می باشد. لذا می توان از آن ها در صورت داشتن صفات مطلوب به عنوان والد در برنامه های اصلاحی و دورگ گیری برای به دست آوردن حداکثر هتروزیس استفاده نمود.
    کلیدواژگان: تنوع ژنتیکی، چند شکلی، گندم، نشانگرISSR، PIC
  • مهندس سمانه احمدیان، سیدمحمدمهدی مرتضویان، محسن ابراهیمی، فاطمه امینی، مجید قربانی جاوید، مهندس بهروز فوقی صفحات 175-182
    بررسی نحوه توارث، نوع عمل ژن ها و تعیین استراتژی موثر اصلاحی در جهت بهبود صفات فیزیولوژیک و مورفوفیزیولوژیک به خصوص در شرایط تنش خشکی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. به همین منظور آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار بر روی نسل های حاصل از تلاقی دو لاین خالص (کویر × روشن) در شرایط تنش خشکی و بدون تنش در دو سال زراعی 92-1390 در مزرعه تحقیقاتی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران صورت گرفت. تجزیه واریانس صفات مورد بررسی نشان دهنده وجود تفاوت معنی دار بین نسل ها ازنظر اکثر صفات در هر دو شرایط محیطی بود. در مطالعه حاضر، برآورد اثر ژن های کنترل کننده صفات مهم در نسل های P1، P2، F1، F2 و F3 گندم نشان داد که در محیط واجد تنش رطوبتی برای صفات طول سنبله اصلی، وزن سنبله اصلی، تعداد پنجه بارور و در محیط بدون تنش برای صفات طول سنبله اصلی، وزن هزار دانه، مدل سه پارامتری مشتمل بر [m]، [a] و [d] بهترین برازش را داشت. صفت ارتفاع بوته در شرایط بدون تنش و صفات طول سنبله اصلی و وزن هزار دانه در هر دو شرایط محیطی توسط اثرات فوق غلبه ی ژن ها کنترل می شدند. وراثت پذیری عمومی برای صفات تعداد دانه در بوته و طول برگ پرچم در شرایط تنش رطوبتی به ترتیب دامنه 19 تا 83 درصد و برای صفات تعداد پنجه بارور و طول سنبله اصلی در شرایط عدم تنش رطوبتی به ترتیب دامنه 53 تا 93 درصد داشتند.
    کلیدواژگان: تجزیه ژنتیکی، تجزیه میانگین نسل ها، تنش خشکی، گندم، وراثت پذیری
  • مرجان جنت دوست، رضا درویش زاده، حیدر عزیزی، محمد علی ابراهیمی، رقیه ضیایی فرد، اسماعیل قلی نژاد صفحات 183-197
    در این مطالعه به منظور شناسایی نشانگرهای ملکولی مرتبط با 22 صفت آگرومورفولوژیک در 48 توده مختلف آفتابگردان آجیلی بر اساس مدل های GLM و MLM، از 12 آغازگر مبتنی بر رتروترنسپوزن (7 آغازگر IRAP و 5 آغازگر REMAP) استفاده شد. تجزیه کلاستر با روش Neighbor Joining، توده های آفتابگردان مورد مطالعه را به 3 گروه اصلی تقسیم بندی کرد. مطالعه ساختار جمعیت به عنوان پیشنیازی برای انجام تجزیه ارتباط به روش بیزین، نشان داد که 2 زیر گروه احتمالی (2K=) در جمعیت مورد مطالعه وجود دارد. در تجزیه ارتباط به روش GLM و MLM، به ترتیب 131 و 117 مکان مرتبط (01/0>P) با صفات مورد مطالعه در محیط های مختلف تحت بررسی شناسایی شدند. وجود نشانگرهای مشترک در میان برخی صفات بررسی شده در مطالعه حاضر ممکن است ناشی از اثرات پلیوتروپی و یا پیوستگی نواحی ژنومی دخیل در کنترل صفات باشد. نتایج بدست آمده از این مطالعه اطلاعات ارزشمندی در زمینه مبنای ژنتیکی صفات مورد مطالعه ارائه داد که از این اطلاعات می توان در برنامه های اصلاحی و تولید ارقام با میزان عملکرد بالا در آفتابگردان استفاده نمود.
    کلیدواژگان: آفتابگردان، تنش کم آبی، عدم تعادل پیوستگی، نشانگرهای مولکولی
  • مهناز حامل نیت، نادعلی باباییان جلودار، نادعلی باقری، غفار کیانی صفحات 198-206
    این تحقیق به منظور تعیین ارتباط بین عملکرد دانه و اجزاء آن و شناسایی صفات دارای بیشترین اثر روی عملکرد، 45 لاین موتانت حاصل از طارم محلی، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ های مورد بررسی از نظر کلیه صفات اختلاف معنی داری وجود دارد. مقایسه میانگین ها نشان داد که لاین شماره 2 (M6 –L 435) از لحاظ عملکرد، تعداد دانه پر در خوشه، تعداد خوشه و طول خوشه نسبت به سایر ژنوتیپ ها برتری دارد. ضرایب همبستگی موجود بین صفات نشان داد که صفات تعداد دانه پر در خوشه (855/0)، طول خوشه (929/0) و تعداد خوشه (904/0) همبستگی مثبت و معنی داری با عملکرد دانه داشتند. تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که صفات طول خوشه، تعداد دانه پر در خوشه، تعداد خوشه و ارتفاع بوته، 5/92 درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند. نتایج تجزیه علیت نشان داد که بیشترین اثرات مستقیم و مثبت به ترتیب مربوط به صفات طول خوشه (514/0)، تعداد دانه پر در خوشه (299/0) و تعداد خوشه (153/0) می باشد. تعداد خوشه (470/0) بیشترین اثر غیر مستقیم را بر عملکرد دانه از طریق طول خوشه دارد. براساس نتایج به دست آمده از این تحقیق صفات طول خوشه، تعداد دانه پر در خوشه، تعداد خوشه و ارتفاع بوته به عنوان شاخص های انتخاب برای بهبود عملکرد دانه در برنج شناسایی گردید.
    کلیدواژگان: برنج، موتاسیون، همبستگی، رگرسیون گام به گام، تجزیه علیت
  • مهندس الهه شیرازی، حسین علی رامشینی، مهندس بهمن فاضلی نسب، مهدی فاضل نجف آبادی، علی ایزدی دربندی صفحات 207-219
    به منظور ارزیابی تحمل به خشکی و گروه بندی ژنوتیپ های مقاوم و حساس 86 ژنوتیپ بومی و تجاری گندم نان در مرحله جوانه زنی، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار و دو سطح پتانسیل اسمزی صفر (شاهد) و 4- بار اجرا گردید. جهت ایجاد محیط تنش از ماده پلی اتیلن گلیکول 6000 استفاده شد. صفات مورفولوژیکی مختلف، 8 روز پس از کشت بذرها بر روی گیاه چه ی حاصل مورد بررسی قرار گرفتند. تمامی صفات موردبررسی به جز تعداد ریشه چه بین دو سطح پتانسیل اسمزی تفاوت معنی داری در سطح یک درصد مشاهده شد. به عبارت دیگر تعداد ریشه چه در ژنوتیپ های مختلف، متاثر از تنش خشکی واقع نشده است. همچنین اثر ژنوتیپ و ژنوتیپ × محیط در مورد تمامی خصوصیات مورد بررسی در سطح یک درصد معنی دار گردید. در اثر تنش، کلیه شاخص های جوانه زنی کاهش یافتند اما این کاهش در همه صفات به یک میزان نبود، مثلا در طول ساقه چه محسوس تر از کاهش در طول ریشه چه بود. با تجزیه رگرسیون گام به گام مدل رگرسیونی شش متغیره برای شرایط شاهد و مدل رگرسیونی دومتغیره برای شرایط تنش به داده های آزمایشی برازش یافت. با استفاده از تجزیه کلاستر ژنوتیپ ها بر اساس کلیه صفات اندازه گیری شده در مرحله جوانه زنی در هر دو محیط به طور مجزا گروه بندی شدند. در هر محیط ژنوتیپ ها در دو گروه عمده قرار گرفتند که در محیط تنش ژنوتیپ های حساس و محتمل در دو گروه متفاوت طبقه بندی شدند. با استفاده از نمودار بای پلات حاصل از دو مولفه اصلی اول بر روی شاخص های تحمل و حساسیت بر اساس وزن خشک زی توده در دو محیط شاهد و تنش، ژنوتیپ های حساس و مقاوم در مرحله جوانه زنی تمایز یافتند. بر اساس این نمودار ژنوتیپ های خزر 1، خوی، چمران و مهدوی جزء ژنوتیپ های مقاوم و ژنوتیپ های بولانی، سیمینه و گلستان به عنوان حساس شناسایی شدند.
    کلیدواژگان: گندم نان، جوانه زنی، تنش خشکی، PEG، متحمل
  • فرشته بیات، بهروز واعظی صفحات 220-227
    جو به عنوان یک غله مهم دارای سطح زیر کشت بالا در ایران بوده و انتخاب ژنوتیپ هایی با عملکرد بالا همواره حائز اهمیت می باشد. عملکرد یک صفت کمی پیچیده است، انتخاب تنها بر اساس عملکرد مفید نبوده لذا برای پی بردن به ارتباط بین عملکرد دانه با اجزای آن، تجزیه همبستگی و آثار مستقیم و غیرمستقیم صفات مختلف موثر بر عملکرد دانه ضرورت پیدا میکند. آزمایشی بر روی 18 لاین پیشرفته جو بدون پوشینه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گچساران انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تفاوت بین ژنوتیپ های جو از نظر ارتفاع بوته، وزن هزاردانه، تعداد روز تا ظهور سنبله، تعداد روز تا رسیدگی دانه، وزن هکتولیتر، تعداد دانه هر سنبله، عملکرد دانه، قدرت رشد اولیه، طول سنبله و طول پدانکل در سطح احتمال 1% معنی دار است. بررسی همبستگی ساده فنوتیپی نشان داد که تعداد روز تا رسیدن دانه بیشترین همبستگی مثبت معنی دار (94/0) را با تاریخ ظهور سنبله داشت. همچنین تعداد روز تا رسیدن دانه و طول سنبل همبستگی مثبت معنی دار نشان دادند (55/0). نتایج حاصل از رگرسیون گام به گام نشان داد که تعداد روز تا رسیدگی دانه، امتیاز زراعی، قدرت رشد اولیه، تعداد دانه در سنبله، طول پدانکل و تعداد روز تا ظهور سنبله بیشترین نقش را در توجیه تغییرات عملکرد ایفا می نمایند. بر اساس نتایج تجزیه علیت، تعداد روز تا رسیدگی بیشترین اثر مستقیم را بر عملکرد دانه داشت. اثر مستقیم تعداد روزها تا رسیدگی بر عملکرد تا حدودی به دلیل اثر غیر مستقیم طول پدانکل بر عملکرد دانه بود، لذا این صفات در بهبود عملکرد جو می توانند مورد استفاده قرار گیرند.
    کلیدواژگان: عملکرد، اجزای عملکرد، تجزیه علیت، جو
  • حمید حاتمی ملکی، نیشتمان عبدی، رضا درویش زاده، مراد جعفری صفحات 228-235
    تنش خشکی از جمله عوامل محدودکننده رشد گیاهان است. با استفاده از شاخص های گزینشی می توان ارقام با عملکرد بالا در شرایط نرمال و تنش کم آبی را شناسایی نمود. بنابراین تجزیه ژنتیکی شاخص های تحمل به خشکی می تواند نقش مهمی در برنامه های به نژادی گیاهی ایفا کند. در تحقیق حاضر، به منظور شناسایی نشانگرهای مولکولی مرتبط با شاخص های تحمل به خشکی در آفتابگردان، 70 لاین خویش آمیخته نوترکیب حاصل از تلاقی بین دو لاین RHA266 و PAC2 به همراه والدین در قالب طرح لاتیس مستطیل 9×8 با دو تکرار در شرایط نرمال و تنش کم آبی در شرایط مزرعه مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر اساس پلات دو بعدی حاصل از تجزیه به مولفه های اصلی، تنوع ژنتیکی قابل ملاحظه ای در لاین های مورد مطالعه مشاهده گردید. از میان شاخص های مورد مطالعه، بین شاخص های GMP، MP، HM، YI و STI و عملکرد دانه آفتابگردان در هر دو شرایط آبیاری نرمال (Yp) و تنش خشکی (Ys) همبستگی مثبت معنی دار مشاهده شد. با استفاده از روش مکان یابی فاصله ای مرکب، در مجموع 32 QTL برای شاخص های تحمل به خشکی شناسایی گردید. نتایج نشان می دهد که QTL های شناسایی شده برای شاخص های YI، MP، GMP در گروه پیوستگی 13، با QTL های گزارش شده برای عملکرد در آفتابگردان هم مکان هستند.
    کلیدواژگان: آفتابگردان، تنش خشکی، مکان یابی فاصله ای مرکب، نشانگرهای مولکولی
|
  • Sara Abedini, Ghasem Mohammadinejad, Babak Nakhoda Pages 1-10
    In order to study genetic diversity of different wheat inbred lines and grain yield modeling as well as selection of elite lines, 305 wheat lines derived from Roshan × Falat cultivar along with their parents as well as two check (Mahdavi and Shahpasand) cultivated in research field of Sahid Bahonar university of Kerman in augment design, on growing season of 2013-2014. Result of genetic and phenotype correlation has high coincidences together that shown infer low influence of environment error to relationship between evaluated traits. According to results of correlation analysis significant correlation was seen between grain yield and most of evaluated traits. Results of ANOVA of evaluated traits showed non-significant difference between check varieties in different incomplete blocks, this showed the homogeneity of experiment field. Stepwise regression model showed%81 changes of grain yield is justified by 1000 grain weight, number of grain per single plant, number of fertile tiller, plant hight and awn length. By factor analysis for the 13 evaluated traits shown%65 of variation in grain yield is justified by four factors, cluster analysis categorized the lines into three groups, the dendrogram revealed lines the third group of lines white the second group have significant difference. Evaluation of grain yield potential and phenotypic diversity measured traits lead to selection 40 better inbreed lines in this research. Results of this research showed number of grain per single plant, number of fertile tiller, grain filling period and awn length would be recommended traits for indirect selection for improvement grain yield.
    Keywords: Cluster analysis, Factor analysis, Genetic correlation, Grain yield, Stepwise regression, wheat
  • Shiva Mohammadnia, Dr. Ali Asghari, Dr. Omid Sofalian, Dr. Hamidreza Mohammaddoust, Dr. Rahmatollah Karimizadeh Pages 11-23
    In order to study tolerance of durum wheat (Triticum durum) lines to drought stress and also evaluating stress tolerance indices, an experiment based on randomized complete block design with four replications was conducted under two rain fed and supplementary irrigation conditions at Gachsaran station during 2011-2012 cropping season using 20 durum wheat lines. Results of combined analysis of variance for seed yield showed significant differences (p≤0.01) between lines and interaction between lines and environment. The yield based indices were calculated in rain fed and supplementary irrigation conditions. With considering of significant positive correlation between grain yield in the rain fed condition (YS) with geometric mean productivity index (GMP), mean productivity index (MP), stress tolerance index (STI), yield index (YI), drought response index (DRI), drought resistance index (DI), harmonic mean (HM) and modified stress tolerance index (K1STI), these indices were suitable criteria for identification of drought tolerant lines. Also, tolerance index (TOL), yield stability index (YSI), stress susceptibility index (SSI), relative drought index (RDI), abiotic tolerance index (ATI), stress susceptibility percentage index (SSPI) and stress non-stress production index (SNPI) didn’t have important role in the differentiation of lines. Grouping of lines using cluster analysis method showed that the lines 3 and 13 had high yield and were tolerant rain fed condition and the lines 7 and 18 were sensitive to rain fed condition. The results from grouping of lines using three dimensional graphs based on yield in rain fed and supplementary irrigated condition and STI index were same as cluster analysis.
    Keywords: Rain fed condition, Complimentary irrigation, Tolerance, Susceptibility, Durum wheat
  • Mehdi Feizi, Leila Fahmideh Pages 24-30
    In order to study genetic diversity of different wheat inbred lines and grain yield modeling as well as selection of elite lines, 305 wheat lines derived from Roshan × Falat cultivar along with their parents as well as two check (Mahdavi and Shahpasand) cultivated in research field of Sahid Bahonar university of Kerman in augment design, on growing season of 2013-2014. Result of genetic and phenotype correlation has high coincidences together that shown infer low influence of environment error to relationship between evaluated traits. According to results of correlation analysis significant correlation was seen between grain yield and most of evaluated traits. Results of ANOVA of evaluated traits showed non-significant difference between check varieties in different incomplete blocks, this showed the homogeneity of experiment field. Stepwise regression model showed%81 changes of grain yield is justified by 1000 grain weight, number of grain per single plant, number of fertile tiller, plant hight and awn length. By factor analysis for the 13 evaluated traits shown%65 of variation in grain yield is justified by four factors, cluster analysis categorized the lines into three groups, the dendrogram revealed lines the third group of lines white the second group have significant difference. Evaluation of grain yield potential and phenotypic diversity measured traits lead to selection 40 better inbreed lines in this research. Results of this research showed number of grain per single plant, number of fertile tiller, grain filling period and awn length would be recommended traits for indirect selection for improvement grain yield.
    Keywords: Cluster analysis, Factor analysis, Genetic correlation, Grain yield, Stepwise regression, wheat
  • Mohammad Hoessein Saberi, Elias Arazmjoo, Ashkboos Amini Pages 31-40
    In the major wheat growing countries, wheat growth and yield are negatively affected by salinity and breed tolerant cultivars through selection and breeding techniques is necessary to solve this problem. Relationship among yield, and its related traits in 23 wheat cultivars and promised lines were studied under salt stress conditions using a randomized complete block design with three replications at research field of Birjand University. Bread wheat cultivars and promised lines cultivated at two cropping seasons of 2010 and 2011 and irrigated with 10.81 ds.m-1 irrigation water during each season. Investigated cultivars and lines were significantly different in almost all traits except for days to heading and peduncle length. Correlation analysis showed that grain yield was significantly related to all traits except for number of spike per square meter and grain weight per spike. Regression analysis using step-wise method revealed that 81 percent of total variation exists in grain yield have been determined by grain filling period, plant height, and spike and peduncle length, in which grain filling period alone determined 54% of the variations. According to path analysis, grain filling period had the highest direct effect and peduncle length had the highest indirect effect via plant height on grain yield. These four traits are suggesting as suitable traits for selection of high-yield wheat lines under salt stress conditions.
    Keywords: Cluster, Path analysis, Yield, Wheat, Correlation
  • Ali Aalami, Noushafarin Karami Pages 41-51
    In this study, genetic diversity was evaluated for 40 landraces and improved rice genotypes by inter-simple sequence repeat (ISSR), IRAP (Inter-Retrotransposon Amplified) and REM (Retro transposon-Microsatellite AmplifiedPolymorphism) marker systems. Amplified productions of 20 primers indicated distinct and polymorphic bands among genotypes that produced a total of 309 bands and an average of 88.03% polymorphism. The average gene diversity, Shannon’s diversity index and polymorphism information content were 0.39, 0.57 and 0.35, respectively. UBC811 and UBC813 markers showed the highest genetic diversity indices which were 0.65 and 0.64, respectively. In order to determine the efficiency of the markers in polymorphism appearance, marker index (MI) and effective multiplex ratio (EMR) were calculated which based onTOS2倐볗嚧 TOS2倐볛 markers with the highest MI and EMR value, had better efficiency, respectively. The dendrogram obtained using UPGMA method divided genotypes into six clusters. The most of local rice varieties including Hashemi, Alikazemi and Hassansaraiee located in cluster two whereas improved cultivars such as Khazar, Kadous and Gohar located in cluster three. Also, the results indicated that markers based on retrotransposon as REMAP have good potential for using in genetics and breeding researches in rice.
    Keywords: Cluster analysis, Molecular markers, Retro transposon, Rice
  • Maryam Dorrani Nejad, Dr Ghasem Mohammadi Nejad, Dr Babak Nakhoda Pages 52-59
    In order to study the relationship between grain yield and some of agronomic traits under drought stress condition, an experiment with 305 bread wheat inbred lines derived from a cross between Roshan × Falat and 25 drought tolerant and susceptible varieties along with 4 check varieties (Roshan, Falat, Mahdavi and Shahpasand) was conducted in augmented complete block design, at Research Field of Shahid Bahonar university of Kerman during 2013-2014 growing season. Normal irrigation was applied until flowering stage. Irrigation-cut off was done at 50% of flowering stage. Different traits such as grain yield and some agronomic traits were measured. Grain yield showed significant correlation with all the yield components including number of spike per plant, number of grain per spike, number of grain per plant and 1000- seed weight. Based on stepwise multiple linear regression, four traits including number of grain per plant, plant weight, 1000- seed weight, and flag leaf pod length were entered to the model, and totally explained 80.52% of grain yield variation. Number of grain per plant was the first trait which entered to the model and explained 72% of grain yield variation. Based on path coefficient analysis number of grain per plant had the most direct effect on grain yield (0.75) while it showed the highest indirect effect through number of spike on grain yield (0.66). Based on the multiple linear regression and path analysis, it is concluded that number of grain per plant had the most important effect on grain yield variation. Therefore, it is effective trait for improving grain yield under drought stress conditions.
    Keywords: Correlation coefficient, Drought stress, Path analysis, Step wise multiple linear regression
  • Vahideh Gougerdchi, Sara Dezhsetan, Mahdi Izadi Dogonchi, Mohammad Ali Ebrahimi, Ali Asghari, Behzad Sadeghzadeh Pages 60-69
    Assessment of genetic diversity is important step for exploitation from plant material in breeding programs. In this study, genetic diversity of 55 barley lines evaluated using SSR markers and also microsatellite markers were used to identify informative markers associated with phonological and yield traits related to drought escape including days to heading, grain filling period, days to physiological maturity, thousand kernel weight and grain yield. These traits were evaluated in rainfed conditions. In order to, DNA was extracted from young barley leaves and the PCR products by using 35 pair SSR primers were loaded on 4.5% denatured polyacrylamide gel that 25 pair primers produced clear and polymorphic banding pattern. In general, 186 polymorphic bands detected. The number of observed polymorphic bands varied from 2 to 14, with an average of 7.44 bands per pair primers. Polymorphic information content (PIC) for primers ranged from 0.18 to 0.45, with an average of 0.32. Studied barley lines divided to 3 groups by cluster analysis. Lines were relatively favorable separated according to geographical origin which presents the efficiency of microsatellite markers for the detection of genetic differences and similarity. Also, 24 Informative markers identified in association analysis. Detection of informative markers can be used in mapping of quantitative trait loci for phonological and yield traits related to drought escape and can facilitate the identification of drought-escaping barley genotypes and leads to saving time, expense and labor.
    Keywords: Association analysis, Barley, Genetic diversity, Microsatellite markers, Phonological traits related to drought escape
  • Fatemeh Mohajervatan, Ali Asghar Nasrollah Nezhad Ghomi, Mehdi Kalate Arabi, Mohammad Ali Dehghan Pages 70-76
    Leaf Rust or rust fungus Pucciniatriticinacauses leaf, Is one of the most destructive fungal disease of wheat worldwide. In this study, in order to resistance evaluate to brown rust on 41cultivars of wheat was in field and greenhouse situation and based on randomized complete block design with three replication. Traits including infection type, disease severity, Area under Disease Progress Curve and latent period were recorded. Analysis of variance showed significant differences between genotypes for all traits. Correlation analysis showed a high and positive correlation between the traits in the field and showed high and negative correlation between the traits in greenhouse situation. Cluster analysis based on Euclidean distance and complete linkage algorithm was used to clustering of genotypes. In the cluster analysis cultivars were divided in to 2 groups in field and 3 groups in greenhouse.
    Keywords: Area Under Disease Progress Curve (AUDPC), Disease Severity, Infection Type, Latent Period, leaf rust, Resistance components, wheat
  • Hassan Zali, Tahereh Hassanloo, Omid Sofalian, Ali Asghari, Mehrshad Zeinalabedini Pages 77-90
    In this research, the possibility of applying selection index of ideal genotype (SIIG) technique for identify tolerate genotypes using the different drought tolerance indices be amended. The experiment was conducted as split plot based on randomized complete block design with three replications at the experimental farm of agricultural research institute and natural resources, Yazd, Iran in 2011-2012. Three irrigation levels consisting of irrigation after 80mm evaporation from class “A” pan as control, no irrigation from stem elongation stage until flowering and flowering stage until podding stage were applied in main plots and Subplots were six winter canola cultivars. Thirteen drought tolerance indices including stress susceptibility index, stress tolerance index, tolerance index, abiotic-stress tolerance index, stress susceptibility percentage index, stress non-stress production index, relative drought index, harmonic mean, percentage of yield reduction, yield stability index, yield index, mean productivity and geometric mean productivity and also selection index of ideal genotype were calculated. The results indicated that drought stress significantly decreased the stomatal conductivity at stem elongation and flowering stages. Tassilo genotype with the highest selection index of ideal genotype values, near to one was accepted drought tolerance genotype; also Cooper and Adriana genotypes with the lowest selection index of ideal genotype values, near to zero were accepted drought susceptible genotypes at drought stress conditions from stem elongation stage until flowering. Lilian genotype with the highest selection index of ideal genotype value, near to one, perceived as the drought tolerance genotype under drought stress in flowering stage and Cooper and Adriana genotypes with the lowest selection index of ideal genotype values, near to zero were perceived as the drought susceptible genotypes. Thus, Tassilo and Lilian genotypes may be used as the genetic sources for drought resistance.
    Keywords: Canola, Drought tolerance, Ideal genotype, Stress, Stomata canductivity
  • Dr Farhad Sadeghi, Dr Mehdi Rahimi Pages 91-98
    In order to obtain pure lines of corn for direct sowing or their usage in crossing, it is necessary to provide pure genotypes. This experiment was carried out by the use of individual selection breeding method and the 198 S6 lines of maize were evaluated in 2007and 14 traits were measured on them. The results of descriptive statistics showed considerable variation among genotypes. The maximum amount of phenotypic variation among different traits related to lodging resistance, disease resistance and grain yield traits with a value of 41.61, 21.3 and 20.88 percent, respectively. Cluster analysis by Ward’s minimum variance, clustered lines into three groups and the Percentage of grouping accuracy was 94.4 with discrimination function analysis. The first group consists of 23 lines, the second group included 110 line and the third group involved 65 line. The traits mean of lines at the first and second cluster were higher than traits mean of total lines and selected the lines of these two groups and were taken to the next generation that combining ability are evaluated through line × tester analysis. Also the lines of these two groups due to high value of yield and other traits can be used in hybridization programs. Also, factor analysis based on principal components after varimax rotation showed that 65.87 percent of total variations between genotypes were determined by five independent factors. According to the first two factors, the lines were divided into five groups. The result of factor analysis and cluster analysis to classify lines partially matched and confirmed each other.
    Keywords: Cluster analysis, Corn, Factor analysis, Line, Phenotypic variation, Yield
  • Rohollah Badooei Delfard, Khodadad Mostafavi, Abdollah Mohammadi Pages 99-106
    In order to determine the stability and reaction of barley genotypes in different climatic conditions, grain yield of ten barley cultivars were evaluated in five locations. Studied areas were Karaj, Birjand, Kashmar, Sanandaj and Shiraz. The experiment conducted in a randomized complete block designs with three replications in 2013-2014. Genotype by environment interaction effect was significant for grain yield. To investigate the stability of the cultivars, stability parameters including environmental variance, Shukla stability variance, Wricke ecovalence, Lin and Bains coefficient variation and the variation coefficient stability parameter were assessed. According to these methods, Nosrat, Makuei and Gorgan cultivars with optimum performance were more stable than other genotypes. GGE - biplot graph in grain yield explained 91.54 percent of variations. According to GGE – biplot method Strain, Gorgan, Kavir and Nosrat had the high mean values of grain yield and stability. In contrast, Rayhan and Zarjou had the low mean values of grain yield and stability. For grain yield, studied locations divided to two mega-environments. The first mega-environment was Karaj and Birjand and the second mega-environment was Shiraz, Sanandaj and Kashmar. The second mega-environment regarded as the best mega-environment because of more number of varieties in with high grain yield. Karaj, Sanandaj and Shiraz had the most discrimination power in genotype recognition.
    Keywords: Genotype by environment interaction, GGE biplot method, Mega-environment
  • Mehrnesa Gharehkhani, Saeid Navvabpour, Hossein Sabori, Seideh Sanaz Ramezanpour Pages 107-115
    In order to study genetic diversity in rice genotypes In Iran, the variation in 38 rice cultivars were evaluated using 14 SSR markers. The experimental design was a randomized complete block at the research station located in the city in 1392 was Azadshahr. Plant samples at tillering genotypes were collected in the early morning. DNA was extracted from plant samples denaturation was carried out on polyacrylamide gels. Large genetic distances between cultivars showed high genetic diversity among the genotypes of rice. Principal component analysis of variance was 62%. The highest polymorphic information content RM262 (81/0) and lowest at RM241 (33/0) were recorded and the average PIC, 51/0 respectively. 33/0 Shannon's index of microsatellite markers used in this study, markers RM142 RM255, RM341, RM262, had high discriminatory power. The highest number of positive markers in height (11), respectively. Genotypes and cluster analysis methods into three classes, respectively. In general we can say the numbers in the high country of diversity and diversity in them can be used in breeding programs. Markers used in this study due to the high variability in their suffering, would be useful in future studies or remedial work.
    Keywords: Genetic diversity, Rice Iranian, SSR marker
  • Sokhra Khoramipor, Masoud Dehdari, Reza Amiri Fahliani Pages 116-123
    Sorghum is the fifth degree of importance in the production of cereal after wheat, rice, maize and barley. Genetic diversity estimation of plant material is primary step for identification, protection and conservation of germplasm and breeding programs designing. In order to study of genetic diversity among 10 genotypes of grain sorghum, 10 microsatellite primers were used according to previous studies. Results of the experiment showed that the average polymorphic information content for all primers was 0.48, and the average observed heterozygosity for all Primers was calculated 0.29. The most Shannon index that reflects genetic diversity among populations, obtained in XTxp-312 primer. Also loci XTxp-287 and XTxp-354 had the lowest Shannon index (0.37). XTxp-312 primer had the highest amounts for Shannon index, expected and observed heterozygosity and the largest number of effective alleles. Thus this primer showed more genetic diversity than other primers. In other words, the genotypes showed higher diversity in the case of XTxp-312 primer. Cluster analysis based on molecular data using Jaccard's similarity coefficient and UPGMA method, classified the genotypes of sorghum into four major groups. Based on Principal component analysis results, the first two components PCA1 and PCA2 explained, 50.08 and 10.08 (total 60.15%) of the total variance respectively, indicating that SSR markers distribution across the genome have been relatively good. The overall results of this study showed genetic variation among sorghum genotypes based on microsatellite markers can be used in breeding programs.
    Keywords: Cluster analysis, Effective alleles, Polymorphic information content, Principal component analysis, Shannon index
  • Leila Elyasi, Dr Ali, Ashraf Mehrabi, Dr Mehdi Seyedi, Zeinab Safari Pages 124-132
    Satureja bachtiarica L, an important medicinal plant from Lamiaceae family is valuable because of its medical compounds. Optimization of in vitro culture through callogenesis is proposed to be an alternative for vegetative propagation. In present study, an efficient protocol has been developed for callus induction of S. bachtiarica using different explants and concentrations of plant growth regulators on MS basal medium. Results indicated that the highest rate of callogenesis (16.82±0.94 days after culture) and callus volume (14.17±0.47) were achieved from internodes explants. On the other hand, for percentage of callus induction, shoot tips, internodes and nodal segments explants were more efficient than that of leaves explants. According to the results, the nodal segments cultured on medium supplemented with 1 mgl-1 BAP plus 1 mgl-1 NAA led to a remarkable decrease in induction rate of calli. Maximum callus volume was obtained from internodes explants cultured on medium supplemented with 0.5 mgl-1 BAP plus 0.5 mgl-1 NAA.
    Keywords: Callus, Explant, Growth regulator, Medium, Satureja bachtiarica L
  • Masoumeh Yousefiazarkhanian, Dr. Ali Asghari, Dr. Jafar Ahmadi, Ali Ashraf Jafari Pages 133-141
    Salvia L. genus has antibacterial, antioxidant, antidiabetic and culinary properties. This genus consists of 55 species including 17 endemic ones in Iran. Out crossing and widespread distribution of Salvia L. genus plants have led to great impact on their morphological variation of ecotypes. This study was conducted for investigating morphological variation as well as characters relationships in nine ecotypes of four species named Salvia. nemorosa, S. spinosa, S. verticillata and S. virgata based on Randomized Complete Block Design with three replications in Agricultural Education Center of Qazvin. Difference among ecotypes was significant at all studied traits. All traits had positive and significant correlation with wet and dry weight of plants. On the other hand the correlation between leaf number and leaf length, leaf width and also the correlation of flower length and leaf and flower number were negative. The results of stepwise regression revealed that flowers and leaves dry weight and then branch number had more effects on total dry weight, respectively. In factor analysis, four primary factors justified 94.9 percent of total variation among characters and the first one named yield factor because of its high coefficients in weighting and numeral traits. Totally the results of this study indicated that genetic differences explained notable variation of characters than environmental effects.
    Keywords: Correlation, Factor analysis, Salvia, Stepwise regression
  • Mohammad Ali Dehghan, Shahpour Ebrahimnejad Pages 142-151
    The project disease index tolerance and yield components of 60wheat genotypes advanced and promising of hot and humid climate were evaluated in two years (2011-2012) to Fusarium head blight of wheat in the field conditions. Wheat infected spikes were collected in regional fields, separation, purification and identification performed in the laboratory. Genotypes were culture in the field in statistics design and were inoculated with a mixture of two races of causal fungi disease (Fusariumgraminearum, F.culmorum). In doughy stage, record dons of response of genotypes to disease-causing. At harvested stage, the entire plot harvested and measured performance indicators. Statistical analysis of the data was performed using statistical software. The results showed that the genotypes of sensitivity, tolerance and yield components have many differences. In cluster analysis of disease index and yield components data and drawing dendrogram, genotypes were divided into three to four groups with different genetic that the most genotypes were susceptible and moderately susceptible group. Study of the disease index and sensitivity index of genotypes, those in pedigree parental was such as Shanghai, Wang- shubai, Kauz, Milan and Babax were good in all ways.
    Keywords: Genetic resistance, Fusariumhead blight, Wheat diseases
  • Seyed Sajad Sohrabi, Hamid Dehghani, Bahram Alizadeh Pages 152-158
    Understanding the structure and nature of genotype environment interaction (GEI) is important in plant breeding programs. In order to study GEI effects on the seed yield and identify stable genotypes, 12 winter rapeseed (Brassica napus L.) promising lines along with Okapi cultivar (control) were evaluated in six cold (Bojnurd, Hamedan and Arak) and temperate regions (Karaj, Kermanshah and Isfahan) in 2010-2011 and 2011-2012 cropping seasons by using a randomized complete block design with three replications. Combined analysis of variance performed by assuming years and locations as random and genotypes as fixed factors. The results of combined analysis of variance showed that the year × location × genotype was significant at 5% level of probability. The GEI was examined using multivariate analysis technique as principal coordinate analysis (PCOA). According to grand means of test environments and total mean yield, test environments are grouped to low (three environments) and high (five environments) mean yield. Considering plot of minimum spanning tree and values of centroid distances, line G5 (L63) and Okapi cultivar were identified for unfavorable or poor environmental conditions. Also lines G3 (L201) and G8 (L119) were identified for favorable environments.
    Keywords: Canola_Centroid distances matrix_Combined analysis_Genotype × environment interaction_Graphic chart
  • Shahla Tavana, Jalal Saba Pages 159-164
    Increasing grain yield is the most important goal in any breeding program. Since yield is a complex trait and involves several quantitative components with low inheritance, its direct evaluation is not usually sufficient and therefore it is suggested that its components be investigated instead. The objective of this study was grouping 60 inbred lines along with four check cultivars of wheat from the different phonological and agronomic traits, and selection of superior groups. Therefore, these lines and cultivars were examined in (8 × 8) square lattice design with two replications. In analysis of variance for the evaluated phonological and agronomic traits, significant differences were observed in the most traits that indicate high genetic diversity of these traits. Cluster analysis showed that selection of first cluster of lines for phonological traits and second cluster of lines for agronomic traits with selection for early flowering and high plant height, awn length and biomass could lead to selection of genotypes with high number of spike per plant, seed number per spike, 1000- grain weight and grain yield. As well as, because of more easily evaluation and more heritability, these traits can be recommended for indirect selection of grain yield and its components of wheat under rainfed conditions.
    Keywords: Agronomic traits, Cluster analysis, Lines, Phenological traits, Wheat
  • Ali Goli, Issa Jorjani, Hossein Sabouri, Hossein Ali Fallahi Pages 165-174
    Identification and classification of genetic source are important in plant breeding and genetic diversity. In order to evaluate genetic diversity of 48 Facultative wheat genotypes belong to north of IRAN, an experiment was done using 10 ISSR primers in the genetic laboratory of Gonbad Kavous University. Out of 62 produced fragments, 41 fragments were polymorphic. The number of polymorphic bands were different from 2 to 8 for each primer. The maximum number of polymorphic bands were related to PRI – 10. PIC value were variable between 0.375 to 0.498 and Marker index were variable between 18.75 to 39.84. The maximum percent of polymorphism with 80% were belong to PRI-4 and PRI–10, and the minimum percent of polymorphism with %50 were belong to (PRI -2 PRI -4), (PRI -3 PRI -4) and PRI-5. (PRI-3 PRI-4) and PRI-5 showed maximum Shanon index with 0.666 and 0.502, respectively. The maximum and minimum Nei genetic variability were observed for (PRI-3 PRI-4), and PRI-5 as 0.336 and 0.474 respectively. Maximum (1.908) and minimum (1.584) number of effective alleles obtained for (PRI-3 㴒4), and PRI-5, respectively. The 48 genotypes were grouped in four groups by using Jacard Coefficient similarity in UPGMA cluster analysis. Cluster analysis showed that ISSR markers are reliable to manifest higher level polymorphism. It also showed that ISSR indicators is useful to evaluate genetic variability and breeding programs in wheat.
    Keywords: Genetic diversity, ISSR marker, Polymorphism, PIC, Wheat
  • Samaneh Ahmadian, Dr Mahdi Mortazavian, Dr Mohsen Ebrahimi, Dr Fatemeh Amini, Dr Majid Ghorbani Javid, Behrooz Foghi Pages 175-182
    Study of heritability, types of genes action and determination of effective breeding strategy to improve physiological and morphological traits especially under drought stress conditions are very important. For such purpose, an experiment was carried out using the generations of the crosses between two pure lines (Kavir × Roshan) under drought stress and non-stress conditions based on randomized complete block design with three replications in 2012-2013 in the research station of University of Tehran, college of Abouraihan. Analysis of variance of traits showed the significant differences among generations for most of traits in two environmental conditions. In present study, estimate the effects of genes with control important traits in P1, P2, F2 and F3 generations showed that under drought stress conditions the traits such as main spike length, main spike weight and under non-stress conditions the traits like main spike length and yield, thousand grain weight, three parameters model consist of [m], [a] and [d] was the best fitted model. Other traits such as plant height in non-stress conditions and main spike length and thousand grain weight in both conditions were controlled via over dominance effects of genes and peduncle length was controlled via complete dominance effects of genes. Under stress conditions the broad sense heritability was 19 to 83% for number of grain per plant and flag leaf length, respectively. However, under non-stress conditions the broad sense heritability was between 53% for number of fertile tiller to 93% for main spike length.
    Keywords: Drought stress, Generation mean analysis, Genetic analysis, Heritability, Wheat
  • Marjan Jannatdoust, Dr Reza Darvishzadeh, Heydar Azizi, Dr Mohammad Ali Ebrahimi, Roghayyeh Ziaeifard, Dr Esmaeel Gholinezhad Pages 183-197
    In this study, 12 retro transposons-based primers (7 IRAP and 5 REMAP primers) and general and mixed linear models (GLM and MLM) were used to identify molecular markers associated to 22 agro morphological traits in 48 different confectionery sunflower accessions. Studied accessions were divided into three main groups using Neighbor Joining method. Study of population structure as a prerequisite for association analysis showed that there is two possible subgroups (K=2) in the studied population. Based on GLM and MLM, 131 and 117 loci showed significant (P
    Keywords: Linkage disequilibrium, Molecular markers, Sunflower, Water-limited stress
  • Mahnaz Hamelniyat, Nadali Babaeian, Jelodar, Nadali Bagheri, Ghaffar Kiani Pages 198-206
    TThis study was undertaken with the objective to determine the association between grain yield and its components and identifying traits have the greatest effects on grain yield of 45 mutant lines from tarom-mahaliin a randomized complete block design with three replications. Analysis of variance showed significant differences among genotypes for all traits. Mean comparison showed that line 2 (M6 – L 435) was supperior than other genotypes as regards to its yield, filled grains per panicle, panicle number and panicle length. Correlation coefficients between traits indicate that traits the number of filled grains perpanicle (0.855), panicle length (0.929) and panicle number (0.904) were positive and significantly associated with grain yield. Results of stepwise regression showed that the traits including panicle length, number of filled grains perpanicle, panicle number and plant height explained 92.5 percent of grain yield variation, respectively. Results of path analysis showed that maximum direct effects belonged to the panicle length (0.514), number of filled grains perpanicle (0.299) and panicle number (0.153).Panicle number had the greatest indirect effect (0.470) on grain yield through panicle length. On the basis of results of this study, panicle length, number of filled grains perpanicle, panicle number and plant height identified as selection criteria for grain yield improvement in rice.
    Keywords: Correlation, Mutations, Path analysis, Rice, Stepwise regression
  • Elahe Shirazi, Bahman Fazeli Nasab, Hossein Ali Ramshin, Mehdi Fazel Najaf Abadi, Ali Izadi Darbandi Pages 207-219
    In order to assess tolerance to drought and resistant and susceptible genotypes, 86 genotypes of native and commercial wheats were evaluated in germination stage with a factorial experiment in a completely randomized design with three replications. Two levels of osmotic potential of zero (control) and -4 bar. PEG 6000 were used to create the tension of the material. Different morphological traits were studied 8 days after planting the seeds on the seedlings. All the studied traits had significant differences in the level of one percent except the number of roots between the two levels of osmotic potential. In other words, the number of roots in different genotypes, were not affected by the drought stress. The effects of genotype and genotype × environment for all examined characteristics were significant at the one percent level. Stress decreased all germination index but this decline was not equally in all the traits, such as decline in the shoot was more noticeable than the root length. Stepwise regression analysis based on regression model with six variables were fitted to control circumstances and bivariate regression models were fitted to experimental data for stress. The genotypes were classified based on all traits using cluster analysis in the stage of germination in both environments. Genotypes in each environment (stress and control) were clustred separately that resistant and sensitive genotypes. Biplot analysis based on two main components were used on tolerance and susceptibility indices that resistant and susceptible genotypes were classified in two differenti groups based on the dry weight of biomass in both the stress and control condtion. According to the result of this research, the genotypes including Khazar 1, Khoi, Chamran and mahdavai have been identified as sensitive and also the genotypes of Bolani, Simineh and Golestan were drought tolerance.
    Keywords: Bread wheat, Drought, Germination, PEG, Resistant
  • Dr Fereshteh Bayat, Dr Behrouz Vaezi Pages 220-227
    In order to study the relationship between morphological and agronomic characteristics like grain yield in barley, and to obtain better knowledge of the effective attributes on barley, an experiment was conducted at the Agricultural Research Station of Ghachsaran in randomized complete block design with two replications on 18 barley lines. Results showed that some characteristics such as days to maturity, days to heading, number of seed per spike, spike length and early growth power of plant had high correlation with grain yield. Maximum variation in grain yield could be attributed to the days to maturity, agronomic score, early growth power of plant, number of seed per spike, spike length and days to heading respectively. The results of path analysis also revealed the importance of the direct effect of the days to maturity which was mainly due to indirect effect of peduncle length.
    Keywords: Barley, Path analysis, Yield, Yield Components
  • Hamid Hatami Maleki, Nishtman Abdi, Reza Darvishzadeh, Morad Jafari Pages 228-235
    Drought stress is an important limiting factor for plant growth. Using selection indices, it is possible to identify cultivars with high yield in normal and stressed conditions. So, the genetic analysis of drought tolerance indices can play important role in plant breeding programs. In order to identify molecular markers linked with drought tolerance indices in sunflower, 72 recombinant inbred lines produced from a cross between RHA266 and PAC2 lines, were evaluated in 8×9 rectangular lattice design with two replications in normal and water-stressed in field conditions. Based on bi-plot produced from the principal component analysis, high genetic variability was observed among studied lines. Among the studied indices, a significant positive correlation was seen between GMP, MP, HM, YJ and SVI indices with seed yield in both normal (Yp) and water-stressed (Ys) conditions. Using composite interval mapping, 32 QTLs were detected for studied drought tolerance indices. Results showed that the identified QTLs for YI, MP, GMP indices in linkage groups 13 were co-localized with QTLs reported for sunflower yield. Therefore, it is possible to use GMP, MP and YI as the most appropriate indices for selection of drought tolerant lines in sunflower.
    Keywords: Composite interval mapping, Drought stress, Molecular markers, Sunflower