فهرست مطالب

خانواده پژوهی - پیاپی 46 (تابستان 1395)
  • پیاپی 46 (تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/06/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • لیلی پناغی، علی زاده محمدی، فاطمه باقریان، شهلا پاکدامن، زهره احمد آبادی، سمیه محمدی صفحه 179
    این پژوهش با هدف تعیین دیدگاه های خانواده ایرانی درباره مفهوم سلامت خانواده انجام شد. روش تحقیق حاضر از نوع کیفی و نمونه گیری به صورت هدفمند بود. از مجموع 104 مصاحبه انجام شده در میان اقوام و مناطق مختلف ایران، 76 مصاحبه از کیفیت مناسب جهت تحلیل داده ها برخوردار بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش کلایزی استفاده شد. با بررسی گزاره های ثبت شده می توان سلامت خانواده را در چهار طبقه جای داد: سلامت فردی، سلامت نهادی، سلامت تعاملی و سلامت جامعه ای. از مقایسه ویژگی های خانواده سالم و آسیب دیده در این پژوهش، می توان چنین گفت که در نظر خانواده ایرانی، یک خانواده سالم، خانواده ای مادی گرا و درگیر بقا، کارکردی، مذهبی، سنتی، سلسله مراتبی، وابسته متقابل، جمع گرا، محافظه کار، مضطرب و نمایشی است. اگرچه جامعه ایرانی نشانه هایی از حرکت به سوی نوگرایی را بروز می دهد، اما خانواده ناسالم به زعم شرکت کنندگان در این تحقیق، بیشتر دربرگیرنده عناصر مدرن است تا سنتی. به نظر می رسد الگوی ایده آل خانواده ایرانی در درون ساختار سلسله مراتبی و جمع گرایانه تعریف می شود.
  • سوسن علیزاده فرد، معصومه محمدنیا، فیلیپ جورج زیمباردو صفحه 197
    این پژوهش با هدف بررسی رابطه ابعاد چشم‏ انداز زمان و رضایت زناشویی با توجه به نقش واسطه‏ ای بهزیستی روان‏شناختی در قالب یک مدل تحلیل مسیر به انجام رسیده است. نمونه آماری این پژوهش عبارت بود از 408 زن متاهل 20 تا 50 ساله ساکن شهر تهران که با استفاده از روش خوشه ایچندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار پژوهش حاضر شامل پرسش نامه رضایت زناشویی انریچ، بهزیستی روان‏شناختی ریف و فرم کوتاه چشم‏انداز زمان زیمباردو بود. برای تحلیل داده ها از روش ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل پژوهش از برازش مناسبی برخوردار است. همچنین مشخص شد که گذشته خوب، حال لذت‏‏گرا و آینده، نه تنها به طور مثبت مستقیم، بلکه به طور مثبت و غیرمستقیم با واسطه بهزیستی روان‏شناختی بر رضایت زناشویی تاثیر می‏گذارند. به علاوه متغیرهای گذشته بد و حال منفعل به طور منفی مستقیم و همچنین به طور منفی و غیرمستقیم با واسطه بهزیستی روان‏شناختی بر رضایت زناشویی تاثیرگذار هستند. از مجموع یافته ها نقش ابعاد چشم‏انداز زمان بر رضایت زناشویی و نقش میانجی بهزیستی روان‏شناختی تایید شد که این امر دارای تلویحات کاربردی برای متخصصان و روان‏شناسان در تدوین مداخلات زناشویی است.
  • نرگس باقری لنکرانی صفحه 215
    نیمی از زوجین نابارور مراجعه کننده به مراکز درمانی را مردان نابارور تشکیل می دهند. هدف از مقاله حاضر، نگرش زوج های نابارور نسبت به روش اهدای اسپرم است. تحقیق حاضر یک پژوهش کیفی از نوع تحلیل محتوایی است که به بررسی نظرات افراد در مورد اهدای اسپرم در یک شبکه اجتماعی پرداخته است. در این حوزه به آرای فقها و مسائل علمی مبتنی بر گزینه های موجود برای درمان ناباروری و اولویت هر یک نسبت به دیگری پرداخته شده است. به منظور تحلیل این نگرش، با توجه به وجود محور مذهب و تاثیرات آن در نگاه و تصمیم گیری افراد در زندگی خصوصا در درمان ناباروری به عنوان تکمیل زندگی زناشویی، سایه مذهب در تصمیم گیری مورد بررسی قرار گرفته است. در نهایت 3 تم اصلی و 4 تم فرعی استخراج گردید. تم های اصلی: رایج ترین روش های اهدای اسپرم، اهدای جنین و فرزندخواندگی بودند. به علت وجود نگاه منفی تر به روش اهدای اسپرم نسبت به اهدای جنین به نظر می رسد وجود این روش تنها تعداد گزینه های درمانی را افزایش می دهد اما در کل محدودیت های بسیاری را در جامعه اسلامی می افزاید.
  • مرضیه حاج رسولیها، حمیدرضا عریضی صفحه 237
    برای حل تعارض کار با خانواده ایجاد یک فرهنگ خانواده کار اهمیت یافته است که طبق آن مدیران باید خود را (در حدی که هستند) مسئول زندگی خانوادگی کارکنان دانسته و از آن حمایت کنند. هدف این پژوهش بررسی رابطه تداخل کار خانواده و حمایت مدیر از زندگی خانواده از طریق حمایت سرپرست بلافصل می باشد. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی با رویکرد مدل معادلات ساختاری و تفکیک اثرات مستقیم و غیرمستقیم است. در این پژوهش یافته ها نشان داد که حمایت مدیر از زندگی خانواده از طریق حمایت سرپرست بلافصل، تعارض کار خانواده را تا سطح بالایی بهبود می بخشد. بر مبنای یافته های این پژوهش آموزش مدیران برای انجام حمایت اجتماعی از کارکنان شان را می توان مداخله ای موثر برای اثربخش کردن فرهنگ خانواده کار دانست. اما مهم تر از آن آموزش سرپرستان بلافصل، برای حمایت از همکاران شان جهت تعادل بخشی بین تقاضاهای کار و خانواده است.
  • سید علیرضا افشانی، لیدا هاتفی صفحه 251
    پژوهش حاضر درصدد است رابطه بین عوامل خانوادگی شامل پایگاه اجتماعی اقتصادی، حمایت خانواده، تعلق خانوادگی، گرانباری نقش خانوادگی و ساختار توزیع قدرت در خانواده را با تعارض نقش های شغلی و خانوادگی زنان شاغل در شهر یزد مورد بررسی قرار دهد. روش تحقیق، از نوع توصیفی همبستگی است؛ و نمونه پژوهش با استفاده از شیوه نمونه گیری خوشه ایاز 323 نفر از زنان شاغل انتخاب شده است. مقیاس های تعارض نقش های شغلی و خانوادگی، حمایت اجتماعی در خانواده، درگیری خانوادگی، گرانباری نقش خانوادگی، و ساختار قدرت در خانواده در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفتند. داده ها به کمک نرم افزار آماری SPSS و AMOS مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد بین پایگاه اجتماعی اقتصادی، حمایت اجتماعی خانواده از فرد شاغل، تعلق خانوادگی و ساختار توزیع قدرت در خانواده با تعارض میان نقش های شغلی و خانوادگی زنان شاغل در شهر یزد رابطه منفی و معنی داری وجود دارد. در مقابل گرانباری نقش خانوادگی و تعارض نقش های شغلی و خانوادگی دارای رابطه ای مثبت و معنی دار می باشند. بنابراین به طور کلی عوامل خانوادگی از جایگاه بسیار مهمی در میزان تعارض میان نقش های شغلی و خانوادگی برخوردار است و می تواند نقش موثری در کاهش فشار و تنش روانی ناشی از این تعارض ایفا کند.
  • اسماعیل سلیمانی، مجتبی حبیبی، محمد صاحب قران فرد صفحه 269
    هدف اصلی پژوهش حاضر مقایسه شادکامی، سبک های عشق و نارسایی هیجانی در افراد زودازدواج و افراد دیرازدواج بود. از بین جامعه آماری پژوهش حاضر که شامل کلیه زوج های ساکن شهر اردبیل بودند،50 آزمودنی زودازدواج (25 زن و 25 مرد) و 50 آزمودنی دیرازدواج (25 زن و 25 مرد) به روش نمونه گیری در دسترس به عنوان دو گروه مورد مطالعه انتخاب شدند. فهرست شادکامی آکسفورد، آزمون سبک های عشق و مقیاس آلکسی تیمیا به عنوان ابزارهای جمع آوری اطلاعات بر روی آزمودنی ها اجرا شد. روش تحقیق پژوهش حاضر علی مقایسه ای بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون تحلیل واریانس چندمتغیری و آزمون ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که بین میانگین نمرات شادکامی، سبک های عشق و نارسایی هیجانی در افراد زودازدواج و افراد دیرازدواج تفاوت آماری معناداری وجود دارد. به طوری که میانگین نمرات افراد دیرازدواج در متغیر شادکامی، سبک عشق واقع گرا و سبک عشق رفاقتی بیشتر از افراد زودازدواج بود. اما میانگین نمرات افراد زودازدواج در سبک عشق رمانتیک، سبک عشق وابسته، دشواری شناسایی و توصیف هیجانات و تفکر عینی در مقایسه با افراد دیرازدواج به طور معناداری بیشتر بود. براساس این نتایج پیشنهاد می شود متخصصین خانواده در مراجعان زودازدواج و دیرازدواج این متغیرها را مدنظر داشته باشند.
  • مهری سادات موسوی صفحه 287
    این مقاله به شیوه استقرایی و کیفی و با استفاده از روش مردم نگاری به مطالعه طلاق توافقی در بستر اندیشه و نگرش زنان متقاضی این نوع طلاق، پرداخته است. بر اساس روش نمونه گیری کیفی هدفمند با 30 نفر از زنانی که برای طلاق توافقی به دادگاه خانواده شهرستان کرج مراجعه نموده بودند، مصاحبه عمیق انجام یافت. یافته های به دست آمده شامل شش مقوله عمده به شرح ذیل است: بازاندیشی در نقش مرد به عنوان نان آور خانواده، روابط جنسی نامطلوب، درگیری عاطفی، اختلافات فرهنگی اجتماعی، فشار هنجاری اطرافیان و اختلالات شخصیتی و رفتاری. مقوله هسته محوری این بررسی «جهت گیری زنان نسبت به طلاق توافقی» است که سایر مقولات عمده را در بر می گیرد و خود می تواند در تغییر و جهت دهی معنایی طلاق توافقی نزد زنان موثر واقع شود. با توجه به نتایج تحقیق، لفظ توافق در این گونه طلاق ها قابل تامل است، زیرا تامل در شرایط منجر به طلاق توافقی و کمی سازی مقولات، حاکی از آن بود که در نزدیک به %32 طلاق های توافقی، واژه توافق برازنده نیست، زیرا زن کاملا با اجبار و از روی استیصال، اجبار و تهدید تن به آن داده است.
  • عبادالله رستمی چلکاسری، امین قاسم پور، سعید خوافی صفحه 305
    ازدواج در سنین پایین، امکان اضرار به کودک را افزایش می دهد؛ لذا قوانین جدید در راستای حمایت از حقوق آنان در مقابله با ازدواج زودهنگام، ضمانت اجرا تعیین نموده اند. طبق روایات اسلامی، سن بلوغ نکاح دختران، 9 سال تمام قمری است، ولی مقنن، این سن را به 13 سال تمام شمسی افزایش داده است. قانون حمایت خانواده 1391 در ماده 50 با توجه به قانون مدنی برای تزویج دختر زیر سن 13 سال تمام شمسی با این قید که نکاح بدون اذن ولی و تشخیص دادگاه صورت گرفته باشد، در صورت ایجاد نقص عضو ناشی از نزدیکی، برای زوج دیه و حبس مقرر نموده است. این در حالی است که مقنن، در قانون مجازات اسلامی 1392، زوجه نابالغ را در صورت افضا شدن که از مصادیق بارز نقص عضو موضوع ماده 50 قانون حمایت خانواده است، علاوه بر دیه و مهریه، تا زمان فوت یکی از زوجین، مستحق نفقه دانسته است. در این مقاله، مشخص شد حکم قانون حمایت خانواده در موضوع مشترک افضا هم چنان باقی است و توسط قانون مجازات اسلامی نسخ نشده است. در راستای حمایت از حقوق کودک با توجه به تفاوت های این دو ماده، نویسندگان درصددند، میزان مسئولیت زوج را در این نوع نکاح، ترسیم نمایند.
|
  • Leily Panaghi, Ali Zademohammadi, Fatemeh Bagherian, Shahla Pakdaman, Zohre Pakdaman, Somaye Mohammadi Page 179
    This study aimed to understand the perspectives of families on the concept of family health. In a phenomenological study with purposeful sampling among ethnic groups and different regions of Iran¡ 76 in-depth semi-structured interviews with families (parents) were recorded. Colaizzi method was used to analyze the data¡ and meaning units were clustered in terms and themes. Findings proposed that the recorded statements about family health could be categorized into four groups: individual¡ institutional¡ interactional and social health. By comparing the characteristics of healthy and dysfunctional families in this study¡ it can be said that for the Iranian families¡ a healthy family defined as a prosperous¡ functional¡ religious¡ traditional¡ hierarchical¡ codependent¡ collectivist¡ conservative¡ cautious and pretentious. Although the Iranian society shows signs of movement towards modernity¡ but dysfunctional family as interpreted by participants in this study¡ comprising modern rather than traditional elements. It seems the Iranian family health depends on finding healthy¡ efficient and non-normative patterns within the hierarchical and collective structure.
  • Susan Alizadehfard, Masoomeh Mohamadnia, Philip George Zimbardo Page 197
    This study was conducted to examine the relationship between time perspective dimensions and marital satisfaction with considering the mediative role of psychological wellbeing¡ through a path analysis model. Statistical samples of this study were 408 married women¡ 20 to 50 years old¡ from Tehran city that were selected through multiphase clustering method. Research instruments were the Enrich’s Marital Satisfaction Inventory¡ the Ryff’s Psychological Well-Being Scale¡ and short form of the Zimbardo’s Time Perspective Inventory. Pearson’s correlation coefficient and path analysis method were used to analyze data. The results showed an acceptable fitness in structural model. In addition¡ results indicated that Positive Past¡ Hedonistic Present and Future¡ with mediative role of psychological wellbeing¡ had positive and significant relationships with marital satisfaction¡ not only directly¡ but also indirectly. Also findings showed that Negative Past and Fatalistic Present¡ with mediative role of psychological wellbeing¡ had a negative and significant relationship with marital satisfaction¡ not only directly¡ but also indirectly. In conclusion¡ time perspective dimensions had an effect on marital satisfaction¡ and psychological wellbeing have a mediative role in their relationship¡ which can be tacitly applied in establishing marital interventions by experts and psychologists.
  • Narges Bagheri Lankarani Page 215
    Half of infertile couples referring to health centers are infertile males. The aim of present study was considering the attitudes of infertile couples to sperm donation. This study is a qualitative content analysis research which concentrates on the opinions of the people who discuss about sperm donation in a cyberspace social network. In this field the opinions of jurists and scientific issues based on priorities of each available option for the treatment of infertility have been compared and prioritized. In order to analyze these attitudes¡ and according to the religion and its impact on the approach and decision making¡ particularly in the treatment of infertility as the completion of married life¡ the shadow of religion in decision-making is considered. Finally¡ three main themes and four sub-themes were extracted. Main themes are: the most frequent methods i.e. sperm donation¡ embryo donation and adoption. Due to the more negative view of sperm donation comparing to embryo donation it seems that the existence of sperm donation just increases the number of treatment options¡ but adds many restrictions in the whole Islamic community.
  • Marzieh Hajrasuliha, Hamid Reza Oreyzi Page 237
    To resolve work-family conflict¡ creating a culture of work-family is important¡ in which managers should feel responsible for family life of employees and support them. The purpose of this study was to investigate relationship between work-family overlap with managers’ support for families through supporting head managers. Method of study was descriptive and correlational with structural equation modeling approach and discriminating direct and indirect effects. The results showed that supporting family life through supporting head manager¡ highly improves work-family conflict. Based on the findings of this study¡ training managers to carry out social support to employees is demonstrated an effective intervention to actualize the work-family culture. However¡ training head manager to support their colleagues to equilibrate the work and family demands is more important.
  • Seyed Alireza Afshani, Lida Hatefirad Page 251
    This research aimed to investigate the relationship between family factors including socioeconomic status¡ family support¡ family attachment¡ family role overload¡ and family power structure with conflict of work and family roles among female employees in Yazd city. Research method was descriptive and correlational; and 323 female employees were selected by cluster sampling method. The work-family roles conflict scales¡ the perception of social support from family¡ the family involvement questionnaire¡ the family roles overload scale¡ and the scale of power structure in family were used in this study. Data were analyzed by SPSS and AMOS. The Findings indicated that socioeconomic status¡ family support to employed member¡ family attachment and family power structure had significant and negative relationship with work and family roles conflict. In contrast there were significant and positive relationships between family role overload with work and family roles conflict. Thus¡ family factors have a very significant role in amount of work and family roles conflict and also can play an effective role in reducing the conflict-induced pressure and stress.
  • Esmaeil Soleimani, Mojtaba Habibi, Mohammad Sahebgharen Fard Page 269
    The main objective of this study was to compare happiness¡ love style and alexithymia in individuals who marry early and late. From all couples who were living in Ardabil city¡ two groups of 50 early married (25 females and 25 males) and 50 late married (25 females and 25 males) individuals were selected through available sampling method. The Oxford Happiness Inventory¡ the Hendricks Love Attitudes Scale and the Alexithymia Scale were used as tools of investigation. The method of study was causal-comparative and multivariate analysis of variance and Pearson correlation coefficient tests were used for analyzing data. The results showed that there are significant differences between happiness¡ love style and alexithymia mean scores in individuals who married early and late. Generally¡ mean scores of happiness¡ practical love¡ and friendship love styles were higher in the late married than the early married group. While¡ early married individuals gained significantly higher scores in passionate love¡ possessive-dependent love¡ difficulty of identifying and describing the feelings and concrete thinking in comparison to the late married individuals. Based on these results¡ it is suggested that family experts take into account the love styles of clients in family therapy.
  • Mehri Sadat Mousavi Page 287
    This article discussed mutual-consent divorce in the context of thoughts and attitude of female applicants of this type of divorce with an inductive qualitative and ethnographic method. Based on the qualitative purposive sampling¡ 30 women of those who had referred for divorce to family court of Karaj¡ were selected and deeply interviewed. The results obtained in six major categories as follows: Rethinking the role of men as families’ breadwinners¡ inappropriate sexual relationships¡ emotional conflicts¡ cultural- social dissensions¡ normative pressures of family and relatives¡ and personality and behavioral disorders. The core-oriented category of this study is «Women''s attitude towards mutual-consent divorce» that includes other major categories and can semantically alter and redirect women’s opinion about mutual-consent divorce. According to the results¡ the term of mutual-consent is thought-provoking in this type of divorce; because considering the situations which were leaded to mutual-consent divorce and quantifying them revealed that nearly 32% of mutual-consent divorces were not mutual in fact; since¡ these women accepted divorce with desperation¡ coercion and threat.
  • Ebadolah Rostamichelkasari, Amin Ghasempur, Saeid Khafee Page 305
    Premature marriage has the potential of harming children. As such¡ recent laws have provided sanctions against this type of marriage to protect children’s rights and well-being. This practice is praiseworthy in itself. According to Islamic narratives¡ the age of majority for marriage is 9 full lunar years for girls. However¡ the Iranian Legislature has specified this age to be 13 full solar years. Article 50 of the Family Protection Law passed in 2011 has specified blood-money and imprisonment for a husband in case of any physical harm to his under-age wife due to coitus¡ in cases where the marriage is without the consent of a guardian or court order. However¡ after a short duration of time¡ the Legislature enacted the Islamic Penal Code in 2012. This latter law entitles the under-age wife who suffers fistula- a clear example of the physical harm provision of the Family Protection Law- to receive alimony until the death of either spouse¡ in addition to the aforementioned diyya and dowry. By analytically comparing these laws¡ it is clear that the provisions of the Family Protection Law on fistula is still in effect and has not been superseded by the Islamic Penal Code. This study defines and delineates the responsibility of a husband in these types of marriages and seeks to promote and protect children’s rights by analyzing the relevant provisions of the said laws.