فهرست مطالب

مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران - سال پنجم شماره 4 (زمستان 1395)
  • سال پنجم شماره 4 (زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1396/01/06
  • تعداد عناوین: 7
|
  • اکبر علیوردی نیا *، سمیه میرزایی صفحات 511-537
    در کشور، شواهدی مبنی بر شیوع مصرف الکل در میان جوانان و دانشگاهیان وجود دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی وضعیت نگرش دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران به مصرف الکل و تبیین این نگرش از دیدگاه نظریه انتخاب عقلانی است. روش این پژوهش پیمایشی، شیوه نمونه گیری در آن تصادفی طبقه ای متناسب و ابزار جمع آوری اطلاعات آن، پرسشنامه است و در آن، 412 پرسشنامه تجزیه و تحلیل شد. داده های توصیفی تحقیق نشان می دهد 6/55 درصد از کل پاسخگویان نگرش مخالف، 1/37 درصد نگرش بینابین و 3/7 درصد نگرش موافق به مصرف مشروبات الکلی دارند. میانگین نگرش موافق به مصرف الکل و تمامی ابعاد آن، در مردان بیشتر از زنان است. مطابق نتایج، از میان هشت متغیر انتخاب عقلانی، چهار متغیر مجازات غیررسمی، نیاز منفعت گرایانه، باور و پیوستگی (به ترتیب به عنوان مهم ترین تبیین کنندگان) با نگرش به مصرف مشروبات الکلی و تمامی ابعاد آن ارتباط معنادار داشته اند. متغیرهای تحقیق 2/71 درصد از نوسانات متغیر نگرش به مصرف مشروبات الکلی را توضیح می دهند. ارائه مقیاس سنجش نگرش به مصرف مشروبات الکلی در میان دانشجویان و نیز عملیاتی سازی متغیرهای مستقل مبتنی بر نظریه انتخاب عقلانی متناسب با نگرش به مصرف مشروبات الکلی، از جمله دستاوردهای نظری این تحقیق است.
    کلیدواژگان: انتخاب عقلانی، انحرافات اجتماعی، دانشجویان، مصرف الکل، نگرش
  • حمیدرضا جلایی پور، بهمن باینگانی* صفحات 539-573
    در این مقاله، پیامدهای اقتصادی ظهور و گسترش بازارهای مرزی از منظر درک، تفسیر و تجربه مردم بررسی می شود. واقعیت آن است که بازارهای مرزی مناطق کردنشین ایران، بعد از تحولات عراق در یک دهه اخیر رونق و شکوفایی زیادی پیدا کرده اند. از این رو، مطالعه پیامدهای ظهور و گسترش این نوع بازارها، از دیدگاه جامعه شناختی حائز اهمیت بسیار است. با توجه به هدف مذکور، در بخش نظری مطالعه حاضر، از دیدگاه انتقادی نظریه پردازانی مانند بوردیو، زیمل، پولانی و سندل استفاده شده و در بخش روشی نیز متناسب با پارادایم انتقادی، اتنوگرافی انتقادی به کار رفته است. جامعه مورد مطالعه بازار مرزی بانه است. در این مطالعه، با استفاده از نمونه گیری نظری و روش های مصاحبه، گفت وگو، فوکوس گروه و تحلیل اسنادی، اطلاعات تحقیق جمع آوری شد. یافته ها نیز به روش کدگذاری باز و محوری تحلیل شدند و در دو سطح توصیفی و تحلیلی ارائه شدند. در سطح توصیفی، ارائه یافته ها در دو مقوله محوری تاریخ تجارت و بازار مرزی در بانه و نیز رشد و گسترش فضاهای تجاری و مصرفی صورت گرفت. نتایج نشان داد از نظر پاسخگویان، مهم ترین پیامدهای اقتصادی بازار و تجارت مرزی عبارت اند از خدماتی شدن جامعه، افزایش مهاجرپذیری، هژمونیک شدن پول، تضعیف شیوه های تولید سنتی، تضعیف طبقه متوسط، پیدایش قشر تاجر سرمایه دار نوظهور، افزایش فاصله اقتصادی و کالایی شدن فضا. در پایان مقاله، ارتباط یافته های پژوهش حاضر با تحقیقات پیشین و مبانی نظری تحلیل می شود.
    کلیدواژگان: اتنوگرافی انتقادی، بازار مرزی بانه، بازار و تجارت مرزی، پیامدهای اقتصادی، مناطق کردنشین، نئولیبرالیسم
  • کمال اوجاقلو *، حسین بهروان، محسن نوغانی صفحات 575-592
    هدف این پژوهش، تولید مفاهیم جدید درباره کنش مالیاتی با تاکید بر مالیات بر ارزش افزوده و کشف شرایط زمینه ای و عوامل علی و مداخله گری است که بر این کنش اثر می گذارند. برای دستیابی به این هدف، از روش نظریه زمینه ای استفاده شد. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، با 51 مشارکت کننده مصاحبه عمیق صورت گرفت و پس از اشباع نظری، نمونه گیری متوقف شد. یافته های پژوهش نشان می دهد «نبود نهادینگی مالیات بر ارزش افزوده» مقوله هسته یا محوری این پژوهش است. موانع اجرای مالیات بر ارزش افزوده عبارت اند از: مقبولیت نداشتن قانون مالیات بر ارزش افزوده، نسبت دادن آثار منفی به اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده و سوگیری منفی دربرابر آن، مشروعیت نداشتن نهاد مالیاتی، ناعادلانه پنداشتن رویه مالیاتی، ناکارآمدی سیستم کنترل اجتماعی و بی اعتمادی متقابل اجتماعی. همچنین تداوم توسعه نیافتگی، پیامد نبود نهادینگی مالیاتی است.
    کلیدواژگان: عتماد اجتماعی، عدالت، کنترل اجتماعی، مالیات، مشروعیت
  • مهرداد توکلی راد*، غلامرضا غفاری صفحات 593-615
    جوک یکی از راه هایی است که انسان ها با آن لحظاتی شاد را برای خود رقم می زنند. جوک، بخشی از طنز یا فکاهیات شفاهی در ادبیات عامه ایران است که به صورت های مختلفی پدیدار می شود. برخی از جوک ها با ایجاد شعف، کارکردی مثبت در زمینه های گوناگون دارند؛ بنابراین، عنصری سازنده قلمداد می شوند، اما بعضی دیگر بازتاب های منفی دارند و آثار تخریبی فراوانی به بار می آورند. این مقاله به پیامدهای منفی جوک هایی می پردازد که در اصطلاح جوک های سیاه نامیده شده اند. همچنین این پژوهش با استفاده از رهیافت کیفی به دنبال آن است که این پیامدها را مطالعه کند. در این مقاله، ابتدا با واکاوی مفهوم جوک و بیان ابعاد مختلف آن و نیز بیان سیر تحول آن در تاریخ ادبیات ایران، به مفهوم شناسی دقیق جوک های سیاه می پردازیم و پیامدهای آن ها را از دیدگاه جامعه مورد مطالعه بررسی می کنیم. نتایج نشان می دهد جوک های سیاه پیامدهای متعددی دارند که در ابعاد مختلف روانی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی پدیدار می شوند؛ تا جایی که ممکن است انسجام جامعه را مختل کنند.
    کلیدواژگان: آثار و پیامدهای جوک های سیاه، انواع جوک، تعامل، جوک، شادی
  • علی روحانی*، مسعود انبارلو صفحات 617-640
    ایران در چند دهه گذشته، میزبان تعداد زیادی از مهاجران افغانستانی بوده است. پژوهش های مختلف و تحلیل محتوای سخنان و مصاحبه های مسئولان و خبرهای مختلف اجتماعی نشان می دهد که در میان گروهی از مردم و مسئولان، احساسات منفی به افغانستانی ها وجود دارد و آن ها افغانستانی ها را مسئول جرائم رخ داده می دانند. به همین جهت هدف پژوهش حاضر، تبیین چگونگی برساخت این عواطف منفی است. در این مسیر، با استفاده از روش کیفی و نظریه زمینه ای، به وسیله نمونه گیری نظری، مصاحبه هایی عمیق با گروهی از شهروندان شهر شیراز- که عواطف منفی به افغانستانی ها داشتند- انجام شد و داده ها به شیوه کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند. یافته ها درمجموع شامل 23 مقوله اصلی، 54 مقوله فرعی و 289 مفهوم شدند. به طورکلی، این مقوله ها در قالب یک مقوله هسته نهایی با عنوان «برساخت فوبیای تجاوز و حمله» ارائه شدند. در این روند، فرایندهای اجتماعی که به شکل گیری عواطف منفی در مشارکت کنندگان منجر شده بود، واکاوی و به صورت روایت پژوهانه معرفی شدند. همچنین مدلی پارادایمی بر همین اساس ترسیم شد و نظریه کوچک مقیاس و تجربی از نحوه شکل گیری عواطف منفی از جرائم منتسب به افغانستانی ها ارائه شد.
    کلیدواژگان: افغانستانی های مقیم شیراز، جرم، عواطف منفی، مهاجرت، نظریه زمینه ای
  • فردین محمدی*، حسین محمدی صفحات 641-662
    امروزه شواهد نشان می دهد رابطه عاطفی با جنس مخالف، از قشر جوانان به قشر نوجوان تسری یافته است و گروه زیادی از نوجوانان، رابطه اجتماعی با جنس مخالف را تجربه کرده اند. مسئله اصلی پژوهش حاضر این است که نوجوانان شهر مشهد پیامدهای رابطه با جنس مخالف را چگونه تجربه می کنند و آیا تجربه پیامدها، در میان نوجوانان دختر و پسر یکسان است. در این پژوهش، پیامدهای تجربه نوجوانان در ارتباط با جنس مخالف در شهر مشهد مطالعه می شود. بدین منظور، از رویکرد برساختی- تفسیری و از روش مردم نگاری و تکنیک مصاحبه عمیق استفاده شد. همچنین برای انتخاب مشارکت کنندگان، روش نمونه گیری هدفمند و برای تعیین حجم نمونه، اشباع نظری به کار گرفته شد. نتایج بیانگر آن است که نوجوانان پیامدهای رابطه با جنس مخالف را به اشکال مختلف مانند مشکلات آموزشی، درگیری فضای ذهنی، لذت عاطفی، لذت جنسی، وابستگی، تنوع طلبی، میل به تجرد، ترس از ازدواج و بازاندیشی تجربه می کنند. برخی از این پیامدها، در نوجوانان دختر و پسر متفاوت است. تجربه پیامدهای مختلف و متناقض سبب شده است که نوجوانان براساس تجربه و اطلاعات ناشی از آن، به بازاندیشی این رابطه بپردازند و راهبردهای جدیدی را در این زمینه اتخاذ کنند. این راهبرد ها در نوجوانان دختر و پسر با یکدیگر تفاوت دارد.
    کلیدواژگان: تجربه نوجوانان، تحلیل تماتیک، رابطه با جنس مخالف، کشف پیامدها، مقایسه پیامدها
  • منوچهر رشادی *، بیژن زارع، پروانه دانش، صلاح الدین قادری صفحه 663
    مقاله حاضر، به تبیین جامعه شناختی متغیر ترس از جرم در استان همدان می پردازد. در سطح منطقه ای (میانه)، واحد تحلیل شهرستان های استان است که با تاکید بر متغیر سطح توسعه یافتگی، به تبیین میزان ترس از جرم در این شهرستان ها پرداخته است. در سطح خرد، متغیرهای مستقل عبارت اند از: بی سازمانی اجتماعی، سرمایه اجتماعی و کنترل اجتماعی. جامعه آماری نیز شامل تمامی سرپرستان خانوار ساکن در این شهرهاست که از بین آن ها 800 خانوار به شیوه نمونه گیری سهمیه ای به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش مورد استفاده، پیمایش و ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه است. در برقراری ارتباط منطقی میان توسعه و ترس از جرم، از نظریه اسملسر استفاده شده است. در بررسی آشفتگی اجتماعی نیز شاخص هایی مانند بی سازمانی اجتماعی، نبود کنترل اجتماعی و نبود سرمایه اجتماعی به کار گرفته شد. مطابق نتایج، بین سطح توسعه یافتگی شهرستان های استان همدان و میزان ترس از جرم در این شهرستان ها رابطه معنادار وجود دارد. در سطح خرد نیز بین ترس از جرم و متغیرهای کنترل اجتماعی، بی سازمانی اجتماعی و سرمایه اجتماعی ارتباط معنادار مشاهده می شود.
    کلیدواژگان: اعتماد نهادی، بی سازمانی اجتماعی، ترس از جرم، توسعه، کنترل اجتماعی
|
  • Akbar Aliverdinia *, Somayeh Mirzaee Pages 511-537
    Within the country, there is evidence of the prevalence of alcohol consumption among young people and students. The major purpose of the present study was to investigate social science faculty of Tehran university students’ attitude toward alcohol consumption and to explain this attitude from Rational Choice Theory perspective. The method of this research was survey and the data collection instrument was a questionnaire. The sampling method was stratified random sampling by gender, and finally the number of 412 respondents (209 male students and 203 female students) were analyzed. Descriptive data shows that 55/6, 37/1, and 7/3 percent of all students, respectively, have the negative, moderate, and positive attitude toward alcohol consumption. Also, there is significant difference between men and women's attitude toward alcohol consumption, as the mean of attitude toward alcohol consumption and all dimensions of it is higher in men than women. The results of multiple regression analysis of attitude toward alcohol consumption and its dimensions has shown that among the eight rational choice variables, with the exception of investment, all variables were significantly related to attitude toward alcohol consumption. The most important determinant of attitude toward alcohol consumption are informal punishment, utilitarian need, moral beliefs and affective ties, respectively. The study variables have been able to explain 71/2 percent of the variations of attitude toward alcohol consumption variable. Providing a measurement for evaluating attitudes toward alcohol consumption and, for the first time, operationalizing of the independent variables based on rational choice theory according to alcohol consumption are among the theoretical achievements of this research.
    Keywords: Rational Choice, Alcohol Use, attitude, Social Deviance, students
  • Hamidreza Jalaeipour, Bahman Bayangani * Pages 539-573
    The purpose of this study was critical understanding of economic consequences of emergence and development of border market from the view point of perception, interpretation and experience of the people. In fact, cross-border market in Kurdish regions has developed after the changes happened in Iraq in last decades. Hence, the study of the consequences of emergence and development of these types of markets is important from sociological point of view. This study, in theoretical section has its roots in theoretical perspective of theorists such as Bourdieu, Simmel, Polanyi, and Sandels and also in methodological section, critical ethnography method is used. The research context was Baneh Border Market that data were collected with the method of theoretical sampling, and interview, dialogue, focus group and documentary analysis. The findings presented using with method of open and axial coding method in two levels; descriptive and analytical. In descriptive level, research findings categorized in two axial categories of history of trade and border market in Baneh as well as growth and expansion of business and consumer spaces. In analytical level, research findings have also shown that most important consequences of border and trade market are servicization of society, increase of immigration, hegemonaization of money, undermine of the traditional modes of production, undermine of middle class, emergence of new-money wealthy merchants, increasing economic inequality and the commodification of space. In the end, the relationship of the results of the study with literature and theoretical perspective discussed and analyzed.
    This article is an attempt to critical understands of economic consequence of emergence and development of border market from the point of view perception, interpretation and experience of the people. The reality is that cross-border market in Kurdish regions has development after Iraq changes in last decades. Hence, the study of the consequence of emergence and development of these markets is important in term of sociological approach. This study, in theoretical section used from theoretical perspective of theorists such as Bourdieu, Simmel, Polanyi, and sandels and also in methodological section, critical ethnography used. Society research was Baneh border market that with the method of theoretical sampling, sixty-five of person selected and interviewed. Also Findings with method of open and axial coding in two levels, descriptive and analytical, presented. In descriptive level, research findings categorized in two axial categories of history of trade and border market in Baneh as well as growth and expansion of business and consumer spaces. Also, In analytical section, findings research have shown that most important consequences of border and trade market are servicization of society, increase of immigration, hegemonaization of money, undermine of the traditional modes of production, undermine of middle class, increasing economic inequality and the commodification of space. In the End, relationship of the results of the study with literature and theoretical perspective discussed and analyzed.
    Keywords: Neoliberalism, Market, Border Trade, Critical Ethnography, Economic Consequences, Kurdish Regions, Baneh Border Market
  • Hosin Behravan, Hosin Behravan, Kamal Ojaghloo * Pages 575-592
    The aim of this study is to produce a theory of action with emphasis on the VAT tax and to discover the underlying condition, the causal factors and interventions that affect this action. The method of underlying theory was used. And using purposive sampling, depth interviews were conducted with 51 participants. The findings show that deinstitutionalization of VAT is of category or central core. VAT practicing barriers include the lack of acceptance of VAT, negative attitude toward VAT as a result of attributing negative consequences to its enforcement, the illegitimacy of the tax institution, perceived-unfair tax practices, inefficient system of social control, mutual social distrust. Furthermore, the continual underdevelopment is a consequence of tax deinstitutionalization.
    Keywords: tax deinstitutionalization, the illegitimacy of the tax, perceived unfair tax practices, inefficient system of social control, social distrust, continual underdevelopment
  • Mehradad Tavakolirad *, Gholamreza Ghaffary Pages 593-615
    people can make their time happier by telling jokes. Jokes can be a part of humor and oral facetiae of the common literature of Iran that emerges in different ways. Some jokes which have a happy aspect, positive function in various fields so they are as constructive ingredient and some that have negative reflection bring destruction effects. This a focuses on the negative consequences of black jokes a qualitative approach to investigate its consequences. The aim of this stuady is analyzing in this article we use a and explaining the various aspects of the concept of jokes the Venice its evolution in the concept of literary history of Iran's will be discussed accurate of black jokes. Through this a good analysis of the jokes from the perspective of the study population samples that was situated is offered in Gilan province. The results show that there are numerous consequences in Black jokes. It consequences on emerges various aspects of psychological, social, cultural and political. These effects can greatly disrupt cohesiveness within a society.
    Keywords: Jokes, Happiness, interactions, the type of jokes, effects, consequences of black jokes
  • Ali Ruhani *, Masoud Anbarlou Pages 617-640
    During some decades ago, Iran hosted much more Afghan refugees. Different researches, content analyses of speeches, legislatives interviews and different social news show that negative emotions toward Afghans exist among some part of people and legislatives, so that they recognize Afghans as criminals. Therefore, the purpose of this study was Social construction of these negative emotions formations. In this way, by usages of qualitative method and grounded theory and by theoretical sampling, deep interviews have done with a group of Shirazi citizens who has negative emotions toward afghan refugees and data have analyzed by open, axial and selective coding. Research findings include 23 main categories, 54 secondary categories and 289 concepts. In sum up, these categories presented in one final category of “construction of rape and attack phobia”. In this way, social processes leading to negative emotions formations in participants analyzed and narrated. Also, paradigmatic model depicted and substantive and micro level theory from negative emotions formations from ascribed crimes to Afghan presented.
    Keywords: negative emotions, crime, migration, Grounded theory, Afghan residents in Shiraz
  • Fardin Mohammadi *, Hosain Mohammadi Pages 641-662
    The evidence suggests that emotional relationship with the opposite sex has been extended and a large group of juvenile's have experienced social relationships with the opposite sex. The basic problem of study is that how juveniles experienced consequences the relationship with the opposite sex on live? And are consequences the relationship with the opposite sex different or similarity among male and female juveniles? So the present study attempts to explore consequences of relationship with the opposite sex among juveniles of Mashhad city. For this purpose, the constructive interpretation approach, Ethnography method and in-depth interviews were used. Purposeful sampling was used to select participants and Theoretical saturation was used to determine the sample size. The research results indicate that juveniles experiences consequences of relationship with the opposite sex in various forms such as educational problems, conflicts mental space, emotional pleasure - sexual habits - seeking diversity, the desire to abstraction and reflexivity. And some consequences are different among male and female juveniles. Experience different and contradictory consequences of relationship with the opposite sex for male and female juveniles caused that they Reflecte their relationship based on experience and information from it and applayed new strategies. The strategies are different in male and female juveniles
    Keywords: The relationship with the opposite sex, Experience of juveniles, Discovery of consequences, Comparison of consequency, Thematic Analysis
  • Manouchehr Reshadi *, Bizhan Zareh, Parvaneh Danesh Page 663
    This article aims to sociological explain of fear of crime in the province of Hamedan. At the regional level the cities are the unit of analysis and we have tried to explain the fear of crime in these cities with emphasis on the level of development. Independent variables included in the micro-level social disorganization, social capital and social control. The population consists of all heads of households living in these cities and of those, 800 households is selected as the sample by quota sampling method. The method used was survey and all data gathered by questionnaire. To establish a logical connection between development and the fear of crime Smelser's theory is used. According to this theory development processes in the Third World societies leads to a kind of anomie or social turmoil. In examining this mess of indicators such as social disorganization, lack of social control and lack of social capital is used. The results show that there is a significant relations between level of development of municipalities of the province and the fear of crime in the cities. At the micro level there is a significant relationship between fear of crime and social control, social disorganization and social capital.
    Keywords: development, fear of crime, social disorganization, social control, institutional trust