فهرست مطالب

اسلام و مطالعات اجتماعی - سال چهارم شماره 2 (پاییز 1395)
  • سال چهارم شماره 2 (پاییز 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/08/30
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمود ملکی راد* صفحات 6-32
    جامعه پذیری فرایندی است که فرد در طی آن، افکار، معتقدات، ارزش ها، الگوها و معیارهای فرهنگ جامعه خود را یاد می گیرد. جامعه پذیری، موضوعی میان رشته ای است که در حوزه های مختلف کاربرد دارد. یکی از حوزه های کاربرد آن، حوزه دین است. جامعه پذیری دینی نیز فرایندی است که افراد یک جامعه، با باورها، اعمال، وظایف، آیین ها، مراسم، مناسک، ارزش ها، هنجارها و نمادهای دینی جامعه خود آشنا می شوند و آنها را فرا می گیرند و موجب انتقال فرهنگ دینی از نسلی به نسل دیگر می شوند.
    برای جامعه پذیری مهدوی به عنوان زیرمجموعه جامعه پذیری دینی نیز لازم است زمینه هایی به وجود آید تا افراد باورها، ارزش ها و نمادهای اندیشه مهدوی را فرا گیرند و موجب انتقال آنها از نسلی به نسل دیگر شوند.
    در این تحقیق با هدف استقرار اندیشه مهدویت و نشان دادن راه های انتقال آن از نسلی به نسل دیگر و چگونگی جامعه پذیری مهدویت، بحث و گفت وگو شده است.
    مهم ترین یافته های تحقیق، بررسی اشکال جامعه پذیری مهدوی است که ممکن است به دو شکل: یادگیری و انتقال مستقیم، آشکار و رسمی و یادگیری و انتقال غیرمستقیم و غیررسمی صورت گیرد. همچنین بررسی عواملی که در جامعه پذیری مهدوی نقش دارند و عبارتند از: نهاد خانواده، نهاد تعلیم، نهاد رسانه، نهاد دین و مذهب.
    کلیدواژگان: جامعه پذیری، مهدویت، اشکال جامعه پذیری، عوامل جامعه پذیری
  • سید میر صالح حسینی جبلی* صفحات 33-55
    منجی گرایی یکی از وجوه مشترک ادیان توحیدی و از جمله پدیده های معنوی است که در ادیان مختلف وجود دارد. مصادیق منجی در میان پیروان ادیان، گوناگون است. مسلمانان، نجات جوامع بشری را در ظهور حضرت مهدی(ع) می دانند و با توسل به آن حضرت، در زمینه سازی برای ظهور جامعه مهدوی تلاش می کنند. در مسیحیت نیز، نجات جامعه بشری را در ظهور حضرت عیسی(ع) دانسته اند. در این میان، عده ایی از منجی گرایی مهدوی گریزان بوده و کسب درآمد و قدرت خود را در گرو ایجاد زمینه های کاذب معنویت گرایانه می دانند. شناخت عوامل بازدارنده مهدویت گرایی از دیدگاه اسلامی، از دغدغه های اصلی این پژوهش است. این مهم، با روش تحلیل ثانوی بر داده های نقلی که برگرفته از قرآن و حدیث است، انجام می شود. عواملی مانند: «خود» فردی، شیاطین، سحر، کسب پول و تنوع طلبی در معنویت گرایی، سبب جلوگیری از گسترش منجی گرایی مهدوی(ع) می گردد و چگونگی کنترل این عوامل از یافته های نوآورانه این تحقیق است.
    کلیدواژگان: منجی گرایی مهدوی، موعود گرایی، عوامل بازدارنده منجی گرایی
  • فرج الله میرعرب* صفحات 56-79
    جامعه بشری، هر روز از پیوندهای انسانی و محبت آمیز دورتر می شود و به فشارهای قانونی و دوربین های کنترلی نیازمندتر می گردد! این روند قابل ادامه دادن نیست. انسان باید بر اساس فطریات خود زندگی کند و بر اساس برنامه خلقت خود با دیگران ارتباط برقرار کند. نوشتار حاضر به شیوه اسنادی تحلیلی، در پی ارائه راه کاری قرآنی برای رفع این مساله است. از نظر قرآن، تنها دیدن انسان، خطایی راهبردی از سوی انسان در تعامل با خود و نشان از فراموش کردن خود است. خداوند، او را زوج دیده و زوجین را از «نفس واحده» آفریده و اهمیت دادن به «رابطه ارحامی» را لازم شمرده و روابط انسانی را در این قالب طراحی کرده است. با این نگاه، تشکیل خانواده آغاز راه برای یکی شدن و آموزش زیستن در اجتماع بشری و تمرین وفاق با دیگران است. ندیدن رابطه انسان ها در قالب خانواده، نابودن کردن پیوندهای طبیعی و فطری انسان است و نیازمند شدن به جبر برای ایجاد وفاق است. با این نگاه، همبستگی اخلاقی و احساس وظیفه، بیش از خواست و نیاز جنسی در روابط زن و مرد اهمیت می یابد تا محیط مساعدی برای رشد جسمانی و اعتلای معنوی و اخلاقی فرزندان شان فراهم آید و آنان زندگی متوافق و همگرا را در جامعه خانواده تجربه کنند. وفاقی که در جامعه کوچک خانواده تجربه می شود، بهترین زمینه رسیدن به وفاق اجتماعی درونی است. در چنین جامعه ای، سخن گفتن از بنی آدم اعضای یک پیکرند، معنا دارد و پیوندهای اجتماعی با برداشته شدن اجبار قانونی، قابل تداوم است.
    کلیدواژگان: قرآن، خانواده، جامعه، وفاق خانواده، وفاق اجتماعی
  • کریم خان محمدی، علی اکبر شاملی صفحات 80-103
    ورود شبکه های اجتماعی سایبری، به ویژه، شبکه های اجتماعی بر پایه موبایل؛ همچون واتس آپ، با آسیب هایی همراه بوده که یکی از این آسیب ها، تهدید حریم خصوصی کاربران است. در این گونه شبکه ها، حریم خصوصی کاربر، از سه جهت، یعنی: در مقابل کاربران دیگر، در مقابل گردانندگان این شبکه ها و در برابر دولت ها در معرض تهدید قرار می گیرد. این مقاله، به روش تحلیلی توصیفی، و با استناد به متون اصیل دینی، ضمن استخراج اصول اخلاقی مرتبط با «حریم خصوصی»، مانند: استیذان، ستاریت، رازداری، عدم تجسس، اصل انعکاس و همچنین پرهیز از ظلم، پرهیز از سرقت، پرهیز از آزار دیگران، این اصول را نسبت به اطلاعات مکنون در فضای مجازی جاری دانسته و نتیجه می گیرد: دولت ها در مواجهه با دو اصل اخلاقی، یعنی؛ حفظ امنیت کاربران و حفظ حریم خصوصی آنان- تا جایی که امکان دارد- باید با ترویج اصول اخلاقی و تاسیس شبکه های ملی، زمینه های حفظ حریم خصوصی شهروندان را تامین نموده و از بهره گیری از اطلاعات کاربران برعلیه خودشان، پرهیز کنند.
    کلیدواژگان: اخلاق، حریم خصوصی، شبکه های اجتماعی، فضای سایبر، واتس آپ
  • شمس الله مریجی، حکیمه احسانی صفحات 104-132
    رسانه های نوین همچون ماهواره، در عصر کنونی با پوشش جهانی و برنامه ریزی هدفمند، سعی دارند تا با نفوذ در تمامی ابعاد زندگی فردی و اجتماعی بشر، فرهنگ و ارزش های غربی را در قالب های متنوع، به تدریج و البته بدون مقاومت، جایگزین هویت واقعی مخاطبان خود کنند. پیام های بازرگانی، گونه ای از این قالب های رسانه ای و تاثیرگذار است که سوای از هدف نهایی تغییرات ارزشی، با تغییر نگرش و تاثیر بر توده ها به ویژه خانواده ها، بسترهای فرهنگی لازم را برای تامین منافع مادی نیز فراهم می کند.
    از یک سو، نیاز روزافزون تولیدکنندگان کالا و خدمات به یافتن بازارهای جدید با بهره گیری از همه ظرفیت های رسانه و از سویی دیگر، خانواده ها و به ویژه زوجین که رکن اصلی خانواده بوده و همواره نیازمند شناخت، راهنمایی و کسب تجربه برای رفع نیازهای خود می باشند، سبب توجه و اهمیت تبلیغ محصولات بازرگانی شده است. در این میان، راهنمایی های کاذب این تبلیغات، برای زوجین، بسیار مخاطره انگیز شده و سبب پدیدآمدن آسیب های متعدد در عرصه خانواده و ارتباط زوجین شده است. مقاله حاضر تلاش می کند تا با روش اسنادی و نیز تکیه به تحلیل محتوای برخی از پیام های بازرگانی، به بازخوانی این تاثیرات و آسیب ها بپردازد.
    از مهم ترین این تاثیرات می توان به: تغییر سبک زندگی، تضعیف بنیان خانواده، عدم مسئولیت پذیری، کاهش ارتباط عاطفی، ترویج روحیه خیانت زوجین، ایجاد بیماری های روانی، اشاعه فساد اخلاقی و بی بندوباری و نیز ضررهای مالی اشاره کرد.
    کلیدواژگان: زوجین، ماهواره، پیام های بازرگانی، تبلیغات ماهوار ه ای، روابط میان فردی
  • داود رحیمی سجاسی، مختار مولایی توتا خانه صفحات 133-158
    مسئله تحقیق این است که کاربران شبکه اجتماعی کلوب، از میان انواع خودها، چگونه خودشان را در کلوب معرفی و اظهار می کنند. بنیان نظری این تحقیق، به بررسی آراء اندیشمندان در حوزه کنش متقابل نمادین، خود و معرفی خود پرداخته است. جامعه آماری پژوهش، شامل همه کاربران فعال و جوان سایت «کلوب دات کام» است. نمونه گیری این تحقیق از نوع در دسترس و با تعداد نمونه 370 نفر انجام گرفت. روش این پژوهش، از نوع پیمایشی و به صورت آنلاین و ابزار اصلی گردآوری اطلاعات، پرسش نامه است که پس از انجام پیش آزمون روایی و پایایی آن تایید گردیده است و علاوه بر پرسش نامه، مشاهده پروفایل کاربران نیز به عنوان راه دوم ابزار گردآوری اطلاعات، بررسی گردید. در این پژوهش، برای داوری تجربی از آزمون های توصیفی و استنباطی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد، کاربران برای معرفی خودشان، خود را شخصی موفق، نخبه، مثبت و توانمند معرفی می کنند و همچنین خود را کمتر شخص غیر مذهبی و مخالف نظام حاکم معرفی کرده اند. نتایج تبیینی، حاکی از آن است که میان جنسیت و نحوه خوداظهاری تفاوت معناداری وجود دارد. مشاهده پروفایل کاربران نیز نشان داد که کاربران در معرفی خود سعی می کنند خودی مثبت، آرمان گرایانه و کمال خواه معرفی کنند که شاید به دور از واقع باشد و بر اساس نظریه گافمن به نوعی، نقش بازی می کنند.
    کلیدواژگان: پیمایش آنلاین، خوداظهاری، کلوب دات کام، کنش متقابل نمادین، گافمن
|
  • Mahmoud Malekirad * Pages 6-32
    Socialization is a process by which a person learns thoughts, beliefs, values, patterns and criteria of his/ her society. Socialization is an interdisciplinary subject that has applications in different fields. One of his applications is the real of religion. Religious socialization too is a process by which members of society are become familiarized with and learn religious beliefs, practices, duties, rites, ceremonies, rituals, values, norms and symbols of their society and cause transmission of religious culture from one generation to the other generation.
    The aim of this research is to establish Mahdiship doctrine and show its transmission ways from one generation to the other.
    The main findings of the study are types of Mahdiship socialization that can have two kinds: direct, evident and formal learning and transmission, and indirect and informal learning and transmission. The other findings of the research are elements contributing in Mahdiship socialization that are the family institution, the education institution, the media institution, and the religion institution.
    Keywords: socialization, Mahdiship, socialization types, socialization factors
  • Seyyed Mirsaleh Hosseini Jebelli * Pages 33-55
    Saviorism is one of the shared aspects of Monotheistic religions and among the spiritual phenomena that exists in different faiths. Instances of Savior is different among religions followers. Muslims see the salvation of human societies in the appearance of Imam Mahdi and with supplication to him, try in laying the groundwork for the emergence of the Mahdian community. In Christianity too, the salvation of human society is known to be in the Second Coming of Jesus Christ. In the meantime, some people deny Mahdian saviorism and see their gaining money and power in false spiritual contexts. Understanding factors inhibiting Mahdiship from an Islamic view is among the main concerns of this research. Applying the secondary analysis method on scriptural data obtained from Quran and the Islamic tradition, the researcher does this task. Factors like personal "self," devils, witchcraft, making money and variety-seeking in spiritualism cause prevention of Mahdian saviorism. How to control these factors is one of the innovative findings of this paper.
    Keywords: Mahdian saviorism, messianism, saviorism prohibiting factors
  • Farajollah Mirarab * Pages 56-79
    Increasingly, the human society is taking some distance from human and kind relationships and approaching legal forces and surveillance. It cannot continue this trend. Humankind must live by his innate qualities and has the relationship with others based on his creation plan. With an archival analytical method, this paper seeks to provide some Quranic solutions to that problem. In the view of Quran, seeing only the self is a strategic mistake by humankind interacting with the self and is a symptom of forgetting the self. God has considered humanity in pairs, created couples from a 'single person,' deemed caring of family relationship necessary and designed human relations in this framework. From this view, forming a family is the starting point to be united and is learning about living in human society and practice of agreement with others. Not regarding human's relationships in the form of family is destroying natural and innate human relationships and leads to the necessity of coercion for achieving consensus. In this view, ethical integration and assuming obligation become more important than sexual passion and need in the woman and man relationships so that a favorable environment for physical development and spiritual and ethical promotion of children will exist and they will experience a consensual and convergent life in the family society. A consensus encountered in the small family community is the best context for internal social consensus. In that society, talking about "humans are organs of one body" makes sense, and with alleviating legal coercion, social relationships can be sustainable.
    Keywords: Quran, family, society, family consensus, social consensus
  • Karim Khan Muhammadi, Aliakbar Shameli Pages 80-103
    Entering cyber social networks particularly mobile-based social networks, for example, WhatsApp has accompanied with some damages, and one of these damages is threatening user's privacy. In this kind of systems, user's privacy exposes to threat from three directions: from other users, from the network's managers, and from governments. This paper, with an analytical, descriptive method and referencing to original religious scriptures, derives ethical principles related to 'privacy,' such as obtaining permission, being camouflage for, keeping secrets, not prying, the reflection principle and avoiding oppression, avoiding theft and keeping away from harassing others. It applies these principles to data latent in the virtual environment. It concludes that governments facing two ethical principles of ensuring user's security and protecting their privacy must lay the ground for protecting user's privacy -to the possible extent- by promoting ethical principles and by establishing national networks, and avoid using their information against them.
    Keywords: ethics, Privacy, Social Networks, Cyber Environment, Whatsapp
  • Shamsollah Mariji, Hakime Ehsani Pages 104-132
    Nowadays, modern media for example satellite TVs with a global coverage and purposeful planning, try to replace their audience's real Identities with western culture and values by penetrating into all aspects of personal and social human life. They do this work with a broad range of formats, gradually and of course without resistance. Commercial Ads are one of these influential media formats that beside the ultimate purpose of altering values, provide by changing attitudes and affecting masses, particularly families, required cultural contexts for the provision of material interests.
    On the one hand, goods and services provider's increasing demand to find new markets with the utilization of all media capacities and on the other hand, families and especially couples that are main pillars of families, are always in need of learning, guidance and gaining experience for satisficing their needs. These two side's needs have brought about attention to and an importance of commercial product's promotion. In the meantime, these ad's false guidance has become very dangerous for couples and caused numerous damages in the realm of family and couple's communication. The present paper tries with an archival method and with an emphasis on content analysis of some commercial ads, study some of these influences and damages.
    Some of the most important of these effects include the change in lifestyle, weakening family base, lack of responsibility, the decrease in the emotional relationship, promotion of marital infidelity, causing mental illnesses, spreading immorality and promiscuity and financial losses.
    Keywords: Couples, Satellite TV, Commercial Ads, Satellite TV Promotions, Interpersonal Relationships
  • Davood Rahimisojasi, Mokhtar Molaei Totakhaneh Pages 133-158
    The research problem of this paper is how 'Cloob' social network users, among types of selves, introduce and disclose themselves in it. The theoretical foundation of this research has studied scholar's ideas in the fields of symbolic interaction, self, and self-presentation. The statistical population consists of all young active users of 'cloob.com.' Its sampling procedure was convenience sampling, and it did with 370 persons. The research method is the online survey, and the main data collection tool is a questionnaire that its validity and reliability confirmed by doing a pretest. In addition to the questionnaire, observation of user's profiles used as a second data collection tool. For empirical judgment, the paper has used descriptive and inferential statistical tests. The research findings show that users present themselves as successful, elite, positive and skillful persons and rarely introduce themselves as irreligious and as opposition to the political system. Explanatory findings reveal that there is a significant difference between gender and the way of self-disclosure. Observation of user's profiles also showed that they try to present themselves as positive, idealist and perfectionist, which can be far from reality and according to Goffman, they play roles somehow.