فهرست مطالب

پژوهشنامه بازرگانی - پیاپی 81 (زمستان 1395)
  • پیاپی 81 (زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/28
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مقاله پژوهشی
  • فرهاد خداداد کاشی، سمانه نورانی آزاد*، مرضیه اسحاقی گرجی صفحات 1-30
    در این مقاله ضمن معرفی روش های ساختاری و غیرساختاری اندازه گیری قدرت انحصاری، تلاش می شود اندازه قدرت انحصاری در بازارهای صنعتی ایران براساس روش غیرساختاری ارزیابی شود. برای تحقق این هدف از داده های خام 131صنعت کد چهاررقمی ISIC طی سال های 1386- 1375 استفاده شده است. نتایج پژوهش موید آن است که درصد بالایی از صنایع ایران دارای تمرکز متوسط به بالا می باشند. همچنین اندازه ی موانع ورود برای درصد قابل توجهی از صنایع بسیار بالا است. از طرفی صنایع ایران از صرفه های مقیاس برخوردار نمی باشند. علاوه براین نتایج پژوهش با استفاده از رویکرد پانزار- راس دلالت بر آن دارد که بازارهای صنعتی ایران رقابتی نمی باشند.
    کلیدواژگان: قدرت بازاری، آماره H، تمرکز، صرفه مقیاس، شدت مضار هزینه ای
  • ابوالفضل شاه آبادی*، محمدکاظم نظیری، مرتضی نعمتی صفحات 31-56
    توزیع درآمد چگونگی سهم افراد جامعه از درآمدملی و درجه نابرابری موجود بین افراد جامعه را توصیف می کند. زیرا افزایش نابرابری موجب افزایش قدرت خرید اقشار پردرآمد و افزایش تقاضای کالاهای باکشش مصرفی که عمدتا لوکس وارداتی هستند، می گردد باعث تغییر در ترکیب کالاهای مصرفی داخلی و وارداتی می گردد. لذا مطالعه حاضر به بررسی تاثیر نابرابری درآمد برواردات کالاهای مصرفی ایران طی دوره 1391-1348می پردازد. مدل شناسایی شده با استفاده از روش خود رگرسیون برداری(VAR) برآورد می شود. نتایج تخمین نشان می دهد نرخ ارز واقعی اثری منفی و بیشترین تاثیر را بر واردات کالاهای مصرفی داشته است. تولید ناخالص داخلی نیز دارای تاثیری مثبت و معنادار بر واردات کالاهای مصرفی بوده است و همچنین متغیر نابرابری درآمدی دارای تاثیری مثبت بر واردات کالاهای مصرفی بوده است. در واقع با کاهش نابرابری درآمدی و بهبود وضعیت توزیع درآمد، تمایل به استفاده از کالاهای مصرفی تولید داخل، افزایش و از میزان واردات کالاهای مصرفی کاسته خواهد شد.
    کلیدواژگان: نابرابری درآمد، تقاضای واردات کالاهای مصرفی، نرخ ارز واقعی، اقتصاد ایران
  • سید بهزاد پورسید ، سید محمدرضا حسینی*، لیلا سهرابی صفحات 57-96
    حاکمیت شرکتی، پاسخی به مسئله بنگاه است که به دلیل تفکیک بین مالکیت و کنترل در شرکت های سهامی بوجود می آید. کشورهای مختلف در قوانین حاکم بر شرکت های سهامی، تدابیر گوناگونی جهت حل مسئله بنگاه ندیشیده اند. شاخص حمایت از سهام دارن خرد بانک جهانی، وضعیت نظام های حقوقی حاکمیت شرکتی کشورهای مختلف را با تاکید بر حمایت از سهام داران خرد اندازه گیری می کند. در سال 2015، مولفه های جدیدی شامل حقوق سهام داران، گستره قدرت حاکمیت و گستره شفافیت شرکت به این شاخص اضافه شد. مطالعات تجربی، گویای رابطه مثبت بین قواعد حاکمیت شرکتی و متغیرهای اقتصادی است.
    هدف از انجام این تحقیق شناسایی راهکارهای حقوقی بهبود نظام حاکمیت شرکتی ایران با توجه به شاخص حمایت از سهام داران خرد بانک جهانی، است. پاسخ به این پرسش با استفاده از منابع کتابخانه ای و بررسی قوانین و مقررات حاکم بر این حوزه یافت خواهد شد. نتایج مطالعه نشان می دهد که راهبردهای موجود برای بهبود وضعیت حمایت حقوقی از سهام داران خرد در حقوق ایران در مجموع در سه دسته کلی قابل جمع بندی هستند. نخست اصلاح برداشت پاسخ دهندگان به پرسشنامه های بانک جهانی در مورد این شاخص است راهبرد دوم در قالب اصلاح مقررات حاکم بر شرکت های ثبت شده در بورس، میسر می شود. راهبرد سوم، اصلاح قوانین حاکم بر موضوع مانند مواد مرتبط در لایحه اصلاحی قانون تجارت، موادی از قانون آیین دادرسی مدنی و سایر موارد است. در نهایت پیشنهاد می شود اصلاحات حقوقی در قالب قانون مستقلی با عنوان »قانون حاکمیت شرکتی» به تصویب برسد.
    کلیدواژگان: حاکمیت شرکتی، حقوق و اقتصاد، شاخص سهولت کسب و کار بانک جهانی، حمایت از سهام داران خرد
  • کیومرث شهبازی *، سکینه جعفری صفحات 97-124
    این مقاله، تاثیر افزایش صادرات غیرنفتی بر شدت انرژی در منتخبی از کشورهای عضو اوپک را با استفاده از مدل رگرسیون انتقال ملایم تابلویی (PSTR) به عنوان یکی از برجسته ترین مدل های تغییر رژیمی، طی دوره زمانی 1995 تا 2012 مورد بررسی قرار داده است. بدین منظور، از متغیر صادرات غیرنفتی به عنوان متغیر انتقال استفاده شده است. نتایج آزمون های خطی بودن وجود رابطه غیرخطی میان متغیرهای مورد مطالعه را به وضوح نشان می دهد، به علاوه نبود رابطه غیرخطی باقیمانده لحاظ نمودن یک تابع انتقال با یک پارامتر آستانه ای که نشان دهنده یک مدل دو رژیمی است را توجیه می نماید. در این مطالعه پارامتر شیب معادل 1681/21 و حد آستانه ای 4715/8 می باشد. صادرات در رژیم اول اثر منفی بر شدت انرژی دارد و با عبور از حد آستانه ای و ورود به رژیم دوم از تاثیر منفی آن کاسته می شود. بنابراین، افزایش صادرات شدت انرژی در این کشورها را کاهش می دهد.
    کلیدواژگان: شدت انرژی، صادرات، تاثیر آستانه ای
  • محمد تقی زاده انصاری* صفحات 125-148
    مشارکت فراپاسیفیک یا توافق تجارت آزاد فراپاسیفیک فراتر از تاثیرات اقتصادیش پیامدهای مهم ژئوپلیتیکی در منطقه آسیا پاسیفیک دارد. این توافق تجارت آزاد مولفه ای مهم از استراتژی بازگشت ایالات متحده به آسیا پاسیفیک است که ذیل عنوان محوری برای آسیا مطرح می شود. بر این اساس در معادلات منطقه ای آسیا پاسیفیک اهمیت ژئوپلیتیکی توافق تجارت آزاد آسیا بیش از اهمیت اقتصادی آن است. در واقع رشد چشمگیر اقتصادی چین در طول بیش از سه دهه گذشته پیامدهایی برای موضع مسلط ایالات متحده در امور منطقه ای آسیا پاسیفیک داشته است، بطوریکه توان و نفوذ فزاینده اقتصادی چین به چالشی برای موضع ایالات متحده در تسلط بر امور اقتصاد سیاسی منطقه ای آسیا پاسیفیک تبدیل شده است. در این راستا این سوال مطرح است که هدف ژئوپلیتیکی ایالات متحده از ایفای نقشی فعال در گسترش توافق تجارت آزاد فراپاسیفیک چیست؟ در پاسخ به این پرسش فرضیه این مقاله آن است که نفوذ فزاینده تجاری چین در حوزه آسیا پاسیفیک متغییر تعیین کننده ژئوپولیتیکی است که سبب شده است ایالات متحده نقش فعالی در گسترش و نهایی شدن توافق تجارت آزاد فراپاسیفیک بازی کند. به عبارتی افزایش نفوذ اقتصادی چین، متغییر تعیین کننده ژئوپلیتیکی است که سبب شده است ایالات متحده نقشی فعال در مشارکت و گسترش توافق تجارت آزاد فراپاسیفیک ایفا کند. هدف این پژوهش تبیین رابطه این متغییرها است، متغییرهایی که ما را یاری می کنند که تقلای ژئوپلیتیکی آمریکا را در شکل توافق تجارت آزاد فرا پاسیفیک در مواجه با افزایش نفوذ اقتصادی چین توضیح دهیم.
    کلیدواژگان: رشد چین، توافق تجارت آزاد فراپاسیفیک، ایالات متحده، بازموازنه، ثبات هژمونیک
  • هاشم کلانتری*، ابراهیم علی رازینی صفحات 149-180
    در حال حاضر، علیرغم وجود منافع اجتماعی حمل ونقل ریلی از جمله ایمنی بالا و مصرف سوخت و آلایندگی کمتر ، سهم این شیوه در حمل زمینی بار داخلی کشور کمتر از ده درصد می باشد. یکی از دلایل این امر حاکم بودن نگرش دولتی و عدم بکارگیری مناسب روش های بازار یابی و مدیریت بازار می باشد. بطوریکه بر شناسایی و تمرکز بر بازارهای هدف کمتر توجه شده ودر نتیجه از ظرفیتهای شبکه ریلی بطور کامل استفاده نمی شود. مقاله حاضر در پی آن است تا با شناسایی معیارهای مناسب برای تعیین بازارهای هدف و رتبه بندی این بازارها از لحاظ جغرافیایی و گروه های کالایی یعنی معدنی ،فولادی، نفتی، ساختمانی، کشاورزی اقدام نموده تا تصمیم گیران را در جهت هدف گذاری و مدیریت بازار حمل ونقل ریلی یاری نماید. نخست با استفاده از مطالعات پیشین در خصوص برآورد تقاضای بار ریلی برای سال 1398،تعداد 121 گزینه و تعداد چهار معیار مستقل یعنی انبوه بودن بار، فاصله حمل، تعرفه حمل و دسترسی انتخاب شدند و سپس با تشکیل ماتریس تصمیم، رتبه بندی با استفاده از روش آنتروپی و SAW صورت پذیرفت. ضمنا از این 121 مسیر ،37 شهرستان مبادی بار را تشکیل می دهند که دوازده نقطه اول یعنی به ترتیب سیرجان ، بندر ماهشهر، اردکان، بندرعباس، بافق، خواف، مبارکه، چادرملو، تهران، اصفهان، ری و اهواز جمعا با 72 میلیون تن بار بیش از 80 درصد بازارهای بالقوه حمل ونقل ریلی را تشکیل خواهند داد. و بقیه 25 نقطه کمتر از 20 درصد بازارهای بالقوه حمل ونقل ریلی خواهند بود.
    کلیدواژگان: رتبه بندی بازارهای هدف، سهم حمل ونقل ریلی، تصمیم گیری چند معیاره
  • مرتضی صالحی سربیژن*، محسن سیاح مرکبی صفحات 181-203
    یکی از مسائل مهم در مدیریت زنجیره ی تامین،ارزیابی و انتخاب تامین کنندگان کارا است و بیشتر از آنکه به شاخص هزینه وابسته باشد به دامنه ی گسترده از شاخص های کمی و کیفی بستگی دارد. رویکردهای وسیعی از تصمیم گیری چند معیاره برای انتخاب تامین کنندگان وجود دارد که تحلیل پوششی داده ها یکی از پرکاربردترین آنها می باشد. از طرفی با در نظر گرفتن شرایط عدم قطعیت در دنیای واقعی، مسئله ارزیابی و انتخاب تامین کنندگان به یک مسئله تصمیم گیری پیچیده تبدیل می شود. تئوری اعداد خاکستری یکی از تئوری هایی است که برای مواجهه با شرایط عدم قطعیت به کار می رود. در این تحقیق به منظور دسترسی به نتایج واقعی در زمینه ارزیابی و انتخاب تامین کنندگان کارا یک مدل توسعه یافته به منظور تحلیل پوششی داده های خاکستری ارائه می گردد که با اعمال ارجحیت های تصمیم گیرندگان درباره ورودی ها و خروجی ها حاصل می شود.
    کلیدواژگان: تحلیل پوششی داده ها، تامین کنندگان کارا، عدم قطعیت، تئوری اعداد خاکستری
|
  • Farhad Khodadad Kashi, Samaneh Noraniazad *, Marzieh Eshaghi Gorji Pages 1-30
    The main purposes of this article are introducing structural and non-structural methods of measuring monopoly power. Moreover, in this study sought to investigate the extent of monopoly power by using Panzer- Rosse non-structural approach. To meet this ends the data of 131 Iran’s 4-digit industries over the period of 1996-2007 were used. Results indicate that more industries in Iran had higher concentration than average and the extent of entry barriers were very high. Also, in Iran’s industries economies of scale were not exploited. In addition, the results of Panzar- Rosse model showed that Iran’s industries market structure were not competitive.
    Keywords: Market Power, H, Statistic, Concentration, Economies of Scale, Cost Disadvantage of Ratio
  • Abolfazl Shahabadi *, Mohammadikazem Naziri Pages 31-56
    Income distribution describes how people share of national income and degree of inequality between people in society. Increasing income inequality leads to change in the composition of domestic and imported consumption goods. Because inequality increases will be increase the purchasing power of the rich and to increase the demand for consumption goods with high elasticity that is mainly imported luxury. Therefore this study investigated the effects of income inequality on Iranian imports of consumption goods during the period of 1969-2012. In this regard using by vector auto regressive (VAR) approach was examined relationship between imports of consumption goods and GDP, real exchange rate and income inequality. Estimation results show that imports of consumption goods with interruptions has had the most effect on the import of consumption goods. Also the real exchange rate is expected to have reverse relationship with imports of consumption goods. GDP also has a positive and significant effect on imports of consumption goods and variable of income inequality also has a positive effect on imports of consumption goods. In fact, by reducing income inequality and improving the income distribution will be increase tendency of use of consumption goods of domestic product, and will be reduced the amount of imports of consumption goods.
    Keywords: Income Inequality, Demand for Imported Consumption Goods, Real Exchange Rate, Iran's Economy
  • Seyedbehzad Porseyed, Laila Sohrabi, Seyed Mohamadreza Hoseiini * Pages 57-96
    Corporate governance, is a response to agancy problem. Agancy problem is result of separation of ownership and control. Different countries in their laws and regulation, use different method to overcome this problem. World bank’s protecting minority investors, evaluates and compares different legal system in this subject. Before 2015¡ the only components of the disclosure¡ director liability and ease of judicial action against the directors were measured. In 2015¡ new components of shareholder's rights¡ the strength of governance structure and corporate transparency of the company were added to this index.
    The main question of this study is: What legal reforms needed to improve Iran’s corporate governance system using minority investors index. The answers will be given by using library resources and study the rules and regulations governing this area. The results showed that the existing strategies for improving the status of laws and regulations could be categorized in three strategies. The first is reforming the respondent’s interpretation of laws and regulations. The second approach is amending regulations governing listed companies. The last strategy¡ is amending the laws governing the matter (for example commercial code, civil procedure code and etc) by preparation and adoption of the "corporate governance"¡ which is more efficient. Therefore¡ this study suggest parliament to pass a law to improve Iran’s corporate governance system.
    Keywords: corporate governance, law, economics, the World Bank's ease of doing business index, protection of minority shareholders. capital market
  • Kiumars Shahbazi * Pages 97-124
    This paper, investigates the threshold effect of increasing non-oil exports on energy intensity in selected of OPEC member countries for the period of 1995-2012, using panel smooth transition regression (PSTR) model as one of the most prominent regime-switching models. For this end, the non-oil exports variable is used as a transition variable. The linearity test results indicate clearly nonlinear relationship among variables under consideration. Moreover, nonexistence of remaining nonlinearity relationship justifies considering one transition function and one threshold parameter, which shows a two regime model. In this study slope parameter is 21/1681 and threshold value is 8/4715. In the first regime exports has a negative impact on energy intensity and by transition of threshold value and entry to second-regime negative impact has been decreased. Therefore increasing exports decreases energy intensity in this countries.
    Keywords: Energy intensity, Export, Threshold effect
  • Mohammad Taghi Ansari * Pages 125-148
    Beyond its dynamic economic effects, TPP also has powerful geopolitical implications. Centerpieces of United States policy toward Asia—especially East and Southeast Asia—during the Obama presidency have included the “pivot” or “rebalancing” on the security side and seeking Trans-Pacific Partnership as a massive trade agreement on the economic side, from the start, this particular trade pact has been as much about geopolitics as economics that with this pact US conspiracy aimed at the economic containment of the mainland. It is more than just a trade agreement and it represents a large market led by the US. In particular, the TPP will rewrite the rules of regional trade in a way that boosts the economies of the United States and its allies relative to the economy of Washington’s primary geopolitical rival, China. The post-war Asia Pasific regional order built by the United States and its allies now faces its greatest challenge since the end of the Cold War. Then the TPP has the potential to be a game-changer for the United States in Asia.
    Keywords: China Rise, Trans-Pacific Partnership, US, Rebalance, Hegmonic Stability
  • Hashem Kalantari *, Ebrahimali Razini Pages 149-180
    At present time in spite of social benefits of the railway transportation such as high level of safety, low fuel consumption and less air pollution, its share of country domestic land Transport is less than 10 percent . One of the factorsofthis issue is the state-rundominatedapproach and lackof utilizing the proper methodsof marketing and market management attention to the which results in the incomplete usageof the rail network capacities.
    The recent study through identifying the proper criteria attempts to determine and rank the target markets from geographic view and commodity groups like mine, steel, oil, construction materials, agriculture and other groups (small commodities) in order to help the decision makers to manage and put target for the railway transportation market.
    To rank based on the outputs of the previous studies to estimate the rail freight demand for the year 1398, some 121 options as origin and destination together with four independent criteria were as namely massive freight transport distance, tariff rate and degree of accessibility to the cites connected by the rail network were selected .
    Out of these 121 routes, 37 cities are the origins of the freight in which the first 12 ones namely Sirjsn, Bandar-Mahshahr, Ardakan, Bandar-Abbas, Bafgh, Khaf, Mobarakeh, Chadormalu, Tehran, Isfahan, Rey and Ahvaz totally with 72 million tons of freight make more than 80 percent of the rail transport potential market.
    So the rest 25 points would share less than 20 percent of the rail transport potential market.
    Keywords: Marketing in rail transport, ranking the target markets, rail transport share, multi -criteria decision-making
  • Morteza Salehi *, Mohsen Sayyah Pages 181-203
    Evaluation and selection of efficient suppliers is one of the important issues of supply chain management more than dependent the cost index is associated to a wide range of quantitative and qualitative indicators. Many approaches of multiple criteria decision making has to selection of suppliers that Data Envelopment of Analysis (DEA) is one the useful methods. On the other hand, with considering the uncertainty in the real word, evaluation and suppliers selection problem becomes a complex decision problem. Grey theory is one of the theories that used for uncertainty condition. In this study to access real results in evaluation and selection of efficient suppliers, a developed grey data envelopment analysis model is presented that achieve with considering decision makers (DM) preferences about the inputs and outputs.
    Keywords: Data Envelopment of Analysis, Efficient suppliers, uncertainty, Grey theory