فهرست مطالب

گیاه زراعی و تنش های محیطی - سال یکم شماره 1 (بهار و تابستان 1395)
  • سال یکم شماره 1 (بهار و تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/06/18
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمد خرمیان، احمد علی شوشی دزفولی صفحه 1
    شبدربرسیم(Trifolium alexandrinum L.)یکی از گیاهان مهم علوفه ای شمال استان خوزستان است که علاوه برنقش آن در الگوی کشت،‏ مهم ترین ناحیه تولید بذر شبدر برسیم در ایران است. مدیریت آبیاری نقش مهمی در تولیدبذروعلوفه شبدربرسیم دارد. پس برای تعیین مناسب ترین برنامه آبیاری منطبق بر فنولوژی گیاه و تاثیر آن بر عملکرد بذر شبدر برسیم،‏آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 6 تیمار و 3 تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد دزفولدر سال 1390 انجام شد. تیمارهای آبیاری براساس مراحل فنولوژیکی تا زمان حداکثر گل دهی گیاه شبدر برسیم و سپس اعمال آبیاری ها تا رسیدگی دانه بر اساس تبخیر از تشتک کلاس A بودند. نتایج تجزیه آماری نشان داد که تیمارهای آبیاری بر عملکرد بذر و وزن کل ماده خشک علوفه تولیدی شبدر برسیم در سطح 1 درصد معنی دار بودند. نتایج نشان داد که تیمار اعمال تنش خشکی در شروع گل دهی و آبیاری در زمان حداکثر گل دهی و آبیاری براساس80 میلی متر تبخیر از تشتک تبخیر در فاصله زمانی مرحله حداکثر گل دهی تا رسیدگی بذر،‏ مناسب ترین برنامه آبیاری برای دستیابی به حداکثر بذر (1237 کیلوگرم در هکتار) و بالاترین کارایی مصرف آب (348 /0 کیلوگرم بر مترمکعب) در شبدر برسیم،‏ است.
    کلیدواژگان: بذرگیری، کم آبیاری، گیاهان علوفه ای.، شبدر برسیم
  • مریم نوروزی، محمودرضا تدین، سعید نوروزی صفحه 11
    تنش های محیطی سبب تحریک تولید گونه های فعال اکسیژن در گیاهان شده که به نوبه خود سبب پراکسیداسیون لیپیدهای غشایی،‏ تخریب غشای سلول و تخریب پروتئین ها می شوند. برخی پژوهش ها نشان داده اند که نانوذرات،‏ همانند سایر تنش های غیرزیستی،‏ تولید و تجمع گونه های فعال اکسیژن را القاء می کنند که در غلظت های بالا برای سلول زیان آور هستند. هدف از این پژوهش،‏ بررسی اثر نانو ذره نقره بر فعالیت سیستم آنزیمی آنتی اکسیدان در گیاه جو بوده است. در این پژوهش گلدانی،‏ تاثیر نانوذرات نقره در 4 غلظت صفر (شاهد)،‏ 100،‏ 200 و 300 میلی گرم بر لیتر و در سه تکرار در قالب طرح کاملا تصادفی روی گیاه جو انجام شد و پس از 40 روز،‏ تغییرات میزان پراکسید هیدروژن (H2O2)،‏ مالون دآلدهید (MDA) ،‏ پروتئین و همچنین فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان کاتالاز،‏ سوپراکسید دیسموتاز و میزان پرولین در برگ های جو ارزیابی شدند. بر اساس نتایج،‏ با افزایش غلظت نانونقره،‏ میزان H2O2،‏ MDA،‏ کاتالاز،‏ سوپراکسید دیسموتاز و پرولین برگ افزایش پیدا کرد در حالیکه میزان پروتئین برگ کاهش یافت. نانوذرات نقره از طریق فعال سازی و تحریک تولید رادیکال های آزاد اکسیژن از قبیل پراکسید هیدروژن اثرات مخربی بر ماکرومولکول هایی مثل لیپیدها،‏ پروتئین و سایر ترکیبات داشته و سبب افزایش پراکسیداسیون لیپیدی و افزایش مالون دآلدئید،‏ به عنوان شاخص پراکسیداسیون لیپیدی،‏ می شود و گیاه برای مقابله با اثرات مضر این ذرات،‏ شروع به افزایش فعالیت آنتی اکسیدان هایی مانند کاتالاز،‏ سوپراکسید دیسموتاز و پرولین می کند.
    کلیدواژگان: پراکسیداسیون لیپیدی، سوپراکسید دیسموتاز، نانوذرات.، پراکسید هیدروژن، کاتالاز
  • مریم مهدی پور افرا، حمید ایران نژاد، حامد عینی نرگسه، سونیا زبردست صفحه 21
    برای بررسی اثر خاک پوش های پلی اتیلن و آلی در دورهای مختلف آبیاری بر شاخص های رشد و عملکرد اقتصادیآفتاب گردان (Helianthus annus L.) هیبرید آذرگل،‏آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی پردیس ابوریحان،‏ دانشگاه تهران انجام شد.این آزمایش به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. عامل اصلی شامل: سه دور آبیاریهفت روز (شرایط مطلوب)،‏12 روز (تنش آبی متوسط)،‏ 17 روز (تنش آبی شدید)و عامل فرعی شامل تیمارهایبدون خاک پوش به عنوان شاهد،‏ پلی اتیلن،‏ کود گاوی و کلش گندم بود. شاخص های فیزیولوژیکی رشد شامل: شاخص سطح برگ،‏ ماده خشک تجمعی،‏ سرعت رشد گیاه،‏ سرعت رشد نسبی و همچنین عملکرد دانه بودند. نتایج نشان داد که با افزایش دور آبیاری همه شاخص های رشد کاهش یافتند. در بین خاک پوش های مورد بررسی،‏ خاک پوش های پلی اتیلن و کلش به میزان 5 /7 تن در هکتار سبب بهبود شاخص های رشدی نسبت به سایر خاک پوش ها شدند. نتایج نشان داد که اثردورآبیاری،‏ خاک پوش ها و همچنین اثر متقابل آن ها بر عملکرد دانه معنی دار شد.بیشترین عملکرد دانه از دور آبیاری 7 روز و در خاک پوش های پلی اتیلن و کلش به میزان 5 /7 تن در هکتار به ترتیب با میانگین 033 /1،‏ 856 /0 تن در هکتاربه دست آمد. کمترین میزان عملکرد دانه نیز از دور آبیاری 17 روز و در تیمار بدون خاک پوش (شاهد) با میانگین 374 /0 تن در هکتار حاصل شد. به طورکلینتایج به دست آمده در این بررسینشان داد که خاک پوش های مختلف اثر مثبتی بر شاخص های رشدی و عملکرد گیاه آفتاب گردان داشتند.
    کلیدواژگان: خاک پوش، عملکرد دانه.، شاخص های رشدی، دور آبیاری، آفتاب گردان
  • مریم سلطانیان، علی تدین صفحه 33
    برای بررسی تاثیر قارچ میکوریزا آربوسکولار در شرایط تنش خشکیبرصفات و رشدیبزرک در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهرکرد،‏آزمایشیبه صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1392 انجام شد. تنش خشکی در چهار سطح آبیاری: 100 (بدون تنش)،‏ 75 (تنش ملایم)،‏ 50 (تنش متوسط) و 25 (تنش شدید) درصد نیاز آبی گیاه،‏ به عنوان عامل اصلی و تلقیح بذر گیاه بزرک با دو گونه میکوریزا شامل Glomusintraradices و Glomusmosseae و یک تیمار بدون تلقیح میکوریزا به عنوان عامل فرعی،‏ درنظر گرفته شد. نتایج نشان داد تیمارهای تنش خشکی و قارچی اثر معنی داری بر صفات قطر ساقه و وزن تر اندام هوایی داشت،‏ ولی تاثیر معنی داری بر اثر متقابل آن ها نداشت. بیشترین میزان سرعت رشد محصول (CGR) و سرعت رشد نسبی (RGR) در شرایط بدون تنش خشکی و تلقیح با گونه های قارچ میکوریزا مشاهده شد.
    کلیدواژگان: تنش خشکی، تلقیح، هم زیستی، سرعت رشد نسبی، سرعت رشد محصول
  • فرهاد حسن طهرانی، امیرحسین کشتکار صفحه 45
    برای شناسایی متحمل ترین رقم آفتاب گردان به تنش خشکی و گزینش بهترین شاخص تحمل،‏ آزمایشی روی هشت رقم آفتاب گردان در مزرعه پژوهشی دانشگاه بوعلی سینا همدان انجام شد. در این پژوهش تنش آبی در مرحله گلدهی و پر شدن دانه در قالب آزمایش کرت های خرد شده با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی اعمال شد. سطوح آبیاری در کرت های اصلی و ارقام در کرت های فرعی قرار گرفتند. پس از رسیدگی کامل،‏ کرت های بدون تنش و تنش دیده برداشت شد و تجزیه آماری روی داده ها انجام شد. مهم ترین شاخص های اندازه گیری شده شامل شاخص متوسط عملکرد یا میانگین بهره وری (MP) ،‏ شاخص تولیدمیانگین هارمونیک (HARM) ،‏ میانگین هندسی قابلیت تولید (GMP) ،‏ شاخص تحمل به تنش (STI) ،‏شاخص عملکرد (YI) و شاخص میزان محصول تنش و غیرتنش (SNPI) بودند. بر اساسنتایج به دست آمده مشخص شد که صفت تعداد دانه در طبق از صفت وزن هزار دانه حساسیت بیشتری داشت. بیشترین کاهش عملکرد مربوط به رقم ایروفلور با 894 کیلوگرم در هکتار و کمترین کاهش عملکرد بهترتیب مربوط به رقم آجیلی و رقم پومار با 221 و 222 کیلوگرم در هکتار بود. با این حال رقم پومار در هر دو شرایط رطوبتی کمترین عملکرد را تولید کرد. نتایج تجزیه به مولفه های اصلی نیز مشخص کرد که شاخص هایSNPI وYI برای گزینش ارقام متحمل،‏ مناسب ترین شاخص و بر اساس نمودار بای پلات رسم شده ارقام آجیلی و مستر متحمل ترین،‏ در حالیکه ایروفلور و گابور حساس ترین ارقام به تنش خشکی شناخته شدند.
    کلیدواژگان: عملکرد دانه.، تجزیه به مولفه های اصلی، شاخص های تحمل به خشکی، : آفتاب گردان
  • حمید سودائی زاده، مهدیه تجملیان، محمد رفیعی الحسینی صفحه 55
    کیفیت آب آبیاری برای تولید محصولات کشاورزی در بیشتر مناطق ایران پایین بوده و با درجات مختلف با شوری همراه است.یکی از روش های مدیریتی برای استفاده از آب های شور و لب شور،‏ تلفیق آب شور و شیرین است. برای ارزیابی اثر مدیریت آب شور بر برخی ویژگی های مورفولوژیکی گیاه مرزه(Satureja hortensis) ،‏ آزمایشی در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار ،‏ در گلخانه دانشگاه یزد در سال 1393 انجام شد. تیمارها شامل آب شیرین (شاهد)،‏ مخلوط آب شور و شیرین dS/m) 6) مصرف یک درمیان و مصرف نیم در میان آب شور و شیرین بود. نتایج نشان داد که اثر تیمارها در سطح یک درصد در صفات قطر،‏ حجم و سطح تاج پوشش،‏ طول و سطح برگ،‏ تعداد انشعابات اصلی و فرعی و وزن خشک اندام هوایی و در سطح پنج درصد بر ارتفاع گیاه و وزن خشک ریشه معنی دار بود. نسبت ریشه به اندام هوایی و نسبت شاخه به برگ در بین تیمارها تفاوت معنی داری نشان نداد. در کل نتایج نشان داد که صفات مورفولوژیکی گیاه مرزه در تیمار نیم درمیان و یک درمیان در مقایسه با تیمارهای دیگر کمتر تحت تاثیر قرارگرفته و این روش ها از بهترین روش های مدیریت تلفیقی آبیاری با آب شور و شیرین است.
    کلیدواژگان: آبیاری تلفیقی، مرزه(Satureja hortensis)، صفات مورفولوژیکی، آب شیرین، آب شور
  • هادی زارع خورمیزی، حمید سودایی زاده، محمد رفیعی الحسینی صفحه 63
    مطالعات اندکی در مورد اثرات سیلیکون بر جوانه زنی و رشد اولیه گیاهان تحت تنش خشکی در دسترس است. این مطالعه به منظور بررسی اثر سیلیکون بر جوانه زنی و رشد اولیه اسپرس (Onobrychis sativa L.) تحت سطوح مختلف تنش اسمزی انجام پذیرفت. بدین منظور آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در 4 تکرار در آزمایشگاه گیاه شناسی دانشگاه یزد در سال 1394 انجام گرفت. عامل اول سیلیکون با سه سطح (0،‏ 0 /5 و 1 میلی مولار) و عامل دوم تنش اسمزی با استفاده از PEG-6000 در سه سطح (0،‏ 4- و 8- بار) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که با افزایش سطوح تنش اسمزی درصد و سرعت جوانه زنی،‏ بنیه بذر،‏ طول ریشه چه و ساقه چه و همچنین وزن خشک آنها به طور معنی دار (P<0 /05) کم شدند. کاربرد سیلیکون باعث کاهش اثرات منفی ناشی از تنش اسمزی شد. مصرف سیلیکون با غلظت های 0 /5 و 1 میلی مولار توانست سرعت جوانه زنی،‏ متوسط زمان جوانه زنی،‏ شاخص بنیه بذر و طول ریشه چه و ساقه چه و همچنین وزن خشک آنها را به طور معنی دار (P<0 /05) بهبود دهد. بالاترین اثر مطلوب کاربرد سیلیکون در افزایش مقاومت به تنش اسمزی در غلظت 0 /5 میلی مولار مشاهده شد. نقش مثبت سیلیکون در افزایش مقاومت به تنش اسمزی در ارتباط با دخالت این ماده در فرآیند های بیوشیمیایی گیاهان است.
    کلیدواژگان: جوانه زنی، سیلیکات سدیم، تنش اسمزی، پلی اتیلن گلایکول، اسپرس
|
  • Mohammad Khorramian, Ahmad Ali Shoushi Dezfuli Page 1
    Berseem clover(Trifoliumalexandrinum L.)is one of theimportantforageplantinnorthKhuzestan provincethat in addition toits role in thecropping pattern, main areas for berseem cloverseed productionin Iran. Irrigation managementhasan important role inseed andforageproduction of berseem clover. So fordeterminingthe most appropriateirrigation schedulebased onplant phenologyand its effect on berseem cloverseed yield, an experiment was conductedina randomized completeblock designwith6 treatmentsand3replications atAgricultural Research CenterSafiabadDezfulin 2011. Irrigation treatments were based onphenologicalstagesuntilmaximumflowering of berseem cloverandirrigationappliedtograinmaturitybyevaporationClass A. Statistical analysisshowed that thetreatmentson the seed yield and total dry weight of berseem clover foragewere significantly differentat 1%. Resultsshowed thatdrought stress treatmentat the beginning flowering stage, irrigationat the timeof full flowering and irrigationon80mm evaporationfrom evaporation pan at the period ofmaximumfloweringto ripeningstage, optimumirrigation scheduleto achieve maximumseed(1237kg/ha) and the highestwater use efficiency(348/0 kgper cubic meter) are in berseem clover.
    Keywords: Seed production., Deficit irrigation, Berseem clover, Forage crops
  • Maryam Norouzi, Mahmoud Reza Tadayon, Saeid Norouzi Page 11
    Stress provokes radical oxygen species production in plant cell which,in turn, causes lipid membrane peroxidation and damage as well as protein destruction. Some studies have shown that nanoparticles, as well as other abiotic stresses, induce the production and accumulation of oxygen species.these particles show adverse effects in high concentrations. The aim of this research was study of nano silver effect on the activity of antioxidant system in barely plants. In a greenhouse study, nano silver concentrations at 4 levels carried out based on completely randomized design with 3 replications. After 40 days, changes of H2O2, malonedialdehyde (MDA) and protein contents as well as catalase and super oxide dismutase activity and proline content were measured in the leaves.According to the results, H2O2, MDA and proline contents and CAT and SOD activity increased with increasing in nano silver level,while protein content decreased. It suggested that silver nanoparticles could cause adverse effects on macromolecules such as proteins and lippids through the activation and stimulation of production of Reactive Oxygen Species as hydrogen peroxide that;in turns; increased lipid peroxidation and MDA content, as an indicator of lipid peroxidation. To owercome these harmful effects, plants develop the activity of antioxidantsnsuch as Catalase,superoxide dismutase and proline
    Keywords: H2O2, Nanoparticle, SOD, CAT, Lipid peroxidation
  • Maryam Mwhdipourafra, Hamid Irannejad, Hamed Eyni Nargeseh, Sonia Zebardast Page 21
    In order to investigate the effect of polyethylene and organic mulches in different irrigation intervals on the growth indices and economic yield in sunflower (Helianthus annuusL.)Azargol hybrid,an experiment was conducted at the farm research station of Aboureihan College, University of Tehran.The experiment was carried out in split-plot arrangement on randomized complete blocks.The main plots included:three irrigation interval 7(optimum condition)10(medium water stress)12 (sever water stress)days and the sub-plots were different types of mulch, included without mulch as a contro, polyethylene, cow manure and wheat straw treatments. Physiological growth indices were including leaf area index, cumulative dry matter, crop growth rate,relative growth rate and seed yield. The results showed that with increasing irrigation intervals all growth indices were decreased. Among investigated mulches, polyethylene and stubble mulch (7.5 t ha-1) showed higher physiological growth indices than others Highest seed yield was obtained in irrigation interval treatment at 7 days and polyethylene and stubble mulching, with average of 1.033 and 0.856 (t ha-1) respectively. The lowest seed yield was obtained in irrigation interval17 days× no mulching with average of 0.374 (t ha-1).In general the results of this study showed that different mulches had positive effects on the growth indices and seed yield of sunflower
    Keywords: Growth indices, Seed yield, Irrigation intervals, Sunflower, Mulch
  • Maryam Soltanian, Ali Tadayyon Page 33
    In order to investigate the effect of arbuscular mycorrhizal fungi under drought stress conditions on characteristics and growth trendsof linseed, a field experiment was conducted at the research station of Faculty of Agriculture in Shahrekord University as split-plot design in RCBD with three replications in 2013. Drought stress at four levels of 100% (no stress), 75% (mild stress), 50% (average stress) and 25% (sever stress) as main factor and inoculation with Glomusintraradices, Glomusmosseae and no inoculation as sub factor were treated. The results showed that drought and fungal treatments had a significant effect on the characteristics of stemdiameter and shoot fresh weight, but their interactionwas not significant. The highestcrop growth rate (CGR) and relative growth rates(RGR) have seen in no stress conditions and inoculum with mycorrhiza species.
    Keywords: Symbiosis, Drought stress, Crop growth rate, Relative growth rate, Inoculation
  • Farhad Hassan Tehrani, Amir Hussein Keshtkar Page 45
    To identifythe most drought tolerantvarieties, and the best tolerant index, a split plot experiment on the basis of completely randomizeddesign withthree replications was conducted inthe Bu-Ali SinaUniversity research field,Hamedanin growing season of 2013. Eight sunflower varietieswere exposed to droughtstress at flowering and grain filling stages. Irrigation and varietyfactors were placed in main and sub plots, respectively.At the harvesting time, seeds were collected from stressed and non- stressed plots, and data were analyzed to estimate drought tolerance indices includingtheMean Productivity (MP),Harmonic Mean Index(HARM),Geometric MeanProductivity(GMP),Stress Tolerance Index(STI),Yield Index(YI)andStress Non-stress Production Index (SNPI). Results showed that the number of seeds was more sensitive than grain weight to drought stress.It was also found that Uroflor with 894 kg grain/hahad maximumyielddecrease, while Nuts variety and Pomar with 221 and 222 kg grain/ha showed minimum yielddecrease, respectively. However, Pomar variety had minimum yield under stress and non-stress conditions. Results of principalcomponent analysis (PCA) also indicated that SNPI and YI were the best indices to select tolerant varieties. Biplot, confirmed that Nuts variety and Master were the most tolerant varieties, while Uroflor and Gabor were the most susceptible ones.
    Keywords: Tolerance indices, Principalcomponent analysis, Grain yield, Sunflower
  • Hamid Sodaiezadeh, Mahdiyeh Tajamoliyan, Mohammad RafËÅalhoseini Page 55
    The quality of irrigation water is not suitable for crop production in most regions of Iran and there are different degrees of salinity. Mixing saline and fresh water is suitable method to reduce salinity hazard. In order to investigate the effect of different levels of integrated fresh and saline water onSaturejahortensis, a completely randomized design with four replications was carried out in the greenhouse of Yazd University in 2014. four irrigation regimes including Fresh water, Integrated irrigation (6 dS/m), Irrigation with half saline water and then one half with fresh water, Alternate irrigation with fresh and saline water were used. The results showed that treatments had significant effects (p
    Keywords: Saline water, Saturejahortensis, Integrated irrigation, Morphological Characteristics, Fresh water
  • Hadi Zare Khormizie, Hamid Sodaie, Mohammad Rafieiolhossaini Page 63
    There aren’t a lot available information about effects of silicon on seed germination and plants seedling growth under drought stress. This study was conducted to evaluate the effect of silicon levels on the germination and seedling growth of Onobrychis sativa L.under osmotic stress. A factorial experiment based on a completely randomized design with four replications was performed at botany laboratory of Yazd University in 2015. Three levels of silicon (sodium silicate) including 0, 0.5, 1 mMand three levels of osmotic stress using PEG-6000 including 0, -4, -8 bar were considered as first and second factors, respectively. The results showed that with increasing levels of osmotic stress, germination percentage, germination rate, vigor index, root and shoot length of seedling as well as dry weight significantly (p
    Keywords: sodium silicate, polyethylene glycol, osmotic stress, Sainfoin, germination