فهرست مطالب

تحقیقات حمایت و حفاظت جنگل ها و مراتع ایران - سال چهاردهم شماره 2 (پیاپی 28، 1395)
  • سال چهاردهم شماره 2 (پیاپی 28، 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/23
  • تعداد عناوین: 6
|
  • نادیا عبیاوی*، محمدرضا مروی مهاجر، وحید اعتماد، محمدرضا آصف صفحات 77-85
    قارچ ها یکی از اجزای مهم و اصلی در اکوسیستم های جنگلی می باشند که نقش مهمی در فرایند تبدیل و بازگشت عناصر معدنی به خاک، چرخه مواد و حاصلخیزی رویشگاه جنگلی بر عهده دارند. به منظور بررسی و شناسایی قارچ های ماکروسکوپی درختان راش و ارتباط آنها با عوامل فیزیوگرافی (ارتفاع از سطح دریا، شیب، جهت دامنه) نمونه‏برداری در فصول زمستان و بهار بعد از انجام جنگل گردشی های مقدماتی، طی چندین برداشت در جنگل خیرود نوشهر در قطعه های 112 پاتم و 212 نم خانه از کلیه درختان راش آلوده به قارچ، آماربرداری صددرصد انجام شد. طی این برداشت ها 75 نمونه قارچ ماکروسکوپی از روی درختان راش مناطق مورد مطالعه جمع آوری گردید که 36 نمونه مربوط به قارچ های عامل پوسیدگی چوب بود. ارتباط فراوانی قارچ های ماکروسکوپی درختان راش با عوامل فیزیوگرافی در محیط آماری SAS محاسبه گردید و اختلاف معنی دار بودن حضور آنها بر اساس جدول تجزیه واریانس در قالب آزمایش فاکتوریل پس از اطمینان از نرمال بودن داده ها با آزمون دانکن تعیین شد. نتایج این تحقیق نشان داد که فراوانی قارچ ها در طبقات مختلف شیب و ارتفاع از سطح دریا و همچنین در جهت‏های مختلف دامنه در سطح اطمینان 99 درصد دارای اختلاف معنی‏دار بودند، به طوری که بیشترین فراوانی قارچ های ماکروسکوپی چوب زی به ترتیب در ارتفاع بین 870 تا 970 متر از سطح دریا، شیب 0 تا 20 درصد و در جهت شمالی می باشد.
    کلیدواژگان: قارچ ماکروسکوپی چوب زی، راش، عوامل فیزیوگرافی، جنگل خیرود
  • مهدی پورهاشمی *، سیدکاظم بردبار، یحیی خداکرمی، پریسا پناهی صفحات 86-93
    تخریب روزافزون جنگل های زاگرس تاثیر نامطلوبی بر توان تولید بذر گونه های مختلف بلوط وارد کرده است و این نگرانی وجود دارد که ادامه این روند باعث نابودی پایه های باارزش بلوط شود. متاسفانه به دلیل دشواری اندازه گیری، در حال حاضر اطلاعات جامعی از وضعیت تولید بذر این درختان وجود ندارد. پژوهش پیش رو با هدف حل این معضل، به ارزیابی یکی از رایج ترین و دقیق ترین تکنیک های برآورد چشمی بذر درختان بلوط به نام روش کونیگ (Koenig) در مورد برودار (Quercus brantii Lindl.) در جنگل های دشت ارژن فارس و داربادام کرمانشاه طی سه سال (1388 تا 1390) می پردازد. در هر منطقه با استفاده از روش نمونه برداری تصادفی با مونه بندی، 40 درخت گزینش و شماره گذاری شدند. در نیمه اول شهریور و با استفاده از روش شمارش تاجی کلیه بذرها روی تاج شمارش شدند. سپس با استفاده از روش برآورد چشمی کونیگ، تعداد بذر شمارش شده در مدت 30 ثانیه برای هر درخت به صورت چشمی مشخص شد. اندازه گیری ها طی سه سال تکرار و درنهایت، مدل رگرسیونی خطی ساده بین شمار بذر به دست آمده از دو روش شمارش تاجی و کونیگ محاسبه شد. ضریب تبیین (R2) مدل ها برای دشت ارژن و داربادام به ترتیب 68/0 و 82/0 و خطای جذر میانگین مربعات (RMSE) نیز به ترتیب 292/0 و 230/0 به دست آمد. درمجموع سودمندی روش کونیگ برای درختان برودار تایید شد. مدل های محاسبه شده به راحتی امکان برآورد شمار بذر تولیدی درختان برودار را در مناطق مورد مطالعه برای سال های آینده با صرف زمان و هزینه کمتر امکان پذیر می سازند، درنتیجه امکان شناسایی درختان مادری و باارزش بلوط با سهولت بیشتری میسر خواهد شد.
    کلیدواژگان: برآورد چشمی کونیگ، برودار، بذر بلوط، زاگرس
  • مونا توزنده جانی، مریم عجم حسنی*، سید ابراهیم صادقی صفحات 94-106
    کفشدوزک‏های(Linnaeus) Adalia bipunctata و(Linnaeus) Adalia. decempunctata به عنوان دو گونه‏ی چند شکل معرفی شده‏اند که در کنترل طبیعی آفات بخصوص شته‏ها نقش مهمی دارند. برای بررسی تنوع شکلی این دو گونه و تنوع پراکنش آنها برحسب گونه‏های گیاهی نمونه‏برداری‏های وسیعی انجام شد. برای جمع‏آوری نمونه‏ها از تور حشره‏گیری و سینی سفید استفاده شد. پس از انتقال نمونه‏ها به آزمایشگاه، در شیشه‏های حاوی الکل 75 درصد قرار داده شدند. برای شناسایی کفشدوزک‏ها از مشخصات شکل‏شناسی خارجی و اندام‏های تناسلی نر و ماده استفاده شد. جداسازی ریخت‏های مختلف براس اس خصوصیات مرفولوژیکی مانند رنگ و الگو، تعداد و اندازه خال‏های روی بالپوش و پیش‏گرده انجام شد. در مجموع 26 ریخت از جنس Adalia شناسایی شد. دو گونه A. bipunctataو A. decempunctataنسبت به سایر گونه‏های دیگر روی گیاهان جنگلی و زینتی به ترتیب در مرتبه دوم با فراوانی 27% و در مرتبه چهارم با فراوانی 15% قرار دارند. معرفی گونه‏های چندشکل کفشدوزک Adalia برای اولین بار در منطقه شاهرود انجام شده است و می تواند زمینه تحقیقات بعدی در راس تای برنامه‏های کنترل بیولوژیک در خصوص استفاده کارآمدتر از کفشدوزک‏های این منطقه باشد.
    کلیدواژگان: ریخت شناسی، Adalia bipunctata، Adalia decempunctata، شاهرود و بسطام
  • عسگر جوزیان *، رضا وفایی شوشتری، حسن عسکری صفحات 107-121
    پوشش غالب جنگل‏های استان ایلام واقع در جنوب غربی ایران را بلوط ایرانی تشکیل می‏دهد. حشرات چوب‏خوار بلوط در اثر تغییرات شرایط آب و هوایی و بروز خشکسالی‏های متعدد به حالت طغیانی در آمده و باعث آسیب به این درختان شده‏اند. این تحقیق به منظور شناسایی حشرات چوب‏خوار، دشمنان طبیعی آنها و بررسی میزان کارایی طبیعی پارازیتوییدها، در سه سال متوالی (1391-1393) اجرا شد. با بررسی‏های صحرایی و شکافتن تنه‏های نیمه‏خشک و خشک درختان بلوط، مراحل مختلف رشدی چوب‏خوارها به تفکیک سالم و یا پارازیته به طور ماهیانه بررسی گردید. به منظور مطالعه حشرات کامل چوب‏خوار و پارازیتوییدهای آنها، نمونه‏هایی از تنه ها و شاخه های آلوده به چوب‏خوارها در اتاقک‏های پرورش به ابعاد 10-15 متر مربع نگهداری شدند. نتایج نشان داد که آفات چوب‏خوار شامل گونه های Cerambyx cerdo (Col.، Cerambycidae)، (Macrotoma scutellaris (Col.، Cerambycidae، Chalcophorella bagdadensis (Col.، Buprestidae) ، Buprestidae) Agrilus hastulifer (Col.، ، (Col.، Buprestidae) Chrysobothris parvipuncta و (Col.، Buprestidae) Lampetis mimosa می باشند. همچنین قارچ Beauveria bassiana و چهار گونه زنبور پارازیتوییدTrigonura ninae (Hym.: Chalcididae) ، Atanycolus sp. (Hym.: Braconidae) ،Oodera formosa (Hym.: Pteromalidae) Pristaulacus compressus (Hym.: Aulacidae) نیز جمع‏آوری شد. میزان کارایی زنبورها در مرحله لاروی چوب‏خوارها میزبان 1/2 درصد و میزان کارایی قارچ در مرحله لاروی و حشرات کامل چوب‏خوارها به ترتیب 5/1 و 1/1 درصد بود.
    کلیدواژگان: حشرات چوب خوار بلوط، بلوط، خشکسالی، پارازیتوئید و استان ایلام
  • سعیده کریمی*، حسن پوربابایی صفحات 122-135
    آتش سوزی یکی از عوامل مهم ایجاد اختلال در اکوسیستم های جنگلی است و به عنوان یک آشفتگی بر ساختار و تجدید حیات گونه های گیاهی تاثیرگذار است. هدف از این تحقیق، بررسی اثر آتش بر ساختار گونه های چوبی و تجدید حیات آن ها در قسمتی از جنگل های زاگرس میانی واقع در شمال شرق استان کرمانشاه بود. بدین منظور 80 هکتار از این جنگل ها ( 40 هکتار منطقه آتش سوزی شده و 40 هکتار منطقه شاهد) مورد بررسی قرار گرفت. در مجموع 80 قطعه نمونه 1000 مترمربعی به شکل دایره به روش تصادفی – سیستماتیک و با استفاده از شبکه آماربرداری 100× 100 متر برداشت شد. نتایج نشان داد که آتش سوزی در لایه درختی و زادآوری باعث تغییر در ترکیب جنگل نشده است و در هر دو منطقه برودار (Q. brantii) گونه غالب بود. اما تراکم درختی و زادآوری و همچنین تراکم جست ها به طور معنی دار در منطقه آتش سوزی شده بیش تر و بالعکس در لایه درختچه ای کمتر از منطقه شاهد به دست آمد. تعداد درختان در طبقات قطری پایین بیشتر بود. این موضوع در میانگین قطر برابرسینه و سطح مقطع برابر سینه اثر گذار بود، به طوری که با افزایش قابل توجه درختان کم قطر در منطقه آتش سوزی شده میانگین قطر و به تبع آن سطح مقطع کم تر از منطقه شاهد حاصل شد که این مساله نشان می دهد که جنگل پس از گذشت نه سال از وقوع آتش سوزی تا حدودی مراحل بازسازی خود را طی کرده و تبدیل به جنگل جوان شده است.
    کلیدواژگان: آتش سوزی، ساختار، جست گروه، تراکم گونه های چوبی، زاگرس
  • حمیدرضا عبدوس، آیت الله سعیدی زاده* صفحات 136-146
    نماتدها از فراوان ترین و موثرترین ارگانیسم های خاکزی در اکوسیستم های طبیعی ازجمله جنگل محسوب شده و به عنوان شاخص زیستی برای مطالعه اثر عوامل مختل کننده محیط زیست بکار رفته اند. در این تحقیق اثر آتش سوزی بر جمعیت نماتدهای خاک زی موجود در لایه های سطحی (اعماق 10، 20، 30 و 40 سانتی متر) خاک قسمت کوچکی از جنگل ابر شهرستان شاهرود مطالعه شد. برای مقایسه جمعیت نماتدها در نواحی سوخته و نسوخته، 100 نمونه خاک از اعماق مورد نظر در دو زمان (یک و 13 ماه پس از آتش سوزی) از بلوک های تعیین شده به طور تصادفی گرفته شد. پس از استخراج نماتدها به روش سانتریفیوژ یا شناورسازی در محلول شکر، شناسایی و شمارش گروه های نماتدی بر اساس خصوصیات ریخت شناسی محفظه دهان و مری با استفاده از استریومیکروسکوپ انجام گردید. نتایج نشان داد که جمعیت نماتدها در تمام گروه ها در خاک سوخته در عمق‏های 10، 20 و 30 سانتی متر در مقایسه با خاک نسوخته، یک ماه پس از آتش سوزی کاهش داشته است. بیشترین درصد کاهش جمعیت در خاک سوخته در زمان نمونه بردای اول به ترتیب در عمق های 20، 10، 30 و 40 سانتی متر و بیشترین درصد افزایش جمعیت در خاک سوخته در زمان نمونه برداری دوم به ترتیب در عمق های 30، 40، 20 و 10 سانتی متر خاک بود (P≤0.05).
    کلیدواژگان: جنگل، آتش سوزی، خاک، نماتد، شاخص
|
  • Nadia Abyavi *, Mohammad Reza Marvi Mohajer, Vahid Etemad, Mohammadreza Asef Pages 77-85
    Fungi are one of the major components in forest ecosystems and play an important role in converting processes as well as soil nutrients recycling and forest site fertility. The aim of this research was to identify beech macroscopic fungi and their associations with physiographic factors include altitude, slope and slop direction. Following winter and spring field surveys in parcels 112, 212 of Kheyroud forest, fungi samples associated with affected beech trees were collected. Totally 75 samples of macro fungi were collected of which 36 samples belong to wood-rotting y fungi. SAS statistical software was used to investigate any correlation between fungi abundance on beech trees and the physiographic parameters and The Duncan test was conducted to evaluate the differences. Results showed significant correlation between the physiographical factors and abundance of fungi (p
    Keywords: Wood macrofungi, beech, Physiographic factors, Kheyroud forest
  • Mehdi Pourhashemi *, Seyyed Kazem Bordbar, Yahya Khodakarami, Parisa Panahi Pages 86-93
    The increasing degradation of Zagros forests has affected the potential of acorn production of different oak species. There is concern that continuing of this process will destroy the valuable individuals of oaks. Unfortunately, there is no adequate information about acorn productions of Zagros native oaks because of the measurement difficulties. In this research, Koenig method as one of the most common and accurate visual survey techniques, was evaluated on Brant`s oak (Quercus brantii Lindl.) trees in forests of Dasht-e Arjan, Fars province, and Darbadam, Kermanshah province during 2009 to 2011. The aim of the research was to test the Koenig method for native oaks of Iran and to present the best regression model for estimation of acorn number of Brant`s oaks in the studied areas. Forty sample trees were selected in each study area using stratified random sampling method. For each tree, all of acorns were counted with two methods of crown counting and Koenig visual estimation method. The same procedure was used for acorn counting in the other studied years. Based on the results, the values of R2 and RMSE for estimated simple linear regression were 0.68 and 0.292 for Dasht-e Arjan, while the values of R2 and RMSE were 0.82 and 0.230 in Darbadam. Totally, efficiency of Koenig method was confirmed. This method is applicable for an easy estimation of acorn number of other Brant`s oak trees in the studied forests in the following years thus, enhancing the ability for easily identifying seed and valuable oak trees.
    Keywords: Acorn, Koenig visual estimation method, Brant's oak, Zagros
  • Mona Toozanejani, Maryam Ajamhassani *, Seyyed Ebrahim Sadeghi Pages 94-106
    Polymorphism occurs in Adalia bipunctata (Linnaeus) and A. dcempunctata (Linnaeus). These ladybirds play important role in biological control programs of insect pests particularly aphids affecting ornamental and forest plants. In order to study polymorphism as well as dispersion in terms of host plants, intensive sampling procedures was conducted in two different climates of Shahrood and Bastam regions during 2015. White-tray and net traps were used to collect the beetles. After transferring to the laboratory, specimens were placed in glass gars with 75% ethanol. Identification was conducted based on general morphological characters as well as of their genitalia. Different morphs were identified based on morphological characteristics including color, size, pattern and number of spots on dorsal surface of the elytra and pronotum. In sum, 26 different morphs of the genus Adalia were identified. Adalia bipunctata (Linnaeus) and A. dcempunctata (Linnaeus).are second and forth compare to other species in terms of their abundances on ornamental and forest host plants( with a frequency of 27%. and 15%, respectively).
    Keywords: Polymorphism, Adalia. bipunctata, Adalia. dcempunctata, Shahrood, Bastam
  • Askar Jozeyan*, Reza Vafaei Shoushtari, Hasan Askari Pages 107-121
    Iranian oak forms the dominant forest cover of Ilam province located in the South-Western region of Iranwhere by effect of climatic conditions changes and incidence of numerous drought, the oak wood borer in a rush manner mode and have been caused the damage to these trees.This research was carried out in order to identification of Oak wood borer, natural enemies and normal efficacy rate of oak wood borer Parasitoids during connective three years (2011-2014). With survey of desert investigations by splitting the dry and semi-dry oak woods were done and different growth phases of oak wood borer separately in two health and parasitoid groups monthly have been investigated. For investigating the adult oak wood borer and parasitoids, samples from contaminated trunks and branches to wood borer in the breeding chambers in the dimension of 10-15 m2 were kept. The result show wood borer pest spices including Cerambyx cerdo (Col., Cerambycidae(, Macrotoma scutellaris (Col., Cerambycidae(, Chalcophorella bagdadensis (Col., Buprestidae(, Agrilus hastulifer(Col., Buprestidae(,Chrysobothris parvipuncta(Col., Buprestidae(,Lampetis mimosa(Col., Buprestidae(.The fungus of Beauveria bassiana and foure species of parasitoids wasps including Trigonura ninae (Hym.: Chalcididae), Atanycolus sp. (Hym.: Braconidae) Oodera formosa(Hym.: Pteromalidae) , Pristaulacus compressus (Hym. : Aulacidae) were identificated.The efficacy of wasps in the host larva phase 2.1 percent and fungus efficacy in the larva and adult insects was 1.5 and 1.1 percent.
    Keywords: wood borer, oak, drought, Parasitoid, Ilam province
  • Saeedeh Karimi *, Hasan Pourbabaei Pages 122-135
    An important cause of forest destruction is fire. Fire disturbances affected structure and regeneration of forest stand. This study aimed to investigate the effect of fire on structure and regeneration of woody species in Bazazkhaneh strait forests, the north - east of Kermanshah province. For this purpose, a random-systematic sampling lay out (with interval distance of 100 m) was applied to collect data in 80 sampling plots (40 plots in burnt area and 40 plots in unburnt area) where represented 80-ha of study plot. Results indicated that fire did not change forest composition. Oak, Quercus brantii was the dominant species in both burnt and unburnt areas. In tree layer, tree density, regeneration, and coppice density in unburnt area was significantly higher than those values in burnt area. In contrast, in shrub layer, density of individuals, regeneration, and coppice density in burnt area was significantly higher than those values of unburnt area. A reverse J-shaped diameter distribution was found in both burnt and unburnt areas. . However, fire affected the diameter at breast height (DBH) classes and basal area which was lower in burnt area than unburnt area. Data showed that young trees with small DBH were abundant in burnt area when compared with unburnt area. It was found that presence of young trees was good sign of forest recovery after nine years of fire.
    Keywords: fire, Structure, coppice, Woody species density, Zagros
  • Hamidreza Abdous, Ayatolah Saeedizadeh* Pages 136-146
    Nematodes are one of the most abundant and effective soil organisms in natural ecosystems such as forests, and have been used as bioindicators in studying the effect of disturbing factors on environment. In this study, effects of fire on soil-inhabiting nematode populations in superficial soil layers (depth of 10, 20, 30 and 40 cm) of Abr forest, city of Shahroud was studied. To compare nematode populations in the soils of burned and unburned areas, a total number of 100 soil samples were taken from the above mentioned depths in two times (one and 13 months after the fire) based on a randomized complete block design. After exteraction by centrifugation or flotation method in a solution of sugar and identification and counting of nematodes, their groupings were performed using a stereo microscope based on morphological characteristics of stoma and pharynx. The results showed that the populations of nematodes were decreased in burned soil at depths of 10, 20 and 30 cm, compared to unburned soil, one month after burning. The highest population decrease was observed at the depths of 20, 10, 30 and 40, respectively in burned soil and in the first sampling date,while the highest population increase was observed at depths of 30, 40, 20 and 10 cm, respectively for burned soil and the second sampling time (P≤0.05).
    Keywords: forest, fire, soil, nematode, index