فهرست مطالب

گیاهان دانه روغنی ایران - سال پنجم شماره 1 (1395)
  • سال پنجم شماره 1 (1395)
  • تاریخ انتشار: 1396/02/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علیرضا صابری صفحه 1
    به منظور دستیابی به مناسب ترین الگوی کاشت زراعت مخلوط سویا (( Glycine max L. Merill و سورگوم (Sorghum bicolor L.) برای استفاده بهینه از عوامل محیطی در جهت حصول عملکرد بالا این تحقیق در گرگان و علی آباد اجرا شد. آزمایش در سه سطح بصورت کشت خالص سویا با تراکم 400 هزار بوته در هکتار، کشت مخلوط سورگوم و سویا به ترتیب با تراکم های 250 و 400 هزار بوته در هکتار و کشت مخلوط سورگوم و سویا به ترتیب با تراکم های 300 و 480 هزار بوته در هکتار مورد مقایسه قرار گرفت. تعداد خطوط کاشت در هر تیمار 60 ردیف بود به طول 66/66 متر و فاصله بین خطوط 50 سانتی متر بود. برای اندازه گیری ارتفاع بوته، تعداد پنجه، قطر ساقه و تعداد گره با کادر اندازی ده بوته بصورت تصادفی برداشت شد. ضمنا کل سطح زیر کشت نیز طبق دستورالعمل پروژه های تحقیقی و ترویجی رکورد گیری شد. تجزیه داده ها با آزمون t انجام شد. نتایج حاکی از آن است که: تولید علوفه تر در کشت مخلوط سورگوم و سویا به ترتیب با تراکم های 300 و 480 هزار بوته در هکتار، در گرگان 33/33 درصد و در علی آباد 32/34 درصد نسبت به تیمار شاهد (کشت خالص سورگوم تراکم 250 هزار بوته در هکتار) برتری نشان داد. مقایسه میانگین عملکرد علوفه خشک نیز بیانگر افزایش 01/24 درصدی عملکرد در گرگان و افزایش 12/26 درصدی در علی آباد است.
    کلیدواژگان: الگوی کاشت، اجزای عملکرد، تراکم بوته، صفات مرفولوژیکی
  • محسن باقری، حمید نعمتی صفحه 13
    به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت و تراکم بوته بر روی خصوصیات فنولوژیکی، مورفولوژیکی، اجزای عملکرد و عملکرد دانه ارقام سویا (Glycine max L. Merill) آزمایشی در مزرعه ایستگاه تحقیقات زراعی گرگان (عراقی محله) به صورت کرت های خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در سال 1390 اجرا گردید. این تحقیق شامل چهار تاریخ کاشت (7 خردادماه، 22 خردادماه، 6 تیرماه و 21 تیرماه) در کرت های اصلی و چهار تراکم (21، 28، 35 و 42 بوته در مترمربع) با الگوی کاشت (30×8، 35×8، 45×8 و 60×8 سانتی متر) در کرت های فرعی کشت گردید. نتایج تجزیه واریانس حاکی از اثر معنی دار تاریخ کاشت بر خصوصیات روز تا گلدهی، روز تا رسیدن، تعداد گره در ساقه اصلی، ارتفاع بوته، تعداد غلاف در ساقه اصلی، وزن هزار دانه و عملکرد دانه بوده است. مقایسه میانگین ها با آزمون دانکن نشان می دهد که حداکثر فاصله زمانی از کاشت تا رسیدن مربوط به تاریخ کاشت اول و حداقل آن مربوط به تاریخ کاشت چهارم است. مقایسه میانگین داده ها نشان می دهد بیشترین مقدار آن در تاریخ کاشت 7 خرداد و در تراکم 28 بوته با عملکرد به میزان 4325 کیلوگرم در هکتار است. چنین استنباط می شود که ارقام موردبررسی در این آزمایش توانستند در تاریخ کاشت 7 خرداد و تراکم 28 بوته در مترمربع با استفاده از شرایط محیطی مطلوب حداکثر عملکرد را تولید نمایند.
    کلیدواژگان: اجزای عملکرد، تاریخ کاشت، تراکم بوته، سویا
  • ابوالفضل شاهکوه محلی، علی معصومی، سامیه رئیسی، ابراهیم مصطفوی، خدیجه پاشایی صفحه 25
    در حال حاضر یکی از چالشهای مهم در دنیا و کشور ایران، بحران آب است. دستیابی به ارقام متحمل به خشکی باید یکی از الویت های تحقیقاتی در بخش کشاورزی باشد. به منظور بررسی تاثیرتنش خشکی بر صفات مورفولوژیک و عملکرد ارقام مختلف سویا آزمایشی گلدانی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1393 در شهرستان گرگان اجرا شد. ارقام شامل ویلیامز، سحر، گرگان سه و کتول و تیمارهای اعمال شده شامل: بدون قطع آبیاری(شاهد)، قطع آبیاری در مراحل رویشی، گلدهی، غلاف دهی و پرشدن دانه بوده است. کشت به صورت تابستانه بود. یادداشت برداری های مربوط به ارتفاع و سایر صفات در زمان رسیدگی فیزیولوژی انجام شد و عملکرد دانه هر بوته بعد از برداشت مشخص شد. نتایج آزمایش نشان داد که تنش خشکی باعث کاهش عملکرد و کاهش تعداد گره، ارتفاع، تعداد غلاف، وزن خشک و طول ریشه شد. بیشترین و کمترین ارتفاع و تعداد گره به ترتیب مربوط به رقم گرگان 3 و ویلیامزبود. یشترین و کمترین تعداد غلاف در هر بوته مربوط به رقم سحر و ویلیامزبود. بیشترین میزان عملکرد دانه در بوته را رقم کتول با میانگین 5333/ 11 گرم در بوته تولید کرد و رقم ویلیامز با میانگین7333/8 گرم در بوته کمترین میزان عملکرد را نشان داد. براساس نتایج مربوط به میانگین های صفات و عملکرد به طور کلی رقم کتول و سحر نسبت به تنش خشکی تحمل بیشتری نسبت به دو رقم دیگر نشان دادند.
    کلیدواژگان: تنش خشکی، سویا، عملکرد دانه در بوته
  • عبدالخالق بلوچ، عباس بیابانی، عبداللطیف قلی زاده، موسی الرضا وفایی تبار، مارال اعتصامی صفحه 41
    به منظور بررسی تاثیر کود ورمی کمپوست و الگوی کاشت بر عملکرد دو رقم پنبه آزمایشی به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار در شهرستان علی آباد در سال 1392 اجرا شد. تیمارها شامل ورمی کمپوست به عنوان عامل اصلی در چهار سطح شاهد (بدون مصرف ورمی کمپوست)، مصرف دو تن در هکتار، چهار تن در هکتار و شش تن در هکتار ورمی کمپوست و عوامل فرعی شامل رقم در دو سطح (ساحل و گلستان) و الگوی کاشت در دو سطح (مستطیل و متوازی الاضلاع) بودند. نتایج نشان داد که اثرات سه جانبه ورمی کمپوست، الگوی کاشت و رقم بر تعداد غوزه در بوته، وزن الیاف در بوته، وزن کل دانه در بوته، چین اول و دوم، وزن صد دانه، کیل و عملکرد کل وش تاثیر معنی داری نداشتند. اثرات ساده ورمی کمپوست بر چین اول، وزن کل الیاف و وزن کل دانه در بوته در سطح چهار تن در هکتار به ترتیب 2 تن در هکتار، 36/46 و 94/90 گرم در بوته بیشترین و در شاهد به ترتیب با مقادیر 514/1 و 608/1 تن در هکتار، 74/15، 47/37 گرم در بوته کمترین بودند. مقایسه میانگین ارقام نشان داد که رقم گلستان در صفات چین اول، وزن کل الیاف و وزن کل دانه نسبت به ساحل برتری داشت.
    کلیدواژگان: استان گلستان، الگوی کاشت، پنبه، کیل، ورمی کمپوست
  • عباس رضایی زاد، یزدان بهمنی، علیرضا اطمینان صفحه 53
    به منظور شناسایی متحمل ترین دورگ های جدید آفتابگردان به تنش خشکی و همچنین بررسی اثرات تنش خشکی بر عملکرد و اجزای عملکرد آفتابگردان آزمایشی به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در دو شرایط آبیاری نرمال و قطع آبیاری از مرحله گلدهی به بعد در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اسلام آباد غرب در فصل زراعی 93-92 انجام گردید. در این بررسی 11 دورگ جدید آفتابگردان مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تنش خشکی به صورت معنی داری باعث کاهش عملکرد دانه، ارتفاع بوته، قطر طبق، وزن هزار دانه، تعداد دانه در طبق و تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک گردید. در این میان عملکرد دانه و پس از آن وزن هزار دانه و تعداد دانه در طبق بیشتر از سایر صفات مورد بررسی، تحت تاثیر تنش قرار گرفتند. بیشترین عملکرد دانه در شرایط آبیاری طبیعی متعلق به دورگ RF81-131/1*AF81-222 با 5815 کیلوگرم در هکتار بود و پس از آن ارقام برزگر و های سان 33 به ترتیب با 5513 و 4922 کیلوگرم در هکتار قرار داشتند. در شرایط تنش خشکی دورگ های RF81-131/1*AF81-222، آذرگل، های سان 33 و برزگر به ترتیب با 4201، 3750، 3554 و 3524 کیلوگرم در هکتار دارای بیشترین عملکرد دانه بودند. با توجه به نتایج به دست آمده هیبریدهای RF81-131/1*AF81-222، های سان 33 و برزگر برای هر دو شرایط نرمال و تنش خشکی مناسب تشخیص داده شدند و به کشاورزان قابل توصیه می باشند و رقم آذرگل نیز یکی از دورگ های مناسب برای شرایط تنش خشکی می باشد.
    کلیدواژگان: آفتابگردان، تنش خشکی، عملکرد دانه
  • سارا رجبی قصبه، محمد برزعلی، بابک دلخوش، سید جواد انگجی صفحه 61
    امروزه کشت دوم پنبه پس از کلزا در استان گلستان یکی از روش های مفید وارد نمودن پنبه در تناوب زراعی می باشد و از این رو برای مهار علف های هرز به ویژه کلزای خودرویش و به تبع جلوگیری از کاهش کمی و کیفی عملکرد پنبه بسیار ضروری به نظر می رسد. این تحقیق در قالب آزمایش فاکتوریل با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با دو فاکتور رقم و روش مهار با چهار تکرار انجام پذیرفت. فاکتور رقم شامل ارمغان، گلستان و سپید و فاکتور روش مهار شامل استفاده از دو روش مهار دستی و استفاده از علف کش های انوک، کانوی، ترفلان وکارمکس بود. بر پایه نتایج، رقم گلستان بالاترین میانگین عملکرد را حاصل نمود که نشانه ی برتری این رقم در کشت دوم پس از کلزا بود. بیش ترین درصد مهار کلزای خودرو در بین سموم مصرفی در تیمار سم انوک با 95 درصد مشاهده شد. مقایسه علف کش هانشان داد علف کش انوک تفاوت معنی داری از نظر عملکرد کل وش(1289 کیلوگرم در هکتار) با علف کش های کانوی(1155 کیلوگرم در هکتار)، کارمکس(1159 کیلوگرم در هکتار) و ترفلان(1081 کیلوگرم در هکتار) دارد. بنابراین کشت رقم ارمغان و همچنین مصرف علف کش های انوک، دیوران و کانوی بجای ترفلان در کشت دوم پس از کلزا توصیه می گردد.
    کلیدواژگان: کلزای خودرویش، روش های مهار، اثربخشی، رقم، عملکرد کل وش
  • محبوبه شیخی، سید اسماعیل رضوی، محمدهادی پهلوانی، سید جواد صانعی صفحه 73
    قارچ Macrophomina phaseolina به بسیاری از گونه های زراعی از جمله گلرنگ حمله می کند و باعث بیماری پوسیدگی ذغالی می شود. این پژوهش با هدف بررسی بیماری زایی چهار جدایه ی قارچM.phaseolina(M5 ،M2 ،M0 و M6) بر روی چهار ژنوتیپ گلرنگ (Acetria، LRV5151، اراک 2811 و 34074) در مزرعه دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان انجام شد. به همین منظور طول لکه ی حاصل از جدایه های قارچ مایه زنی شده در قسمت پایین ساقه ی بوته ها اندازه گیری شد. این آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی نامتعادل و در شرایط مزرعه صورت گرفت. براساس نتایج تجزیه واریانس اختلاف معنی داری در سطح یک درصد بین جدایه ها وجود داشت. هم چنین اثر متقابل جدایه در ژنوتیپ در سطح احتمال یک درصد معنی دار بود. در این تحقیق، جدایه ی M2 با داشتن بیشترین طول لکه بر روی هر چهار ژنوتیپ گلرنگ، بالاترین قدرت بیماری زایی و جدایه ی M0 با کمترین طول لکه، پایین ترین قدرت بیماریزایی را داشتند. در بین ژنوتیپ ها ژنوتیپ Acetria نسبت به دو جدایه ی M0 و M6، ژنوتیپ LRV5151 نسبت به دو جدایه ی M0 و M5 و ژنوتیپ 34074 نسبت به دو جدایه ی M5 و M6 مقاومت بیشتری نشان دادند. هیچ ژنوتیپ مقاومی نسبت به جدایه ی M2 یافت نشد و تمام ژنوتیپ ها در برابر این جدایه حساسیت نشان دادند.
    کلیدواژگان: گلرنگ، ژنوتیپ، ارقام مقاوم، Macrophomina phaseolina
|
  • A. Saberi Page 1
    In order to find the best planting pattern of soybean (Glycine max L. Merill) with sorghum (Sorghum bicolor L.) intercropping for utilizing environmental parameters to obtain high yield, this research was performed in Gorgan and Ali Abad. The experiment consisted of three levels i.e. pure soybean with density of 400000 plants per hectare, intercropping of sorghum and soybean with density of 250000 and 400000 plants per hectare, respectively and intercropping of sorghum and soybean with density of 300000 and 480000 plants per hectare, respectively. Each treatment was comprised of sixty 66.66 - meter long rows. Row distance was 50 centimeters. For measuring plant height, number of tillers, stem diameter and number of nodes, 10-randomly selected plants within a quadrat were harvested. In addition, total surface area was recorded based on research and extension project protocol. Analysis of the data was performed using t-test. The results revealed that the fresh forage yield with intercropping at 300000 and 480000 plant density for sorghum and soybean, respectively were 33.33 and 34.32 percent superior in Gorgan and Aliabad, respectively compared to the check treatment (pure sorghum with the density of 250000 plants per hectare). Mean comparison of dry forage also indicated 24.01 and 26.12 % increase in Gorgan and Ali Abad, respectively.
    Keywords: planting pattern, Yield components, Plant density, Morphological traits
  • M. Bagheri, H. Nemati Page 13
    To study the effects of planting date and plant density on phonological, and morphological characteristics, as well as yield components and seed yield of soybean (Glycine max L. Merill), a field experiment was conducted in a split plot arranged in a randomized complete block design with three replications at the Agricultural Research Station of Gorgan (former Iraqi Mohaleh) in 2011. Four planting dates (28 May, 12 June, 27 June and 12 July) were the main plots, and four plant densities (21, 28, 35 and 42 plants per square meter) with planting patterns of (30 × 8, 35 × 8, 45 × 8 and 60 × 8 cm) were sub-plots. The results of analysis of variance showed a significant effect of planting date on days to flowering, days to maturity, number of nodes on the main stem, plant height, number of pods per main stem, seed weight and seed yield. Mean comparison using DMRT revealed that the highest and lowest number of days from planting to maturity were obtained at the first and fourth planting dates, respectively. Mean comparison also showed that maximum yield (4325 kg ha-1) was produced at 28 May planting date with plant density of 28 plants m-2. It might be concluded that the cultivar studied in this experiment could produce highest yield using favorable environmental conditions when planted on 28 May with planting density of 28 plants m-2 .
    Keywords: Soybean, Split plot, Planting date, Plant density, Yield components
  • A. Shahkoh Mahalli, A. Masoumi, S. Raiesi, E. Mostafavi, K. Pashaie Page 25
    Nowadays crisis of water is one of the most important challenges in the world and Iran. Developing cultivars tolerant to drought stress should be one of the research priorities in agriculture sector. To evaluate the effect of drought stress on morphological traits and seed yield of soybean cultivars, a pot experiment was carried out as a factorial in a Randomized Complete Block Design with three replications in Gorgan in 2014. The cultivars consisted of Williams, Sahar, Gorgan3 and Katul and the treatments were the check (full irrigation), the stop of irrigation at vegetative growth stage, flowering, podding and seed filling. Planting was summer sown. Plant height and the other traits were recorded at physiological maturity and the seed yield of each plant was determined after harvesting. The results showed that the drought stress decreased seed yield, number of nodes, plant height, and the weight and length of root. The highest and lowest plant height and number of nodes belonged to G3 and Williams. Sahar and Williams produced the highest and lowest number of pods, respectively. Katul and Williams produced the highest (11.5333 g plant-1) and lowest (8.7333 g plant-1) plant seed yield, respectively. Based on the results of traits mean and seed yield, as a whole Katul and Sahar had higher tolerance to drought stress compared to two other cultivars.
    Keywords: Drought stress, Soybean, Yield per plant
  • A. Balouch, A. Biabani, A. Gholizadeh, M. Vafaeitabar, M. Etesami Page 41
    In order to study the effect of vermicompost fertilizer and planting pattern on yield of two cotton cultivars, an experiment was carried out, as split factorial in a randomized complete block design with four replications in Ali Abad in 2013. The treatments consisted of vermicompost as the main plot at four levels (control (without vermicompost), two tons per hectare, four tons per hectare and six tons per hectare) and the sub-plot were combination of two cultivars vz. Sahel and Golestan and planting pattern at two levels (Rectangular and Parallel pattern). The results showed that the interaction of vermicompost × planting pattern × cultivar had no significant effect on number of bolls per plant, fiber weight per plant, the total weight of seeds per plant, first and second yield, 100-seed weight, boll weight, percentage of lint and seed cotton yield. The simple effect of vermicompost on first picking, total fiber weight, total seed weight per plant at four ton ha-1 vermicompost application were two ton ha-1, 46.36 and 90.94 gr plant-1 , respectively and in the control with 1.519 and 1.608 ton ha-1 and 15.74 and 37.47 gr plant-1 was the lowest. Mean comparison showed that Golestan cultivar was superior to Sahel for first picking, total fiber weight and seed yield.
    Keywords: Cotton, Cotton seed, Golestan province, planting pattern, Vermicompot
  • A. Rezaiezad, Y. Bahmani, A. Etminan Page 53
    This research was conducted to identify the most tolerant new sunflower hybrids to drought stress and to evaluate drought stress effect on yield and yield components, using RCBD with three replications under normal irrigation and elimination of irrigation from flowering stage onward at Islam Abad-e- Gharb Research Station during 2014-2015 growing season. In this study, 11 new sunflower hybrids were evaluated. The results showed that drought stress significantly decreased grain yield, plant height, head diameter, 1000-seed weight, seed per head and days to physiological maturity. Among evaluated traits, grain yield followed by 1000-seed weight and seeds per head were affected more than other traits by drought stress. RF81-131/1*AF81-222 produced the highest grain yield under normal condition with 5815 kgha-1 followed by Barzegar and Hysun33 with 5513 and 4922 kg ha-1, respectively. Under drought stress, RF81-131/1*AF81-222, Azargol, Hysun33 and Barzegar had the highest grain yield with 4201, 3750, 3554 and 3524 kg ha-1, respectively. Based on the results, RF81-131/1*AF81-222, Barzegar and Hysun33 were suitable for both normal and drought stress conditions, hence it could be recommended to farmers and Azargol was one of the suitable hybrids for drought stress conditions.
    Keywords: Drought stress, grain yield, sunflower
  • S. Rajabi Ghasbeh, M. Barzali, B. Delkhosh, S.J. Angaji Page 61
    Nowadays, cotton as a second crop following rape (Brassica napus L.) in Golestan province is one of the appropriate methods to insert cotton in crop rotation. Hence, it seems necessary for weed control (volunteer rapes, in particular), and as a result to prevent qualitative and quantitative reduction of seed cotton yield. This study was conducted as a factorial in a randomized complete block design with two factors (cultivar and weed control method) and four replications. Cultivars were Armaghan, Golestan and Sepid. Weed control program consisted of two
    Methods
    hand weeding and application of herbicides (Envoke, Convey, Treflan and Dioran). Based on the results, Golestan had the highest yield indicating its superiority as a second crop after canola to other cultivars. Among herbicides used, the highest control percent of volunteer rape was observed with Envoke treatment at 0.95 percent. Comparison among herbicides revealed that Envoke herbicide had significant difference for total lint yield (1289 kg/ha) with Convey (1155 kg/ha), Dioran (1159 kg/ha) and Treflan (1081 kg/ha). Therefore, planting Golestan cultivar and in addition application of Envoke, Dioran and Convey instead of Treflan as a herbicide in cotton double-cropping following rape is recommended.
    Keywords: Volunteer rape, Control methods, Effectiveness, Cultivar, Total lint yield
  • M. Sheikhi, S.E. Razavi, M.H. Pahlavani, S.J. Sanei Page 73
    Macrophomina phaseolina attacks many crop species including safflower and it causes charcoal rot. To investigate the pathogenicity of four M. phaseolina isolates (M0, M2, M5 and M6) on four safflower genotypes (Acetria, LRV5151, Arak 2811 and 34074), this study was performed at the Agricultural Sciences and Natural Resources University of Gorgan. The length of spots caused by fungi isolates inoculated in the lower part of plant stem was measured. This experiment was performed in an unbalanced completely randomized design under field conditions. The results of analysis of variance showed a significant difference between the isolates at 1% probability level. The interaction of genotype × isolates was significant at the 1% level. In this study, isolate of M2 with a maximum length of spots on all four safflower genotypes was identified as the most virulent isolate and M0 with the least length of spot was the least virulent isolate. Among the genotypes, genotype Acetria to two isolates of M0 and M6, genotype LRV5151 to two isolates of M0 and M5 and genotype 34074 to two isolates of M5 and M6 showed more resistance. None of the genotypes was resistant to isolate M2 and all genotypes were susceptible to this isolate.
    Keywords: Safflower, Genotype, Resistant cultivars, Macrophomina phaseolina