فهرست مطالب

کتاب و سنت - سال سوم شماره 1 (پیاپی 6، بهار 1394)
  • سال سوم شماره 1 (پیاپی 6، بهار 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/02/21
  • تعداد عناوین: 6
|
  • زیبا شیخ الاسلامی*، عبدالهادی مسعودی صفحات 7-28
    هدف صحیح زندگی از منظر قرآن و حدیث چکیده تعالی و یا سقوط معنوی یک جامعه، وابسته به نوع انتخاب اهداف توسط افراد آن جامعه است و عدم شناخت «هدف صحیح»، افراد و جوامع را از رسیدن به سعادت بازمی دارد. لذا این مقاله تلاش نموده است تا ضمن جستجوی «هدف صحیح زندگی» از دیدگاه قرآن و حدیث، تاثیر آن در کمال بشریت و هم چنین موضع قرآن در برابر برخی اهداف انتخابی بشر را با روش کتابخانه ای و تحلیلی مورد کنکاش قرار دهد. نتیجهٔ حاصله این که، اولا: با بررسی آیات و روایات مربوط به خلقت بشر، صحیح ترین هدف زندگی از منظر قرآن و روایات، تقرب به خدا و اتصال عبد به معبود از طریق کسب معرفت خداوند و سپس عبادت و بندگی اوست. ثانیا: با توجه به مفهوم عبادت در احادیث، می توان دریافت که عبودیت خداوند آنگاه که نشات گرفته از معرفتی توام با عقل سلیم و وجدانی آزاد از زنجیر خودمحوری باشد، باعث نزدیکی او به منبع مطلق تمامی کمالات یعنی خداوند متعال می شود و این تقرب که حقیقی است و نه مجازی، باعث هم رنگی با معبود در صفات کمالیهٔ وی گردیده و بدین طریق کمال بشر محقق خواهد شد. ثالثا: در بین انواع پنج گانهٔ اهداف انتخابی بشر یعنی رهایی از رنج ناشی از گردونهٔ تناسخ، رسیدن به کامیابی های دنیوی و لذات مادی، پوچ گرایی، تعالی نفس از راه پشت کردن به مظاهر دنیوی و ریاضت کشی، تهذیب نفس در سایهٔ اعتدال، نه گرایش صرف به لذات مادی و نه رهبانیت از منظر قرآن تنها دیدگاه پنجم، قابل قبول و دیدگاه های دیگر مطرود است.
    کلیدواژگان: هدف زندگی، عبودیت، ربوبیت، تقرب، عبادت
  • معصومه سالخورده *، عباس پسندیده صفحات 29-50
    تحلیل برهان پایدار و ناپایدار در ترجیح آخرت بر دنیا چکیده در متون دینی تاکیدی ویژه نسبت به زهد ورزیدن انسان به دنیا و ترغیب نمودن او به سرای اخروی وجود دارد. یکی از دلایل این امر، به وجه پایداری آخرت، جاودانه طلب بودن انسان و ناپایداری جهانی که در آن زندگی می کند، برمی گردد. بدین جهت یکی از رسالت های دین مشخص نمودن امور پایدار و ناپایدار، ترغیب نمودن انسان به امور پایدار و جدا نمودن از امور ناپایدار است. زندگی دنیوی ازاین جهت، دارای محدودیت و متناهی است. در مقابل، آخرت نامحدود، نامتناهی و جاودانه است. خداوند متعال با ارائهٔ برهان پایدار و ناپایدار، بینش دستیابی و مصادیق حقیقی وصول به زندگی جاوید را به انسانی که از فنا و نقص گریزان است و گاهی امور ناپایدار را پایدار می پندارد و به آن ها دل بستگی پیدا می کند، بیان نموده و خلود در سرای اخروی را پاسخ این نیاز فطری بشر قرار داده است و توسط هادیان دین، مدل های رفتاری صحیح در رابطه با دنیای ناپایدار را به انسان عرضه داشته تا عملکردهای او که ارتباط تنگاتنگ و عمیقی با میزان و نوع شناخت او از جهان هستی دارد، به خوبی شکل گیرد. بر مبنای برهان پایدار و ناپایدار، مناسبات انسان با دنیا و آخرت تغییر می کند و به شکل صحیحی تنظیم می گردد، درنتیجه گرایش او از دنیا به آخرت تغییر خواهد نمود و میل فطری اش به بقا در جهت صحیح هدایت می شود؛ در زندگی آرامش و رضامندی خواهد داشت و مسیر دستیابی به سعادت را به درستی خواهد پیمود. کلیدواژه ها: دنیا، آخرت، پایدار، ناپایدار، برهان.
    کلیدواژگان: دنیا، آخرت، پایدار، ناپایدار، برهان
  • محمد مهدی احسانی فر *، کاظم قاضی زاده صفحات 51-76
    تحلیل مفهومی «لا اکراه فی الدین» و نظریه «آزادی و مسئولیت عقیده»چکیده آیه 256 سوره بقره از «عدم اکراه در دین» سخن گفته که مدلول آن مورد مناقشه مفسران است. پژوهش حاضر، به بررسی آیه با توجه به ظهور، فضای نزول، استعمالات و فهم صحابه و تابعان می پردازد. این مقاله پس از بررسی واژگان، اسباب نزول و روایات، نظریه «آزادی و مسئولیت عقیده» را با برداشت از آیه، مطرح می کند. در «لا اکراه فی الدین»، هرگونه اکراهی برای قبولاندن اعتقادات دینی، نفی و نهی شده و علت آن، روشنی عقلی مسیر «رشد» از «غی» و منافات اکراه با امتحان و اختیار، شمرده شده است. بنابراین آیه بر آزادی فکر و عقیده دلالت دارد، اما مجوزی برای فرار از مسئولیت صادر نمی کند؛ بلکه برعکس، همه مسئولیت آزادی در فکر و عقیده را متوجه انسان می داند. کلیدواژه ها: اکراه در دین، آزادی در اسلام، جهاد، غرر آیات، تفسیر موضوعی.
    کلیدواژگان: اکراه در دین، آزادی در اسلام، جهاد، غرر آیات، تفسیر موضوعی
  • زهرا محمودی*، محمد رنجبرحسینی صفحات 77-90
    دیدگاه علامه طباطبایی (ره) پیرامون احادیث طینت در تبیین سعادت و شقاوت انسان چکیده بین احادیث طینت و سعادت و شقاوت انسان، ارتباط وجود دارد و در تفسیر و چگونگی این ارتباط آراء متعددی مطرح شده است. دیدگاه علامه طباطبایی (ره) در تفسیر و برداشت از احادیث طینت و ارتباط آن با سعادت و شقاوت انسان در ذیل آیات قرآن قابل توجه است؛ لذا این نوشتار با روش توصیفی – تحلیلی، به استخراج دیدگاه علامه طباطبایی، با تاکید بر تفسیر المیزان در باب ارتباط احادیث طینت با سعادت و شقاوت پرداخته که حاصل این کنکاش چنین شد: علامه طباطبایی مدلول احادیث طینت ر با لحاظ ضعف های سندی بعضی روایات، با توجه به کثرت روایات وارده اجمالا می پذیرد و معتقد است هیچ گونه تعارضی بین پذیرش اجمالی طینت و اختیار انسان وجود ندارد. طینت در حد زمینه و علت ناقصه می باشد و نهایتا سعادت و شقاوت انسان با اعمال اختیاری او رقم می خورد. کلیدواژه ها: علامه طباطبایی، احادیث طینت، سعادت و شقاوت.
    کلیدواژگان: علامه طباطبایی، احادیث طینت، سعادت و شقاوت
  • فاطمه کاشانی، حمیدرضا مستفید صفحات 91-112
    آسیب شناسی دین داری در بعد عملکرد از منظر قرآن کریم چکیده سعادت انسان که هدف از ارسال دین بوده است، با التزام صحیح نسبت به دین محقق خواهد شد. لذا شناسایی و اجتناب از آنچه صحت دین داری را خدشه دار می کند، امری ضروری است. یکی از ابعاد و مولفه های دین داری، بعد عملکردی دین است. بنابراین هر عملکرد ناصحیح در مسیر دین داری که ابعاد عملکردی دین را مخدوش نماید، به عنوان آسیب دین داری خواهد بود. در اینجا با توجه به آیات قرآن کریم بخشی از عملکردهایی که در سه عرصهٔ مرتبط با دین داری ایجاد آسیب می کنند، ذکر شده است:1) عملکردهای آسیب رسان به عرصهٔ شناخت دین: تاسی نکردن به الگوهای شایسته، تبعیت کورکورانه، دریافت مسائل مربوط به دین از طریق نادرست 2) عملکردهای آسیب رسان به عرصهٔ عمل به دین: تسلیم اوامر الهی نبودن، ترجیح دنیا بر دین، عدم عمل به کتاب الهی، هواپرستی 3) عملکردهای آسیب رسان به عرصهٔ ماندگاری در مسیر دین: دین داری موسمی، صبور نبودن در مسیر دین داری، مداومت نداشتن در عمل به بایسته های دینی، عدم مهاجرت برای حفظ دین خود. از مجموع آسیب های بیان شده در هر عرصه، یک آسیب را می توان منشا سایر آسیب ها در عرصهٔ مربوطه دانست که عبارت اند از: دریافت مسائل مربوط به دین از طریق نادرست (عرصهٔ شناخت دین)، هواپرستی (عرصهٔ عمل به دین) و صبور نبودن در مسیر دین داری (عرصهٔ ثبات در مسیر دین) و به طورکلی آسیب های دین داری در بعد عملکرد را در آن ها خلاصه نمود. کلیدواژه ها: دین، دین داری، آسیب های دین داری، آسیب شناسی، عملکرد.
    کلیدواژگان: دین، دین داری، آسیب های دین داری، آسیب شناسی، عملکرد
  • مستندات قرآنی و گونه شناسی احادیث «باب فضل الإیمان علی الإسلام و الیقین علی الإیمان» اصول کافی
    فریبا صادقی دوست*، مسعود حسن زاده گلشانی صفحات 113-132
    مستندات قرآنی وگونه شناسی احادیث «باب فضل الإیمان علی الإسلام و الیقین علی الإیمان» اصول کافی چکیده در این مقاله، مستندیابی قرآنی و گونه شناسی «باب فضل الإیمان علی الإسلام و الیقین علی الإیمان» اصول کافی بررسی شده است. یافتن مستندات، مبتنی بر ریشه دار بودن کلمات اهل بیت:در قرآن، ارائه شده و شناسایی گونه ها نیز ضمن ارائه طبقه بندی روایات، نحوهٔ ارتباط این فرمایشات با آیات استنادی را روشن می نماید. جهت یافتن مستندات قرآنی، افزون بر جستجوی آیات از قرآن، از دیگر منابع همچون شروح کافی و معاجم موضوعی یاری جسته و سپس گونه های روایات باب، تبیین و تحلیل شده است. در این نوشتار، روایات مورد پژوهش در سه بخش بررسی شده اند که عبارتند از: برتری ایمان بر اسلام، برتری تقوی بر ایمان و برتری یقین بر ایمان و تقوی. مستندات این بخش ها به ترتیب در آیات «حجرات/14، 15 و...»، «آل عمران/102، 130 و...» و «انعام/75، بقره/260 و...» انعکاس یافته است. گونه های روایات باب نیز از نوع مستفادی است.
    کلیدواژگان: مستند یابی، گونه شناسی، ایمان، تقوی، یقین
|
  • Ziba Sheikholeslami *, Abdolhadi Masudi Pages 7-28
    True Purpose of Life from the Perspective of Qur’an and Hadith Sublimity or spiritual decline of a society depends on the type of targets chooses by members of the community, and lack of recognition of the “true purpose”, keeps individuals and communities from achieving felicity. This paper has tried to search the “true purpose of life” in the Quran and hadith, its impact on human perfection and also the position of the Qur’an toward human choice purposes with analytical and library methods. The results were: 1. By examining verses and hadiths about the creation of human, purpose of life from the point of view of the Quran and the traditions are “nearness to God” and “connection of servant to God” through the acquisition of knowledge of the Lord and worshiping him. 2. According to the concept of “worship” in the hadiths, it can be seen that the worshiping of God when is derived from the knowledge which is combined with clear wisdom and conscience free from selfishness, brings him to the absolute source of all the perfections, that is of God. And this nearness which is real not virtual causes conformity with God in his perfection attributes and through it the perfection of man is achieved. 3. Among the five types of human picked purposes of life which are: Liberation from the pain of the cycle of reincarnation, Achieve worldly success and material pleasure, Nihilism, Self-sublimity through Asceticism, Self-refinement in the light of moderation not tendency to material pleasure and not monkhood, Qur’an only accepts the fifth view and others are rejected. Keywords: Purpose of Life, Thraldom, Divinity, Nearness, Worship.
    Keywords: Purpose of Life, Thraldom, Divinity, Nearness, Worship
  • Masoumeh Salkhordeh, Abbas Pasandide Pages 29-50
    Analysis of the Proof of Stable and Unstable in Preferring the Hereafter over World In religious scriptures there is a special emphasis on the asceticism and encourage people to piety and the hereafter. One of the reasons for this is the sustainability of the hereafter, the eternal quest of man and the instability of world in which he lives. Therefore, one of the missions of religion is to identify stable and unstable, encouraging people to stables and separating the affairs of stable and unstable. For this worldly life is limited and finite. In contrast, the hereafter is infinite and immortal. God by providing proof of stable and unstable has brought the vision of achieving and the true examples of accessing eternal life to human who escapes death and handicap and sometimes thinks unstable as stable and has put the eternal life in the hereafter as a respond to this innate need of human. And by the guides of religion has offered correct behavioral models of the unstable world to the mankind. To his functions, which has a close and deep relation with his knowledge of the universe, well formed. According to the proof of stable and unstable human relation to the world and the hereafter will change and regulate in a correct way. As a result his tendency will change from this world to the hereafter and his innate desire to survive will be guided in true path. He will enjoy peace and satisfaction in his life and will pass the way to salvation. Keywords: World, The Hereafter, Stable, Unstable, Proof.
    Keywords: World, The Hereafter, Stable, Unstable, Proof
  • Mohammad Mahdi Ehsanifar *, Kazem Ghazi Zadeh Pages 51-76
    Conceptual Analyze of [la Ikraha fi al-Din] and theory of “Freedom of Belief and Responsibility” The verse 256 of Surah baqara manifested “non-compulsion in the religion”, which is disputed among exegetes. This research examines the verse based on Appearance (zuhoor), environment of the reveal, Companions and Followers using and understanding. Current article raises the theory “freedom of belief and responsibility” after philology, surveying of Occasions of Revelation (asbab al- nuzool) and accounts. Every compulsion for imposing of religious believes is rejected and prohibited by [la Ikraha fi al-Din], because there is a clear rational distinction between Rectitude (rushd) and Falshood (qay) and incompatibility among Compulsion, Trying and Freedom. Therefore, the mentioned verse designates to freedom of thought and belief, but does not permit to escape from the responsibility, so that human is pledged to accept all responsibilities of thought and belief freedom. Keywords: Compulsion in the religion, Freedom in Islam, Jihad, Brilliant Verses, Thematic Interpretation.
    Keywords: Compulsion in the religion, Freedom in Islam, Jihad, Brilliant Verses, Thematic Interpretation
  • Zahra Mahmoodi *, Mohammad Ranjbar Hosseini Pages 77-90
    The Viewpoint of Allameh Tabatabaee on Traditions of Nature to Explain the Happiness and Misery of Man Regarding different views about the relation between the traditions of nature and the traditions of human happiness and misery, the view of Allamah Tabatabee in interpreting the traditions of nature and its relation to the happiness and misery of man is considerable; Therefore, this study using descriptive-analysis aimed to analyse the viewpoint of Allameh Tabatabaee in this field and resulted to: Allameh Tabatabaee accepts the concept of the traditions of nature ignoring the weakness of its documents by its multiplicity and believes that there is no contradiction between acceptance of nature and man free will. Nature is only a background and incomplete cause and finally man will build his happiness and misery by his voluntary acts. Keywords: Allameh Tabatabaee, Traditions of Nature, Happiness and Misery.
    Keywords: Allameh Tabatabaee, Traditions of Nature, Happiness, Misery
  • Fatemeh Kashani, Hamid Reza Mostafid Pages 91-112
    Damages to Religiosity in the field of Function According to The Qur’an Human felicity which is considered by God as the goal sending religion will be achieved with true commitment to religion. Therefore, identifying and avoiding what religiosity to undermine its accuracy is essential. One of the religiosity components is the functional aspect of religion. So any false performance in the functional aspects of religion that distorts religion, would be a damage to religiosity. Here, three areas of operations which damage religion according to the Holy Quran are mentioned: 1. Harmful practices in the field of recognition of religion: False innovation and comply with it, not pursuant to worthy patterns, blindly following and going through false religion issues. 2. Harmful practices to the religious action: Not surrender to the divine commandments, no seriously religion practices, preferring the world over religion, the lack of action according to the divine Book of God, worldliness, and not to help the religion of Allah. 3. Harmful practices in the field of sustainability of religion: Seasonal piety, not being patient in the path of religion, lack of continuity in the practice of religious imperatives and not migration to maintain the faith. Among these damages in each field one damage could be counted as the origin of other damages in the field. These damages are: Receiving issues through false religion (field of recognition of religion), Worldliness (field of practicing the religion) and no patience in the path of piety (filed of stability in the religion). Keywords: Religion, Religiosity, Damages to Religiosity, Religiosity Pathology, Function.
    Keywords: Religion, Religiosity, Damages to Religiosity, Religiosity Pathology, Function
  • Quranic Evidences and Typology of Hadiths in Kitab al-Kafi
    Fariba Sadeghidoost *, Masoud Hasanzadeh Pages 113-132
    Quranic Evidences and Typology of Hadiths in Kitab al-Kafi The following research tries to study two chapters of Kitab al-Kafi from two aspects of finding evidences and typology. Finding evidences is offered based on the originality of Ahl al-Bayt words on the Qur’an and the identification of types clarifies the relation between these sayings and the evidence verses. To find the Qur’anic evidences, in addition to searching verses in the Qur’an, Kitab al-Kafi descriptions and oral interpretations were used and types of chapters were explained and analyzed. Using title of chapters as criterion, studied anecdotes were researched in three parts including: faith beyond islam,piety beyond faith and certitude beyond faith and piety. Evidences for the first part” faith beyond islam” were derived from Al-Hujurat 14, 15 and 17, piety beyond faith incloud ‘Ali `Imran102, 138, Al-zokhrof 67 , and the evidences for the last part included verses Al-’An`am 75 and Al-Baqarah 4. It must be mentioned that the anecdotes of these chapters are from the Quran and nested under interpretative typology. Some of these anecdotes are acquired from these verses and infallibles had offered their taught using these verses for the use of their audiences and some other have explained the core and interpretation of verses.
    Keywords: finding evidences, typology, faith, Piety, certitude