فهرست مطالب

  • سال دوم شماره 2 (پیاپی 6، تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/05/31
  • تعداد عناوین: 6
|
  • زهرا عابدی*، پیام محمودکلایه صفحات 1-12
    منطقه طالقان واقع در 150 کیلومتری شمال غربی تهران در میان دره بزرگی در کوه های البرز قرار دارد که منطقه ای ییلاقی به حساب می آید. این منطقه به دلیل طبیعت روح نواز و جاذبه های تاریخی و فرهنگی گردشگران بسیاری را به سوی خود جلب می کند. احداث سد طالقان و به طبع آن در یاچه حاصل از آن تاثیر به سزایی در منظره طبیعی منطقه دارد که باعث شده به عنوان عامل اصلی و مشوقی برای جذب گردشگر و توریست در منطقه باشد. با توجه به شرایط خاص منطقه، می توان ارزش های اقتصادی منطقه را مورد مطالعه قرار داد.
    در این مقاله اقدام به بررسی و محاسبه ارزش تفرجگاهی سد طالقان به روش هزینه سفر شده است. به این منظور با در نظر گرفتن سد به عنوان مرکز، نیم دایره هایی با فواصل ثابت رسم شده است که مبدا سفر بازدید کنندگان را در بر می گیرد. سپس داده های اقتصادی-اجتماعی استخراج شده از پرسش نامه های تکمیلی توسط بازدید کنندگان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و با توجه به داده های موجود، نمودار رابطه بین هزینه سفر و شمار مراجعه کنندگان به منطقه رسم گردید. آن گاه با در نظر گرفتن ورودیه های مختلف و اضافه نمودن آن به مجموع هزینه های دسترسی نسبت جدید مراجعه کنندگان به دست آمد و منحنی تقاضای سفر به منطقه ترسیم شد.
    در نهایت ارزش تفرجی منطقه از طریق محاسبه سطح زیر منحنی تقاضا محاسبه گردید که در نتیجه ارزش تفرجی منطقه در هر روز برابر با 000/965/4 ریال می باشد. هم چنین بیش تر بازدید کنندگان از منطقه در محدوده سنی 20-30 سال قرار دارند و اکثریت پاسخ دهندگان دارای مدرک دانشگاهی لیسانس می باشند و هم چنین با افزایش درآمد تعداد بازدیدکنندگان کاهش می یابد.
    کلیدواژگان: ارزش گذاری اقتصادی، هزینه سفر، ارزش تفرجی، منحنی تقاضای سفر، منطقه سد طالقان
  • رضا ارجمندی، کیوان صائب، سیدعلی جوزی، شیما رضایی* صفحات 13-28
    لزوم توجه جدی به مقوله سیر و سیاحت و گردشگری در طبیعت (اکوتوریسم) به عنوان پدیده ای جدید در زندگی ماشینی قرن بیست و یکم بسیار احساس می شود و اهمیت آن روز به روز در دنیا افزایش می یابد. کشور ما با برخورداری از انواع مختلف جاذبه های گردشگری مانند الموت، تاکنون نتوانسته از این مزیت به خوبی استفاده نماید. با وجودی که مناطق طبیعی کشور می تواند یکی از جاذبه های ارزشمند برای جذب گردشگران داخلی و خارجی به شمار آید، اما برنامه ریزی برای استفاده از این شرایط هنوز در ابتدای راه است و کار مهم و اساسی برای بهره برداری از جاذبه های طبیعی صورت نگرفته است.
    هدف از این تحقیق تدوین استراتژی هایی برای توسعه اکوتوریسم در منطقه الموت می باشد که در این راستا از روش SWOT (تجزیه و تحلیل نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدها) استفاده شده است. با کمک این روش و بررسی های میدانی و تهیه پرسش نامه نقاط قوت و ضعف درونی منطقه و هم چنین فرصت ها و تهدیدهای بیرونی مشخص شدند. سپس استراتژی هایی جهت رفع نقاط ضعف و تهدیدات و هم چنین تقویت نقاط قوت و فرصت های موجود اتخاذ شد. در نهایت استراتژی های به دست آمده از روش SWOT نمره دهی شده و با استفاده از ماتریس QSPM اولویت بندی شدند تا در توسعه اکوتوریسم منطقه مدنظر قرار گیرند.
    بر اساس نتایج به دست آمده استراتژی های برگزاری جلسات و همایش هایی جهت بیان ارزش منطقه در سطح منطقه ای و ملی، بالا بردن فرهنگ عمومی به وسیله آموزش برای جلوگیری از تخریب محیط زیست منطقه و تاسیس هتل و اماکن رفاهی برای اکوتوریست ها در منطقه در اولویت قرار گرفته اند.
    کلیدواژگان: منطقه الموت، اکوتوریسم، SWOT
  • امیرحسام حسنی*، علی ترابیان، امیرحسین جاوید، فائزه امینیان صفحات 29-38
    دشت هشتگرد با وسعتی درحدود 650 کیلومترمربع واقع در استان تهران می باشد، که شامل بخش کوهستانی واقع در ناحیه جنوبی البرز مرکزی و بخش دشت آبرفتی واقع در غرب دشت کرج و شرق دشت قزوین است. این ناحیه دارای اقلیم سرد و خشک می باشد.
    در این تحقیق با نمونه برداری از 18 حلقه چاه در منطقه مورد مطالعه در دوفصل کم آبی (زمستان 1387) و پرآبی (بهار 1388) ، اثرات آلودگی کودهای شیمیایی (ازت- فسفر- پتاسیم) ، توزیع و تغییرات آن در آب های زیرزمینی مناطق کشاورزی مطالعه گردید.
    استفاده بی رویه از کودهای ازته باعث افزایش غلظت نیترات دردشت گردیده است و بیش ترین مقدارنیترات دربخش شمال شرق دشت هشتگرد mg/L 19 مشاهده شدکه بالاتر از حد استاندارد mg/L 10می باشد. با توجه به جهت حرکت آب زیرزمینی دردشت هشتگردکه ازسمت شمال شرق به سوی جنوب غرب می باشد، عمده ترین منبع افزایش نیترات استفاده از کودهای شیمیائی برای کشاورزی پیش بینی می گردد.
    بیش ترین میزان فسفر در جنوب غربی دشت دیده شد، اما مقدار آن mg/L 5/1و کم تر ازاستاندارد mg/L 2 می باشد. دلیل اصلی نفوذ فسفردر آب زیرزمینی باتوجه به تحرک کم فسفردرخاک، جهت حرکت آب زیرزمینی، بالا بودن سطح آب زیرزمینی وکم بودن لایه غیراشباع می باشد، که موجب شده فسفر ناشی ازکودهای شیمیائی به سرعت به آب زیرزمینی می رسد و آن را آلوده می کند. میزان پتاسیم دراکثرچاه ها درمحدودهmg/L 39/0تا 96/1 بود که پایین تر از حد استاندارد mg/L2 می باشد. بالاترین میزان پتاسیم درقسمت شمال شرق دشت مشاهده شد که با توجه به سهولت آبشویی پتاسیم احتمال نفوذ کودهای پتاسی به آبخوان منطقه پیش بینی می گردد.
    کلیدواژگان: آبخوان، دشت هشتگرد، کود شیمیایی، آب زیرزمینی
  • عادله اسمعیلی دستجردی پور *، حسین مهرابی بشرآبادی صفحات 39-48
    افزایش روزافزون جمعیت، تغییر الگوی زندگی، افزایش مهاجرت به شهرها، سطح پایین تکنولوژی، محدودیت اراضی مناسب کشاورزی و استفاده نادرست از منابع پایه روند تخریب منابع را تشدید کرده است. این در حالی است که نگه داری از منابع طبیعی و محیط زیست به منظور حفظ قابلیت های تولیدی آن ها از اهمیت زیادی برخوردار است. حفظ مطلوب این منابع وابسته به درک وضعیت، مسیر و میزان تغییرات فعلی منابع با استفاده از مقیاس های پایداری نظیر شاخص ردپای اکولوژیکی است.
    به دلیل اهمیت مباحث پایداری در بخش های مختلف اقتصادی خصوصا بخش کشاورزی که ارتباط بیش تری با کاربرد منابع طبیعی دارد، در تحقیق حاضر شاخص ردپای اکولوژیکی به عنوان شاخصی معتبر برای ارزیابی وضعیت پایداری در بخش کشاورزی در کشور ایران برای دوره زمانی 86-1376 با استفاده از رهیافت تعیین میزان واقعی تقاضای زمین محاسبه شده و نتایج به دست آمده برای ارزیابی پایداری فعالیت های این بخش در داخل و در سطح جهانی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
    نتایج نشان داد فعالیت های کشاورزی در کشور ایران از نقطه نظر اقتصاد داخلی با مباحث پایداری سازگار اما در ارتباط با اقتصاد جهانی ناسازگار است. از سوی دیگر علی رغم تامین مباحث پایداری در تولیدات داخلی محصولات کشاورزی، تقاضای واقعی برای زمین خصوصا در سال های اخیر روندی فزاینده داشته است. که این امر به مفهوم تنزل وضعیت پایداری در اقتصاد داخلی می باشد. لذا پیشنهاد می شود اقداماتی در راستای پذیرش روش های پایدار تولیدی در بخش کشاورزی در داخل صورت گیرد و برای تامین پایداری در سطح جهانی نیز الگوی تجارت محصولات کشاورزی در ایران مورد بازبینی قرار گیرد.
    کلیدواژگان: بخش کشاورزی، پایداری، تقاضای واقعی زمین، ردپای اکولوژیکی، واردات و صادرات زمین
  • جمشید کریمی، مسعود ترابی آزاد* صفحات 49-60
    نور مرئی ترکیبی از رنگ های مختلف است. نور در یک محیط بر اثر عواملی مانند پراکندگی و جذب تضعیف می شود. میزان جذب و پراکندگی نور در محیط های مختلف، بستگی به نوع محیط و طول موج نور تابشی دارد. یکی از محیط هایی که باعث تضعیف شدید نور مرئی می شود، آب دریا است. در این تحقیق، روشی برای محاسبه ضریب جذب نور مرئی در آب های جنوبی دریای خزر در دو ایستگاه چالوس و کپورچال ارایه شده است. از هر ایستگاه یک نمونه آب از عمق نیم متری نمونه برداری شده و درآزمایشگاه تحت تابش پرتوهای لیزر با طول موج های مختلف قرار گرفته و سپس ضریب تضعیف نور را به دست آورده و با استفاده از جداول مربوطه، ضریب جذب نور در آب در ایستگاه های مورد نظر محاسبه شده است. در این دو ایستگاه به دلیل پایین بودن شوری آب دریا پراکندگی هم کم تر می باشد. هم چنین به دلیل این که نمونه برداری در لایه سطحی از آب انجام شده است، میزان نفوذ نور مرئی در طول موج های مختلف تقریبا یکسان می باشد. طول موج های کوتاه تر بیش تر پراکنده و طول موج های بلند تر بیش تر جذب می شوند.
    کلیدواژگان: ضریب تضعیف نور مرئی، ضریب پراکندگی نورمرئی، ضریب جذب نور مرئی، دریای خزر جنوبی
  • مسعود منوری، علی اکبر دیمیادی* صفحات 61-68
    توزیع نامتوازن جمعیت در پهنه کشور، شتاب شهرنشینی، تخریب و آسیب محیط زیست به واسطه مکان یابی نادرست صنایع، مستلزم آن است که سیاست های مناسب توسعه صنعتی، در رفع این مشکلات اقدام نمایند. مکان یابی صحیح و طراحی اصولی صنعت، گام محکمی در جهت بهبود محیط زیست، توسعه صنایع کشور و رشد اصولی و منطقی مناطق شهری و روستایی می باشد.
    در این تحقیق با جمع آوری داده، نقشه های رقومی، ضوابط و معیارهای زیست محیطی از دستگاه های اجرایی و نظارتی و بازدیدهای میدانی، ضمن تهیه نقشه های رقومی مورد نیاز برای انجام ارزشیابی زیست محیطی مکان شهرک های صنعتی در استان قم، با روش ادغام نقشه ها و بر پایه جبر بولین (Boolean) در مقیاس 1:250000، نقشه محدودیت ها تهیه گردید.
    مرحله دوم با روی هم گذاری نقشه شهرک های صنعتی بر روی نقشه محدودیت ها مشخص گردید که فاز فعلی شهرک صنعتی شکوهیه در منطقه فاقد محدودیت (بجز بخش جنوبی آن)، فاز دوم 325 هکتاری به طور کامل بر روی مناطق محدودیت دار و فاز توسعه 1000 هکتاری در منطقه بدون محدودیت واقع شد، فازهای فعلی و توسعه شهرک صنعتی محمودآباد در محدوده مجاز و هم چنین فازهای فعلی و توسعه شهرک صنعتی سلفچگان به صورت پراکنده در مناطق ممنوعه واقع شد.
    با توجه به تحقیق صورت گرفته، وضعیت مکانی شهرک های صنعتی شکوهیه و سلفچگان مناسب نبوده، که ضروری است واحدهای صنایع با رعایت اصول زیست محیطی و علی الخصوص با توجه به واحدهای آلاینده در شهرک صنعتی سلفچگان استقرار یابند، اگرچه موقعیت شهرک صنعتی محمودآباد مناسب بوده اما نظارت بر کنترل فعالیت های واحدهای مستقر جهت کاهش آلودگی مهم به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: شهرک صنعتی، معیارهای زیست محیطی، ارزشیابی مکانی، جبر بولین، استان قم
|
  • Zahra Abedi *, Payam Mahmood Kalayeh Pages 1-12
    Taleghan zone is located in 150th km of Northwest of Tehran in a great valley in Alborz Mountains and is considered a summer resort. It attracts many tourists due to its cheering nature and historical and cultural appeals. Construction of Taleghan dam and the resulting lake have a considerable influence on the natural view of this zone and are the main factors for attracting the tourists. Considering the above-mentioned special conditions of the zone, its economic values may be studied. in this research, an action has been made in investigating and calculation of Taleghan dam tourism value through travel cost method. For this purpose, some semicircles with constant intervals have been drawn encompassing the whole regions from which the visitors have come considering the dam as the center. Then the economical and social data obtained from the questionnaires completed by the visitors was analyzed. Considering the available data, the diagram is drawn between travel cost and number of visitors to the region. The new ratio of visitors will then be obtained and the demand curve of the zone will be drawn by considering different entries and its addition to total access costs.
    Finally, tourism value of the zone will be calculated through calculating the level below the demand curve. This value is equal 4965000 Rls per day.
    Keywords: Economic Valuation, Cost of travel, Recreational value, Travel demand curve, Taleghan area
  • Reza Arjomandi, Keyvan Saeb, Seyed Ali Jozi, Shima Rezaee* Pages 13-28
    The necessity of serious attention to the issue of nature tourism (ecotourism) as a new phenomenon in the machine life of twenty first century is felt so much and importance of it is increasing every day. Our country with a wide range of tourist attractions such as Alamout is unable to use this advantage as well as possible. Although the country’s natural regions can be one of the great attractions for domestic and foreign tourists, but planning for the use of these terms is still in the beginning and no important work has been done for the exploitation of natural attractions.
    The purpose of this research is to set strategies for developing ecotourism in the region of Alamout that in this regard used from SWOT method (Analyzing the strengths, weaknesses, opportunities and threats). Using this method and surveys and preparing the questionnaires the internal strengths and weaknesses and external opportunities and threats were determined. Therefore the strategies to remove weaknesses threats and reinforce strengths and opportunities were set. Eventually these strategies were scored and prioritized based on QSPM matrix to be used in ecotourism development.
    According to the result the strategies to hold meetings and conferences for revealing the values of the region in local and national levels and enhancing the public culture using educational methods for avoiding environmental destruction and establishment of welfare places and hotels for ecotourism in the region was prioritized.
    Keywords: Alamout region, Ecotourism, SWOT
  • Amirhesam Hassani *, Ali Torabian, Amirhossein Javid, Faezeh Aminian Pages 29-38
    Hashtgerd field (area: 650 Km2) is located in Tehran province which include mountainous region in south of central Arborz, alluvium area in west of Karaj field and east of Qazvin field. Hashtgerd field’s climate is cold and dry.
    The samples were collected from 18 wells in winter (1387) and spring (1388) and analyzed for the amount of nitrate, phosphate and potassium in samples.
    Extra uses of nitrate fertilizer cause the rise of nitrate through out the valley. The most amount of nitrate was observed in north east of Hashtgerd valley (19 mg/L) that was upper than standard amount (10 mg/L). Considering the movement direction of underground water in Hashtgerd field (from the north east to south west) the main resource of nitrate increase is the use of chemical fertilizer in agricultural activities.
    Although the most amount of phosphorus was in south west of Hashtgerd field (1.5 mg/L), it was less than standard amount (2 mg/L). Despite the low movement of phosphate in soil, it penetrated in to underground water. The main reason was the movement direction of underground water, up level of underground water and lack of unsaturated layer. Phosphorus of fertilizer enters the underground water and cause pollution.
    The amount of potassium in most of the wells was about 0.39- 1.96 (mg/L) that was lower than standard amount (2 mg/L). The most amount of potassium was in east north of the field to aquifer is predictable, because of the washing effect.
    Keywords: Aquifer, Hashtgerd plateau, Chemical fertilizer, Underground Water
  • Adeleh Esmaeeli Dastjerdi Poor *, Hossein Mehrabiboshabadi Pages 39-48
    Population growth, changing pattern life, increasing migration to cities, low level of technology and limitation of convenience agricultural land and incorrect use of basic resources would intensify resources damage. While mention to natural resources and environment for keeping their production ability is so important. Desirable keeping of these resources is related to understanding the situation, path and scale of resources changing by measurements like ecological footprint indicator.
    Because of importance of sustainable issues in different economical sectors special in agricultural sector because of using more environmental resources in this article ecological footprint indicator in agricultural sector is estimated by using actual land demand approach in Iran during 1376-86 then the results is used to evaluate the sustainable of agricultural activity in and out of country.
    The results indicated that agricultural activity in Iran is compatible with internal economy and is adverse with global economy. Also never less internal production is secured sustainability, actual land demand was increased specially in these years that mean sustainable situation was depressed in internal economy. So it suggested that must be used actions for adoption of sustainable method in agricultural sector in internal and review the trade pattern in global level.
    Keywords: Agricultural sector, Sustainable, Actual land demand, Ecological footprint, Import, export of land
  • Jamshid Karimi, Masoud Torabi Azad* Pages 49-60
    Visible light is a combination of different colors. Absorption and scattering of light in different environments are depending on the type of environment and the wavelength of incident light. The sea water is one of the areas that cause severe attenuation of visible light. In this study, a method for calculating the absorption of visible light in the southern waters of the Caspian Sea in Chalus and Kapurchal station is provided. A water sample from a depth of half a meter from each station sampled laboratory irradiated laser beams with different wavelengths and the light attenuation coefficient obtained by using the relevant tables, the light absorption coefficient is calculated in study stations. The two stations due to the low salinity of sea water is less dispersion. An also, because the surface layer of water sampling is done, the influence of visible light at different wavelengths is almost identical. Shorter wavelengths are more scattered and longer wavelengths are more absorbed.
    Keywords: Attenuation coefficient of visible light, Scattering coefficient of visible light, Absorption coefficient of visible light, South Caspian Sea
  • Masoud Monavari, Ali Akbar Dimyadi * Pages 61-68
    There are a number of issues that complicate adopting appropriate policies in relation to industrial development. These issues include an uneven distribution of the population across the country, an accelerated rate of urbanization, and environmental degradation as a result of poor site location. An appropriate site location in accordance with industrial principles is a significant step towards improving the environment, nation-wide industrial development and also principled and logical rural and urban growth.
    This research uses the high capabilities of GIS systems in collecting, analyzing, and managing data. Digital maps and environmental criteria were obtained from executive departments and field trips. Using the Boolean Method at the scale of 1:250,000, the researchers combined the maps that provide limitations to evaluate the environmental implication of industrial estates in Qom Province.
    In Stage Two, overlaying the maps of the current industrial estates with those maps of the limitations indicated that Shokohiyeh Industrial Estate has no limitation (except the southern part of it). The second phase of 325 hectare was fully covered with the limitation map and the 1000-hectare development plan was located to be in the permissible zone. The current developmental phases of Mahmoodabad Industrial estate are located in the permissible area. Also, the current location of Salafchegan Industrial Estate is sporadically located in the prohibited areas.
    Given the above research the location of Shokohiyeh and Salafchegan industrial estates is not appropriate. This requires the industrial units to firmly adhere to environmental principles particularly those related to pollutant units in Salafchegan. Although the location of Mahmoodabad Industrial estate appears to be appropriate, it is still very important to supervise the environmental impact of these units in reducing the pollution.
    Keywords: industrial estate, environmental criteria, Boolean Algebra, Qom province, GIS