فهرست مطالب

روانشناسی پیری - سال دوم شماره 3 (پاییز 1395)
  • سال دوم شماره 3 (پاییز 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/09/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • جعفر بهادری خسروشاهی*، رامین حبیبی کلیبر صفحات 153-165
    امروزه جمعیت سالمندان رو به افزایش است و بیماری ها و مشکلات حاصل از این مرحله تکاملی می تواند به شدت بر سرمایه روان شناختی، خودارزشمندی و بهزیستی اجتماعی تاثیرگذار باشد. هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی واقعیت درمانی گروهی بر سرمایه روان شناختی، خودارزشمندی و بهزیستی اجتماعی سالمندان شهر تبریز بود. پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه ی آماری شامل تمامی سالمندان مقیم مراکز سالمندان شهر تبریز بود. نمونه ی آماری این مطالعه با استفاده از روش نمونه گیری دردسترس، شامل 26 مرد سالمند ساکن در موسسه ی سالمندان خوبان شهر تبریز که از شرایط ورود به مطالعه برخوردار بودند، انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (13 نفر) و کنترل (13 نفر) جایگزین شدند. اعضای گروه آزمایش به مدت 10 جلسه تحت واقعیت-درمانی گروهی قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه های سرمایه روان شناختی لوتانز (2007)، خودارزشمندی کروکر و همکاران (2003)، بهزیستی اجتماعی کییز (1998) و پروتکل واقعیت درمانی غلامی حیدآبادی و همکاران (1392) بود. داده های پژوهش به وسیله آزمون تحلیل کواریانس چندمتغیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که واقعیت درمانی گروهی بر افزایش سرمایه روان شناختی، خودارزشمندی و بهزیستی اجتماعی در سالمندان موثر بوده است. یافته های این پژوهش ضرورت کاربرد واقعیت درمانی را در راستای بهبود سرمایه روان شناختی، خودارزشمندی و بهزیستی اجتماعی خاطر نشان می سازد.
    کلیدواژگان: واقعیت درمانی، سرمایه روان شناختی، خودارزشمندی، بهزیستی اجتماعی، سالمندان
  • محسن گل محمدیان*، حسنی نظری، آذر پروانه صفحات 167-175
    سالمندی بیماری نیست، بلکه واقعیتی است انکارناپذیر و یکی از مراحل حساس رشد انسان، در روند طبیعی گذر عمر مطرح می گردد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بخشی معنا درمانی گروهی بر اضطراب مرگ و سازگاری اجتماعی سالمندان اجرا شد. طرح پژوهش، نیمه آزمایشی و از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه ی آماری، شامل مردان ساکن در مرکز سالمندان مهرگان شهر کرمانشاه در سال1395 بود. ابزار پژوهش پرسشنامه های اضطراب مرگ تمپلر و سازگاری اجتماعی بل بود. 30 نفر از افرادی که در مقیاس اضطراب مرگ، نمره بالاتر از نقطه برش و در مقیاس سازگاری اجتماعی پایین تر از نقطه برش کسب کردند، انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) گمارش شدند. برای گروه آزمایش 8 جلسه مداخله معنا درمانی فرانکل(1998) اجرا گردید. داده ها با استفاده از روش آماری تحلیل کوواریانس چند متغیره تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد بین دو گروه آزمایش و گواه از نظر اضطراب مرگ و سازگاری اجتماعی تفاوت معناداری وجود دارد(001/0>p). بنابراین می توان نتیجه گرفت که معنا درمانی گروهی بر کاهش اضطراب مرگ و افزایش سازگاری اجتماعی سالمندان موثر بوده است و این درمان در مراکز سالمندان توصیه می گردد.
    کلیدواژگان: معنا درمانی، اضطراب مرگ، سازگاری اجتماعی، سالمندان مرد
  • زهرا دشت بزرگی*، کریم سواری، سحر صفرزاده صفحات 177-186
    معنویت به عنوان زیربنای باورها، یک جنبه ی مهم از زندگی سالمندان است و نقش اساسی در تامین و ارتقای سلامت روانی و کیفیت زندگی آنها دارد. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی معنویت درمانی اسلامی بر احساس تنهایی و اضطراب مرگ در سالمندان انجام گرفت. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون _ پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه ی آماری پژوهش شامل کلیه ی زنان سالمند شهر اهواز بود. از بین زنان سالمند شهر اهواز به صورت در دسترس تعداد 30 نفر که نمره ی برابر یا بالاتر از نقطه ی برش در پرسشنامه های احساس تنهایی دهشیری و همکاران و اضطراب مرگ کالت لستر کسب کرده بودند، انتخاب شدند و به طور تصادفی انتخاب و در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جایگزین گردیدند. سپس برنامه آموزش معنویت مبتنی بر آموزه های اسلامی طی 12 جلسه ی 30 دقیقه ای برای گروه آزمایش اجرا گردید و طی این مدت گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. پس از پایان برنامه ی آموزشی، پرسشنامه ها مجددا برای هر دو گروه در قالب پس آزمون اجرا گردید. داده ها با استفاده از آزمون آماری کوواریانس چند متغیری مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان دادند که آموزش معنویت مبتنی بر آموزه های اسلامی موجب کاهش احساس تنهایی و اضطراب مرگ در گروه آزمایش شده است. در نتیجه ایجاد زمینه های لازم جهت شرکت در فعالیت های مذهبی برای سالمندان ضروری به نظر می رسدکه این مورد می تواند در بهبود وضعیت روان شناختی سالمندان موثر عمل کند.
    کلیدواژگان: معنویت درمانی اسلامی، احساس تنهایی، اضطراب مرگ، زنان سالمند
  • اسماعیل صدری دمیرچی*، کاظم خزان، شهریار درگااهی صفحات 187-194
    یکی از حوزه های مهم سلامت سالمندان بعد روانی آن است که نیازمند توجه خاص به ویژه، پیشگیری از اختلالاتی نظیر افسردگی، اضطراب و احساس یاس و ناامیدی در آنان و لزوم توجه بهزیستی آنهاست. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی واقعیت درمانی در بهزیستی سالمندان انجام گرفت. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه ی سالمندان مرد مرکز ماندگاران شهر اردبیل بود.ابتدا پرسشنامه بهزیستی هیجانی، روانی و اجتماعی توسط کلیه ی سالمندان تکمیل گردید و از بین سالمندانی که نمره ی برابر یا بالاتر از نقطه ی برش در پرسشنامه کسب کرده بودند، 30 نفر به طور تصادفی انتخاب و در دو گروه آزمایش(15نفر) و کنترل(15 نفر) جایگزین گردیدند. سپس برنامه اموزش مفاهیم واقعیت درمانی، طی هشت جلسه ی نود دقیقه ای برای گروه آزمایش اجرا گردید و طی این مدت گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. پس از پایان برنامه ی آموزشی، پرسشنامه مجددا برای هر دو گروه به عنوان پس آزمون اجرا گردید. داده ها با استفاده از آزمون آماری کوواریانس مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان دادند که آموزش مفاهیم واقعیت درمانی موجب افزایش بهزیستی هیجانی، روانی و اجتماعی سالمندان شده است. در نتیجه لزوم کاربست درمانهای متمرکز بر مشکلات خلقی و عاطفی سالمندان بویژه افزایش بهزیستی ضروری می باشد.
    کلیدواژگان: واقعیت درمانی، بهزیستی هیجانی، روانی و اجتماعی، سالمندان
  • محمد عباسی *، حمیده اداوی، محمد حجتی صفحات 195-204
    هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین باورهای مذهبی و سلامت روانی از طریق واسطه گری هدفمندی در زندگی و ادراک پیری در معلمان بازنشسته شهر هرسین بود. پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی از نوع همبستگی می باشد که در سال 1395 انجام شد. شرکت کنندگان این پژوهش شامل 330 نفر (173 مرد و 157 زن) از معلمان بازنشسته بودند، که با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب گردیدند. ابزار جمع آوری داده ها شامل؛ پرسشنامه نگرش سنج مذهبی – براهنی مقیاس هدفمندی در زندگی از پرسشنامه بهزیستی ریف، پرسشنامه ادراک پیری، و پرسشنامه سلامت عمومی 12 سوالی می باشد. مدل معادلات ساختاری (SEM) به عنوان یک روش آماری برای تحلیل داده های مطالعه به کار برده شد. آزمون میانجی گری به وسیله روش بوت استراپ نشان دهنده معنی داری نقش میانجی گر هدفمندی در زندگی و ادراک از پیری در رابطه رابطه باورهای مذهبی و سلامت روانی بود. بر اساس نتایج می توان گفت که باورهای مذهبی از طریق هدفمندی در زندگی و ادراک مثبت از پیری عامل مهمی در بهبود سلامت روانی در معلمان بازنشسته است.
    کلیدواژگان: باورهای مذهبی، هدفمندی در زندگی، ادراک از پیری، سلامت روانی
  • یوسف اعظمی، عبداالله معتمدی*، الهه فروغی نژاد، محمد جلالوند، محمد مهرداد صدر صفحات 205-215
    پدیده بازنشستگی مانند سایر تجربیات انتقالی بر رضایت زناشویی افراد تاثیر می گذارد و می تواند باعث ایجاد تنش، اختلاف و نارضایتی در اواخر بزرگسالی گردد. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ویژگی های شخصیتی، نگرش مذهبی و منبع کنترل فردی در پیش بینی کیفیت روابط زناشویی بازنشستگان انجام شد.
    روش
    روش پژوهش حاضر پیمایشی و از نوع همبستگی می باشد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه بازنشستگان شهر نهاوند است که براساس پیشینه پژوهش های قبلی تعداد 200 نفر از آنها از طریق نمونه گیری تصادفی ساده به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل فرم کوتاه پرسشنامه شخصیتی نئو، مقیاس نگرش مذهبی خدایاری فرد و همکاران، مقیاس منبع کنترل راتر و پرسشنامه وضعیت زناشویی گلومبوک- راست بود. نتایج از طریق روش همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه مورد تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که از بین ویژگی های شخصیتی، روان رنجوری با وضعیت ناسازگار زناشویی همبستگی مثبت، و برون گرایی، گشودگی به تجربه، توافق پذیری و با وجدان بودن با وضعیت زناشویی همبستگی منفی دارد. همچنین بین نگرش مذهبی افراد با وضعیت زناشویی آن ها رابطه منفی معناداری بدست آمد که نشان می دهد افراد با نگرش مذهبی بالاتر مشکلات زناشویی کمتری را احساس می کنند و میان منبع کنترل با وضعیت زناشویی رابطه معناداری وجود نداشت. همچنین براساس تحلیل نتایج، روان رنجوری، برون گرایی، توافق پذیری و نگرش مذهبی توانستند به طور معنادار 42 درصد از واریانس متغیر وابسته یعنی وضعیت زناشویی را پیش بینی نمایند.
    نتیجه گیری
    براساس یافته های پژوهش می توان گفت، وضعیت زناشویی افراد به ویژه در دوره بازنشستگی متاثر از صفات شخصیتی و نگرش مذهبی افراد است.
    کلیدواژگان: ویژگی شخصیتی، نگرش مذهبی، منبع کنترل، روابط زناشویی، بازنشستگی
  • مجید یوسفی افراشته*، زهرا سادات حسینی صفحات 217-228
    یکی از عوامل اصلی که خطر و احتمال افتادن و زمین خوردن را در بین سالمندان بالا می برد، ضعف در حفظ تعادل می باشد و در جهت پیشگیری از آن تاثیر مثبت فعالیت هایی چون ورزش و تمرینات بدنی گزارش شده است. این پژوهش با استفاده از روش فراتحلیل و با هدف بررسی میزان تاثیرگذاری و مقایسه اندازه اثر سه مداخله ی پیلاتس، تمرین در آب و یوگا بر بهبود تعادل پویا جامعه سالمند ایرانی صورت گرفته است. به این منظور نتایج 20 پژوهش با 25 اندازه اثر تحلیل گردید. نتایج نشان داد هر سه تمرین پیلاتس، تمرین در آب و یوگا بر تعادل پویای سالمندان در سطح خطای کمتر از 05/0 موثر بوده است و اندازه اثر ترکیبی مربوط به سه مداخله پیلاتس، تمرین در آب و یوگا به ترتیب 68/0، 37/0 و 50/0 به دست آمد. بین سه روش تمرینی، طبق اندازه اثر ترکیبی موثرترین روش برای بهبود تعادل پویای سالمندان به ترتیب پیلاتس، یوگا و تمرین در آب مشخص گردید. با توجه به یافته های حاصل از این پژوهش می توان چنین نتیجه گرفت که هر سه مداخله پیلاتس، تمرین در آب و یوگا بر بهبود تعادل پویای سالمندان موثر واقع می شود اما در میزان تاثیرگذاری هرسه روش تفاوت معنی داری وجود دارد و طبق پژوهش حاضر تمرین پیلاتس نسبت به دو روش تمرین در آب و یوگا روشی موثرتر است. بنابراین می توان از نتایج و یافته های این تحقیق در مداخلات پیشگیری و درمانی مشکلات مرتبط با تعادل سالمندان بهره جست.
    کلیدواژگان: فراتحلیل، تعادل پویا، پیلاتس، تمرین در آب، یوگا
|
  • Jafar Bahadorikhosroshahi *, Ramin Habibykalibar Pages 153-165
    The nowadays elderly population is increasing and diseases and conditions of this developmental stage can be affecting extremely with psychological capital, self-worth and social well-being. The aim of this study was to determine the effectiveness of reality therapy on psychological capital, self-worth and social well-being in the elderly in Tabriz. Semi-experimental research design was a pretest-posttest control group. The study statistical population of this study was all elderly living in nursing homes in Tabriz. the statistical study sample using the method of sampling is available , including an elderly man , a resident of 26 in thecity of Tabriz elderly good conditions for entering the study , and were chosen at random in two groups test (13 subjects) and control (13 subjects) are replaced. The experimental group received 10 sessions of reality therapy. The instrument used in this research were psychological capital Luthans (2007), self-worth questionnaire Crocker and et al (2003), Social Welfare Keyes (1998) and reality therapy protocol Hydarabady Gholami and et al (2014). Research data was analyzed using SPSS software and multivariate analysis of covariance was used. The results showed that reality therapy in the elderly has been effective in increasing psychological capital, self-worth and social well-being. The findings of this study the necessity of the application of reality therapy in improving psychological capital, self-worth and social welfare noted.
    Keywords: Reality therapy, psychological capital, self-worth, social well-being, elderly
  • Mohsen Golmohammadian*, Hosna Nazari, Azar Parvaneh Pages 167-175
    Elderly, is not disease, but it’s an undeniable reality, and one of the critical stages of human development in the normal process of life span. The goal of present study was to study the Effectiveness of group logo therapy on death anxiety and social adjustment of elderly. Study type was semi experimental with pre – post-test design and control groups. Population was all elderly male who were a member of the Mehregan daily elderly centre in Kermanshah in 2016. Instruments were death anxiety (DAS) and social adjustment .30 person selected based on cut-off point in instruments and then assigned into 2 groups (experimental and control n=15) randomly. Experimental group received 8 sessions logo therapy (Frankl, 1998). Data analysed by multiple analysis of covariance. Findings showed that there is significant differences between 2 groups in death anxiety and social adjustment (p (001/0>. therefore can be concluded that logo therapy is effective on reducing death anxiety and enhancing social adjustment of elderly.
    Keywords: logo therapy, Death anxiety, social adjustment, elderly male
  • Zahra Dashtbozorgi *, Karim Sevari, Sahar Safarzadeh Pages 177-186
    Spirituality is one of the important dimention of elderly and have has an important role in mental helth of them. The purpose of this study was to determine the effectiveness of spirituality intervention based on Islamic teaching on loneliness and death anxiety in the elderly. This research method was quasi-experimental with pretest-posttest and control group. The study population consisted all older people living in Ahvaz. Firstly, loneliness and death anxiety questionnaire was completed by all the elderly and then among them who had earned an equal or above score from cut point in loneliness and anxiety questionnaires, thirty subjects were selected and randomly assigned in experimental (n=15) and control groups (n=15). Then, the spirituality intervention was administered for experimental group in 12 sessions and the control group was not receiving any training. Finally posttest was conducted for experimental and control groups. Data was analyzed by using the covariance analysis. Results showed that the spirituality intervention had been effective on decreasing of feeling of loneliness and death anxiety in experimental group. Thus, the need for use of of spirituality intervention focused on the mood and emotional problem of elderly population especially reducing of loneliness and death anxiety is necessary.
    Keywords: spirituality intervention based on Islamic teaching, loneliness, Death anxiety, elderly
  • Esmaeil Sadridemirchi *, Kazem Kazan, Shahriar Dargahi Pages 187-194
    The old people’s mental health is one of the important concerns of senior’s health that require special attention especially for prevention of disorders like depression, anxiety and hopelessness in old age. Then aim of this study was to examine the effectiveness of reality therapy concepts training on Emotional, Social and mental well-being of elderly male in sanatarium. This is an experimental study with a pre-test- post-test design and control group. Sample of the study selected from elderly members of Mandegaran Club in Ardebil city. 50 older were evaluated according to inclusion/ exclusion criteria and 30 participants selected and divided into 2 equal groups randomly. Subjective well-being scale was administered to both. Reality therapy sessions for the intervention group were administered in 80 minutes 2 session in any week for 4 successive weeks. The post-test data collected after the last session. Data analyzed by using Analysis of co- variance with repeated measure for independent groups. Analysis of co-variance results showed that the mean difference between the two groups was significant and Reality therapy increased the Subjective well-being of intervention group significantly. Subjective well-being scores of intervention group in all sub-scales were also significantly higher in post-test compared to control group (p
    Keywords: Reality therapy, Emotional, Social, mental well-being, elderly
  • Mohammad Abbasi *, Hamideh Adavi, Mohammad Hojati Pages 195-204
    The current study aimed to investigation the relationship of religious attitude on the mental health of the teachers, mainly focused on confirmation of the mediator role of Purpose in Life and Ageing Perceptions. The study sample included 330 teacher were selected by multistage cluster sampling in harsin. Data were collected by using the religious attitude questionnaire (Golris-Brahni), Ryff scale psychological wellbeing (RSPWB), General health questionnaire (GHQ-12) and Brief Ageing Perceptions Questionnaire (B-APQ). Structural equation modelling (SEM) was employed as statistical technique for data analysis of the study. The results revealed that religious attitude were significantly correlated with mental health. Also consistent with expectation, mediation analysis, which was conducted based on SEM, showed that there was an evidence of indirect effect of the variables on mother’s stress through Fatigue and Coping strategies. Test of mediation by bootstrapping method established significant mediating role of Purpose in Life and Ageing Perceptions in the relationship between religious attitude and mental health. Clearly, Purpose in Life and Ageing Perceptions played a significant role in the relation between religious attitude and mental health of the teachers.
    Keywords: religious attitude, Purpose in Life, Ageing Perceptions, mental health
  • Yousef Aazami, Abdolah Motamedi *, Elahe Foroughinejad, Mohammad Jalalvand, Mohammad Mehrdad Sadr Pages 205-215
    Retirement phenomenon, like other transitional experiences affect marital satisfaction and can lead to tension, conflict and discontent in the late adulthood. Therefore, this study aimed to investigate the role of personality traits, religious attitudes and locus of control was in predicting quality of the marital relationship in retireds.
    Method
    This is a survey study and from correlational type. The population of the present study were all the retirements of Nahavand which based on previous literature 200 of them were selected through random sampling as study sample. Tools were NEO Five Factor Inventory (NEO-FFI), Religious Attitude Scale (RAS), Rotter's locus of control scale and Golombok-Rust Marital Status Inventory. Data were analyzed through correlation coefficient and multiple regression. Findings: The results showed that among personality traits, neuroticism positively correlated with marital maladjustment situation, and extraversion, openness to experience, agreeableness and conscientiousness are negatively correlated with marital status. As well as between religious attitude with marital status was a significant negative correlation shows that people feel less marital problems with higher religious attitude, and there was no significant relationship between locus of control and marital status. According to the analysis, neuroticism, extroversion, agreeableness and religious attitude could significantly 42% of the variance of the dependent variable that's mean marital status to predict.
    Conclusion
    Based on the research findings we can say, marital status, especially in retirement is influenced by personality traits and religious attitudes.
    Keywords: Personality traits, religious attitudes, locus of control, marital relationship, retirement
  • Majid Yosefiafrashteh *, Zahra Sadat Hoseeini Pages 217-228
    One of the main factors that may Increasing the risk of fall in the elderly is the poor balance. To prevent it, the positive impact of activities such as physical exercises have been reported. This research using meta-analysis methods to evaluate and compare the effectiveness of three interventions as Pilates, yoga exercises and in the water on the improvement of dynamic balance among Iranian society has taken place. For this purpose, the results of 20 studies with 25 effect sizes were analyzed. The results showed that all three exercises on dynamic balance in elderly people at significant level less than 0.05 Has been effective and the size of the combined effect of the three intervention were obtained respectively 0.68, 0.37 and 0.50. According to the findings of this study can be concluded that all three intervention Pilates, yoga and exercises in the water improves dynamic balance in elderly, but they have significant differences. According to study Pilates and yoga to exercises in water is a more effective way and Pilates is more effective than yoga and exercise in the water. Therefore it can be use the results and findings of this research in prevention and treatment interventions related problems with the balance for the elderly.
    Keywords: meta-analysis, dynamic balance, Pilates, yoga in water exercise