فهرست مطالب

آفاق الحضاره الاسلامیه - سال نوزدهم شماره 1 (الربیع و الصیف 1437)
  • سال نوزدهم شماره 1 (الربیع و الصیف 1437)
  • تاریخ انتشار: 1396/01/25
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محسن تیموری، محمدحسن معصومی صفحات 1-24
    تحتل القصه حیزا واسعا من مساحه الفضاء النصی للقرآن الکریم، و یشک البطل العصب الرئیس فی ها، حیث یساهم و بزخم عال فی تحریک احداثها وفی إضفاء الحیویه والنشاط علی ها و کذلک فی الکشف عن افکارها؛ و بینما ان الانبیاء والرسل هم من ابرز الابطال فی القصص القرآنی، علی ان النبی موسی (ع) من اکثرهم حضورا فی مشاهده، لکن یتمیز هذا الحضور بادوار دراماتیکیه یقوم بها فی مواقف عدیده وهذا ما نتناوله فی هذه الورقه البحثیه.اما المنهج الذی وظفناه لإخراج هذا البحث فهو تحلیلی – توصیفی نشفعه إذا لزم السیاق ببعض المقارنات فی مسعی متواضع للتوصل إلی نتیجه مفادها ان النبی موسی (ع) مع کل ما عاناه من احداث جسام وما قاساه من مهمات عصیبه لم یتوان لحظه عن السعی لإنقاذ عباد الله المستضعفین فی الارض وانتشالهم من براثن الجهل والتخلف. وقد تمیز بذلک عن البطل فی قصص الامم الاخری واساطیرهم التی تمخض فی معظمها عما تصطنعه اخیله البشر. وعلی العموم فإن موسی (ع) یعد من ابرز الشخصیات القصصیه فی التاریخ الإنسانی.إن الغرض الاساس من هذه الدراسه هو التعریف بشخصیه النبی موسی علیه السلام باعتباره بطلا من نوع متمیز، إذ خاض صراعا مریرا مع اکثر من جهه وفی ظروف ملئتها المفارقات. والنتیجه هی انه وکل ما عاناه من صعوبات خرج شخصیه رسالیه خالده عزیزه عند ربه.
    کلیدواژگان: القصه القرآنیه، البطل، النبی موسی (ع)، الصراع
  • نیره دلیر صفحات 25-46
    یهتم هذا البحث بدراسه المعتقدات الدینیه فی موضوع «الإمامه» لعلماء المعتزله للقرن الثالث الهجری. ویعتبر النصف الاول من القرن الثالث الهجری فتره خاصه فی تاریخ الإسلام ومن ابرز خصائصه هو امتیازه بسیاده منهج العقلانیه. و”الإمامه” من القضایا الرئیسیه التی اثارت وجهات نظر مختلفه من مستهل الامر وادت بالتالی إلی تعدد المدارس الفکریه والکلامیه، بما فی ذلک اهم قضایا المدارس الدینیه. ومن خلال دراسه الاستنتاجات العقلیه لهولاء، یسعی هذا البحث الإجابه علی هذا السوال؛ ما معنی «الإمامه» من وجهه نظر علماء المعتزله فی الشطر الاول من القرن الثالث الهجری؟ وردا علی الإدعاء الذی یطرح نفسه علی هذا الاساس، هو عدم وجود التجانس فی آرائهم فی مجال «الإمامه»، حیث کانت آرائهم متضاربه ویمکن تقسیمهم، فی هذا الصدد، إلی مجموعات مختلفه. اسلوب الإمامه المفضله الفاضله ورای الإمامه الفاضله مع نهجین مختلفین لمعتقدات متکلمی المعتزله فی هذه الفتره والتی یمکن القول، باستثناء عدد قلیل منها، اتفقت فی نهایه الامر کل من انماط معتقدات المعتزله لهذه الفتره مع السنه التاریخیه فی مجال الإمامه وتجانست مع بعضها البعض.
    کلیدواژگان: علماء المعتزله، القرن الثالث الهجری، فکره الإمامه، العقلانیه
  • تورج زینی وند، جهانگیر امیری، مریم یاوری صفحات 49-69
    یعد الشاعر السیاسی احمد فواد نجم من ابرز شعراء الفکاهه فی مصر. اکتست فکاهته ثوبا سیاسیا واجتماعیا حیث وظفها کبوق اعلن من خلاله عن مواقفه الصارمه والصلبه حیال الانظمه العربیه الفاشله بنبره صارخه حتی اشتهر فی الاوساط الادبیه بشاعر السیاسه. تمتاز فکاهه احمد فواد نجم اللاذعه بمیزتین اساسیتین: اولا من حیث الدلاله انها تحمل فی طیاتها معانی ثوریه تندد بالانظمه السیاسیه والاجتماعیه فی العالم العربی. ثانیا ومن حیث الصیاغه فإنها صیغت بلغه ناریه ولهجه شدیده عارمه تنقض علی الانظمه التی خانت قضایا الشعوب العربیه کالصاعقه. إن الموضوعات التی تناولتها سخریه احمد فواد هی: نقد الاوضاع الاجتماعیه والحکومات العربیه وعمالها ورجال الحکم والسیاسه وذم التدخل الاجنبی فی الشوون العربیه ونقد الظروف السیاسیه والاقتصادیه المتردیه والحث علی مقارعه الظلم ومکافحه الظالمین. یرمی هذا المقال إلی دراسه وتحلیل الفکاهه السیاسیه للشاعر المصری احمد فواد نجم بالاعتماد علی منهج الوصفی _ التحلیلی مستخدما الاسالیب العلمیه ومناهج البحث المتبعه فی الموضوعات الادبیه. ومن اهم النتائج التی تفیدها هذه الدراسه هی ان احمد فواد نجم وظف الفکاهه لنقد الاوضاع السیاسیه والاجتماعیه التی تحکم الساحه المصریه وتستهدف تحسین ظروف حیاه الشعب المصری ونیل الحقوق والحریات المدنیه فی ظل دوله دیمقراطیه تحترم حقوق الافراد والشعب ولذلک سمی بشاعر السیاسه والفکاهه المریره.
    کلیدواژگان: الشعر السیاسی، الفکاهه المریره، الفکاهه المقلوبه، احمد فواد نجم
  • علیرضا محمد رضایی، امین فتحی صفحات 71-98
    القرائن ما یتمسک به فی کل سیاق لاستنباط معان ودلالات دون اخری، ای تمنع القرائن من الخروج عن دائره المعنی السلیم والمطلوب والمراد. تتجسد القرائن بنوعی ها اللفظیه والمعنویه: کقرینه الترتیب، قرینه الاداه، قرینه الصیغه، قرینه الربط، قرینه التنغیم، قرینه الصنف، قرینه المطابقه، بترکیب العناصر اللغویه، ای بالعلاقات الائتلافیه وبالسیاقات وبالاحوال والمقامات؛ فکل مفرده تکتسب قیمتها المتطوره اولا من خلال الترکیب ای بالائتلافیه التی تحکمها الثقافه التعبیریه، ثانیا من خلال الوظیفه التی یحملها المبدع. فالوظیفه البلاغیه لا تحصل إلا بالتراکیب التی تظهر فی کل حال ومقام والتی یریدها المتکلم او المبدع او الکاتب علی ما تقتضیه الاحوال والمقامات او ما یحدده هو بنفسه من المقتضی. فهذه المقاله بالمنهج الوصفی والتحلیلی تجعل الثلاثه الاولی من القرائن، المذکوره آنفا، محورا للدراسه، علی اساس العناوین التی اوردها یونس علی فی کتابه «المعنی وظلال المعنی»، لتجسید القیمه البلاغیه الإبلاغیه لتراکیب هذه السوره ولتجسید الابعاد التعبیریه الدلالیه التی اکتسبتها التراکیب بائتلاف کل مفرده باخری. تدل مجموعه النتائج علی ان نوعا من التقابل یحدث بین الله وعباده. وان کل اسلوب من الاسالیب البلاغیه یقوم بتمثیل ادوار متمایزه بمساعده قرائن السیاق والاحوال.
    کلیدواژگان: الائتلافیه، الاستبدالیه، الاغراض البلاغیه، الصور البلاغیه، سوره الواقعه
  • سید مهدی مسبوق، رسول فتحی مظفری صفحات 99-125
    تحتوی السخریه فی الادب علی تولیفه من النقد والهجاء والتهکم والدعابه یستخدمها الادیب للتعبیر عن القضایا التی تدعو إلی الانتقاد فی المجتمعات بلغه ساخره ملیئه بالضحک والدعابه. هذا الفن من الادب هو مرآه سحریه تنعکس علی ها الحقائق المره فی المجتمع بصوره عذبه تجذب قلوب المخاطبین، وتضحکهم اولا وتحثهم علی التفکر والتدبر والاعتبار ثانیا. إذا تصفحنا خطب نهج البلاغه راینا فی ها اسلوبا ساخرا معجبا یسترعی انتباه القارئ. یشهد التاریخ ان الحیاه السیاسیه للإمام علی(ع) کانت مفعمه بالاحداث السیاسیه التی تطرق إلی ها امیرالمومنین(ع) ضمن خطبه بصوره موجزه مثیره. إن هذه الدراسه بالاعتماد علی المنهج الوصفی والتحلیلی هدفت إلی إبراز السخریه فی المائه الاولی من خطب نهج البلاغه وکیفیه تصویرها وصیاغتها من الناحیه البیانیه الادبیه وتبیین اهم میزاتها واسالیبها. خلصت الدراسه إلی ان الإمام(ع) وظف انماط السخریه واسالیبها لإسباغ الطرافه علی بعض ما یسرده وللتعبیر عن واقع المجتمع ودعوه المخاطب إلی التامل والتروی ولم یعمد إلی التجریح والإهانه فی صوره الساخره وهذه الاسالیب تلعب دورا بارزا فی إقناع المخاطب وحثه علی الخضوع للحق والصدود عن الباطل.
    کلیدواژگان: السخریه، خطب نهج البلاغه، البلاغه، الصوره الساخره
  • عزت ملاابراهیمی صفحات 127-149
    یتناول البحث دراسه اسلوب الاستفهام فی الشعر الفلسطینی المقاوم باسلوب علمی یهدف إلی معرفه الانماط المختلفه لکل اداه من ادوات الاستفهام وبیان السمات النحویه والبلاغیه والفنیه التی یتمیز بها الشعر الفلسطینی. وتظهر الدراسه عدد ونسب کل اداه ومدی ارتباطهما بالسیاقات اللغویه والبلاغیه، فی دیوان ابراهیم المقادمه کنموذج من شعراء المقاومه وذلک من خلال الاستقراء الکامل لدیوان الشاعر. وانتهجت المنهج التحلیلی والنقدی لهذا الاسلوب لنتبین السمات اللغویه المختلفه ونسبها المختلفه عند الشاعر، وساقوم بذکر القیاس النحوی واستشهد علی ها مما جاء فی الدیوان، سواء فی معانی ها الاصلیه او فی معان ثانویه یفیدنا زیاده عن معناها الاصلی ک الاستنکار والاستعطاف والالتماس والتمنی وما إلی ذلک. ظهر من خلال هذه الدراسه ان هناک المشاعر والدلالات التی یوحی بها الاستفهام تعرف من المواقف التی تساق فیه وحال المخاطب والجو الشعوری المسیطر علی المواقف. کما یتضح من خلال هذا البحث ان الشاعر استخدم هذا الاسلوب احیانا لاستنهاض الشعب علی العدو الصهیونی او التهکم بهم والطعن باعمالهم.
    کلیدواژگان: ادب المقاومه، اسلوب الاستفهام، إبراهیم المقادمه
|
  • Mohsen Teymori, Mohammad Hasan Masomi Pages 1-24
    The holy Quran is full of stories and its verses are occupied by lots of them, and the hero has the main role in them, so that the hero has a high role in moving the events of the story, enliven it and the detection of the ideas. The prophets and messengers are the most important heroes in Quran stories; Prophet Moses has the most presence in its scenes. However, his roles have been different in many cases. This is what we are dealing in this paper.We have taken the analytical_ descriptive method in our study, and if it is needed we will have comparisons to reach this conclusion that although Prophet Moses has suffered from big events and difficult tasks, he never stopped even for a moment his efforts to save God’s worshipers whom were considered weak by cruel and free them from ignorance and backwardness.From this view point, he is more significant than other heroes in stories and myths of other nations who are created by human imagination and generally Prophet Moses’ personality is unique either in human’s storytelling or God’s.And finally the purpose of this brief study is introducing the real aspect of hero Moses’ personality not only as a human being who acts like natural humans but also as a Prophet who has done his missionary (God’s mission) in the best way.
    Keywords: Quran story, hero, Moses (As), conflict
  • Nayereh Dalir Pages 25-46
    The subject of current article is a review of the rationalist beliefs of the Mu’tazilite scholars of the 3rd Century in regard to the issue of “Imamate”. The first half of the 3rd Century is a very special period of time in Islamic history during which superiority of the doctrine of “rationalism” or “following wisdom and being reasonable” is highly evident. The issue of “leadership” or “Imamate” is one of the first questions, which from the beginning resulted in the appearance of different perspectives, and thus diverse schools of thoughts including several schools of the rationalists appeared. Hence, this study endeavors to review their way of conclusion of the rational matters, and simultaneously answer to the question that how imamate was perceived within the circles of Mu’tazilite scholars of the first half of the 3rd Century? In responding to this question, there is a claim expressing that their perspectives in regard to this question throughout that period of time were not harmonized, and there were differences of viewpoints; and in this respect, they can be divided into various categories. The two significant paradigms of the Imamate of “Mafzoul-e-Fazel” and that of “Fazel” from two different standpoints can be considered as two of the important convictions of the Mu’tazilite scholars of this era in this regard. It can be concluded that most of the various views ultimately were the results of those two convictional paradigms of the Mu’tazilites, which were accomplished in accordance to the historical traditions in respect to the issue of Imamate
    Keywords: Mutazilite scholars of Outstanding, the3rdHijri Century, the conviction of Imamate, Rationalism
  • Touraj Zainivand, Gahangier Ameriy, Maryam Yavariy Pages 49-69
    Ahmad foad Najm is one of the prominent stair popets in Egypt’s resistance literature class of najms stair is political and social stair and he uses it as a scittle to express his political and social stews. He employs two basic patterns in his stair structures.The clear stair in which the poet criticizes the political and social groups of Arabs world and the other one is the reverse stair in which the poet represents his purpose to the reder by his creature. Najm has chosen different themes to express stair scoff and jocundity which the most important ones are: the society criticism, Iaying the blame on government officials and political envoys, the criticism of stranger hands in interval functions of country the economical situation criticism….. this research studies and analyzes the stair types and themes in this poets resistance literature.
    Keywords: Ahmad foad Najm, bitter stair, political, social stair, reverse stair
  • Aliredha Mohammad Rezaei, Amin Fathi Pages 71-98
    Every word gains it's advanced value first by the coalition and the replacement. In fact that is ordered by the expressive cultural within the framework of linguistic structures with it's morphological, in two sorts: grammatical and lexical, secondly through the function's creator. Rhetorical function is used only gets compositions that appear in each case and situation, which creator arranges according to circumstances and situations or what is determined by the requirement of himself. This article makes Evidences axis for the study upon the addresses cited by Dr. "Yunus Ali" in his book "Meaning and shades of meaning," to reflect the rhetorical and reporting value for these structures in this chapter and to embody expressive and semantic dimensions those structures coalition gained by each individual ones basis.
    Keywords: coalition, replacement, rhetorical aims, rhetorical images
  • Seyyed Mahdi Masbough, Rasoul Fathi Mozaffari Pages 99-125
    Irony in literature containing a combination of cash and spelling, sarcasm and humor used by the writer to express issues which call for criticism in the communities in a language full of laughter and wry humor. This art of literature is a magic mirror reflects the realities of women in society are fresh attract the hearts of the target audience, and will make him to laugh first and urging them to contemplation and reflection and consideration II. If you have analyzed sermons of Nahj­­-albalagha seen the mocking style admirer brought to the attention of the reader o testified that date political life of Imam Ali (AS) was full of political events touched upon Imam Ali (AS) within his sermons briefly exciting. This study talks about the irony and methods in The Prime hundred sermons of Nahj-albalagha aim to disclose the most important advantages and methods by descriptive analytical method. The results of this study show that Imam Ali from three types of science of rhetoric is used in the most beautiful sentences containing irony to portray the reality of society and invite the audience to think. The overall style of the sermons is simple and clear and away from the unfamiliar words and do not used disrespectful words and vulgar. These methods of irony play a prominent role in persuading the addressee and urged him to undergo right and dams for falsehood.
    Keywords: Irony, sermons of Nahj al-Balagha, Rhetoric, derision Literature
  • Ezzat Molla Ebrahimi Pages 127-149
    The study aims at investigating the investigating the interrogative style of Poet Ibrahim al-Makadmeh, who died in 2003. Such investigation adopt the scientific and statistical approach which aims at specifying the different patterns of every question word andoutlining the syntactic fatures characterizing thepoets style.
    The study comprises the numder and percentages of style occrance of each question word and the extent of its relevance to the linguistic contexts. This endeavor has been realized through full and thorough study and induction of and poetss complete Diwan.
    Keywords: Palestinian resistance poetry, Ibrahim al Makadmeh, Interrogative Style