فهرست مطالب

آفاق الحضاره الاسلامیه - سال پانزدهم شماره 2 (الخریف والشتاء 1434)
  • سال پانزدهم شماره 2 (الخریف والشتاء 1434)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/18
  • تعداد عناوین: 6
|
  • انسیه خزعلی صفحات 1-17
    لا ینکر احد دور الحوار و آثاره الإیجابیه والسلبیه فی التعاملات الفردیه والإجتماعیه و لطالما کانت الادیان و الشریعات توکد علی هذا الدور و خاصه فی مواقف خروج الکلام عن الإطار الفردی و اکد علی دوره الفاعل فی المسیره الانسانیه و ما یرتبط بسعاده البشر و شقاوته حین تتوسع آفاقه فی المجتمعات البشریه. فی هذا المقال یعالج الحوار فی کلام علی (ع) من جوانب شتی نظرا إلی ظروف الحوار والاطراف المعنیه والاهداف المرمیه فیه ویتناول البحث فی کل من هذه المجالات المختلفه الطریق الصحیح و الاسلوب المتناغم مع الظروف المذکوره. فان الإمام إلی جانب تاکیده علی الاهداف السامیه فی الحوار، نبه من خلال سیرته و محاوراته وکذلک فی رسائله إلی العمال و الحکام الی منطلقات الحوار و حفظ الاصول و القیم للحیلوله دون انحرافه عن مسیره کما اشار الی استیعاب الانسان ما یجری علی لسانه والتفکیر بعواقبه والتسلیم الی الحق و الاجتناب من العصبیه. هناک تاکید علی التحلی بالحلم و اجتناب العناد و الإستئثار بالرای و الإهتمام بالقواسم المشترکه للوصول الی التفاهم والإستعانه بالجدال الاحسن کاسالیب فاعله و موثره فی الحوار کما یستفید الإمام من سنن السابقین و الوقائع التاریخیه کنماذج حیه و واقعیه و یعرضها علی الصدیق و العدو بالرغم من انه اراد من کل واحد منهما هدفا معینا و غایه مختلفه. منهج البحث هو توصیفی تحلیلی والکاتب یتناول الکلام المنقول عن علی (ع) من خلال الکتب التاریخیه و الروائیه وبشکل خاص من خلال نهج البلاغه وغرر الحکم کمجموعتین اکثر إستنادا من سائر الماثورات الواصله إلینا.
    کلیدواژگان: علی (ع)، الحوار، الجدال الاحسن، القواسم المشترکه
  • کبری روشنفکر، مسعود شکری، خاطره احمدی صفحات 19-36
    یعد التناص من ابرز التقینات الفنیه التی إهتم بها دارسو الادب الحدیث. مفهوم التناص یدل علی ظاهره تفاعل النصوص فیما بینها، فالنص تتداخل فیه عده نصوص اخری یقوم من خلالها ویتعامل معها. و قد تنبه نقاد العرب القدماء إلی مفهوم التناص و لکنهم طرحوا هذا المفهوم بتسمیات اخری کالسرقه الادبیه و الإقتباس و التضمین. قد کان القرآن الکریم بما فی ها من المعانی السامیه والمضامین الراقیه والظواهر البلاغیه الجمیله مطمع الکتاب والشعراء من عصر التنزیل حتی عصرنا الحالی. علی احمد باکثیر بوصفه کاتب ملتزم، بذل قصاری جهوده طوال حیاته القیمه لإرساء الفکر الإسلامی الجلیل فی المجتمع و فی هذا المجال استخدم موضوعات عدیده، منها الموضوع الاسطوری الإغریقی ماساه اودیب الذی صبغه بصبغه إسلامیه مستلهما من القرآن الکریم ومعانیه السامیه الرفیعه. یحاول هذا المقال من خلال المنهج الوصفی التحلیلی تبیین وجوه إستخدام باکثیر للتناص القرآنی بنوعی ها اللفظی (الظاهر) و المعنوی (الخفاء)، لإلقاء الفکر الإسلامی علی المسرحیه و تقریبها إلی الثقافه الدینیه الإسلامیه والعربیه. و یشاهد بان الکاتب استطاع ان یعطی المسرحیه الصبغه الإسلامیه، و فی نفس الوقت حاول ان یجعل الادب الإسلامی بصوره عامه وادبه بصوره خاصه، ادبا عالمیا بواسطه اختیار موضوع ماساه اودیب الذی بات موضوعا معروفا فی عالم الادب.
    کلیدواژگان: التناص، القرآن الکریم، المسرحیه، علی احمد باکثیر، ماساه اودیب
  • فاطمه شفیعی، حسن بلخاری، محمود حیدیری صفحات 37-49
    یعتبر شیخ الإشراق اول من ادلی برای حول عالم المثال فی الحضاره الإسلامیه. فقد اثر موقفه المهم فی کتابه حکمه الإشراق وسائر اعماله تاثیرا بالغا فی درجات العالم فی الحکمه الإسلامیه خاصه فی «الحضرات الخمس» لإبن عربی وما هذا الموقف إلا إثبات عالم وسیط بین عالم الانوار وعالم الماده کبرزخ بین الدنیا والآخره (او کبرزخ بین عالم المثال وعالم الماده او بین الصور والاشباح والموجودات المادیه المشهوده) توسعت وظیفه الخیال فی الحکمه الإشراقیه عند شرح عالم المثال الذی اعتبره فارابی کعامل لتبیین الوحی والنبوه وشرحه ابن سینا فی الشفا شرحا وافیا واعتبر رمزا لإنعکاس الصور الخیالیه فی الساحه البرزخیه کقوه من قوی النفس الباطنیه. انطلاقا من هذا واستنادا إلی الآیات القرآنیه کهذه الآیه: «فتمثل لها بشرا سویا» وما جری فی تمثل جبرئیل لدحیه الکلبی علی النبی الاکرم (ص)، صار عالم المثال کخزینه للصور المثالیه التی تظهر لخیال الإنسان، خاصه بالنظر إلی النقطه الدقیقه التی اشار إلی ها شیخ الإشراق فی تفسیر اصل «کن» حیث یری السالک قادرا علی خلق هذه الصور. یتناول هذا المقال قوه الخیال ووظیفتها، معتبرا إیاها بعدا معرفیا للخیال، ادی إلی ظهور مصطلحات کالخیال المنفصل والخیال المتصل، ثم یتناول عالم الخیال (عالم المثال) ودور هذه الآراء فی تبنی اول الآراء الحکمیه واهمها فی مجال الفن والمعماری الإسلامی.
    کلیدواژگان: شیخ الإشراق، الحکمه الإشراقیه، قوه الخیال، عالم المثال، الفن والمعماری
  • زینه عرفت پور صفحات 51-76
    رساله الغفران هی الرساله التی الفها ابو العلاء المعری رائد التراث العربی الإسلامی فی القرن الرابع و الخامس ردا علی الرساله کتبها الیه علی بن منصور الحلبی، وقد وضع لها مقدمه طویله جدا استلهم فی ها من قصه المعراج والقرآن الکریم فانشا بوحی منهما رحله خیالیه، رحله إلی الجنه والنار، وهو یحشد نصها بالآیات والاشعار والاخبار والمناقشات اللغویه والنحویه لیستمد منها فی الوصف او الحوار او تبیین الشخصیه او سرد الواقع، ویبرز کل هذه العناصر فی إطار وحدات مکانیه ینتقل من واحده منها الی اخری مسلطا الضوء علی اوصافها و ملامحها؛ ومن هنا ندرس فی هذا المقال صوره المکان الذی یرسمه الکاتب بریشته فی کل مرحله من هذه الرحله، ونری کم استمد من القرآن والتراث فی تشکیله بنیه المکان وکم اعتمد علی قدره خیاله فی وصف فضاءاته و تجسید وحداته، وما هو اسلوبه فی ترسیم المساحات المکانیه المتخیله.
    کلیدواژگان: ابو العلاء المعری، رساله الغفران، صوره المکان، الجنه، النار
  • عبدالرضا عطاشی، رحیم سواری صفحات 77-92
    یرمی هذا المقال إلی الکشف عن دور الادب الرسالی شعرا وخطابه فی التعبیر عن المواقف والاحداث التی جرت فی موقعتی الجمل وصفین واللتان دارتا بین الخط الرسالی المتمثل بالإمام علی بن ابی طالب (ع) خلیفه رسول الله (ص) من جهه والتیارات الفکریه للناکثین اولئک الذین نکثوا البیعه والقاسطین و المارقین ومن خلال هذه الدراسه التی تعتمد علی المنهج التحلیلی النقلی نبین المواقف التی عبر عنها الادباء إزاء ما وقع فی خضم حرب الجمل و صفین، حتی یتضح لنا بوضوح تام الدور الذی اداه الادباء الرسالیون فی تحریض المومنین علی الجهاد فی رکب الإمام علی (ع) فهولاء الکوکبه من الشعراء والخطباء فضلا عن جهادهم بالسنتهم فهم کانوا المجاهدین بسیوفهم یذبون عن الخلافه الشرعیه المتمثله بالإمام علی (ع). فمن خلال هذا المقال نحصل علی فوائد لغویه جمه وصور لمعان جمیله و فوائد کثیره تاریخیه تقع فی صمیم التاریخ الاسلامی.
    کلیدواژگان: الادب الرسالی، الامام علی (ع)، الجمل، صفین
  • عیسی متقی زاده، کاوه خضری صفحات 93-113
    لقد تباری العلماء و المفکرون فی الکشف عن اوجه الإعجاز القرآنی، فمنهم من توجه إلی لغته و اسلوبه و طریقه صیاغته، و منهم من توجه إلی ما تلالا فیه من لمحات المعارف و إشارات العلوم المختلفه التی تم التوصل إلی ها الخ. یلتفت هذا البحث إلی وجه من وجوه الإعجاز القرآنی و هو الإعجاز الصوتی، فلقد نزل القرآن الکریم نزولا صوتیا، و لم ینزل مدونا فی سطور او مکتوبا فی کتاب، کما تم تبلیغه ایضا تبلیغا صوتیا من لدن جبریل. یعتبر الإعجاز اللغوی او الصوتی من اجمل مظاهر الإعجاز فی القرآن الکریم. تشتمل الاجزاء الاخیره من القرآن علی اصول العقیده الإسلامیه مثل الإیمان بدعوه الرسول (ص) و الیوم الآخر. تمثل الاصوات اللغویه فی الابنیه القرآنیه معادلا موضوعیا للمعانی المطروحه فی ها، یراعی تفاوت الحالات الإنسانیه، و یناسب مستویات المتلقین. هناک اهمیه بالغه للخصائص الصوتیه و اللفظیه لسور تلک الاجزاء لتادیه المعانی التی تکمن فی تناسب الاصوات و دلالاتها. فقد ترعرع هذا البحث المستفیض من خلال المنهج الوصفی التحلیلی فی خصائص الصوت القرآنی فی سورتی النجم و القمر و یبین خصائص الاصوات القرآنیه و دلالاتها فی هاتین السورتین. و النتائج تدل علی تناسب تام بین عدد تواتر الاصوات فی هاتین السورتین مع دلالاتها، و إیصال المعنی علی نحو بدیع و عجیب. و هذا هو ما یسمی بالإعجاز الصوتی فی القرآن الکریم.
    کلیدواژگان: الاصوات، الدلاله، سوره النجم، سوره القمر
|
  • Ensieh Khazali Pages 1-17
    The fundamental role of discourse and its positive and negative effects in personal and social interactions is known to everyone. This is why religions and denominations have always relied on discourse, especially when it is beyond the boundaries of personal concerns and by the expansion of its domain, have stressed on the vital position and particular role of discourse in the fate of humanity.
    In the words of Imam Ali, many different aspects of discourse depending on their conditions and contexts are addressed and the importance of considering the purposes and the participants of discourse in choosing the proper and effective way of holding it is also emphasized.
    Imam, through his living examples, dialogs, speeches and letters, clarifies the purposes and motivations of discourse and signifies the safeguarding of the principles and abidance to values to protect discourse from deviation. He also stresses on thinking about the consequences of what is being said, command of logic over speech, acceptance of the truth and avoidance of blind patronage.
    Imam Ali, in explanation of the successful methods of dialog, advises patience, abstinence from enmity and egotism and focusing on common points in order to reach the desired understanding. He talks about the Jidal Ahsan approach and learning from the past traditions. Imam says both opposing sides of the dialog, regardless of their dissimilar aims, must pay attention to historical events as lively and true learning examples.
    This discussion is based on a descriptive-analytical method. The library research method has been used with references to historical and hadith books, especially Nahj al-Balaghah and Ghurar al-Hikam as two reliable collections of Imam Ali’s words.
    Keywords: Imam Ali, discourse, discourse situations, discourse methods, discourse motivations, common points in discourse
  • Kobra Roshanfekr, Masoud Shokri, Khatere Ahmadi Pages 19-36
    Intertextuality is one of the most significant techniques to which modern literary scholars have paid considerable attention. Intertextuality signifies the participation of the texts within one another, thus every literary text contains several other texts with which it bears relations.
    The ancient scholars had recognized the phenomenon of intertextuality as well, labeling it though as plagiarism or adoption. The holy Quran has received a lot of attention and praise from poets and writers for its elevated meanings, precious concepts and its beautiful rhetorical devices.
    Ali Ahmed Bakatheer, as a committed writer, dedicated his life to the promotion of Islamic thought in society, and in this respect, utilized a range of subjects. Inspired by the Holy Quran and its distinguished meanings, he endowed the tragedy of the Oedipus an Islamic aura.
    Through a descriptive-analytic method, the current article attempts to consider the way Bakatheer managed to utilize intertextuality-both in formal (appearance) and spiritual (concealed) terms-in order to merge the play with the Islamic thought and to draw it closer to the Islamic Arabic culture.
    Keywords: Intertextuality, the holy Quran, play, Ali Ahmed Bakatheer, the tragedy of Oedipus
  • Fateme Shafiei, Hassan Bolkharie Ghahi, Mahmood Heidari Pages 37-49
    Sheike Eshraq as the first theorist of imaginational world is known in the Islamic civilization. His important idea about Hekmat-al-Eshraq and his other work in the proof of a world between lights word and material world as intermediate barrier between this world and hereafter (or imaginational world mundus imaginalis) and between spiritual realm and obvious material world) has important and significant effect on the expression of the islomic world in the islomic wisdom such as Hazarate Khamsof Ibne Arabi.
    In order to describe and explain imaginationl world, the use of imagination(which was a means by Farabi as factor to justify and explain the God is massage and prophecy and it was entirely completed by Avecina in "Shefa") was more developed in the illuminationist wisdom and as power of internal faculties of soal, locus of manifestation and mirror of reflection of fictitious(imaginary) forms intermediate realm of imagination. Thus, and referring to verses such as" then We sent her Our angel to human beings only"and reperesentation of Gariel as Dahiee Kalbi to prophet.the imaginational world was ideal forms a sourse that appears in the human imagination, especially with regard to the fine points of Eshraq Sheikh about explanation of the rule "kon"that enables spiritual seeker in the creation of this forms.
    The aime of this article is firstly to explain the faculty of fantasy and it’s function as epistemological realm (continuous imagination) and also analysical aspects of ontological imagination that is known imaginational word or plan of ideal (discret imagination), it describe the role of this imagination founding the early and the most important theosophy theories in the realm of islamic art and architecture.
    Keywords: Eshraq Sheikh, Illuminationist theosophy, Faculty of imagination, Imaginational word (mundus imaginalis), Art, islamic Architecture
  • Zineh Erfatpour Pages 51-76
    Risalat Risalat al-Ghofran is the letter that Abu Ala Marri (363-449 AH) writes in response to a letter from Ali Ben Mansour halabi. Inspired by the story of his ascension and the Quran makes for a very long introduction to this thesis Imaginary journey to heaven and hell are brought into the picture and verses and poems, and news and conflict in many lexical and syntactic text instead gives it to describe the scenes or dialogue or characters or narrative about events of interest and all these elements in place within the units shows and transfer them to any one of the other features and highlights the symptoms of these spaces. So in this essay is based on descriptive methods-at every stage of image analysis where we examined this imaginary journey to the sources and tools is evident in this illustration.
    Keywords: Abu Ala Marri, Risalat al-Ghofran The place image, heaven, hell
  • Abdolreza Attashi, Rahim Sawary Pages 77-92
    This article aims at investigating the role of ideological literature–poetry and prose- from the point of view of scholars and the events that occurred in jamal, and saffin wars. The war occurred between The ideological party led by imam ali (pbv) and the successor of allahs messengar, Muhammad (pbv) from one side and on the other side were the promise breakers of Ghasstin, Maregheen and nakeseen, who broke this promise to imam ali (pbv) and did not stick to their alliance with him. In an analytical and narrative research , we try to express the stances taken by scholars in the wars of Jamal and Saffin. The aim is to present the role of scholars in motivating the muslims to fight, Jihad, along side imam ali (pbv). This elite group of scholars and orators were both fighting with their language Tongues and swords. Brave hearts who defended the divine succession, of imam ali (pbv) in battle fields. At the end its hoped that numerous linguistic points, including literary and figurative linguistic devices, as well as much about islamic history will be achieved.
    Keywords: ideological literature, Imam Ali, Jamal, Saffin
  • Isa Mottaghizadeh, Kaveh Khezri Pages 93-113
    From a long time ago, religious scholars have been competing to best determine the very miracles of the Holy Quran. From among these scholars some have tended to its language, style and structure while some other have been absorbed by its scientific miracles. The present study is an attempt to analyze one of these miracles, i.e. miracle of sound. Quran was first revealed unto Muhammad (PBUH) in the form of sounds and not that of words and sentences. Miracle of sound is one of the most beautiful Quranic miracles. The final sections of the Holy Quran address issues related to Islamic beliefs like faith in Prophet Muhammad's invitation and the Resurrection Day. The suras in these sections are especially important because of their sound features. This paper tries to investigate these sound features in suras of Najm and Ghamar, using a descriptive-analytic approach. The result of the study showed that there is a complete match between the frequency of sounds and their signification in these two suras; this phenomenon is called miracle of sound.
    Keywords: sounds, signification, surah of Najm, surah of Ghamar