فهرست مطالب

پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی - پیاپی 44 (فروردین و اردیبهشت 1396)
  • پیاپی 44 (فروردین و اردیبهشت 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/02/16
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سید محمدرضا ابن الرسول، الهه صفیان* صفحات 1-22
    کتاب صرف و نحو عربی 1 و 2 تالیف دکتر عباس ماهیار در سال 1385 از سوی سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) به عنوان منبع اصلی دروس صرف و نحو عربی 1 و 2 در رشته زبان و ادبیات فارسی مقطع کارشناسی به ارزش 8 واحد به چاپ رسیده و زان پس دو بار تجدید چاپ شده است.
    در مقاله حاضر نگارندگان با روش توصیفی تحلیلی به بررسی و نقد بخش صرف این کتاب در چندین محور پرداخته اند. انطباق مطالب کتاب با سرفصل مصوب شورای عالی برنامه ریزی، درستی یا نادرستی تعاریف و مثال های اصطلاحات دستوری، توجه یا بی توجهی به اهمیت، ضرورت و کاربرد قواعد دستوری ارائه شده برای دانشجویان رشته زبان وادبیات فارسی، تصحیح اعراب و حرکت گذاری عبارات متن و تمرین ها و سرانجام اغلاط چاپی غیر قابل چشم پوشی از محورهای این بررسی نقادانه است.
    از مهمترین دستاوردهای مقاله حاضر می توان به نکات مثبت کتاب، از جمله: مطابقت بخش صرف آن با سرفصل مصوب شورای عالی برنامه ریزی درسی، بیان گسترده قواعد عربی در بیشتر مباحث، ذکر تمرین و نمونه حل شده آن در پایان هر بحث، و از کاستی های آن به نادرستی یا نارسایی برخی از تعاریف، قواعد و مثال های دستوری، علایم نگارشی، حرکت گذاری و اعراب اشاره کرد که اصلاح و بازنگری آن را ایجاب می کند.
    کلیدواژگان: کلیدواژه ها: صرف و نحو عربی1 و 2، عباس ماهیار، کتاب درسی، صرف عربی
  • سجاد اسماعیلی* صفحات 23-45
    جستار حاضر با هدف نقد و شناسایی موارد قوت و ضعف معیارهای شکلی و محتوایی کتاب «تعلیم اللغه العربیه لغیر الناطقین بها، النظریه والتطبیق» اثر مولفان علی احمد مدکور و ایمان احمد هریدی، انجام شده است. به همین منظور پس از معرفی شاخص های استاندارد نگارش کتاب آموزشی، میزان بهره مندی کتاب مذکور از آن شاخص ها با استفاده از روش تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفت. برخی از یافته های پژوهش نشان داد؛ کتاب حاضر 59/ از شاخص های استاندارد کلی را کاملا ندارد، 35/ را کامل دارد و 06/ را ناقص دارد. همچنین در بخش مربوط به عنوان مشخص شد؛ عنوان کتاب مذکور در بردارنده مسائل نظری و کاربردی آموزش زبان عربی برای غیر عرب زبان ها است. در بخش مقدمه مشخص شد؛ کتاب مذکور شاخص هایی همچون ضرورت تالیف کتاب و پیشینه ای از تالیفات مشابه را ارائه نکرده است.
    کلیدواژگان: آموزش زبان عربی، تحلیل محتوا، تعلیم اللغه العربیه لغیر الناطقین بها، النظریه و التطبیق
  • مریم جلائی* صفحات 47-58
    کتاب «نحو تعلیم اللغه العربیه وظیفیا » اثر «داود عبده» از جمله تالیفات نادر و پیشتاز در زمینه آموزش زبان عربی با رویکرد نقش گرا / کارکردگرا در جهان عرب به شمار می رود. از این رو، در پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی به معرفی این کتاب و نیز بررسی و نقد آن بر مبنای اصول رویکرد نقش گرا پرداخته ایم. به این منظور پس از مقدمه ای گذرا پیرامون مبانی آن ، نقاط قوت و ضعف این کتاب مورد بررسی قرار گرفته است. کتاب مد نظر، با زبانی ساده و شیوا زمینه آشنایی نظام آموزشی کشورهای عربی با رویکرد کارکردگرا در آموزش زبان را در دهه هفتاد فراهم آورده است، و طبیعی است که این پیشگامی موجب بروز برخی کاستی ها در قسمت های مختلف کتاب شده است. بارزترین آن ها خلا مبانی روان شناسی و زبان شناسی و نیز کارکردهای اجتماعی زبان در این رویکرد است. همچنین به راهبردهای رویکرد کارکردگرا در آموزش برخی از مهارت های زبان نیز پرداخته نشده است.
    کلیدواژگان: زبان شناسی کاربردی، رویکرد کارکردگرا، آموزش زبان عربی، کنش زبانی، کتاب نحو تعلیم اللغه العربیه وظیفیا، داود عبده
  • لیلا جمشیدی* صفحات 59-82
    نقد و بررسی پژوهشهایی که به زندگی شخصیت های ادبی و تاثیر آثار آنان بر ادبیات از جایگاه والایی برخوردار است؛ به ویژه آنکه نقش موثری را نیز در پیشبرد اهداف آموزشی ایفا نماید. این گونه نقدها گذشته از آنکه موجب پیراستگی این آثار و مقبولیت بیشتر آنان می گردد، راه را برای پژوهشهای کاربردی در این زمینه نیز هموار می سازد. از میان این آثار کتاب «امراء الشعر العربی فی العصر العباسی» از جمله آثاری است که نویسنده آن کوشیده است با انتخاب برگزیدگانی از شاعران عصر عباسی و بررسی ویژگی های شعری آنان، شعر این دوره را بررسی و تحلیل نماید. مقاله حاضر بر آن است تا پس از مقدمه ای در باب اهمیت نقد پژوهشها و کتابهای ادبی، به معرفی جایگاه و هدف این کتاب پرداخته و با بررسی ساختاری و محتوایی، به بیان ویژگیها و کاستی های محتوایی و نگارشی آن بپردازد. از آنجا که نویسنده این کتاب، با هدف سوق دادن علاقه مندان ادبیات به حوزه پژوهش علمی - ادبی آن را منطبق با برخی تکنیک های آموزشی تالیف نموده است، به نظر می رسد این کتاب پس از بازنگری و رفع کاستی ها، به عنوان منبع تدریس در مقطع کارشناسی ارشد، کارایی مطلوب را داشته باشد.
    کلیدواژگان: شعر، عصر عباسی، ساختار، محتوا
  • زهرا خسروی ومکانی* صفحات 83-100
    در این مقاله کتاب «عبدالقاهر جرجانی و دیدگاه های نوین او در نقد ادبی» ترجمه خانم دکتر مریم مشرف، مورد نقد و بررسی قرار گرفته است این کتاب با موضوع زبان شناسی تطبیقی، به بررسی پاره ای از آرای عبدالقاهر جرجانی، دانشمند مسلمان سده پنجم هجری پرداخته و دیدگاههای زبان شناسانه اورا با نظریات برخی از زبان شناسان معاصر غربی همچون دو سوسور، رهبر مکتب ساختار گرایی و چامسکی پیشگام مکتب گشتاری- زایشی و جان لیون مقایسه کرده است.در این مقاله ابتدا به بررسی این موضوع در آثار دانشمندان بزرگ مسلمان پرداخته شده است و در بخش دیگر ترجمه کتاب «عبدالقاهر جرجانی و دیدگاه های نوین او در نقد ادبی» مورد نقد و تحلیل قرار گرفته است. این مطالب به دو بخش 1- تحلیل شکل و ساختار 2- تحلیل محتوا تقسیم شده و به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: عبدالقاهر جرجانی، نظریه نظم، زبان شناسی- دانشمندان مسلمان، سوسور، چامسکی
  • آسیب شناسی الجامع فی تاریخ الادب العربی الحدیث
    فرهاد رجبی* صفحات 101-122
    بررسی احوال و زندگی ادبا، ثبت وقایع، گردآوری، شرح و نقد آثار ادبی از همان آغاز گام هایی بود در راستای تاریخ نگاری ادبی. این حرکت در طی تاریخ، حالتی تکاملی به خود پذیرفت؛ چنان که از شکل زندگی نامه ای گذشته به شیوه علمی تاریخ ادبیات امروزی، تحول یافته است. در این بین، زبان عربی که میراث دار ادبیاتی است مترقی، همواره بر ستیغ افتخار تکیه داده از دیرباز تا کنون، تاریخ نگارانی زبده را به خود دیده است که بی شک بسیاری از یافته های ادبی جدید را در آثار خود جای داد ه ا ند.
    «الجامع فی تاریخ الادب العربی الحدیث» از حلقه های اخیر تاریخ ادبیات نگاری عربی است که مولف آن «حنا الفاخوری» کوشیده با جامعیت و بهره گیری از اصول جدید، تاریخ قابلی عرضه کند؛ البته توفیقاتی یافته اما آسیب هایی نیز در آن به چشم می خورد که مجموع آسیب های موجود، این کتاب را تا حدودی از معیارهای علمی تاریخ ادبیات نگاری دور نموده به ساختار سنتی این فن نزدیکش می کند. بر همین اساس، این نوشته بر آن است با استفاده از شیوه ای تحلیلی-توصیفی و با نگاهی انتقادی به آسیب شناسی اثر پرداخته، بحثی را آغاز و به انجام رساند.
    کلیدواژگان: حنا الفاخوری، آسیب شناسی تاریخ ادبیات، تاریخ نگاری ادبیات عربی
  • بررسی و نقد کتاب افاق الشعر العربی فی العصر المملوکی
    صادق عسکری* صفحات 139-162
    آنچه در این نوشته می آید ملاحظات مختصری پیرامون کتاب آفاق الشعر العربی فی العصر المملوکی اثر نویسنده مشهور لبنان دکتر یاسین الایوبی است، بر این اساس پس از معرفی کلی اثر، نتیجه نقد و بررسی در دو مبحث شکل و محتوا متمرکز شده است. نتایج به دست آمده از این بررسی نشان می دهد که کتاب حاضر در کنار نکات قوت از قبیل صحافی مناسب، صفحه آرایی وحروف نگاری دقیق، رعایت قواعد نگارشی و ویرایشی، پیوست ها و نمایه های متعدد، تنظیم شایسته باب های سه گانه، استفاده از منابع متعدد ومعتبر، دارای نواقصی در زمینه شکل ومحتوا است، که مهمترین آنها عبارتند از: استعمال واژه های نا مانوس ومبهم لغوی، آشفتگی در ثبت ارجاعات وتنظیم کتابنامه، وسیع و تکراری بودن موضوع کتاب، فقدان مقدمه و خاتمه منهجی و روشمند برای برخی از باب ها و بسیاری از فصل ها، تنظیم ناقص برخی فصل ها و درنتیجه تشابه و حتی تداخل مضامین برخی فصل ها با یکدیگر، استفاده از عناوین رایج و کلیشه ای برای فصل ها، افراط و مبالغه در جانبداری ودفاع از شعر وادبیات عربی در عصر مملوکی وتعریف تمجید غیر علمی، برخی جهت گیری ها و تعصب های قومی و مذهبی، فقدان یا ضعف تجزیه تحلیل و نقد به دلیل تکیه بر جمع آوری مطالب از منابع متعدد و ضعف نوآوری و تولید علم.
    کلیدواژگان: یاسین الایوبی، نقد کتاب، الشعر المملوکی، قوت و ضعف
|
  • Sayyed Mohammad Reza L. Ibnorrasoo, Elahe Safian * Pages 1-22
    The first press of "Arabic Morphology & Syntax 1 - 2" book - which is written by Dr. Abbas Mahyar - have been edited by "The Center for Studying and Compiling University Books in Humanities" (SAMT) in 1385 (2006) as a main book of Arabic Morphology & Syntax 1 – 2 lessons for students of Persian Literature in B.A phase with a value equal 8 unit, and it has been republished twice since then.
    At the present article the authors are going to study and criticize the Morphology chapter of this book in several bases like: the book subjects conformity with approved topic by Planning Higher Council, the correctness or inaccuracy of grammarian terms explanation and examples, attention or inattention to importance, necessity and use of presented grammars for the students of Persian Literature; correcting the word & phrases pronunciation in the text and exercises, at least typographic erroneous that we cant ignore them.
    Keywords: criticism, Arabic Morphology, Syntax 1 – 2, Dr. Abbas Mahyar, educational book, arabic morphology
  • Sajad Esmaili * Pages 23-45
    The study tries to evaluate and pinpoint the structural and content weakness and strengths of the book (talim alloghatol Arabiya lennateghina begheyreha) authored by Ali Ahmad Madkoor and Iman Ahmad Haridi. To accomplish the study, first the standard criteria for writing an educational book are introduced, then extent to which this book has benefited from those criteria is evaluated using the content analysis approach. Some results of the study showed that the book does not satisfy 59 main criteria, satisfies 39 and meets 6 only partially. Also the topic of the book revealed that it contains both theoretical and practical issues related to teaching Arabic language to non-Arab language learners. The introduction part revealed that the book does not clarify the significance of the book nor does it review the similar books in the area of the topic
    Keywords: Arabic language teaching, content analysis, talim alloghatol Arabiya lennateghina begheyreha
  • Maryam Jalaei * Pages 47-58
    The book of ‘instruction of Arabic language by functional approach’ by “Davood Abdeh” is one of the rare and vanguard compilations in the field of Arabic language instruction with the functional approach in Arabic world. Hence, the present study introduces the book in descriptive-analytic method and criticizes it according to the principles of functional approach. Accordingly, after a short introduction about its bases, positive and negative points of the book are reviewed.
    By an eloquent and simple language, the book is like a base for familiarizing instruction system of Arabian countries with functional approach in language instruction; of course this has caused some deficiencies in different parts of the book that the most important of them is the absence of psychological, linguistic and social functions in the approach. Also, there is no guideline for functional approach in instruction of some language skills.
    Keywords: Functional Linguistics, functional approach, Arabic language instruction, linguistic act, instruction of Arabic language by functional approach', Davood Abdeh
  • Leila Jamshid* Pages 59-82
    Review and criticism of studies that deal with the lives of literary figures and their influence on literature as one of the most important branches of human civilization has position of prominence; especially that plays an important role in the educational goals advancement.
    Such criticisms regardless of whether cause adornment and acceptance of such works, pave the ways for applied researches.
    Among these works, the book of '' lord of the poetry in Abbasia Period'' Is a work that the author has attempted by choosing the elect of Abbasia period Poets and their Poetries characteristics, Study the poetry of this period as one of the brightest Arabic literature periods.
    The present study aims to introduce the position and goal of this book after an introduction about the importance of criticism and analysis of literary books and present its content and structure criticism and study.
    Since the author has written this book with the aim of pushing enthusiasts of literature and consistent with some training techniques, it seems that after removing shortcomings and review of this book, it would have optimal performance as a teaching source in M.A courses.
    Keywords: book review, poetry, Abbasia period, structure, content
  • The pathology of aljmea fi Tarikh alarabi alhadis
    Farhad Rajabi * Pages 101-122
    From the very beginning, the study of scholars, poets, and writers’ lives and keeping written records of their literary works and commentaries were considered the first steps towards literary historiography. This movement has developed from the traditional biography writing into modern scientific literary history. Arabic which inherits a modern literature has benefitted from some seminal historiographers who undoubtedly keep a lot of new literary findings in their works.
    Al-jame fi tarikhe al-adabe al-arabial-hadis is one of the recent loops of Arabic literary historiography circle whose author, Hana Al-fakhuri, has attempted to tender a worthy history by using modern theories. In spite of having some good points, the number of problems and shortcomings has pushed this book away from the scientific criteria of literary history writing and made it close to the traditional works. Because of this important reason, the main objective of this article is to study the pathology of this book from a critical point of view within a descriptive-analytical framework.
    Keywords: Hanna Al Fakhouri, literary history pathology, Arabic Literature historiography
  • Book Review Horizons of Arabic Hair in Mamlooki period written by Yasin Alayvuby
    Sadeq askari* Pages 139-162
    Review and investigate scientific works and Identifying strengths and weaknesses There will avoid similar defects andRaise the scientific level of Next Compilations. achieve perfection in writing scientific resources practical only after constructive criticism of experts. Stuffs that comes inthis article is the brief comments aboutthe book "The prospects for Arab poetry in the Mamlooki period" by the famous Lebanese writer Yassin Alayvby, that has been done request of council review of the scientific texts in Institute of Humanities sciences and cultural studies in ministry of Science.according to thisafter a general introduction the book we have focused the results of ourselvesreviewin two issues: form and content. Of the truth and sincerity, and at the same timestraight and openlyWrote the Considerations that imported to our mindswhen studying and review this book. The results of this study show that this book, along with the benefits such as: Perfect binding, layout and typographic precision, the rules of writing and editing, multiple attachments and profile, set up a decent three chapters, the use of multiple and credible sources,suffers from some defects, the most important of which are: using unfamiliar words and vague,turmoil in the recorded set of references and bibliography, extensive and repeated the Subject of the book,and the lack of a systematic method of introduction conclusion for some chapters and many seasons, Incomplete set some seasons and thus the similarity and even overlap in the contents of some seasons together,using common categories and stereotypes for seasons, extremism and exaggeration in support and defense of poetry and Arabic literature in the Mamlooki period, and unscientific Praise, some religious orientation and prejudice,the absence or weakness of analysis and criticism for relying on collecting content from multiple sources, and finally the weakness of innovation and creation of knowledge.
    Keywords: Yassin Alayvby, book reviews, Mamlooki period, strengths, weaknesses