فهرست مطالب

راهبردهای توسعه روستایی - سال چهارم شماره 1 (بهار 1396)
  • سال چهارم شماره 1 (بهار 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/04/17
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مقاله پژوهشی
  • نسیم ایزدی، احمد یعقوبی فرانی صفحات 3-20
    در چند دهه اخیر ضعف کارآمدی فعالیت های بخش دولتی و حضور کارگزاران جدید در عرصه ترویج کشاورزی و توسعه روستایی منجر شد به اینکه نظام های ترویج کشاورزی به تنوع کارکردی و تکثرگرایی ساختاری جهت تسهیل مشارکت بخش های مختلف، اعم از دولتی، خصوصی و غیردولتی (مردم نهاد) روی کنند. هدف این مطالعه، تعیین کارکرد سازمان ها در نظام ترویج تکثرگرا در ایران است. این تحقیق به روش دلفی انجام شد. جامعه آماری این تحقیق را 50 نفر از متخصصان و کارشناسان موضوعی تشکیل دادند. در روش دلفی از نمونه گیری استفاده نمی شود بلکه پانل کارشناسان براساس تخصص موضوعی و تجربه حرفه ای به صورت هدفمند انتخاب می شود. این تحقیق در سه مرحله انجام شد که چهارده سازمان و پنج دسته کارکرد توسط کارشناسان معرفی شدند. پس از حذف گویه هایی که کمتر از 80 درصد نسبت به آنها توافق جامع وجود داشت، کارکردهای هر سازمان به دست آمد. نتایج این تحقیق نشان داد که در یک نظام ترویج تکثرگرا بصورت هم زمان مراکز تحقیقات، شرکت های خصوصی، مراکز ترویج جهاد کشاورزی و شرکت های تعاونی، برنامه های آموزشی و ترویجی برگزار می کنند که مخاطب براساس نیاز، سطح آگاهی کیفیت خدمات به یکی از این سازمان ها مراجعه می کند. در این سیستم فضای رقابتی باعث بهبود کیفیت خدمات می گردد.
    کلیدواژگان: ترویج کشاورزی دولتی، ترویج کشاورزی خصوصی، خدمات مشاوره ای و ترویجی، سازمان های مردم نهاد
  • حسین آگهی، اکرم بیناییان، صابر فتاحی صفحات 21-39
    امروزه زنان در بسیاری کشورهای جهان، به ویژه در برخی موارد، از دخالت در سیاست و نقش های اجتماعی محروم شده اند به طوری که هنوز زنان از جایگاه لازم در مشارکت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی برخوردار نیستند. هدف مطالعه حاضر، بررسی موانع فردی و خانوادگی مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان در دهستان شیرز شهرستان هرسین بوده است. به لحاظ روش شناسی، این تحقیق پیمایشی و از نوع توصیفی- همبستگی است. جامعه آماری، زنان بالای شش سال دهستان شیرز بودند. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان 333 نفر تعیین و با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی اسپیرمن و تحلیل رگرسیون چندگانه انجام شد. نتایج نشان داد که مشارکت سیاسی زنان مورد مطالعه در سطح متوسط و مشارکت اجتماعی آن ها در سطح بالا قرار دارد. همچنین نتایج نشان داد که به ترتیب اهمیت، باور زنان به ناتوانی خود در انجام امور سیاسی، عدم توانایی در برقراری ارتباط با دیگران، مشکلات و ضعف جسمانی، حجم زیاد فعالیت زنان در داخل منزل، حجم زیاد فعالیت در بخش کشاورزی و دامداری، پذیرش مقام تحت سلطه، نداشتن تجربه در امور سیاسی و اداری و عدم تمایل زنان نسبت به مردان به مدیریت، موانع اصلی مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان بودند.
    کلیدواژگان: پدرسالاری، دهستان شیرز، موانع خانوادگی، موانع فردی
  • حمدالله سجاسی قیداری، زهرا بهروز صفحات 40-59
    انتخاب هر الگوی کشت، به دلیل چند بعدی بودن کشاورزی می تواند پیامدهای مهمی در زندگی کشاورز و جامعه روستایی داشته باشد. اما در برخی از شرایط، کشاورزان به جهت تغییر در شرایط محیطی، تغییر در تقاضا و مصرف وغیره. گرایش به تغییر الگوی کشت پیدا می کنند. یکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار در چند سال اخیر در تغییر الگوی کشت بین کشاورزان ایرانی، مسئله خشک سالی می باشد. بر این اساس از رایج ترین تغییرات الگوی کشت در منطقه خراسان، گرایش به کشت زعفران است که می تواند اثرات متنوعی از جنبه های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی را به دنبال داشته باشد. لذا این مطالعه به بررسی تغییرات حاصل از تغییر الگوی کشت محصول زعفران، ناشی از خشکسالی در بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی بین روستاییان دهستان زبرخان در استان خراسان رضوی پرداخته است. برای این منظور از روش شناسی توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. جمع آوری داده ها از روش شناسی کتابخانه ای و میدانی در قالب پرسشنامه محقق ساخته، انجام شده است که روایی آن بر اساس روش کرونباخ برابر با 78/0 می باشد. به این منظور از طریق فرمول کوکران که با سطح خطای 05/0 در نظر گرفته شده، تعداد 142 نفر از کشاورزانی که به علت کمبود آب و خشک سالی تغییر الگوی کشت به محصول زعفران داشته اند به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب و نظر آنان در ارتباط با آثار اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی این تغییر الگوی کشت، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که در کلیه شاخص های تحقیق به جز شاخص افزایش سطح زیر کشت، تغییرات معناداری شکل گرفته است. هم چنین با استفاده از روش وزن دهی آنتروپی شانون، مهم ترین تغییرات صورت گرفته ناشی از تغییر الگوی کشت به زعفران مشخص شده و در ادامه تفاوت های اثرات تغییر الگوی کشت به زعفران در بین روستاها از طریق مدل چند شاخصه TOPSIS مورد ارزیابی قرار گرفت که در نهایت مشخص شد روستای حریم آباد با ضریب 1 در هر سه بعد بیشترین تاثیر را از تغییر الگوی کشت پذیرفته است و روستای کلاته سلطانی با ضریب 183/0 کمترین تاثیرپذیری را داشته است.
    کلیدواژگان: الگوی کشت، پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی، خشک سالی، دهستان زبرخان، زعفران
  • محسن شاطریان، صدیقه کیانی سلمی، محمود گنجی پور صفحات 60-75
    استقرار صنایع روستایی به عنوان یک بخش مولد اقتصادی یکی از موضوعات مهم و گامی اساسی در تعدیل اختلاف درآمد بین مناطق شهری و روستایی است و از این واقعیت نشات می گیرد که صنایع روستایی قادرند فرصت های شغلی و درآمدی بیشتری ایجاد نمایند و از این رو بستر مناسبی برای توسعه روستایی فراهم سازند. هدف اصلی تحقیق حاضر تبیین پیامدهای فضایی استقرار مجتمع صنعتی باریج اسانس کاشان بر توسعه روستاهای پیرامونی می باشد. این مجتمع صنعتی متشکل از سه کارخانه اسانس گیری، تجهیزات سازی گلکاران و تقطیران و شرکت باریج است. حجم نمونه این مجتمع با استفاده از فرمول کوکران 120 نفر تعیین و پرسشنامه بر مبنای نسبت کارکنان هر یک از کارخانجات سه گانه مجتمع صنعتی باریج اسانس از حجم نمونه محاسبه و به صورت تصادفی در بین کارگران روستایی (ساکن در روستاهای محدوده مورد مطالعه) مجتمع صنعتی باریج اسانس توزیع گردید. نتایج تحقیق صورت گرفته بیانگر آن است که از لحاظ اقتصادی ایجاد صنایع روستایی موجب افزایش مصرف مواد غذایی، افزایش استفاده از کالاهای مصرفی بادوام و افزایش رضایت مندی روستاییان و از لحاظ اجتماعی موجب افزایش مشارکت، بهبود نحوه و میزان اوقات فراغت و کاهش مهاجرت روستاییان و از نظر کالبدی موجب بهبود کیفی و کمی مساکن روستایی شده است.
    کلیدواژگان: پیامدهای فضایی، توسعه روستایی، مجتمع صنعتی باریج اسانس
  • حسام الدین غلامی، رسول لوایی آدریانی، مهدی تفویضی صفحات 76-90
  • مهناز محمدزاده، حسین شعبانعلی فمی، ناصر مطیعی، محمدرضا سنجابی صفحات 91-107
  • شجاع موسی پور، محمود احمدپور، احمد علی کیخا، محمدرضا ساسولی، ولی الله سارانی صفحات 122-135
    پارک ملی خبر مهم ترین پارک ملی جنوب شرق کشور است که از تنوع زیستی جانوری و گیاهی و تنوع آب و هوایی روستایی بالایی جهت تفریح برخوردار می‏باشد. بنابراین، مطالعه ارزش‏گذاری پارک ملی خبر می تواند ارزش واقعی پارک را برای افراد روستایی درون پارک و گردشگران بیان کند و همچنین، می تواند برای تصمیم گیری مدیران تاثیرگذار باشد. در پژوهش حاضر، ارزش حفاظتی مواهب طبیعی این پارک برآورد شده است. برای بررسی عوامل موثر بر میزان تمایل به پرداخت افراد روستایی و گردشگران، الگوی لاجیت و روش گزینش دوگانه دو حدی مورد استفاده قرار گرفت. داده های مورد نیاز تحقیق از طریق تکمیل پرسشنامه و مصاحبه حضوری با 228 نفر از افراد روستایی و گردشگران در سال 1394، به مدت سه ماه با استفاده از فرمول عمومی کوکران و نمونه گیری تصادفی جمع آوری شد. نتایج نشان داد که متغیرهای جنسیت، تحصیلات، مشارکت های قبلی در کلاس های ترویجی، مشارکت در نهادهای دولتی، بومی بودن افراد و درآمد اثر مثبت و معنی دار؛ سن و مبلغ پیشنهادی اثر منفی و معنی‏دار بر تمایل به پرداخت افراد منطقه دارند. میانگین تمایل به پرداخت ماهیانه هر فرد حدود 18 هزار تومان و متوسط تمایل به پرداخت ماهیانه هر بعد خانوار، 80 هزار تومان به دست آمده است. نتایج نشان داد که افراد روستایی درون پارک و گردشگران برای مواهب طبیعی ارزش بالایی قائل هستند و در نتیجه توصیه می شود دولتمردان و سیاست‏گذاران هم توجه خاصی به این منابع داشته و جهت حفظ و بهبود کیفیت این منابع سرمایه گذاری کنند.
    کلیدواژگان: پارک ملی خبر، تمایل به پرداخت، مدل لاجیت، اروستاییان و گردشگران، گزینش دوگانه دو حدی
|
  • Nasim Izadi, Ahmad Yaghoubi Farani Pages 3-20
    The weak performance of the public sector (in agricultural extension systems) in providing services in recent decades has led to the presence of new agents in the field of agricultural extension and rural development. The resulting functional diversity and pluralism structure including governmental, private and non-governmental results in the facilitation of the participation of actors in various subjects. The aim of this study is to determine the function of organizations in Iran as a pluralistic extension system. The study was conducted by Delphi. The population of the study were 50 subject experts. The Delphi method of sampling is not used here, but a panel of experts on the subject with expertise and professional experience should be chosen. This research was conducted in three stages. Fourteen organizations and five categories of functioning were introduced by the panel of experts. The function of each organization was identified after removing the items on which there was less than 80 percent overall agreement. The results showed that in a pluralist system the extension of an organization can provide a service in return for payment. Therefore, the audience turns to one of the organizations based on his/her needs and conditions and the choice of the quality of service. Usually, the competitive nature of this work provides for improvement of services.
    Keywords: government agricultural extension, private agriculture extension, advisory services, extension, NGO
  • Hossaein Agahi, Akram Binaian, Saber Fatahi Pages 21-39
    Today, in many countries of the world, in some cases women are barred from interfering in politics and social roles. Thus, still it is necessary to place women in political, social, economic and cultural activities. The purpose of this study is to examine individual and family barriers to women's political and social participation of the Shirez District in the city of Harsin. The research methodology used is descriptive-correlation and it is carried out by using a survey. The statistical population included the women older than 6 years in the Shirez District. A sample size of 333 person was determined by using the Kerejcie and Morgan table. They have been selected using the convenience sampling method with proportional assignment. Data analysis was done by using the Spearman coefficient and multiple regression analysis. The results showed that the political participation of women is in the medium level and their social participation is in the high level. Also, the results indicated that women believe that they are not able to participate in political affairs. The inability to communicate with others, the physical weakness and other problems, high volume of activities of women at home, high volume of activities in the agricultural sector and livestock, accepting dominance, lack of experience in political and administrative affairs and unwillingness of women compared to men in management are the main barriers of the political and social participation of rural women.
    Keywords: Shirez District, Patriarchy, Family Barriers, Individual Barriers
  • Hamdollah Sojasi Qidari, Zahra Behrooz Pages 40-59
    Selection of a given cropping pattern can have serious results on the farmers’ life and rural society because of the multi dimensionality of agriculture. However, in many cases, farmers are inclined to change the cropping pattern because of changes in natural situations, changes in demand and consumption, etc. One of the most important and effective factors of change cropping pattern amongst Iranian farmers in recent years is the drought problem. One of the more current cultural method changes in the Khorasan region is inclination to saffron cultivation that can have various economic, social and environmental effects. Thus, this research paid attention to the investigation of changes from cultivation method from drought to the economic, social and environmental dimensions of saffron production amongst the villagers of the Zebarkhan district of the Khorasan Razavi province. Analytical-description methodology was used for this purpose. Data collection was done using the library- field methodology with researcher’s questionnaire whose narrative is 0.78 according to Cronbach's alpha method. Therefore, by using the Cochran formula with the intended level of 0.05, 142 farmers have been selected by available sampling method that have changed their cropping pattern to saffron production because of water shortages and drought. Then, their ideas were analyzed considering cases of economic, social and environmental effects of cropping pattern change to saffron production. The results showed meaningful changes in all research indices except for increase of cultivation surface area. Moreover, the most important changes of cropping pattern and switching over to saffron production have been identified using the Shannon entropy weighing method. In addition, the shown the revealed with continuation of differences of the changes in cropping pattern of saffron between the various villages were analyzed by using the multi-index TOPSIS. Finally, it was shown that the Harim Abad village with a score of 1 for the coefficients of each of the three dimensions has been selected to have been most affected by changes in cropping pattern while the Kalateh Soltani village with a coefficient of 0.183 has been the least affected.
    Keywords: Drought, change cropping pattern, economic-social, environmental results, Zebarkhan district
  • Mohsen Shaterian, Sedighe Kiani Salmi, Mahmood Ganjipour Pages 60-75
    In the late decades, the development of industrial activities in the rural areas of Iran have caused some changes in different aspects of these areas which influence the special patterns of rural areas. This article aims to identify the changes that have been the results of industrial development and it’s reflection in the development of rural residential areas. The main intention of this study is to analyze the special consequences (economic, social and anatomical) of the industrial center of Kashan in the development of neighboring rural areas. The industrial center consists of three factories that are for making essence, making equipment for gardeners and distillers and the Barij Company. All of the above companies are called the Industrial Center of Barij Essence. It has employed 1050 workers from amongst whom 120 people were identified and the questionnaires were randomly distributed among these workers. To analyze the data based on the measurement variables, descriptive and analytic methods (T) were used. The results showed that economically, having rural industries has led to an increase in the people’s intake of calories, seeing more consumption in long lasting goods and more satisfaction in the native people of the area. In addition, there is more social involvement, improvements in not wasting the residents’ free time, decreasing of natives immigration out of the rural areas and finally anatomically, quantity and quality improvement in the rural houses.
    Keywords: The spatial impacts, Development, rural industries, Barij Essence industrial complexes
  • Shoja Mousapour, Mahmoud Ahmadpour, Ahmad Ali Kheikha, Mohammad Reza Sasouli, Valiollah Sarani Pages 122-135
    The Khabr National Park is the most important national park that is located in the South East of the country. It benefits from a great deal of animal and plant biodiversity and climate variability that are of great importance for rural recreation. Therefore, the National Park's valuation could explain its importance to the rural people and the tourists inside the park.as well as affect the decisions of the managers. The main aim of this study is to estimate the value of protecting the natural resources of this national park. The Logit model and a dual two-part selection method was used in order to investigate the factors affecting rural people and tourists’ willingness to pay. The data needed for this research study was collected by completing questionnaires and interviews with 228 persons from local people and tourists in 2015. This activity was carried out for three months using the Cochran general formula and random sampling was used. The results showed that factors such as gender, education, previous participation in promotional classes, participation in state institutions, being a local resident and income have a positive and significant effect while age and the proposed amount have a negative and significant effect on local people's willingness to pay (WTP). The per person’s average willingness to pay is about 180 thousand Rials and the per family’s average willingness to pay is about 800 thousand Rials per month. The results show that the rural people and the tourists inside the park and other tourists place a high value on the natural resources. Therefore, it is recommended that politicians and policy-makers pay special attention to these natural resources and invest more on maintaining and improving the quality of these resources.
    Keywords: Khabr National Park, Willingness to Pay, Logit model, villagers, tourists, Dual Two-Part Selection