فهرست مطالب

برنامه ریزی توسعه کالبدی - پیاپی 5 (بهار 1396)
  • پیاپی 5 (بهار 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/03/29
  • تعداد عناوین: 7
|
  • اسماعیل علی اکبری*، مصطفی طالشی، عذرا عمادالدین صفحات 9-24
    چنانچه هر ناحیه را یک نظام فضایی و شهرها و سکونتگاههای آن را اجزای آن نظام تصور کنیم، میان این اجزا،روابط و پیوندهای متعدد و متقابل برقرار است که در شکل دادن به نظام ساختاری عملکردی ناحیه، نقش اصلی بر عهده دارد. فهم این پیوستگی و در هم تنیدگی روزافزون نظام فضایی،لازمه هرگونه تفکر و اقدام برای توسعه موزون و هماهنگ شهر و پیرامون است.
    این مقاله کوشیده است با روش شناختی-تبیینی و با تعمیق اسنادی از دیدگاهها،مباحث و نظریه های برنامه ریزی توسعه فضایی، الگویی برای توسعه یکپارچه شهر و پیرامون بر مبنای قابلیت های گردشگری مناطق پیراشهری ارائه دهد. چارچوب این الگو بر مبنای التزام به پشتوانه های نظری رویکرد توسعه یکپارچه، بر توازن و یکپارچگی در توسعه شهر و پیرامون استوار است. شالوده چنین الگویی به پایش تغییرات اجتماعی،اقتصادی و کالبدی شهر و سکونتگاههای پیرامون شهر،شناخت علل گرایش و کشش شهر در مناطق پیرامون و ظرفیت های گردشگری محرک کشش شهر در مناطق پیراشهری تاکید دارد که در چارچوب سازمان فضایی یکپارچه و انعطاف پذیر، به منظور حفظ هویت کالبدی و عملکردی پیرامون و ترکیب فیزیکی منسجم شهر تبلور یابد.
    کلیدواژگان: توسعه شهری، محیط پیراشهری، گردشگری پیراشهری، توسعه کالبدی یکپارچه
  • قدیر فیروزنیا *، نسرین آذرباد، فاطمه هاشمی ارکوینی صفحات 25-43
    تولید محصولات باغی و فروش آن در بازار مصرف شهری می تواند برای روستاییان ایجاد اشتغال و درآمد کرده و بازگشت این سرمایه به داخل روستا باعث ایجاد خدمات زیربنایی و رفاهی و بطور کلی توسعه اقتصادی اجتماعی روستا گردد. این پژوهش به بررسی میزان تاثیر پیوندهای ناشی از تولید محصولات باغی بر تحقق توسعه پایدار روستایی، در دهستان سولقان بعنوان تولید کننده و شهر تهران بعنوان بازار مصرف، می پردازد. مطالعه در 6 روستای منتخب که با توجه به تعداد جمعیت و فاصله تا مرکز بخش و استمرار تولید محصولات باغی انتخاب شده، انجام پذیرفته است. بر اساس مطالعات انجام شده در این منطقه، با توجه به ویژگیهای طبیعی و اقلیمی شرایط نسبتا مساعدی جهت رشد و توسعه باغداری فراهم آورده، چنانچه باغداری مهم ترین بخش از فعالیتهای اقتصادی ناحیه مورد مطالعه است. نتایج این تحقیق که با روش توصیفی تحلیلی و استفاده از داده ها و اطلاعات کتابخانه ای و میدانی )تکمیل 237 پرسشنامه) انجام گرفته، نشان داد که رابطه منتج از تولید محصولات باغی بین ناحیه مورد مطالعه و شهر تهران در تحقق توسعه پایدار روستایی موثر می باشد. البته در این زمینه مشکلاتی همچون کوچک بودن قطعات اراضی باغی و به تبع آن نظام بهره برداری خرده مالکی و استفاده سنتی از منابع آب وجود دارد.
    کلیدواژگان: پیوند روستا، شهری، توسعه کالبدی، محصولات باغی، سولقان، تهران
  • محمود ضیایی*، نیلوفر مهدیخانی صفحات 43-58
    هر مکان دارای شخصیتی کالبدی و اجتماعی است که به آن هویت می بخشد. اگر شهر را یک انسان تصور کنیم، این انسان در ذهن سایرین از یک شخصیت اجتماعی برخوردار است و یک دسته ویژگی های اخلاقی خاص برای آن قائل هستند. همچنین عناصر فیزیکی و شکل ظاهری شهر نیز به آن شخصیت کالبدی می بخشد. هدف این پژوهش سنجش میزان تطابق ویژگی های اجتماعی _ کالبدی شهر با ویژگی های شخصیتی (واقعی و ایده آل) گردشگرانی است که آن شهر را به عنوان مقصد سفر خود انتخاب نموده اند. در این پژوهش از مدل جنیفر آکر در رابطه با شخصیت برند مقصد استفاده شده است. طبق این مدل ابعاد شخصیتی یک مکان از: صمیمیت1، هیجان2، اهل کار و رقابت3، ویژگی های ظاهری و کالبدی4 و خوش مشربی5 تشکیل شده است. جامعه آماری این تحقیق گردشگران ساکن هتل های 3، 4 و 5 ستاره شهرهای یزد و شیراز می باشد. یافته های تحقیق نشان می دهد که همبستگی مثبتی بین شخصیت مقصد و شخصیت واقعی و ایده آل گردشگر وجود دارد و ابعاد صمیمیت و خوش مشربی بیشترین تاثیرگذاری را در انتخاب مقصدهای شهری دارند.
    کلیدواژگان: شخصیت گردشگر، شخصیت کالبدی - اجتماعی مقصد گردشگری، تجانس شخصیتی، شهر یزد، شهر شیراز
  • سعید ملکی*، سعید امانپور، مسعود صفایی پور، سیدنادر پورموسوی، الیاس مودت صفحات 59-70
    تاب آوری شهری یک مفهوم نسبتا جدید در مطالعات شهری و شهرسازی می باشد لذا برنامه ریزی شهری نقش حیاتی در شکل گیری شهرهای انعطاف پذیر دارد. که جهت این فعالیت برنامه ریزی استراتژیک در جهت کالبد شهری برای انطباق موضوع لازم می باشد. بنابراین جهت هرجه بیشتر کاهش و جلوگیری از خسارات آن نیازمند مطالعه و بررسی در ابعاد موضوع می باشد. پژوهش حاضر با ماهیت توسعه ای- کاربردی و روش توصیفی- تحلیلی به بررسی موضوع در شهر ایلام پرداخته است. از آنجا که پیش بینی لرزه ای بر پایه روش های آماری می تواند نتایج قابل قبولی ارائه دهد؛ این پژوهش با بهره گیری از مدل COPRAS و GIS، نرم افزارهایGRAFER، MINITAB، VISIO، Excel و SPSS به بررسی موضوع پرداخته است. نتایج تحقیق نشان داده است بر اساس مدل COPRAS میانگین تاب آوری در مناطق برابر 65 درصد بوده است. که خسارت کالبدی در اثر زلزله تا شدت 5 مرکالی با استفاده از وزن متغیرها در نواحی ترکیب که منجر به رتبه بندی تاب آوری در شهر ایلام گردید. همچنین با توجه به نتایج مدل های آمار فضایی مورد استفاده در شهر ایلام 17/54 درصد از نواحی شهر با حفظ وضع موجود در مقابل خطرات و ناآرامی ها تاب آور می باشد.
    کلیدواژگان: تاب آوری، زلزله، برنامه ریزی کالبدی، شهر ایلام
  • ولی الله ربیعی فر* صفحات 71-90
    یکی از ایده های نوظهور که امروزه توجه پژوهشگران علوم شهری و روستایی را به خود معطوف داشته، پایداری مسکن است. مسکن پایدار باید بهترین تعامل را با بستر محیطی خود داشته و کمترین تاثیر را بر محیط زیست بگذارد از همه مهمتر بسترهای رشد و کمال معنوی انسان را فراهم نماید. در این رهگذر مسکن روستایی به عنوان یکی از مهم ترین نیازهای اساسی روستائیان، از ابتدای تاریخ سکونت تا حال حاضر نقش مهمی را در شرایط زیستی آنها ایفا نموده و هر روزه بر اهمیت آن فزونی می یابد. و واقع مهم ترین عنصر روستا است که در توسعه پایدار روستا توجه به پایداری آن ضروری ترین اصل آن شناخته می شود.
    مقاله حاضر با هدف تحلیل و تبیین پایداری ساختار کالبدی- فضایی مسکن روستایی استان زنجان با با استفاده از روش های AHP و نرم افزارهای زیر مجموعه آن از جمله EC، EXT_AHP و نرم افزار GIS انجام گرفته است. روش تحقیق مطالعه حاضر، به صورت توصیفی- تحلیلی بوده و نوع تحقیق، کاربردی و رویکرد آن، به دو صورت کمی و کیفی می باشد. برای گردآوری داده ها از روش مطالعات کتابخانه ای و میدانی بهره گرفته شده است. یافته های تحقیق بر اساس مدل AHP در محیط نرم افزاری AHP-GIS بیانگر وضعیت نامطلوب شاخص های کالبدی- فضایی مسکن روستایی استان زنجان بر اساس اصول توسعه پایدار روستایی بوده و نشان می دهد 50 درصد از مساکن روستایی از لحاظ ساختار کالبدی- فضایی در شهرستان های ایجرود، ماهنشان و خدابنده و 40 درصد مساکن روستایی در شهرستان زنجان، خرمدره، طارم و ابهر ناپایدار بوده است.
    کلیدواژگان: تبیین، پایداری، ساختار کالبدی - فضایی، مسکن روستایی، استان زنجان
  • بهروز محمدی یگانه*، سروش سنایی مقدم، مهدی چراغی صفحات 91-108
    امروزه مسائل مربوط به حوزه مسکن روستایی به یک امر جهانی تبدیل شده و جوامع و کشورهای مختلف با مشکلات زیادی در این حوزه روبرو بوده و داشتن سرپناه مناسب و باکیفیت موضوعی است که همه کشورها را به نوعی، متناسب با شرایطشان، درگیر ساخته است. ازآنجاکه یکی از عوامل مهم در توسعه و عمران روستایی، مسکن پایدار می باشد ازاین رو شناخت ویژگی ها و تجزیه وتحلیل ابعاد و اجزای مختلف مسکن پایدار روستایی اهمیت خاصی دارد؛ بنابراین هدف از این پژوهش ارائه الگوریتم مناسب در جهت پایداری مسکن روستایی بر مبنای تحلیل اطلاعات متقابل در محدوده موردمطالعه می باشد. نوع تحقیق کاربردی، روش مورداستفاده توصیفی- تحلیلی و برای گردآوری داده ها و اطلاعات از روش های کتابخانه ای و میدانی ( پرسشنامه و مشاهده) استفاده شده است. برای تجزیه وتحلیل داده ها از آزمون T تک نمونه ای و برای تاثیرگذاری و تاثیرپذیری شاخص ها از روش های تحلیل اطلاعات متقابل (روش های انتخاب ویژگی) با استفاده از امکانات برنامه نویسی در محیط نرم افزار MATLAB بهره گرفته شده است. جامعه آماری این تحقیق سرپرستان خانوارهای واحدهای مسکونی مناطق روستایی دهستان پشته زیلایی می باشد که بالغ بر 1134 خانوار در نظر گرفته شده است. نتایج حاصل از طریق تجزیه وتحلیل های آماری در نرم افزار SPSS نشان می دهد که بعد اجتماعی دارای پایداری، بعد کالبدی و اقتصادی در شرایط تا حدودی پایدار و ابعاد زیست محیطی و معماری دارای ناپایدار می باشد و همچنین نتایج حاصل از روش تحلیل اطلاعات متقابل نشان داد که بعد اجتماعی با وزن 323/1 بالاترین سطح تاثیرگذاری و تاثیرپذیری را در بین شاخص ها در پایداری مسکن روستایی دارا می باشد.
    کلیدواژگان: مسکن روستایی، منطق فازی، شاخص MI، استان کهگیلویه و بویراحمد
  • رضا لحمیان* صفحات 109-119
    انسان ازآغازخلقت همواره به دنبال سرپناه بوده که به تدریج با ایجاد تمدن بشری مساله ایجاد شهر به وقوع پیوسته است. افزایش ارتباطات اجتماعی بین انسان ها و ویژگی های جوامع شهری امروزه سبب پیدایش الگو های متفاوت شهر ها و همچنین توسعه آن گردیده است. با توجه به این که شهر پدیده ای چندبعدی و پویاست، پیش بینی و برنامه ریزی دقیق و کامل برای تمام عناصر آن به طور مطلق وجود ندارد. الگوی رشد و توسعه کالبدی به عنوان الگوی فضایی فعالیت های انسان در برهه زمانی خاصی تعریف می شود و به دو دسته اصلی گسترش افقی یا پراکندگی شهری و الگوی شهر فشرده تقسیم می گردد که بررسی این الگو در راستای دستیابی به توسعه پایدار شهری ضروری خواهد بود. در مطالعه پیش رو شهر ساری که یکی از شهر های استان مازندران و همچنین مرکز آن محسوب می گردد با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی برای شش دهه بین سال های 1335 تا 1395 مورد بررسی قرار گرفته است. بیشترین تراکم جمعیتی مربوط به دهه اول مطالعه یعنی سال 1335 با 238،8 نفر در هکتار و کمترین دهه از لحاظ ساختار تراکم جمعیتی مربوط به سال 1355 با 70،8 نفر در هکتار می باشد. هدف این مطالعه شناخت و اندازه گیری الگوی رشد کالبدی شهر ساری در ادوار مختلف می باشد که برای دستیابی به آن از روش های درجه توزیع متعادل، درجه تجمع، تراکم و اندازه متروپل استفاده شده است. با بررسی های صورت گرفته نتایجی به دست آمده که نشان می دهد این شهر از نگاه توسعه و گسترش فضایی در گذشته از رشد آرام و فشردگی نسبی برخوردار بوده که با شروع زودهنگام شهرنشینی و مهاجرت بی رویه از روستا به شهر، توسعه و رشد مکانی آن بسیار سریع صورت می پذیرد، چنانکه می توان الگوی رشد پراکنده یا گسترش افقی بی رویه را برای این شهر متصور شد که پیامد های نامطلوبی را نیز به همراه خواهد داشت.
    کلیدواژگان: شناخت، توسعه شهری، مدل های کمی، توسعه کالبدی، ساری
|
  • Esmaeil Aliakbari *, Mostafa Taleshi, Ozra Emadodin Pages 9-24
    If Image each region as a spatial system and its cities and settlements like a system components , among these components, Various linkage and interactions that form the functional - structure of the area have the main role of this responsibility. Understanding the increasing continuity and the interweaving of spatial system is necessary for any kind of thinking and actions for the harmonious development of city and periphery This paper tries to introduce a pattern for integrated development of urban and periphery based on tourism capabilities of prei-urban with using of cognitive-explanation method and analyzing documents of views. The framework of this pattern according to theoretical evidences of integrated development approach, is based on balance and integration in development of urban and preiphery.The foundation of such pattern of monitoring the social, economic and physical changes of city and the settlements around the city emphasized on identifying the logics of attractiveness of urban and preiphery and tourism capacity that motive city attractiveness of peri-urban areas, and it is proposed in the context of the integrated and flexible spatial organization in order to maintain physical and functional identity and coherent physical composition of a city.
    Keywords: urban development, peri-urban Areas, peri-Urban Tourism, Integrated physical development
  • Ghadir Firouznia *, Nasrin Azarpad, Fatemeh Hashemi Arkavini Pages 25-43
    In review relationship between urban and rural areas, with emphasis on the production of horticultural crops in the district Soleghan and Tehran, we could see a two-way relationship. In other words, Horticultural production and sales in a city market With government intervention, either directly or by without the intermediary, Can create jobs and incom for the villagers and return of capital to the village to The creation of infrastructure and welfare services, and the general socio - economic development of rural areas. So villagers Encouraged to continue gardening and gardens maintained by and avoid turning them into other jobs. However, with the larger urban centers and the need them for these population centers to good climate zones for Regeneracy, Investment in transport, roads, accommodation and catering facilities and services attract, tourism boom in the region soleghon and also create more links between Tehran and rural districts soleghan is required. In this paper, try that using methods definition - analysis examined the role of rural - urban linkage in rural development with emphasis on horticultural crops. to clarify this issue from The research method from include methods library(Books - Papers the map) and observational( including interviews and Field work) Through the completion of questionnaire By 237 households is used the sample size was chosen as. After analyzing the research data by statistical program spss, results show that the link between rural - urban and rural development, there was a direct relationship and Significant.
    Keywords: Rural – urban linkage, rural development, garden crops, Soleghan
  • Mahmood Ziaee*, Niloofar Mahdikhani Pages 43-58
    If we consider each city as a person, this person is known with some unique personality characters and it will have its own features. The aim of this research is to deliberate the amount of congruity toward destination personality and tourist personality (both ideal congruity and actual congruity) who wants to choose the city as his or her own tourism destination.
    Personality dimensions considered in this research include: sincerity, excitement, competence, sophistication, ruggedness. The used model in this research is brand personality model by Jennifer A. Aaker and these dimensions are according to that model.
    the questionnaires were filled by tourists of hotels with 3,4 or 5stars in two Tourism destinations which were chosen as case studies of this research, Shiraz & Yazd.
    according to statistical studies it concluded that there is a positive integration between ideal and actual tourist personality and the most important dimensions are sincerity and ruggedness.
    Keywords: Tourist personality, Destination personality, Self Congruity, Yazd, Shiraz
  • Saeed Maleki *, Saeed Amanpour, Masoud Safaeepour, Seydnader Pormosavi, Elias Mavedat Pages 59-70
    Urban Resilience is a relatively new concept in urban studies and urban planning Therefore, urban planning plays a crucial role in the formation cities of flexibility. Strategic planning for these activities should be subject to adapt to the urban physical. Therefore, in order to prevent further loss and damage needs to study the dimensions of the subject. A study of nature application – development and analytical approach to the issue is addressed in Ilam. Because the seismic predictions based on statistical methods can give satisfactory results; This research using quantitative models, COPRAS and μd, software GRAFER, MINITAB, VISIO, Excel and SPSS to examine the issue. The results of the 5 on the Richter scale model based on an average of the separate areas of 14 districts were ranked. In other words, the social damage - physical in the earthquake of 5 Mercalli using variable weight combination in the areas Finally, the resilience was determined in Ilam. COPRAS model based on the mean of resilience in against 65 percent.
    Keywords: Resilience, Earthquakes, Physical planning, Ilam city
  • Vali-O-Llah Rabieifar * Pages 71-90
    Rural Housing As one The most important Basic needs of villagers, From the beginning The date of settlement To the present Important role The living conditions They have played And every day Its importance is increasing. The most important element Village is that in sustainable development of rural Attention to Its sustainability the most important principle it is known. The present paper the aim Stability analysis and explanation of the Physical structure – Space Rural Housing of Zanjan ProvinceBy using Method of AHP model and software the subset Including EC, EXT_AHP and GIS software has been made. Sustainability Assessment Criteria and indicators Physical – space Rural Housing of Zanjan In the four stages hierarchically has been done:1 - Determine the criteria and sub criteria in the stability Physical – space of Rural Housing.
    2 - Determination priority (importance) criteria in the stability Physical – space of Rural Housing.
    3 - Determination of sub Stability analysis Criteria Physical – space of Rural Housing.
    4 - The final analysis the stability Physical – space of Rural Housing.
    Research study Descriptive – analytic And research Applied Approach, it is both quantitatively and qualitatively. For data collection Method Library Studies and The field has been used. Library Studies In the field Collect statistics, documents and theories is done. And field studies As well as survey Order to view the current situation, Data collected in villages, Questionnaires distributed And Interview the statistical population has been. Research findings based on AHP the AHP-GIS software environment indicate the situation Undesirable of Indicators Physical – Space of the Rural Housing Zanjan province Based on the principles has been sustainable rural development And show 50 percent of the rural housing In terms of Physical structure – Space in the county Ayjrvd, Mahneshan and Khodabande And 40% Rural housing the county of Zanjan, Khoramdeh, Tarom and abhar has been unstable.
    Keywords: explanation, stability, Physical structure - space, Rural housing, Zanjan Province
  • Behroz Mohamadi Yaganeh*, Soroush Sanaei Moghadam, Mahdi Cheraghi Pages 91-108
    The basin of rural housing issues crucial to the ripped and communities and various countries faced with many problems in this area and have adequate shelter and the kind of quality issue that all countries, according to their conditions, is involved. As one of the most important factors in rural development, sustainable housing dimensions and hence knowledge of the characteristics and analysis of various components of sustainable rural housing is important; The aim of this study is to provide good algorithms for sustainable rural housing in the study area is based on mutual information analysis. Applied research, descriptive-analytic method used to collect data and information from the library and survey methods (Prsshnamh and observation) is used. To analyze the data from one sample T-test and analysis methods to influence and impact indicators mutual information (feature selection methods) using the programming capabilities in MATLAB software environment is taken advantage of. The population of this research includes the heads of households in rural areas residential units Zylayy stack that is taken into account Balghbr 1134 households. The results show that by using SPSS statistical Tjzyhvthlylhay The social dimension of sustainability, the physical and economic conditions somewhat stable and unstable aspects of environmental and architectural features is the mutual information and results of the analysis showed that after weighing 323/1 high social impact and inspiration to among the rural housing is stability.
    Keywords: Rural housing, fuzzy logic, the index MI, Kohgiluyeh, Boyer-Ahmad
  • Reza Lahmiyan * Pages 109-119
    Human has always sought shelter starts with the creation of human civilization is gradually making the city occurred. Increase social interaction between humans and characteristics of urban communities today due to the creation of different patterns and it also has been developed. According to the city's multi-faceted phenomenon and dynamic, forecasting, planning and perfect for all of it absolutely does not exist. The pattern of growth and physical development as spatial pattern of human activities at a time when certain defined into two main categories: horizontal expansion of urban sprawl and model compact city is divided to review this template to achieve sustainable urban development will be essential. In the study ahead of Sari in Mazandaran province and one of the city's center is also using the a descriptive – analytical Analytical for six decades between the years 1335 to 1395 were examined. The highest population density in the first decade of 1335 with 238.8 persons per hectare and the lowest decade in terms of population density of 70.8 persons per hectare is about 1355. The purpose of this study was to identify and measure physical growth pattern of Sari in different periods that to achieve a balanced distribution of degree, degree of aggregation, density and size of Metropole has been used. By surveys that show results The city is looking at expanding the space of slow growth and the relative density With early onset of urbanization and uncontrolled migration from rural to urban areas, where development occurs very rapidly, It may be scattered or spread of irregular horizontal growth pattern for the city imagine the consequences would be the undesirable as well.
    Keywords: Cognition, urban development, quantitative models, physical development, Sari