فهرست مطالب

  • پیاپی 29 (زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/11
  • تعداد عناوین: 8
|
  • آسیه ذبیح نیا عمران *، نرجس بانو صبوری، علی نجفی صفحات 11-28
    کمال خجندی از عارفانقرن هشتم هجری است که پس از سفر حج، در «تبریز» و «سرای» ساکن شد. می توان ادعاکرد که این سفرهای کمال بود که مضمون اشعار و زندگی او را متحول ساخت. از دیداو، سفرروح و عروج آن دال بر نیاز فطری انسان به تعالی و تکامل است که در نهایت منتهی به «انسان کامل» می شود. آن چه در این سیر روحانی اصل و حقیقت است دیدار با «خویش» است. هر سفر نیاز به یک راهنما و یاریگر دارد که او نیز از مدد پیر خردمند بهره می برد. میل بازگشت به سرآغاز در اشعاراو با مقوله طلب عجین است. گاهی سفرهایش، سفربه سوی حق است، و گاه برای دیدار با واسط الهی است. هدف او از بیان این سفرها تزکیه نفس وقطع تعلقات دنیوی است. مقاله حاضر تلاش دارد تا سفرهای کمال را از منظر کهن الگو، ساختار شناسی و سیر عرفانی بررسی کند.
    کلیدواژگان: کمال خجندی، اشعار، سلوک عرفانی، سفر، کهن الگو
  • جلیل مشیدی، حمید غلامی * صفحات 29-53
    اسطوره جاودانه شدن از رهگذر مفاهیم، روایات و تمثیل های اسطوره ای و با رویکردی رمزی و تاویلی در قالب ژانرهای مختلف ادبی بروز و ظهور پیدا کرده است که در این مقاله در ژانر عرفانیبررسی می شود. این پژوهش،اسطوره هایی همچون بازگشت ازلی، بازگشت به وحدت، اسطوره ابرمرد و اسطوره دایره را که گریزگاهی به جاودانگی در بطن آن ها وجود دارد از نگاه اسطوره شناسی تبیین می کندو حرکت از اسطوره به سمت عرفان و تغییر عناصر و ساختار اسطوره ای در اندیشه عرفانی مولویرا با رویکردی تاویلی و با روشی تحلیلی- استنادی نمایان می سازد.
    کلیدواژگان: جاودانگی، ازلیت، نامیرایی اسطوره ای، وحدت اسطوره ای، اسطوره دایره، عشق
  • معصومه کیاهی * صفحات 54-73
    فروغی بسطامی شاعر دوره بازگشت ادبی است که بسیار استادانه، با پیروی از استادان سبک عراقی، برخی از مفاهیم عرفانی را در خدمت شعر خود گرفته است. فصاحت، روانی و شیوایی کلام از ویژگی های اصلی غزل عارفانه فروغی است. در این پژوهش کوشش می شود جایگاه مفاهیم عرفانی در غزلیات فروغی بسطامی مشخص شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که «وحدت وجود» اساسی ترین ویژگی فکری فروغی در غزل عارفانه اوست. فروغی در پرداختن به مفاهیمی چون عشق روحانی و بر شمردن ویژگی های آن، رند و برخی از اصطلاحات عرفانی موفق بوده است. مقاله حاضر با تکیه بر ذکر نمونه ها و شواهد مستند و متناسب، به روش توصیفی – تحلیلی، تجلی و نمود مفاهیم عرفانی را در غزل فروغی، بررسی می کند.
    کلیدواژگان: فروغی بسطامی، غزل عارفانه، وحدت وجود، عشق
  • حسین اسماعیلی *، مهدی تدین، عطامحمد رادمنش صفحات 74-97
    محبت و محنت دو گوهر گرانقدری است که در اغلب اوقات در عشق بی بدیل انسان به محبوب و معشوق حقیقی اش نمایانگر است این دو واژه گران سنگ تنها با تفاوت در یک نقطه، معنایی بسیار متفاوت با یکدیگر دارند و با وجود این تفاوت به گونه ای با یکدیگر همنشین و به هم نزدیکند که هر کجا نام محبت آورده شود واژه محنت بی درنگ در ذهن تداعی می شود. این دو واژه و معانی مترادف آن در برخی آیات قرآن ذکر شده و در روایات تفاسیر مختلفی در مورد آن مطرح شده است. عرفا نیز نگاهی خاص به این دو کلمه دارند و در واقع می توان گفت اساس عرفان بر این دو واژه بنا شده است یعنی محبت و عشق نسبت به خداوند و رنج و محنتی که لازمه آن است. در این مقاله نگارندگان سعی نموده اند لزوم همنشینی محبت و محنت و واژه های هم معنی آن را با تکیه بر آیات و روایات و بهره مندی از نظر عرفا نشان دهند.
    کلیدواژگان: محبت، محنت، قرآن، روایات، عرفا
  • فرح نیازکار * صفحات 98-129
    رساله عبهرالعاشقین روزبهان بقلی تحقیقی مستقل در ماهیت عشق است و ساختار آن مبتنی بر تجربه های شخصی و سلوکی و یا به بیانی دقیق تر شهودی شیخ با استناد به آیات و روایات در قالب زبانی ادیبانه و فاخر است. نگاه دقیق عقلانی و تحلیل های ظریف و نکته سنجی های دقیق روزبهان جلوه ای علمی نیز به این اثر داده است. از سویی دیگر سعدی، خداوندگار غزل فارسی است و خاستگاه غزلش، عشق است. او با رویکرد ویژه به مقوله زبان و پیوند هنرمندانه آن با ظرافت های اندیشگی به نبوغی شاعرانه دست یافته و لطیف ترین تموجات عشق را در سخن فصیح خویش متجلی کرده است.
    در تحلیل محتوایی میان رساله عبهرالعاشقین روزبهان بقلی و غزل های سعدی، نکات مشترک فراوانی در محوری ترین اندیشه ها و تجربه های شخصی آن دو وجود دارد که این اشتراکات فکری و ذوقی با توجه به تقدم زمانی روزبهان می تواند دلیلی بر این امر باشد که جانمایه برخی از غزل های سعدی تاثیرپذیر از اندیشه ها و باورهای شیخ روزبهان در رساله عبهرالعاشقین بوده است. در این مقاله کوشیده شده تا این مبانی مشترک مورد بررسی قرار گیرد.
    کلیدواژگان: سعدی، روزبهان بقلی، عشق، غزلیات سعدی، عبهرالعاشقین
  • سمیه خادمی *، حجت الله جوانی صفحات 130-157
    تصوف و آموزه های عرفانی، جایگاه ویژه ای در ادبیات فارسی به خود اختصاص داده است. دیوان غزلیات بیدل دهلوی، به عنوان نماینده سبک هندی، یکی از متون ادبی است که حاوی معانی عمیق و ژرف آموزه های عرفانی است. مقاله ی حاضر، با روش توصیفی – تحلیلی و با تکیه بر دیوان غزلیات بیدل، به بررسی جایگاه عرفان عملی و مقامات و احوال در اشعار بیدل پرداخته است. مقامات و احوال در سیروسلوک عملی، بسیار حائز اهمیت است و در اکثر کتب عرفای مسلمان، به این موضوع پرداخته شده است. بیدل نیز در دیوان غزلیات خویش، به شکل گسترده و چشمگیری موضوع مقامات و احوال در سیروسلوک عملی را با آرایه های زیبای ادبی بیان می کند.
    به طور کلی در تقسیم بندی که عرفا برای مقامات و احوال انجام داده اند، می توان هفت مقام توبه، ورع، زهد، فقر، صبر، توکل و رضا، و ده حال مراقبت، قرب، محبت، خوف، رجاء، شوق، انس، اطمینان، مشاهده و یقین را نام برد، که تمامی این مقامات و احوال در دیوان بیدل در ابیات زیادی آمده است. با توجه به اینکه فهم اشعار بیدل، مشکل است و تاکنون شرحی بر دیوان غزلیات او نوشته نشده است، ضروری است با دسته بندی اشعار او در زمینه مقامات و احوال، بازتاب این مقامات و احوال در دیوان او مورد بررسی قرار گرد.
    کلیدواژگان: عرفان عملی، مقامات و احوال، بیدل دهلوی، دیوان غزلیات
  • آمنه رستمی *، محمدحسن حسن زاده نیری، سارا فرزانه صفحات 158-188
    ماجرای ابلیس در تاریخ عرفان و تصوف اسلامی بسیار پرمناقشه و مخاطره آمیز است. مساله ی نافرمانی او در امر سجده بر آدم همواره موضوع بحث بسیاری از عرفای مسلمان بوده است. گروهی از بزرگان عرفان و تصوف دیدگاهی بر خلاف دیدگاه رایج درباره ی ابلیس دارند و به دفاع از او و حتی تبرئه ی او پرداخته اند. در این نوشته، با بهره گیری از اسناد و منابع در دسترس، تفاوت ها و تشابه های آراء و افکار دو تن از آنان، مولانا جلال الدین بلخی و عین القضات همدانی،درباره ی ابلیس بررسی می شود. نتیجه ی این بررسی نشان می دهد که عین القضات همدانی مبلغ و گسترش دهنده ی نظریه ی دفاع از ابلیس است و با دلایل عرفانی به تبرئه ی او پرداخته و او را مورد احترام و تکریم قرار می دهد و در ستایش عمل او (عشق خالص به معبود و برنگشتن از حق و توجه نکردن به غیر او) داد سخن می دهد. در مقابل، مولانا جز در موارد بسیار اندک دیدگاهی متفاوت با او دارد.مولانا در اغلب موارد ابلیس را رانده شده ی درگاه الهی و دشمن دیرین انسان می داند که همواره در پی اغوای آدم و فرزندان اوست.
    کلیدواژگان: ابلیس، عین القضات همدانی، مولانا جلال الدین بلخی
  • شهرام ساری اصلان * صفحات 189-214
    معرفت به قول عین القضات آن معناست که: «هرگز تعبیری از آن متصور نشود مگر به الفاظ متشابه». از آن جا که این الفاظ برای معانی دیگر ساخته شده اند هنگامی که به سمع می رسند به ناچار معانی ظاهری آن ها درک می شود بدین دلیل الفاظی که عارف به کار می برد دام علمای قشری و اهل استدلال و جدل می باشد.
    در این مقاله ابتدا به پیشینه مباحث معرفتی در فلسفه یونان و تصوف اسلامی(تلقی عرفا از مقوله معرفت) و ماهیت نفس از منظر حکمای ایرانی و یونانی پرداخته شده است و سپس به تبیین و تحلیل ماهیت نفس و معرفت نفس از منظر عین القضات همدانی عناوین معرفت النفس از منظر عین القضات به ترتیب عبارت اند از: مبادی معرفت،تاکید قاضی بر وجوب تحصیل معرفت،طریق حصول معرفت، مراتب معرفت، معرفت شهودی.
    کلیدواژگان: عین القضات، معرفت، نفس، فلسفهیونانی، تصوف اسلامی
|
  • Asieh Zabihnia Emran *, Narjes Banoo Saburi, Ali Najafi Pages 11-28
    “Kamal Khujandi” is a Sufi of 8th century (in Hijri) based in “Tabriz” and “Saray” after Hajj Pilgrimage. It is claimed that these journeys have changed his life along with the contents of his poems. From his view, spiritual journey and its ascension indicate the innate needs of human for perfection and evolution which results in “Perfect Human”. What is of fact in this spiritual journey is meeting with “self” of yours. In any journey, you need someone as a companion who is seeking more assistance from the wise “Old” man. The desire to return to “Inchoation” in his poetry is imbued with the concept of “demand”. Sometimes, he voyages toward “the right” and sometimes he is to meet the intermediator. What he seeks from expressing these journeys is self-purification avoiding mundane attachments. The attempt in this paper is to study Kamal‟s Journeys in terms of archetype, structure, and mystical voyages.
    Keywords: Kamal Khujandi, Poems, Mystics, Journey, Archetype
  • Jalil Moshaidy, Hamid Gholami * Pages 29-53
    he said. Through the concepts of eternal myths, traditions and Tmsyl¬Hay Astvrh¬Ay and mystic approach and interpretation in different literary genres appear, that in this paper is made in the genre of mystical review.The study, Astvrh¬Hayy as eternal return, a return to unity, superman myth and the myth of immortality within them there is a circle that escape from My¬Kndv move from myth to explain Astvrh¬Shnasy look toward mysticism and change elements Astvrh¬Ay structure in Rumi's mystical thoughts citation analytical method makes visible.
    Rumi's mystical approach and interpretation Yad¬Shdh Astvrh¬Ay themes reflected in his poems and thoughts can be reproduced Vhdt¬Grayanh he Jan¬Mayh this Astvrh¬Ha the spirit of the mystical concepts through mythology, he said.
    Keywords: Immortality, eternity, immortality Astvrh?Ay, Unity Astvrh?Ay, myth circle, Love
  • Maesoume Kiahi * Pages 54-73
    Foroughi Bastami is the poet of literary recurrence era which used some mystic concepts professionally in his poems in pursuance of Iraqi style masters. Eloquence, fluency and eloquent speech are the main features of his mystical lyrics. Current research attempts to specify quality of using mystical concepts in lyrics of Foroughi Bastami. Research findings indicate that “Pantheism” is the most basic intellectual feature of Foroughi Bastami in his mystical lyrics. Foroughi has been successful in addressing such concepts as spiritual love and enumerating its characteristics and some of mystical terms. Current paper investigates manifestation of mystical concepts in Foroughi Bastami‟s lyrics using samples and appropriate evidence as well as descriptive – analytical method.
    Keywords: Foroughi Bastami, Mystical lyric, Pantheism, Love
  • Hossein Esmailie *, Mehdi Tadayon, Ata Mohammad Rad Manesh Pages 74-97
    Love and suffering are two precious gems often loomed in the man' unmatched love to his true beloved. These two valuable words with only one point of difference, have very different meanings, and despite the differences, they are so close together that wherever there is a talk of love, the word suffering is immediately brought to the mind.
    These two words are synonymous in some Quranic verses, and there are different interpretations of them in the traditions. Traditionally, there is a special attention to these two words and in fact, the theosophy is based on these two words that is the kindness and love of God and the suffering entailed by it.
    This study aims to indicate the need for association of love and suffering and their synonym words, based on Quranic verses and traditions as well as enjoying the theosophist's thoughts.
    Keywords: Love, Suffering, Quran, Traditions, Mystics
  • Farah Niazkar * Pages 98-129
    Abhar al Asheghin is an independent research on the nature of love & its structure is based on personal, conduct and intuitive experiences, citing verses and traditions with a literary language.
    His detailed look rational and subtle analysis is given a scientific aspect to this work. On the other hand, Saadi, is the lord of the Persian Ghazal & love is his Ghazal`s original. His special approach to the language with the artistic link to the thought, has achieved to the poetic genius & has expressed the finest words about the love`s nature.
    In the content analysis between Abhar al Asheghin &Saadi`s Ghazal there are common points in the pivotal personal experiences & in this paper, we try to examine these principles.
    Keywords: Saadi, Roozbehan Baghli, Saadi's Ghazal, Abhar al Asheghin
  • Somaye Khademi * Pages 130-157
    Sufism and mystical tenets have an immense place in Persian literature. Bidel Dehlavi’s Lyrics (Ghazaliyats), as a representative of Indian style in Persian literature, is one of the Persian literary texts which includes deep mystical teachings. The present essay pays to place of Stations (Maqamt) and States (Ahval) in Bidel’s poems. It is to be mentioned that Stations and States have a very important place in Practical mysticism or spiritual journey (Seyr and Solouk) which they have been presented in most books of Muslim Sufis. Bidel in his lyrics has presented Stations and States widely and with a very beautiful style and starring perspective.
    Generally speaking, Muslim Sufis divided Stations and States into stages. They have Stated seven Stations as follows: Tawbah(repentance),Vara’(abstince),Zohd(piety),Faqr(poverty),Sabr(fortitude) Tavakol(absolute trust in God), Reza(perfect contentment).According to them States (Ahval)would be classified as follows:Moraqebah(meditation ),Qorb(proximity ),Mohabbat(love ),Khavf(fear from God ),Raja(hope),Shavq(longin),Ons(intimacy),Etminan(tranquility),Moshahedah(vision),Yaqin(certitude).Bidel has proposed all these Stations and States in his Lyrics.Since it is difficult to understand Bidels’ poems and there is no exegesis as to his Lyric Collections(Divan e Ghazaliyat),so it is necessary to classify his poems in relation to manifestation of Stations and States.
    Keywords: Sufism, Stations, States, Bidel Dehlavi, Collection of Lyric(Divan Ghazaliyat)
  • Amene Rostami *, Mohammad Hasan Hasanzade Niri, Sara Farzane Pages 158-188
    Satan adventure in Gnosticism is so disputative. His disobedience in prostrate to Adam is the important topic discussion of Muslem Gnostics. Sam of gnostic eminents have such different opinion towards him, not even defend him but they know him innocent. In this article, we study the view points of two Gnostics: Jalal Al Din Mohamad balkhi (Rumi) and Ein Al-ghozat Hamedani. Results of this study show us that Ein Al-ghozat issues the defence theory of Satan and proves it by Gnosticism causes. In contrast, Rumi has opposite opinion and knows him as exiled from divine court.
    Keywords: Satan, Jalal Al Din Mohamad balkhi (Rumi), Ein Alghozat Hamedani
  • Shahram Sariaslani * Pages 189-214
    According to Einoil ghozat Hamedani knowledge is: “there is no sense of it but with similar words” since these words made for other meanings, when they are heared, their apparent meaning is understand inevitably for this reason the words that used by mystic are a trap for class scholarsm and argumentary and controversy scholars.
    This study consider the history of epistemic issues in Greek philosophy and Islamic Sufism (mystics treatment of knowledge) and nature of self in perspective of Greek and Iranian governors and then it explaine and analysis the nature of self and self-knowledge in perspective of Einolghozat Hamedani that the of self-knowledge in his perspective including of: knowledge bases, judge stressed on incumbency of gaining knowledge, ways of gaining knowledge orders of know ledge in perspective of Einalghozat, intuitive knowledge.
    Keywords: Einolghozat, knowledge, self, Greek philosophy. Islamic Sufism