فهرست مطالب

عصر آدینه - پیاپی 17 (بهار 1395)
  • پیاپی 17 (بهار 1395)
  • 184 صفحه، بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1395/03/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علیرضا آرام*، سیدرضی موسوی گیلانی صفحه 5
    دکتر شریعتی با تکیه بر تفسیری ایدئولوژیک از دین، بر فایده محصل آموزه های مذهبی تاکید کرده و ساحت این جهانی دین را معطوف به تحصیل یک زندگی ظلم ستیزانه و شرافتمدانه می داند. در این تلقی، مذهب به نظام نامه مبارزه با ناپاکی ها ترجمه شده و دست یابی به عدالت، به مثابه هدف _ یا اساسا معیار حقانیت _ یک نظام الهیاتی تلقی می شود.
    بر پایه این دیدگاه، هنر با گام نهادن در مسیر مطلوب مذهب یا مذهب مطلوب، به امری غالبا تعلیمی و مبارزاتی تبدیل شده و در نهایت، هدف هنرمند نیز بیداری و آگاهی مخاطب، و اشعار او به «آن چه که نیست» خواهد بود. پیداست در زمانه کنونی، هنر به عنوان پرمخاطب ترین هنر، لایق آن است که بار آگاهی بخشی به حرکت های خیرخواهانه مذهبی را بر عهده گیرد و اهداف سیاسی _ مذهبی روشنفکران را در مقیاسی گسترده تر از عالم سنتی برآورده سازد. با این حال، تحلیل وجه تمایز دین و هنر و به ویژه تاکید بر آسیب های نگرش ابزاری به هنر، کاستی های اندیشه دینی _ هنری دکتر شریعتی را نمایان خواهد ساخت و پیامدهای گاه ناگوار آن را برملا خواهد کرد.
    افزون بر آن چه نگرش اسلامی _ جامعه شناختی دکتر شریعتی خوانده شده، نگاه درون گرایانه او _ که در آثار موسوم به کویریات نمایان است _ می تواند دست مایه تفسیری تازه از اندیشه دینی _ هنری شریعتی و ارائه چشم اندازی بر فراز چالش های پیش روی نگرش او باشد. در نوشته پیش رو، این چشم انداز را رهیافت «پساایدئولوژیک» می نامیم. در پایان به این نتیجه می رسیم که مطابق رهیافت پساایدئولوژیک، هنر انتظار معنایی هنری، اخلاقی و حتی دینی تر خواهد یافت.
    کلیدواژگان: دین شناسی شریعتی، ایدئولوژی، تعهد هنری، هنر انتظار، اخلاق فضیلت
  • رضا کرمی* صفحه 27
    هنر در روزگار ما به جنبه ای اصلی از زندگی تبدیل شده است و بدون هنر، گویی زندگی معنای جاری خود را از دست خواهد داد. هنر های گوناگون همچون معماری، مجسمه سازی و نقاشی، خاستگاه ذوق و اندیشه هنری انسان روزگار ماست تا جایی که یک اثر معماری یا یک تندیس و نقاشی، می تواند معرف اعتقادات و ایده آل های یک جغرافیای انسانی قلمداد شود. در این میان و در شرع مقدس اسلام _ که به همه وجوه انسان از بدو تولد تا هنگامه مرگ، بر موازین احکام و با رهیافت سعادت ابدی بشر می نگرد _ نظر شارع مقدس نسبت به انواع هنر و از جمله هنرهای سه گانه چیست؟ پاسخ به این پرسش می تواند دریچه ای به سوی تعالی برای هنرمندان متعهد و مسلمان بگشاید که بر موازین احکام دین، هنر خود را خلق و ارائه کنند. بایدها و نباید های شرعی مستنبط از ادله که با قدرت اجتهاد استخراج و به عنوان حکم ظاهری _ در مقابل حکم واقعی _ ارائه می شوند، در دیدگاه تحلیل و مسیر تفقه، قابل بحث و بررسی است و مقایسه اختلاف احکام بین فقهای گذشته و حال، در این موارد و با استناد و مبتنی بر دلایل، از جمله مسائل این پژوهش به شمار می آید. همچنین پرسش هایی که به اصل و ماهیت هنر بازمی گردند؛ مانند این که ضرورت پرداختن به بحث هنر و چرایی و چیستی هنر بی قید و مقایسه آن با هنر متاله، هنری در راستای هنر موعود و شناسه های آن را رقم خواهد زد. درک شناسه های نسبت بین هنر مطلوب و هنر موعود با هنر اسلامی، زمینه پاسخ به پرسش هایی است که در لسان شارع وجود داشته، اما تصریح و اضمار یا منطوق و مفهوم بودن آن تفقه می طلبد. این مقاله درصدد تبیین ملاک و مناط استنباط احکام شرعی در این زمینه است که خود زمینه ساز تنقیح جایگاه فقهی و حقوقی هنرشیعی و هنرموعود به شمار می رود.
    کلیدواژگان: زیبایی، هنر، هنر اسلامی، هنر موعود، مبانی فقه و حقوق اسلامی
  • الیاس صفاران*، محمدصادق جمشیدی راد، مریم شهبازی فرد صفحه 47
    «زیبایی» از جمله مفاهیمی است که در طول تاریخ توسط فلاسفه و صاحبان آرا، بسیار مورد نقد و بررسی قرار گرفته و درباره نقش و تبیین جایگاه آن در تفکر بشری سخن بسیار گفته شده است. زیبایی از صفات الهی است و زیبایی شناسی عبارتی است که ریشه در فلسفه، روان شناسی و جامعه شناسی دارد. شاید بهترین مسیر برای ورود به بحث نوشتار حاضر، تبیین همین جمله باشد که خداوند زیباست و زیبایی صفتی از آن اوست. با توجه به آن چه گفته شد، بر آن شدیم که مفهوم زیبایی و زیبایی شناسی را از دیدگاه اسلام _ که آگاهی بخش فرهنگ اسلامی _ مهدوی برای حکومت صالحان است _ بررسی کنیم؛ چرا که بسیاری از صاحبان نظر هستند که زیبایی و زیبایی شناسی را از دیدگاه اسلام محل تردید دانسته اند و آن را کاملا مردود اعلام می دارند؛ در حالی که خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد.
    در این نوشتار، افزون بر تبیین جایگاه زیبایی و زیبایی شناسی در اسلام و فلسفه اسلامی، به بزرگ ترین منبع الهی _ یعنی قرآن کریم _ رجوع شده و به ریشه یابی واژه «جمال» در این کتاب آسمانی پرداخته شده است. در ادامه نیز از دیگر متون اسلامی مانند نهج البلاغه _ که پس از قرآن کریم، منبع غنی کلام و اخلاق انسانی و اسلامی به شمار می رود _ استفاده شده است. نتیجه به دست آمده از این مقاله، اثبات وجود زیبایی و زیبایی شناسی در فلسفه اسلام و کتب اسلامی و البته اندیشمندان مسلمان از جمله ابن عربی، سهروردی و ابن رشد نیز هست. روش این پژوهش، تحلیلی _ توصیفی با ابزار گردآوری اطلاعات اسنادی و کتابخانه ای است که با مطالعه کتب و مقالات مربوطه به دست آمده است.
    کلیدواژگان: فلسفه، اسلام، زیبایی، زیبایی شناسی، زیبایی شناسی اسلامی
  • عباس سلطانی ثانی*، نصرت الله آیتی صفحه 69
    نوشتار پیش رو تلاشی است برای بررسی و تحلیل نشانه ها و ویژگی های سینمای آخرالزمان و چگونگی پیدایش و شکل گیری آن با تکیه به مبانی دینی این سینما بر اساس آموزه های موجود در کتاب مقدس در پارادایم فرهنگ و ادبیات حاکم بر جهان امروز، به ویژه جامعه غربی که به شدت تحت تاثیر آموزه های تصویری سینما در موضوع آخرالزمان قرار گرفته است. با نگاهی به کمیت فیلم های آخرالزمانی در مقایسه با تعداد تولیدات سالانه، نمی توان به طور قطع گفت که مسئله آخرالزمان تنها
    دغدغه سینمای معاصر است؛ اما می توان این مسئله را یکی از موضوعات اصلی آثار سینمای آخرالزمان دانست که افزون بر نشان دادن نوع نگرش آخرالزمانی در جوامع غربی، نوعی تاثیرگذاری برای جوامع دیگر نیز به شمار می رود. می توان گفت آن چه امروزه با نام سینمای آخرالزمان شاهد آن هستیم، در پی اهدافی است که لزوما بر مطابقت با آموزه های کتاب مقدس تعهدی ندارد. می توان گفت ادبیات حاکم بر سینمای آخرالزمان به شدت انسان گرایانه است و بر اساس خواسته های انسان مدرن امروزی شکل گرفته است.
    منجی موعود به عنوان کاراکتر بازیگر نقش اول سینمای آخرالزمان، مهم ترین ویژگی این سینماست. درباره شخص و شخصیت منجی و جهان پیش و پس از رخداد آخرالزمانی، باید گفت آن چه در سینمای آخرالزمان دیده می شود با متون دینی هم خوانی ندارد و حتی برخی آثار با آن ها مخالف یا متناقض است. متون ادیان و اندیشمندان آینده گرا، بارها منجی مصلح، عدل گستر و معنوی را به عنوان فرد موعود به تصویر کشیده اند؛ اما بر خلاف آن، فیلم ها هر شخصی را به عنوان منجی معرفی می کنند و در این مسئله، هیچ حدی برای آن قائل نیستند. مصادیقی که در فضای سینمایی، از منجی موعود به تصویر کشیده شده اند به گونه ای هستند که نمی توان آن ها را به عنوان منجی موعود تاویل کرد.
    درباره دوران پس از رخداد آخرالزمان نیز آن چه در سینمای آخرالزمان به تصویر کشیده می شود، با متون و نگرش دینی هم خوانی ندارد. عمده اختلاف آن ها را می توان در نشان دادن سرانجامی سیاه و عاری از امید برای انسان ها دانست. این نگرش، ناامیدی ای فراگیر را در پی خواهد داشت که به تشکیل فرقه های رنگارنگ و انحرافات شخصیتی متنوع می انجامد.
    شیوه نگارش این نوشتار، بر اساس روش تحلیلی _ توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه ای است.
    کلیدواژگان: آخرالزمان، کتاب مقدس، سینمای هالیوود، الهیات مسیحی، منجی موعود
  • حسن نوروززاده*، علیرضا فولادی صفحه 99
    شعر مهدوی از زیرمجموعه های شعر ولایی است که در قلمرو شعر آیینی دامنه گستره داری دارد. پیشینه شعر مهدوی به بدو پیدایش زبان فارسی (دری) برمی گردد که از نام حضرت مهدی به عنوان نماد صلح، آرامش و عدل و از نام دجال، به صورت نمادی برای جنگ، فتنه و پلیدی یاد می شده و توصیفات به صورت کلی بوده است.
    دفاع از ناموس، جان، اعتقادات، سرزمین و حقوق فردی و اجتماعی، در تمام ملل و جوامع متمدن بشری وجود داشته و سابقه ای به قدمت تشکیل اجتماعات بشری دارد. این مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم و ستم، سبب ظهور ژانری خاص از ادبیات به نام ادبیات مقاومت شد. بسیاری از آثار بزرگ و شاهکارهای ادبیات جهان، مربوط به ادب مقاومت است. مقاومت و ادب مقاومت در ایران نیز پیشینه ای کهن دارد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و شروع جنگ تحمیلی که مقاومت مردم در برابر دشمن را در پی داشت، شعرا نیز در اشعار خود به توصیف صحنه های نبرد، دلاوری های رزمندگان، شهید و شهادت و... پرداختند و گونه ای از شعر مقاومت به نام شعر دفاع مقدس را به وجود آوردند که تا آن زمان در ادب فارسی سابقه نداشت. از جمله ویژگی های شعر دفاع مقدس، موضوع انتظار موعود و ظهور حضرت مهدی است که در شعر آن دوران، حضوری گسترده دارد.
    این نوشتار بر آن ست که با روش توصیفی _ تحلیلی، ارتباط شعر مهدوی و شعر دفاع مقدس و تاثیر آموزه های مهدوی بر شعر آن دوران را بررسی کند. همچنین در پی اثبات این فرضیه است که شعر دفاع مقدس همچون شعر مهدوی از زیرمجموعه های شعر آیینی به شمار می رود.
    کلیدواژگان: انتظار، انقلاب اسلامی، شعر آیینی، شعر دفاع مقدس، شعر مقاومت، شعر مهدوی، شعر ولایی، مهدویت، ظهور
  • حدیث بابایی*، کبری خسروی صفحه 131
    بشر از دیرباز تا کنون، شاهد انقلاب هایی عظیم بوده که هریک از آن ها مستلزم نشانه هایی پیش از وقوع بوده اند. تشکیل حکومت جهانی امام مهدی (عج) نیز همانند بسیاری از انقلاب های مردمی، پیش از تحقق دارای علایم حتمی است که در روایات متواتر و موثق بسیاری از ائمه اطهار (ع) بر این نشانه ها تاکید شده است. در نوشتار پیش رو، با روش توصیفی _ تحلیلی و با استناد به شواهدی از اشعار شاعران معاصر عرب و فارس، به بررسی تطبیقی علایم ظهور در شعر معاصر عربی و فارسی پرداخته شده است. شاعران معاصر با استشهاد بر تفاسیر قرآن و روایات متواتر در ترسیم علایم حتمی به موضوعاتی همچون صیحه آسمانی، قتل نفس زکیه، خروج دجال و خروج یمانی اشاره داشته اند و در بیان علایم غیرحتمی به موضوعاتی همچون تجاوز به کشور های مسلمان نشین، سر زدن خورشید از مغرب، سستی ایمان، حکومت رهبران ناشایست و... پرداخته اند.
    کلیدواژگان: قرآن کریم، امام مهدی (عج)، روایات متواتر، علایم ظهور، شعر معاصر عربی و فارسی
  • سیدامیر کوشه ای*، احمد نادعلیان صفحه 161
    در این نوشتار، تلاش شده است با بررسی نمونه های متاثر از کتاب «مکاشفه یوحنا» در هنر مسیحی، به بررسی جایگاه و اهمیت این کتاب در هنرهای تجسمی مسیحی پرداخته شود. از آن جا که این کتاب، کلیدی ترین متن در عهد جدید به شمار می رود که به مباحث آخرالزمانی می پردازد، ضرورت چنین مطالعه ای در بحث های منجی شناسی مسیحی روشن است.
    در زبان فارسی درباره سینمای آخرالزمانی در غرب، کارهای بسیاری انجام گرفته است، ولی سایر انواع هنرها به رغم اهمیت بالایشان معمولا مغفول مانده اند. پس از معرفی کتاب «مکاشفه یوحنا» و مضامین آن، شماری از معروف ترین آثار ملهم از این کتاب را معرفی و بررسی کرده ایم.
    کلیدواژگان: مکاشفه یوحنا، هنر مسیحی، نقاشی
|
  • Alireza Aram*, Dr. Seyed Razi Mousavi Gilani Page 5
    Dr Shariati, relying on ideological interpretation of religion, has emphasized seeking the religious teachings and in the realm of this worldly teaching of religion, considers the benefits of seeking a life full with dignity with anti-oppression tendency. In this sense, religion has been translated into regulations to combat filth and access to justice as an objective measure of legitimacy or essentially seen as a theological system. According to this view, the art should be stepping into the optimal path of religion or optimal to religion, and so it often become an educational struggle and thus it finally turns the artist into purposefully awaken and make aware the audience, and not just focusing the lyrics onto "what does not exist". Obviously, in modern-day art as the most popular art is worthy to direct the awareness of people to the right path and satisfy on a broader scale the goals of movement of religious and religio-political intellectuals beyond the traditional world. However, the distinction between religion and art should also be attended, especially that the emphasis on the art just as a tool damage has its own damages as an attitude to art. This has then revealed some shortcomings of the art - religion thought proposed by Shariati with its sometimes tragic consequences. In addition to the Islamic and sociological attitude of Shariati towards art, his introspective outlook _ which is evident in the works called Kaviryat, can be novel theme which recurs in an interpretation of religious thought, and art, and provide a perspective on the challenges facing his attitude. In this paper, we call this perspective as "post-ideological" approach. In the end, the conclusion is that according to post-ideological approach, the art of Waiting for the promised gains a deeper semantic artistic, moral and even religious than before.
    Keywords: Shariati theology, ideology, commitment to art, Art of Waiting, virtue ethics
  • Dr. Reza Karami* Page 27
    Art has become a main aspect of our daily life as life would lose its actual meanings without art. Visual arts such as architecture, sculpture and painting are the origin of human talent and artistic ideas of this time. The work of architecture or a statue and a painting can be considered as representative of the beliefs and ideals of human geography. Meanwhile Islam’s aim about all aspects of human being is eternal bliss. » Á æó äóÒúøóáäÇ Úóá یóú˜ó Çá ˜úöÊÇÈó ÊÈöúیÇäÇ á˜öõáøö Ôóیú « God’s perspective about the kinds of art including three kinds of arts is to open a way for a Muslim promised artists. Islamic obligations and prohibitions which has been extracted by the powerful reasoning and provided as outward decree can be discussed and analyzed. Comparisons and differences among the jurist views in these cases with reasoning are the main issues of this research. The Questions which returns to the origin and nature of art such as need of art and why and what is unconditional art, as compare to the theosophical art. It will also determine the art which is in line with promised art as well as their characteristics. What is relation between desired art and promised art with Islamic art? As we think it is a base for the answer of those questions which were present in divine’s law but its explanation, conformation and concept needs contemplation. In this article writer intends to explain the criteria of deriving legal injunctions in the field which itself.
  • Dr. Elyas Saffaran*, Dr. Mohammad Sadeq Jamshidi Rad, Maryam Shahbazi Fard Page 47
    The beauty of the concepts that throughout history by philosophers and ideas of many owners were reviewed and discussed the role and its status in human thinking much has been said. The beauty of the divine attributes and aesthetic expression rooted in philosophy, psychology and sociology. Perhaps the best way to enter into this discussion is to explain this statement that God is beautiful, and beauty is a trait of his. According to the above, we decided to study the concept of beauty and aesthetics from the point of view of Islamic text. Because there are a lot of experts, whose beauty and aesthetics from the point of view of Islam and will no doubt place to have it rejected. Whereas: God is beautiful and he loves beauty. In this paper, in addition to the beauty and aesthetics establish the position of Islam and Islamic philosophy, the largest source of Etymology of the Word of God, the Holy Quran and see the beauty in this book have been discussed. And more also, from other Islamic texts as Nahj al-Balagha, which after the Quran, is the largest source of humanitarian theology and ethics, is used. The result of this paper is to prove the existence of beauty and aesthetics in Islamic philosophy and Islamic literature, and Muslim scholars, including Ibn Arabic course, Suhrawardi and Ibn Rushd, also.
    Keywords: Philosophy. Islam. Beauty. Aesthetics. Islamic aesthetics
  • Abbas Soltani Thani*, Dr. Nosratollah Ayati Page 69
    The present article will attempt to analyze the symptoms and formation and characteristics of the Apocalypse Cinema according to the teachings of bible in modern era, especially in Western society, where it is strongly influenced by visual aspects of cinema on the subject of apocalypse. Looking at the quantity of apocalyptic films compared with annual production quantity of films, we can certainly claim that the Apocalypse is the only major concern of contemporary cinema; however, it can be claimed that one Apocalypse is of the main themes of the cinema today. In addition to showing the apocalyptic attitude in Western societies, it also serves as an influence for other communities. What can be seen today as Apocalypse Cinema and what we are witnessing, do not necessarily correspond with the teachings of the Bible and its goals. It can be claimed that dominant literature of the Apocalypse Cinema is strongly humanistic and is based on the demands of today's modern man. Promised Savior serves as the main character or actor in Apocalypse cinema, which is the most important feature cinema. About the personality and character of the Savior of the world before and after an apocalyptic event, what is seen in the Apocalypse films is inconsistent with religious texts. Even, some works depict a character against what is described there. Religious texts and futuristic thinkers of religion, depict Savior as a reformer who will be spreading justice and is very spiritual. However, unlike this, the films give the Savior role to various persons, and in this case, do not care much for its specific character. Instances in the cinematic space, depicted the promised Savior in such a way that they cannot be interpreted as the promised Savior. It is also striking to see the future of post-apocalypse events in Apocalypse Cinema as hopeless and dark and in stark contrast with what is portrayed in the religious texts and inconsistent with their attitudes as well. This black approach is devoid of hope for human capital and will lead to broad hopelessness and causes colorful and diverse personality deviations which in turn can lead to the formation of various sects. In writing this paper, we based our approach on descriptive analysis and using library resources.
    Keywords: Apocalypse, biblical, Hollywood, Christian theology, the promised Savior
  • Hasan Nourozzadeh*, Dr.Alireza Fouladi Page 99
    Mahdavi poetry is subsection or subsidiary of the Velayi poetry in whose territory a wide range of religious or ritual poetry are located. History of Mahdavi poetry dates back the inception of in Persian (Dari) poetry when the name of Mahdi was made equal to a symbol of peace and justice and the name of the Antichrist, to a symbol for war, sedition and evil. Testimonials as a whole have been general. Honor, life, faith, territory and individual and social rights, human civilization has existed in all nations, communities and has a history as old as human communities are formed. A kind of resistance and resistance to oppression helped formation and the emergence of specific genre of literature called the resistance literature. Many great works and masterpieces of world literature, are in fact literature of resistance. Resistance literature has also an ancient history in Iranian literature. After 1979 Islamic revolution, an imposed war happened by Iraq towards Iran which was later called Holy Defense. It created a poetic genre for description of battles, valiancy of soldiers and Shahid Martyrs, which was unprecedented in Persian literature up to that time. Among the features of Holy Defense poetry is emphasis on the issue of reappearance of Imam Mahdi as promised savior and expecting him in the poetry of that era is wellrepresented. This paper is a descriptive survey, which describes the relationship between Holy Defense poetry and Mahdavi poetry and how Mahdavi influenced the poetry of the period. It is also examined to show the truth of the hypothesis that the Holy Defense poetry, just like Mahdavi poetry. is a subsidiary of ritual poetry.
    Keywords: Waiting in the Islamic Revolution, Ritual poetry, Holy Defense poetry, Poetry of resistance, Mahdavi poetry, Velayi poetry, Messianism, Resistance, Appearance
  • Dr. Kobra Khosravi*, Dr. Kobra Khosravi Page 131
    Humans from ancient times until now have witnessed great revolutions, each of which required signs before they emerged. Imam Mahdi's revolution also follows the same rule and requires signs before its emergence. There signs were mentioned in widely-cited traditions and Hadiths. In the present article, using descriptive and evidence of poems, the author discussed signs of emergence in contemporary Arabic poetry and Persian. Contemporary poets with the interpretations of the Quran and the traditions of successive twelve Imams have outlined certain symptoms in this subjects such as the Return, Heavenly Scream, Murder of Zakia, Rise of Dajjal and had pointed out Yamani Exedus. And in describing the uncertain symptoms, they expressed issues such as the rape of Muslim countries, the rise of the sun from the west (instead of east), lethargic faith, and prevalence of improper government leaders.
    Keywords: Quran, Imam Mahdi, widely-cited traditions, Appearance signs, symptoms, Arabic, Persian poetry
  • Seyed Amir Kooshei*, Dr. Ahmad Nadalian Page 161
    In this article an attempt has been made to examine the samples from the book "Revelations of John" in Christian art, and to study the status and importance of the book in Christian visual arts as well e.g. painting. Because this book is a key text in the New Testament which is devoted to apocalyptic topics, the need for such a study in the discussions of the Christian savior is clear. In the Persian language, much work has been done about Apocalyptic Cinema in the West, however, other kinds of art are usually neglected despite their high importance. After the introduction of the book "Revelations of John" and its contents, a number of well-known works which are inspired from this book are presented and reviewed.
    Keywords: Revelations of John, Christian Art, Painting