فهرست مطالب

زیبایی شناسی ادبی - سال چهاردهم شماره 29 (پاییز 1395)
  • سال چهاردهم شماره 29 (پاییز 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/09/19
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علمی پژوهشی
  • آرزو مولوی وردنجانی* صفحات 9-22
    در دیدگاه‏شناختی، واقعیت‏های جهان خارج به خودی خود وجود دارند، ولی شیوه درک و به کارگیری آن‏ها در زبان حاصل تجربه جسمی شده است. در مطالعات معنی شناسی، مجموعه عناصر سازنده متن شامل واژه ها، جملات و ساختار دارای معنی بوده و در کنار یک‏دیگر حوزه های مفهومی ای می سازند که در ارتباط تنگاتنگ با هم قرار می گیرند و به ما توانایی استدلال انتزاعی، یا به عبارت دیگر، توانایی تشکیل ساخت های نمادین که با ساخت های پیش‏مفهومی در تجربه مرتبط می‏شوند، را می دهند. دیدگاه فضایی‏سازی صورت (لیکاف، 1987) بر این نکته تاکید دارد که ساختار مفهومی بر حسب طرح‏واره های تصویری به علاوه نگاشت استعاری درک می‏شود. در داستان درخت مراد (درخت مردم‏پسند)، نویسنده مرزبان‏نامه با استفاده از استعاره مفهومی «زندگی سفر است» و طرح‏واره های تصویری «حلقه»، «مرکز پیرامون» و «مبدا مسیر مقصد»، مفاهیم عالی خودشناسی و کمال را برای مخاطب به تصویر می کشد. پژوهش حاضر به بررسی و توصیف برخی فضاهای ذهنی به کار رفته در داستان درخت مراد از مرزبان‏نامه پرداخته و بر پایه آن‏ها مفاهیم «سفر»، «درخت» «قهرمان»، «آزمون» و «پیر خردمند» را توصیف می‏کند.
    کلیدواژگان: معنی شناسی، فضاهای ذهنی، استعاره مفهومی، طرح واره تصویری
  • الخاص ویسی*، فرنگیس عباس زاده صفحات 23-62
    شاعران با به کار‏گیری تونایی های بالقوه زبانی می‏توانند در ایجاد بسترهای اجتماعی و فرهنگی نقش تعیین‏کننده‏ای داشته باشند. در طول حیات ادبی در ایران شاعران بسیاری چهره نموده‏اند و از حیث نوع‏آوری زبانی در شعر بر غنای زبان فارسی افزوده‏اند. از نظر ساخت‏گرایان هنجارگریزی یکی از موثرترین روش‏های برجستگی‏سازی و آشنایی‏زدایی در شعر است که بسیاری از شاعران کلاسیک و معاصر از آن بهره برده‏اند. در این راستا، سیمین بهبهانی از جمله شاعرانی است که در سرایش «شعر نو» از آموزه های صورت‏گرایان بهره برده است و به کاربست انواع فراهنجاری های زبانی در غزل به عنوان مایه اصلی هنر شاعری خویش مبادرت ورزیده است. وی با قاعده‏افزایی و قاعده‏کاهی زبانی احساسات عاشقانه و عارفانه خود را بیان کرده و به بیان دیدگاه های فکری، فرهنگی و مذهبی خود اهتمام ورزیده است. بر این اساس، در این جستار با کنکاش در زوایای شعری دیوان این شاعر معاصر که به روش کتابخانه‏ای گرد‏آوری شده است. نوع‏آوری ها، گونه های هنجار‏گریزی زبانی و خلاقیت‏های هنری و آرایه های ادبی به کار گرفته شده به منظور خلق غزل سیاسی و اجتماعی در مجموعه اشعار او به روش توصیفی تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق حاکی از آن بود که بانوی غزل ایران به وفور از هنجارگریزی آوایی و معنایی در اشعارش بهره برده و نیز مشخص گردید که گریز از این هنجارهای زبانی چه تاثیر‏ی در میزان برجستگی و تشخص سبکی شعر وی نسبت به شعر معاصرانش داشته است.
    کلیدواژگان: هنجارگریزی آوایی، هنجار گریزی معنایی، قاعده کاهی، قاعده افزایی
  • اکبر صیادکوه*، مهسا مومن نسب صفحات 63-78
    ابوسعید ابوالخیر از عرفای بزرگ قرن چهارم و نیمه اول قرن پنجم هجری است که مانند برخی از دیگر عارفان و صوفیان، اثر مکتوبی از خود باقی نگذاشته است و آنچه از سخنان او که به ما رسیده است حاصل کوشش یاران و مریدان وفادار اوست که در جمع آوری سخنان و احوال او اهتمام ورزیده‏اند. رباعیات ابوسعید، بخش ارزشمندی از گنجینه ادب فارسی است و نمایانگر جزئی از تاریخ تحول زبان در قرن پنجم و ششم هجری است. در این جستارکوشش شده تا با رویکرد زیبایی شناسانه و ساختاری، زبان رباعیات ابوسعید مورد بررسی قرار گیرد. بر این اساس زبان رباعیات در چهار بخش آوایی، واژگانی، ترکیب و صورت های نحوی واکاوی و تحلیل شده است.
    کلیدواژگان: زبان، آوا، واژه، ترکیب، نحو، زیبایی شناسی
  • معصومه موسوی ساداتی، کامران پاشایی فخری*، پروانه عادل زاده صفحات 79-110
    این تحقیق با هدف بررسی عناصر و کارکردهای محتوایی شعر فروغ و تاثیر آن‏ها در برجستگی مفهوم شعر او و القای معانی آن به مخاطب انجام گرفته است. در این راستا نوع به کارگیری زبان و آگاهی از توانمندی های آن، از مهم‏ترین ویژگی های یک شاعر می‏باشد.
    بحث محوری این مقاله بررسی زیبایی هایی است که به شعرهای فروغ از لحاظ محتوایی جلوه‏ خاصی بخشیده و او را در میان هم‏رتبگان و هم عصران ممتاز نموده است و هدف آن توضیح چیستی زیبایی و نحوه درک ما از آن و نیز تحلیل آن زیبایی ها می‏باشد. روش این پژوهش به صورت توصیفی تحلیلی است که مطالب آن از طریق کتابخانه‏ای جمع آوری شده است. فرخ‏زاد از جمله شاعرانی است که با بهره‏گیری از زبان و ساخت ترکیبات تازه توانست دغدغه های اجتماعی و آرمان‏خواهی خود را به گوش همه برساند. فرخ‏زاد هیچ گاه محتوا و مضمون را قربانی وزن نکرده است. از جمله شاخصه های زیبایی که می‏توان در شعرهای فروغ در جهت القای مفاهیم و محتوا اشاره کرد: مفهوم‏گرایی و آرمان‏خواهی، استفاده از طنز، کلیت‏گرایی، استفاده از جلوه های زندگی معاصر و دغدغه های اجتماعی فروغ است.
    کلیدواژگان: زیبایی شناسی، آرمانخواهی، دغدغه های اجتماعی، شعر معاصر
  • شکوه برادران* صفحات 111-123
    تمثیل یکی از مقوله های گسترده و پرکاربرد در اشعار شاعران دوره های گوناگون شعر فارسی است. با توجه به مهم بودن این موضوع، در کتب بیان و بلاغت تعریف‏های مختلفی برای آن بیان شده است. خاقانی که یکی از شاعران بلندآوازه و صاحب سبک دوره خود (سلجوقی) است، به مبحث تمثیل دیدی عمیق و ژرف دارد و هر اندیشه‏ای را مجال پرواز به اوج قله شامخ شعرش نیست. او آن قدر اوج گرفته است که دیگر کسی در خود یارای پیروی ندیده است. در این جستار ابتدا تعریف‏های مختلفی از تمثیل بیان گردیده، سپس به بیان نمونه های تمثیلی که به شکل بازی و سرگرمی، شکواییه و برای القای اندیشه های حکیمانه به کاررفته پرداخته شده است. و در پایان به این نتیجه رسیده است که بخش زیادی از اندیشه محوری خاقانی که از ویژگی های رایج این دوره است، در تمثیل‏های او تجلی یافته و کاربرد تمثیل با اهداف و ابزار مختلف و متنوع در اشعارش، بهترین گواه بر شخصی‏بودن سبک شعری اوست.
    کلیدواژگان: تمثیل، اشعار، خاقانی، قصاید، انتزاعی
  • فرزانه یوسف قنبری، فرحناز حسینی پناه* صفحات 125-142
    ژرف‏ساخت حکایات بوستان خصوصا حکایات تمثیلی ارتباط مستقیمی با زیبایی فکری اثر دارد. به همین دلیل بر آن شدیم تا زیبایی فکری پدیدآور را که سبب تاثیر‏گذاری و عمق بخشیدن به اثر می‏گردد با توجه به نظریه های ساختارگرایان برجسته‏ای چون تزوتان تودوروف و پراپ تحلیل کنیم و از خلال ساختار و با توجه به نظریه های تودوروف و پراپ میزان انسجام فکری و پیچیدگی حکایات تمثیلی بوستان سعدی را واکاوی کرده و زیبایی فکر و اندیشه پدیدآور را از خلال چارچوب و ساختار اثر به نظاره بنشینیم. بر این اساس و با چنین رویکردی پژوهش پیش رو با نظر به زیبایی و تاثیر‏گذاری بیشتر اثر با توجه به ارتباط قوی میان اجزای آن منتج شد. بدین معنی که هر چه ارتباط میان اجزای اثر قوی‏تر و محکم‏تر باشد و با نظریه ترکیبی پراپ و تودوروف هم‏خوان‏تر باشد با نگاهی زیبایی‏شناسانه تاثیر پاره های حکایت و انتقال مولفه های فرهنگی از نسلی به نسل دیگر از طریق حکایات تمثیلی امکان‏پذیرتر و قوی‏تر به نظر می‏رسد.
    کلیدواژگان: تودوروف، پراپ، بوستان سعدی، حکایت های تمثیلی
  • کاربرد ادبی و هنری الف در پهنه ادب پارسی (با تکیه بر اشعار انوری و شاعران سبک خراسانی)
    غلامرضا حیدری* صفحات 143-166
    حرف الف به واسطه شکل و جایگاه خاص و برخی از ویژگی های منحصربه فرد، یکی از پرکاربردترین حروف در ساخت مضامین بکر و فضاهای شاعرانه و ترکیبات و تعبیرات نغز و ظریف ادب پارسی به ویژه در اشعار شعرای سبک خراسانی است. در اکثر اشعار این شاعران، الف؛ سابق، پیشرو، سپهدار، پیشوا، صدرنشین، نامور، معروف و دارای کمال است. الف؛ نماد قد و قامت موزون، استوار، کشیده، مستقیم و رعنا است. الف؛ مظهر سرافرازی، سربلندی، لاغری، ضعف، قیام، ایستادگی، استواری، استقامت، سرپایی، عمودی، ثابت قدمی، قائم بودن، وفادار به عهد بودن و بر سر ایمان ماندن است. الف، عاشق بالای خود است. الف چون سرکش دارد، پس سرکش است. الف زبان دار و دوزبان، در عین داشتن زبان، خاموش و ساکت است. الف از نظر ثروت و دارایی، فقیرترین به حساب می آید. الف؛ نماد نداری، بی چیزی، مفلسی، فقر، گدایی، عدم، نیستی، فنا و ترک اوصاف است. الف؛ عریانی، برهنگی، پرافکندگی، آشکارایی، خندانی، شادابی، بی سری، میان بستگی و آراستگی را به ذهن متبادر می کند. الف؛ مظهر تنهایی، تجرد، تفرد، یکتایی، جدایی، آزادی، یکرویی، راستی، صداقت، درستی و پاکی است. الف، بی حرکت و ساکن است. الف یکی از مشبه به های پرکاربرد ادب پارسی است و شعرا در تصاویر و مضامین شعری، خط عذار، مسمار، خار، هلال ماه، عصا، خامه و قلم، انگشت، تیر، سرو، دار، ماه نو، کمر و میان باریک و... را به الف مانند می کنند. در این مقاله سعی شده است به کاربرد ادبی و هنری و تصویری الف در اشعار این دوره زمانی پرداخته شود.
    کلیدواژگان: الف، شعر، سبک خراسانی، قصیده، نقد ادبی
|
  • Arezoo Mowlavi Vardejani * Pages 9-22
    Cogntively speaking,the outside world facts are existing in themselves .However,their use in language are based on experiences .In semantic studies ,the elements in the text like words ,sentence structures are all meaningful and form a conceptual frame mingled together .They enable us to have a subjective reasoning or shape symbolic structures relevant to our pre-conceptual structures of the given experiences .The view of image spacing(lakeoff.1987) stresses that conceptual structures are based on image profiles and metaphor .In the story Morad,s Tree ,the writer of Marzban Name tries to portrait the high goal of self- knowledge through the metaphor Life is a Trip or image profiles like Loop,center-around,Source-direction-target .The present article tries to study some of the mental spaces used in this story of Marzban Name and describe the concepts of Trip,Tree,Hero,Test and the Old wise.
    Keywords: semantics, mental spaces, Conceptual Metaphor, Image profile
  • Elkhas Veysi *, Farangis Abbaszadeh Pages 23-62
    Simin Behbehani is one of the poetesses who had used the formalist's ideas and views in modern versing and employed a lot of linguistic deviations in her lyrics as the raw material of poem art. She used deviations and foregrounding to convey her romantic and spiritual feelings and ideological, cultural, and religious views. The required data gathered from library to investigate the creativityælinguistic deviations, and figures of speech. The method employed was descriptive and analytic. The results indicate that the Iranian lady employed phonological and semantic deviations more than other types which make her more brilliant than other poets with respect to foregrounding and stylistic art.
    Keywords: Phonetic Deviation, Semantic Deviation, Rule Deletion, Rule Addition
  • Akbar Sayyad Kouh *, Mahsa Momen Nasab Pages 63-78
    Abu-Saeed Abu-Al-Kheir is one of the great mystics of the fourth century and the first half of the fifth century, which, like some other mystics and Sufis left no written work from himself and those words of him which is received to us is the result of efforts of his friends and his loyal disciples who try to collect his words and statuses. The quatrains of Abu-Saeed are valuable part of Persian literature treasure and represent a part of language evolution in the fifth and sixth centuries of Hegira. In this query it is tried to study Abu-Saeed quatrains language with an aesthetic and structural approach. On this basis, quatrains language is analyzed and studied in four parts of phonetic, lexical, synthesis and syntactic aspects.
    Keywords: language, Phonetic, lexical, synthesis, syntactic, aesthetic
  • Masomeh Mousavi Sadati, Kamran Phashaei Fakhri *, Parvaneh Adelzadeh Pages 79-110
    This research was conducted in order to examine the content functions and elements of the Farrokhzad poetry and their impact in the accentuation of the concepts of her poems and denote the meaning to the reader.
    Application of language and awareness on its capabilities is considered as one of the most important characteristics of a poet.
    This articles has examined the aspects of beauty which have offered Frough poetry a specific manifestation from content perspective and distinguished her from her contemporary poets. This research aim was to explain the nature of beauty and our perception and analyze the aspects of beauty. The research method was descriptive and analytical and the data were collected by documentary method. Frough Farrokhzad is one of the poets who could announce social challenges and her idealism by employing language and making new compounds and in this regard, she never sacrificed content and concept for meter. Of the aspects of beauty in the poems of Frough Farrokhzad employed for denoting contents and concepts, it can be referred to conceptualization, idealism, satire, universalism, contemporary life manifestations and social challenges.
    Keywords: Aesthetics, idealism, social challenges
  • Shokooh Baradaran * Pages 111-123
    The allegory is one of the most widely used categories in the poems of poets of various periods of Persian poetry. Due to the importance of this issue, various definitions have been expressed in rhetorical books. Khaghani, one of the most prominent and most prominent poets of his age (Seljuk), has a deep and deep-seated view of allegory, and does not allow any thought to fly to the summit of the summit of his poetry. He has grown so high that no one else has followed Yara. In this essay, various definitions of allegory are first expressed, then the expressions of allegorical games, which are in the form of games and hobbies, are discussed and used to instill wise thoughts. In the end, it has come to the conclusion that a large part of Khaghani's central thrust, which is one of the common features of this period, is manifested in his manifestations, and the application of analogy with various purposes and instruments in his poems is the best evidence of the personalization of poetry He is
    Keywords: allegory, Poems, Khaghani, idiots, abstract
  • Farzaneh Yousef Ghanbari, Farahnaz Hosseini-Panah* Pages 125-142
    In terms of deep structure, Bustan's tales, especially allegorical ones have a direct relationship with reflective aesthetics. Thus, this research attempted to analyze the author's reflective aesthetics, which gives depth and effectiveness to the work, based on the theories of prominent structuralists such as Todorov and Propp, examining the intellectual coherence and complexity of Bustan's tales through its structure and given Todorov and Propp's theories, and looking at the author's reflective aesthetics through the structure. Accordingly and taking such an approach, the current research was carried out based on the aesthetics and effectiveness of the work given the strong relationships between its elements, with the relationships between the elements of the works being stronger and more in agreement with Todorov-Propp theory, the effect of tales and transferring cultural elements from one generation to another, from an aesthetic perspective, through allegorical tales seeming to be more feasible and stronger.
    Keywords: Todorov, Propp, Bustan, allegorical
  • Literary and artistic applications of letter Alif in the area of Persian literature (by relying on poet's poetry anvari and poet's poetry with Khorasani style. (
    Golamreza Heidari * Pages 143-166
    'A' or 'Alif' the first letter of Persian alphabet, is a prominent vowel in Farsi language. It is the first letter of Abjad numeral system which represents number one in this system. Alif signifies the Taurus astrological sign. In mystical, philosophical, and rhetorical literature, Alif represents unique God, Holy Spirit, God's mercy; Adam's the father, abstract sphere, solitude, and the single mystery and etc. Due to its special form and position and some other unique features, letter Alif is one of the most used letters in order to create the original themes and poetic areas, mot and elegant expressions and compounds in Persian literature, poetry with Khorasani style.Alif is a leading in most of poetry by these poets meanings like consistent and firm colossal stature, handsomeness, oblong, tense and stretched. It also signifies greatness, proud and honor, slimness, uprightness, stability, resistance, persistence, staunchness, loyalty, faithfulness and standing on one's promise. Alif has fallen in love with its stature. Since Alif has accent-like sign overhead, it is rebellious. Despite having tongue, it is dumb and silent. It is regarded as one of the poorest in terms of wealth among letters. It symbolizes poverty, abjection, destitution, vacancy, pauperism, beggary, inexistence, absence, loss, and self-denial. It also suggests nakedness, nudity, embarrassment, self-evidence, preparedness, distress and confusion and adornment. It carries meanings like solitude, individualism, loneliness, uniqueness, detachment, freedom, honesty, frankness, and innocence. Alif is motionless and stagnant. Its creation begins with points and dots. All letters and numbers then are founded upon this letter. Alif is the first letter of creation. It also indicates minuteness, brevity and tininess. Alif is the most common simile in Persian literature and the poetry's and prose's images or contents used in Persian literature are described. It was compared to needles, thorn, moon crescent, sticks, pens and plumes, fingers, arrows, bolts, cedars, gallows and scaffolds, newly grown whiskers or beard, half or full moon, and etc. In this article, we try to study the literary, artistic, and video applications of letter Alif in poet's poetry with Khorasani style.
    Keywords: Alif, poetry, prose, Anvari, Khorasani style