فهرست مطالب

پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی - پیاپی 21 (بهار 1396)
  • پیاپی 21 (بهار 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/03/27
  • تعداد عناوین: 20
|
  • مهناز کاتوزی، سعید نواب پور نواب پور، احد یامچی، سیده ساناز رمضانپور، حسین صبوری* صفحات 1-9
    برنج یکی از مهمترین محصولات کشاورزی ایران و جهان است. تنش های محیطی مانند خشکی تولید این محصول را محدود می نمایند. به منظور اشباع نقشه پیوستگی جمعیت نوترکیب حاصل از تلاقی سپید رود و عنبربو آزمایشی با استفاده از 96 لاین نوترکیب و 40 نشانگر ISSR، در دانشگاه گنبد کاووس اجرا شد. جهت مکان یابی صفات مرتبط با تنش خشکی در مرحله گیاهچه لاین های مذکور در شرایط هیدروپونیک تحت تنش خشکی کشت داده شدند. صفات مورد بررسی شامل وزن ساقه، وزن ریشه، بیوماس، نمره ژنتیکی، سطح برگ، طول ساقه، طول ریشه و ضخامت ریشه بودند. نقشه پیوستگی 29/1709 سانتی مورگان از ژنوم برنج را پوشش داد. چهار QTL در تنش خشکی بر روی کروموزوم های 3 (دو QTL) 7 (دو QTL) مکان یابی شد. qDRW-3 و qDBM-3 به ترتیب با LOD 518/2 و 727/2 اثر افزایشی بر صفات وزن ریشه و زیست توده داشتند و توانستند به ترتیب 4/11 و 3/12 درصد تغییرات فنوتیپی را توجیه نمایند. از نتایج این تحقیق می توان در برنامه های انتخاب به کمک نشانگر جهت بهبود تحمل گیاهچه های برنج به تنش خشکی پس از تعیین اعتبار مارکرها استفاده نمود.
    کلیدواژگان: اشباع نقشه ژنتیکی، برنج، تنش خشکی، نشانگر ISSR
  • شکوفه خاندانی، قاسم محمدی نژاد *، بابک ناخدا صفحات 10-17
    به منظور بررسی روابط بین عملکرد دانه و برخی از صفات زراعی مهم، در لاین های خالص از تلاقی روشن × سبلان و تعیین صفات موثر بر عملکرد دانه و بررسی اثر مسثقیم و غیر مستقیم اجزای عملکرد بر عملکرد دانه جهت گزینش غیر مستقیم، 265 لاین به همراه سه شاهد (روشن، سبلان، مهدوی) در مزرعه دانشگاه شهید باهنر کرمان در سال زراعی 92-1391 در قالب طرح آگمنت مورد آزمون قرار گرفتند. تفکیک متجاوز معنی داری در اجزای عملکرد و عملکرد دانه در بین لاین ها مشاهده گردید. عملکرد دانه در واحد سطح با تمام اجزای عملکرد همبستگی معنی داری داشت. در رگرسیون گام به گام چهار صفت وزن سنبله های بوته، تعداد پنجه بارور در بوته، وزن دانه در سنبله اصلی و تعداد دانه در بوته وارد مدل شدند که در مجموع 7/63 در صد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند و اولین صفتی که در مدل وارد شد وزن سنبله در بوته بود که بیشترین تغییرات عملکرد دانه را توجیه نمودند. طبق نتایج تجزیه ضرایب مسیر وزن سنبله ها در بوته بیشترین اثر مستقیم (336/0) را با عملکرد دانه داشت و بیشترین اثر غیر مستقیم را نیز تعداد دانه در بوته از طریق همین صفت بر روی عملکرد دانه داشت (29/0). از بین صفاتی که وارد مدل رگرسیونی شدند، وزن سنبله ها در بوته به دلیل همبستگی بالا با عملکرد دانه و بالاترین اثر مستقیم و همچنین بالاترین کارایی گزینش غیر مستقیم (35/1)، به عنوان موثرترین صفت در بهبود عملکرد معرفی گردید.
    کلیدواژگان: پاسخ به گزینش غیر مستقیم، تجزیه مسیر، رگرسیون گام به گام، ضرایب همبستگی، گندم نان
  • سید رسول صحافی*، بهرام ملکی زنجانی، مجید طالبی، رضا فتوت صفحات 18-26
    در این پژوهش تنوع ژنتیکی بین 19 توده ی بومی گاودانه (Vicia ervilia L.) از استان های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و زنجان از طریق تنوع در توالی های تکراری کوتاه با استفاده از 18 جفت آغازگر ریزماهواره (SSR) مورد ارزیابی قرار گرفت. هشت جفت آغازگر SSR الگوی مناسب و قابل امتیازدهی تولید کردند. تعداد 27 آلل در مجموع هشت جایگاه ریزماهواره در توده های مورد بررسی ردیابی شد به طوری که مکان های ژنی VE02، VE05، VE07، VE09 و VE19 با چهار آلل بیشترین و مکانهای ژنی VE14 و VE27 با دو آلل کمترین تعداد آلل را در بین نشانگرها نشان دادند. میانگین هتروزیگوسیتی مشاهده شده 0435/0 برآورد گردید. با توجه به آزمون کای اسکور در هر مکان ژنی نتیجه گیری شد که توده های مورد مطالعه از تعادل هاردی-واینبرگ تبعیت نمی کنند. میانگین محتوای اطلاعات چند شکلی آغازگرها (PIC) 5363/0 برآورد گردید و آغازگر VE02 بیشترین مقدار PIC (6934/0) و آغازگر VE27 کمترین مقدار PIC (1093/0) را نشان دادند. بیشترین فاصله ژنتیکی بین توده اردبیل (از استان اردبیل) با توده چومالو (از استان زنجان) و کمترین فاصله ژنتیکی بین توده های برازین (از استان آذربایجان شرقی) و خیارک (از استان اردبیل) مشاهده شد. روابط ژنتیکی بین توده های مورد ارزیابی با استفاده از تجزیه خوشه ایبه روش UPGMA بر اساس فاصله ژنتیکی نی مورد بررسی قرار گرفت. آنالیز خوشه ای، توده های بومی را به پنج گروه تقسیم کرد. نتایج این پژوهش نشان دادند که نشانگر مولکولی SSR در تشخیص چندشکلی و فاصله ژنتیکی میان توده های بومی گاودانه موثر و کارآمد بوده و می تواند به عنوان ابزار مناسبی در تجزیه و تحلیل روابط ژنتیکی میان توده های گاودانه، مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: گاودانه، تنوع ژنتیکی، نشانگرهای مولکولی، SSR
  • مسعود حامدی، محمود ملکی *، مهدی رحیمی، امین باقی زاده، نجمه سادات علوی صفحات 27-35
    به منظور گروه بندی جمعیت های مختلف گندم وحشی با استفاده از صفات مورفولوژی، 27 جمعیت از مناطق مختلف جمع آوری و مورد مطالعه قرار گرفتند. تمامی جمعیت ها در مزرعه آزمایشی و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار در سال 1393 ارزیابی شدند. صفات اندازه گیری شده شامل طول ساقه با خوشه، طول خوشه با ریشک، طول خوشه بدون ریشک، طول ریشک، طول برگ پرچم، کرک دار بودن برگ، طول پدانکال، طول سنبلچه، تعداد بذر در هر سنبلچه و وزن 100 دانه بودند. بررسی ضریب تغییرات فنوتیپی صفات نشان داد که بیش ترین تنوع در صفات کرک دار بودن برگ و طول برگ پرچم مشاهده گردید. گروه بندی جمعیت ها بر اساس تجزیه خوشه ایآن ها را در سه گروه قرار داد که با گروه بندی جغرافیایی تشابه کمی داشت و تنوع زیاد درون هر منطقه را نشان داد. همچنین بر اساس تجزیه به عامل ها سه عامل تشخیص داده شد که در مجموع 65/76 درصد از تغییرات کل را توجیه می نمودند. به طوری که عامل اول با تخصیص 09/30 درصد از تغییرات کل که صفات کرک دار بودن برگ، طول خوشه با ریشک، طول ریشک و تعداد بذر در هر سنبلچه توجیه نمود و به عنوان عامل مورفولوژی خوشه نام گذاری گردید. مولفه دوم با توجیه 43/23 درصد از تغییرات کل عامل ارتفاع گیاه و مولفه سوم با تخصیص 12/23 از تغییرات کل عامل خصوصیات دانه نام گذاری شد. نمودار بای پلات دو عامل اول جمعیت ها را در سه گروه قرار داد.
    کلیدواژگان: گندم وحشی، تجزیه خوشه ای، تجزیه به عامل ها
  • حیدر عزیزی*، علی اعلمی، مسعود اصفهانی، علی اکبر عبادی صفحات 36-43
    به منظور بررسی روابط بین صفات موثر بر عملکرد دانه و نیز تعیین روابط علت و معلولی بین آن ها، تعداد 121 رقم از ارقام بومی و خارجی موجود در کلکسیون موسسه تحقیقات برنج کشور در قالب طرح لاتیس ساده 11×11 با دو تکرار به لحاظ 12 صفت مهم زراعی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ های مورد بررسی از نظر کلیه صفات، اختلاف معنی داری در سطح احتمال یک درصد وجود دارد. ضرایب تنوع فنوتیپی و ژنوتیپی برای اکثر صفات بالا بود که بیانگر وجود تنوع بالا در ژنوتیپ های مورد مطالعه برای صفات ارزیابی شده می باشد. ضرایب همبستگی ساده بین صفات نشان داد که صفات وزن صد دانه، تعداد دانه پر و پوک در خوشه، تعداد پنجه و همچنین طول و عرض برگ همبستگی معنی داری را با عملکرد دانه داشتند. در تجزیه رگرسیون چندگانه به روش گام به گام، صفات وزن صد دانه، تعداد پنجه، طول برگ، تعداد دانه پر در خوشه و عرض برگ به ترتیب وارد مدل شدند که 81 درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند. همچنین بر اساس نتایج تجزیه علیت، صفات وزن صد دانه (411/1) و تعداد دانه پر در خوشه (254/1) بیشترین اثر مستقیم و مثبت را با عملکرد دانه داشتند و بنابراین این صفات می توانند به عنوان شاخص های انتخاب جهت بهبود عملکرد دانه در برنج در نظر گرفته شوند.
    کلیدواژگان: برنج، تجزیه علیت، رگرسیون گام به گام، همبستگی
  • مریم طهماسب عالی، علی اصغری*، امید سفالیان، حمیدرضا محمددوست چمن آباد، علی رسول زاده صفحات 44-55
    اصولا مهم ترین عامل محدود کننده رشد گیاهان کمبود آب می باشد. بیشتر اراضی ایران در نواحی خشک و نیمه خشک واقع شده اند، بنابراین تعیین ژنوتیپ هایی که تحت شرایط کم آبی قادر به ارایه عملکرد نسبتا قابل قبولی باشند، امری ضروری است. به منظور شناسایی ارقام متحمل به خشکی، تعداد 20 رقم زراعی گندم به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در سه سطح تنش خشکی (0، 6/0- و 2/1- مگاپاسگال) و در محیط آب کشت در گلخانه دانشگاه محقق اردبیلی از نظر صفات طول ریشه، وزت تر ریشه و اندام هوایی، وزن خشک ریشه و اندام هوایی و نسبت وزن خشک ریشه به اندام هوایی مورد بررسی قرار گرفت. تنش خشکی از طریق پلی اتیلن گلیکول 6000 اعمال شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین سطوح تنش خشکی از نظر اغلب صفات اختلاف معنی دار وجود دارد. بین ارقام گندم نیز از نظر تمامی صفات اختلاف معنی دار وجود داشت. اثر متقابل سطوح تنش و ارقام در مورد تمامی صفات معنی دار بود. شاخص های تحمل به خشکی از قبیل: شاخص میانگین هارمونیک تولید (HARM)، شاخص میانگین هندسی تولید (GMP)، شاخص تحمل به تنش (STI) و میانگین تولید (MP) بر مبنای عملکرد بیولوژیک در شرایط بدون تنش خشکی (YP) و دارای تنش خشکی (YS ) محاسبه شدند. تجزیه واریانس شاخص های فوق در بین ارقام اختلاف معنی دار نشان داد که حاکی از وجود تنوع بین ارقام و عکس العمل متفاوت آنها به تنش خشکی می باشد. مقایسه میانگین ها با روش دانکن در سطح احتمال یک درصد صورت گرفت. در مورد اکثر صفات با افزایش میزان تنش خشکی کاهش میانگین صفات مورد بررسی در ارقام مشاهده شد. براساس نتایج حاصل از تجزیه خوشه ایارقام از نظر صفات مورفولوژیک، تحت شرایط غیر تنش ارقام آرتا، بک کراس روشن، تجن، گاسکوژن و شیرودی در گروه بهترین ها قرار گرفتند و تحت شرایط تنش خشکی 6/0- مگاپاسگال ارقام آرتا، شیرودی، تجن، کویر و گاسکوژن به عنوان ارقام متحمل شناخته شدند. تحت شرایط تنش خشکی 2/1- مگاپاسگال ارقام کویر، رسول و میهن به عنوان ارقام متحمل شناخته شدند. در مجموع ارقام رسول و میهن با توجه به نتایج گروه بندی بر مبنای صفات مورفولوژیک و شاخص های تحمل به عنوان ارقام متحمل شناخته شدند.
    کلیدواژگان: تنش کم آبی، شاخص تحمل مگا پاسگال، وزن خشک ریشه
  • مهناز قائدرحمتی*، محسن مردی، محمدرضا نقوی، اسلام مجیدی هروان، بابک ناخدا، امین آزادی، قاسم محمدی نژاد صفحات 56-66
    شوری یکی از تنش های غیرزیستی مهم بخصوص در مناطق خشک و نیمه خشک است که رشد گیاه را تحت تاثیر قرار می دهد و از این طریق عملکرد دانه را کاهش می دهد. هدف از این پژوهش، شناسایی صفات زراعی مرتبط با تغییرات عملکرد دانه گندم تحت شرایط نرمال و تنش شوری بود. به همین منظور، 272 لاین اینبرد نوترکیب حاصل از تلاقی روشن × سبلان در قالب طرح آلفا لاتیس با دو تکرار و در دو شرایط نرمال و تنش شوری در مزرعه تحقیقاتی یزد در طی سال های زراعی 91-1390 کشت گردیدند. در هنگام برداشت عملکرد دانه، شاخص برداشت، عملکرد بیولوژیک، وزن دانه در سنبله، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، ارتفاع گیاه ارزیابی شدند. به منظور مطالعه روابط بین عملکرد دانه گندم و سایر صفات زراعی تحت هر دو شرایط نرمال و تنش شوری، از پنج روش آماری شامل همسبتگی ساده، رگرسیون خطی چندگانه، رگرسیون گام به گام، تجزیه به مولفه های اصلی و تجزیه عاملی استفاده شد. نتایج حاصل از همبستگی، رگرسیون گام به گام، تجزیه به مولفه های اصلی و تجزیه عاملی نشان داد که عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت مهم ترین متغیر های تاثیر گذار بر عملکرد دانه تحت هر دو شرایط نرمال و تنش شوری بودند. بنابراین می توان با افزایش عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت عملکرد دانه را تحت هر دو شرایط نرمال و تنش شوری افزایش دادند.
    کلیدواژگان: شوری، گندم، رگرسیون گام به گام، تجزیه عاملی
  • فاطمه وفادار شام اسبی، علی دهستانی*، صابر گلکاری، مصطفی حق پناه صفحات 67-75
    خربزه وحشی (Cucumis melo var. agrestis) که به خربزه آفریقایی شهرت دارد، در سراسر مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان پراکنده است. این گیاه یک گیاه دارویی با خواص متعدد درمانی بوده و همچنین ژرم پلاسم مناسبی برای اصلاح خربزه زراعی محسوب می شود. در این بررسی تنوع ژنتیکی توده های خربزه وحشی استان مازندران با استفاده از نشانگر AFLP مورد ارزیابی قرار گرفت. بدین منظور 16 نمونه خربزه وحشی از نقاط مختلف استان مازندران جمع آوری و توسط 10 جفت آغازگر AFLP مورد ارزیابی قرار گرفتند. در مجموع تعداد 564 نوار امتیازدهی گردید که بیش از 68 درصد از آنها چند شکلی نشان دادند. میانگین محتوای اطلاعاتی چندشکلی (PIC) و شاخص نشانگری (MI) به ترتیب 22/0 و 51/15 محاسبه شدند و بیشترین شاخص نشانگری (19/24) توسط ترکیب آغازگرهای E-CCA ، M-GAG حاصل شد. هم چنین بر اساس شاخص تنوع شانون ترکیب آغازگری E-CCA، M-GAG با مقدار (33/0) بیشترین تنوع را نشان داد. تجزیه خوشه ایبا استفاده از ضریب تشابه جاکارد و الگوریتم UPGMA و همچنین گروه بندی به روش بیزین، نمونه ها را به پنج گروه تقسیم کردند. نتایج پلات مختصات اصلی با گروه بندی براساس مدل بیزین و تجزیه خوشه ایتطابق کامل داشت. تنوع ژنتیکی مشخص شده بوسیله نشانگرهای AFLP در این پژوهش نشان دهنده این است که این نشانگر قادر به تفکیک نمونه ها و خوشه بندی مطابق با محل جغرافیایی است و هم چنین می تواند برای شناسایی تفاوت های درون گونه ای در مطالعات تبارشناسی استفاده شود.
    کلیدواژگان: تنوع ژنتیکی، خربزه وحشی، روش بیزین، نشانگر AFLP
  • محمود ولی زاده* صفحات 76-81
    بابونه شفاف یکی از گیاهان دارویی مهم بوده و به عنوان ضد آلرژی و همچنین درمان خارش های پوستی و آکنه مورد استفاده قرار می گیرد. تا کنون گزارشی در ارتباط با کشت درون شیشه این گونه وجود نداشته و این مطالعه با هدف دست یابی به تیمار هورمونی بهینه جهت باززایی اندام های هوایی برای نخستین بار انجام شده است. در تحقیق حاضر اثر تنظیم کننده های رشد گیاهی NAA (5/1، 5/0، 1/0، 0 میلی گرم در لیتر) و BA (3، 1، صفر میلی گرم در لیتر) بر القاء کالوس و باززایی اندام های هوایی در ریزنمونه های برگ و جنین نابالغ مورد بررسی قرار گرفته است. این تحقیق بصورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملا تصادفی با چهار تکرار انجام شد. نتایج اثرات معنی دار تمام فاکتورهای اصلی و اثرات متقابل آن ها را در سطح 01/0 روی صفات اندازه گیری شده نشان دادند. بیشترین فراوانی باززایی اندام های هوایی در ریزنمونه برگ و تیمار هورمونی 1 میلی گرم در لیتر BA مشاهده شد. در ریزنمونه جنین بهترین تیمار هورمونی برای باززایی اندام های هوایی 3 میلی گرم در لیتر BA بود.
    کلیدواژگان: بابونه شفاف، القاء کالوس، باززایی اندام های هوایی، ریزنمونه جنین
  • حسین محمدزاده جلالی، مصطفی ولی زاده، وحید نصرالله زاده اصل، جاوید عمارت پرداز، مهری یوسفی، سجاد محرم نژاد صفحات 82-88
    برآورد تنوع ژنتیکی صفات در برنامه های به نژادی گیاهان حائز اهمیت است و با افزایش تنوع ژنتیکی در یک جامعه، بازدهی ناشی از انتخاب افزایش می یابد. هدف از انجام این مطالعه بررسی تنوع ژنتیکی برای صفات زراعی و اجزای عملکرد در 12خانواده ناتنی یونجه بود. تعداد 35 بوته از هر خانواده ناتنی در گلدان های مجزا در شرایط مزرعه ای به صورت طرح کاملا تصادفی، کشت شدند و مورد اندازه گیری قرار گرفتند. تجزیه واریانس داده ها برای تمامی صفات بجز وزن تر بوته، وزن خشک برگ و نسبت وزن خشک برگ به ساقه معنی دار شد. دامنه تغییرات وراثت پذیری بسیار گسترده بود و از 4 درصد برای وزن تر بوته و وزن خشک ساقه تا 58 درصد برای صفت طول برگ لپه ای نوسان داشت. تجزیه خوشه ایبه روش Ward انجام شد و خانواده های ناتنی یونجه در چهار خوشه تقسیم شدند به طوری که خانواد ناتنی رنجر یکی از رقم های اصلاح شده در خوشه ایمجزا قرار گرفت.
    کلیدواژگان: خانواده ناتنی یونجه، صفات زراعی، تنوع، وراثت پذیری
  • محمدرضا شیری *، رجب چوکان صفحات 89-99
    اصلاح و بهبود تحمل ذرت به تنش های محیطی از جمله مهم ترین اهداف اصلاح ذرتاست و تنش خشکی یکی از مهم ترین عوامل محدود کننده در تولید پایدار ذرت به شمارمی رود. به همین منظور شاخص های تحمل به خشکی تعداد 38 هیبرید ذرت دانه ای، تحت شرایط آبیاری کامل و تنش خشکی در مرحله پرشدن دانه در دو آزمایش جدا در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به مدت دو سال در ایستگاه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی مغان مورد مقایسه قرار گرفتند. در ارزیابی تحمل و حساسیت هیبرید های مورد مطالعه به تنش خشکی از شاخص های SSI (شاخص حساسیت به تنش)، TOL (شاخص تحمل)، MP (میانگین حسابی محصول دهی)، HAR (میانگین هارمونیک محصول دهی)، GMP (میانگین هندسی محصول دهی) و STI (شاخص تحمل به تنش) استفاده شد. هیبرید های K74/2-2-1-3-1-1-1 -1 × K3653/2 و SC704 در هر دو شرایط آبیاری، عملکرد دانه بالاتراز میانگین داشتند. این دو هیبرید با بالاترین مقدار STI، در نمودار بای پلات در ناحیه با پتانسیل تولید بالا و حساسیت به خشکی پایین قرار گرفتند. از طرف دیگر لاین پدری اکثر هیبریدهای متحمل به تنش خشکی، لاین K3653/2 بود، بنابراین توصیه می شود در برنامه های به نژادی ذرت در استخراج ارقام متحمل به تنش خشکی از این لاین بیشتر استفاده شود. همچنین نتایج نشان داد، هرچند شاخص های MP،GMP و STI نسبت به سایر شاخص ها در به گزینی هیبریدهای متحمل با عملکرد بالا موفق تر بودند، اما با بکارگیری تجزیه بای پلات می توان هیبریدهای متحمل به تنش خشکی را بهتر گزینش نمود.
    کلیدواژگان: بای پلات، ذرت، شاخص های مقاومت به خشکی
  • زینب رستمی، آرش فاضلی*، مهرشاد براری صفحات 100-107
    به منظور شناسایی رابطه ی نشانگرهای طول روز موثر بر زمان گلدهی در گیاه جو و چهار ژن اختصاصی (FT4، FT3، FT2، Ppd-H1)، 26 ژنوتیپ و رقم جو زراعی و وحشی در دو شرایط مزرعه و گلخانه مورد مطالعه قرار گرفتند. گیاهان در هر دو شرایط کشت شده و صفت فنولوژیک روز تا 50 در صد گلدهی در هر دو شرایط یادداشت برداری شد. علاوه بر این، 11 صفت مورفولوژی نیز جداگانه در شرایط گلخانه اندازه گیری شد. ارتباط صفت با مارکر نشان داد که ژن Ppd-H1 بیشترین همبستگی منفی و معنی دار با صفت روز تا گلدهی را در هر دو شرایط داشته است که بیانگر این است که آلل غالب Ppd-H1 موجب کاهش تعداد روز تا گلدهی تحت شرایط روز بلندی می شود. نشانگرهایی که به طور معنی دار با صفت روز تا گلدهی مرتبط بودند در تجزیه رگرسیون مورد استفاده قرار گرفتند که بر اساس آن، بیشترین تغییرات توسط نشانگر Ppd-H1 در هر دو شرایط توجیه شد و این بیانگر نقش عمده این ژن در بروز تغییرات تعداد روز تا گلدهی می باشد. در نهایت، ژنوتیپ های زودرس با آلل غالب Ppd-H1 به عنوان بهترین ژنوتیپ ها برای استفاده در برنامه های اصلاحی و مناطق با فصول رشدی کوتاه و تنش های محیطی انتهایی معرفی می شوند.
    کلیدواژگان: زمان گلدهی، آغازگرهای اختصاصی، جو، تجزیه همبستگی، تجزیه رگرسیون
  • مجید ذاکری*، قربانعلی نعمت زاده، سیدکمال کاظمی تبار صفحات 108-114
    با توجه به اهمیت بسیار بالای برنج در تامین غذای مورد نیاز بشر و همچنین افزایش رشد جمعیت جهان، بهبود ژنتیکی و افزایش تولید این گیاه زراعی مهم از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است. یکی از روش های مهم در اصلاح گیاهان از جمله برنج استفاده از روش های مختلف کشت بافت نظیر کشت بساک می باشد. در جهت رسیدن به اهداف ذکر شده، در این آزمایش اثر پیش تیمارهای دمایی (T1=4o، T2=8o) به مدت 10 روز روی بساک های شش ترکیب ژنی مختلف از لاین پرمحصول برنج قائم مورد مطالعه قرار گرفته است. برای کالوس زایی از سه محیط کشت تغییر یافته N6 (N1،N2،N3) و برای باززایی از محیط کشت MS استفاده شد. نتایج نشان داد که میان ژنوتیپ ها، محیط کشت های تغییریافته N6، پیش تیمار دمایی و اثرات متقابل آنها تفاوت معنی دار در میانگین کالوس زایی وجود دارد (P<0/01). ترکیب ژنتیکی (دم سیاه/ قائم// فجر/ قائم) با اعمال پیش تیمار سرمایی 8 درجه سانتی گراد به عنوان مناسب ترین ژنوتیپ در کالوس زایی با میانگین 2/18% کالوس، تعیین شد. از میان محیط کشت های تغییر یافته N6 محیط کشت N1 (+N6 2،4-D 0.5mg/L-1 + NAA 2.5 mg/L-1 + Kin 0.5 mg/L-1 ) + 20 گرم در لیتر مالتوز و 30 گرم در لیتر ساکارز بهترین محیط کشت بود. بهترین باززایی کل را ترکیب ژنی (شصتک / قائم // نعمت/ قائم) با 3/23% گیاه آلبینو، از کالوس های انتقالی که پیش تیمار 8 درجه سانتی گراد اعمال شده بود تعیین شد. در این آزمایش 100% گیاهان باززایی شده آلبینو بودند. پیش تیمار 8 درجه سانتی گراد برای 10 روز مناسب ترین پیش تیمار برای القای کالوس و باززایی این ترکیب ها بود.
    کلیدواژگان: برنج، کالوس، لاین اصلاحی، کشت بساک
  • نسیبه عبدالله زاده *، رضا فتوت، فرید شکاری، سید محمد علوی سینی صفحات 115-121
    به منظور ارزیابی ژنتیکی صفات مختلف ریشه در 50 لاین دابل هاپلوئید جو، پژوهشی در قالب آزمایشات فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی در آزمایشگاه زراعت دانشگاه زنجان اجرا شد. تجزیه واریانس داده ها اختلاف بسیار معنی داری را برای صفات سرعت انتقال مواد، درصد جوانه زنی، زاویه، قطر، وزن تر، وزن خشک، سطح، طول تجمعی، طول بلندترین ریشه و طول ریشه موئین نشان داد. وراثت پذیری خصوصی صفات اندازه گیری شده به جز وزن خشک ریشه (در شرایط نرمال 11/15 و در شرایط تنش 40/23) متوسط برآورد شد. بر مبنای همبستگی ژنوتیپی رابطه مثبت و کاملا معنی داری در شرایط نرمال و تنش شوری بین طول بلندترین ریشه با سطح و طول تجمعی ریشه و همچنین سطح ریشه و طول تجمعی ریشه و وزن تر و خشک ریشه وجود داشت. بنابراین صفات طول تجمعی، سطح و طول بلندترین ریشه به عنوان صفات مناسب جهت ارزیابی و گزینش ژنوتیپ ها در برنامه های به نژادی توصیه می گردند.
    کلیدواژگان: جو، شوری، وراثت پذیری خصوصی، همبستگی ژنوتیپی
  • ساناز نوروزدخت نوخندان*، علی ایزانلو، محمد ضابط، محمدقادر قادری صفحات 122-129
    سختی دانه عامل اصلی طبقه بندی و استفاده از گندم است. گندم با بافت دانه سخت دارای میزان پروتئین بیشتری بوده و گلوتن فشرده تری دارد و تولید نان با کیفیت مطلوب می کند. گندم های نرم محتوای پروتئین کمتر و گلوتن ضعیف تر و سست تری دارند و کیفیت نان تولیدی مرغوب نخواهد بود ولی برای تولید کیک و شیرینی مناسب می باشند. دو ژن Pina-D1 و Pinb-D1 نقش مهمی در بروز سختی دانه دارند. در این تحقیق شناسایی آلل های کنترل کننده سختی دانه ارقام مختلف گندم نان توسط تکثیر با آغازگرهای آلل اختصاصی انجام گرفت. در مکان ژنی Pina-D1، آلل های Pina-D1a و Pina-D1b به ترتیب در 64 درصد و 36 درصد از ارقام مشاهده شد. اما، در مکان ژنی Pinb-D1، 90 درصد از ارقام دارای آلل Pinb-D1a و 10 درصد از ارقام دارای آلل Pinb-D1b بودند. سختی ارقام توسط دستگاه اینفراماتیک نیز اندازه گیری شد. اعداد کمتر از 50 برای گندم های نرم و اعداد بیشتر از 50 برای گندم های سخت در نظر گرفته شد. این مطالعه مشخص کرد، ارقامی که از نظر ژنوتیپی سختی و نرمی را نشان دادند، با نتایج حاصل از دستگاه اینفراماتیک مطابقت داشتند. نتایج حاصل از تجزیه همبستگی صفات، همبستگی مثبت و معنی داری رابین صفت سختی دانه با درصد پروتئین دانه و عدد زلنی نشان داد. نتایج تجزیه ارتباطی بین صفت و نشانگر نشان داد که آلل Pina-D1b بیشترین اثر را در سختی دانه داشت. در تجزیه رگرسیون گام به گام برای بررسی رابطه صفات و نشانگر، مکان ژنی Pina وارد مدل شد و صفات حجم نان، سختی دانه و جذب آب متغیرهای وابسته به این نشانگر بودند. اطلاعات به دست آمده از این تحقیق می تواند به نژادگران را در تعیین خصوصیت ارقام مختلف گندم و گزینش کارآمد والدین در برنامه های اصلاحی آتی گزینش از طریق نشانگر یاری نماید.
    کلیدواژگان: پوروایندولین، سختی دانه، واکنش زنجیره ای پلیمراز
  • لیلا باقری *، رحیم امیری خواه، منصور نوری، کامران مظفری صفحات 130-138
    تکنیک اصلاح با موتاسیون یکی از مهم ترین ابزارهای ایجاد تنوع ژنتیکی به منظور انتخاب ارقام موتانت با خصوصیات زراعی مطلوب و یا بهبود ارقام زراعی موجود در گیاهان می باشد. تنوع ژنتیکی در گیاه برنج به دلیل ماهیت خودگشنی آن اندک است، بنابراین اصلاح این گیاه نیازمند به کارگیری روش های مختلف برای افزایش تنوع ژنتیکی می باشد. این آزمایش به منظور تعیین دز مناسب و بررسی میزان حساسیت ارقام بومی برنج عنبربو و گرده به پرتو گاما جهت افزایش تنوع ژنتیکی برای برنامه های اصلاحی انجام گرفت. آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار در دو شرایط گلخانه ای و آزمایشگاه صورت گرفت. بذور ارقام یاد شده بعد از تعیین میزان رطوبت مناسب (13- 11 درصد) با دزهای 100، 200، 250، 300 و 350 گری پرتو گاما حاصل از چشمه کبالت 60 پرتوتابی شدند. نتایج نشان داد که پرتو گاما باعث کاهش معنی دار مولفه های جوانه زنی گردید به طوری که پایین ترین میزان این مولفه ها در دز 350 گری مشاهده گردید. با افزایش دز پرتو گاما میزان رشد در هر دو رقم کاهش یافت به طوری که کاهش رشد رابطه خطی با شدت دز داشت. با افزایش میزان دز پرتو گاما کاهش معنی داری در تعداد و طول ریشه، درصد بقاء و تعداد و طول برگ هر دو رقم نسبت به شاهد مشاهده گردید. رقم گرده حساسیت بیشتری در برابر پرتو گاما نسبت به رقم عنبوبو نشان داد. بر اساس نتایج بدست آمده، دزهای 327 و 287 گری به ترتیب در رقم عنبربو و گرده به عنوان دز مناسب برآورد شدند. در نهایت، دزهای مناسب پرتوتابی جهت ایجاد تنوع ژنتیکی برای برنامه های اصلاح با موتاسیون در محدوده دزهای 250 تا 350 گری در هر دو رقم پیشنهاد می گردد.
    کلیدواژگان: پرتو گاما، برنج، تنوع ژنتیکی، موتاسیون
  • علیرضا گنجعلی*، مجید آجورلو، عباس خاک سفیدی صفحات 139-146
    به دلیل محدود بودن رویشگاه های گونه قدومه (Alyssum homalocarpum) در اکوسیستم های مرتعی، بررسی جنبه های مختلف رشد این گیاه تحت شرایط مختلف محیطی از جمله تنش های غیرزیستی ضرورت دارد. هدف این تحقیق بررسی تاثیر تنش خشکی و شوری بر خصوصیات جوانه زنی بذر قدومه در شرایط آزمایشگاهی بود. این آزمایش در پاییز سال 1392 در آزمایشگاه کشت و تکثیر گیاهان مرتعی دانشگاه زابل در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 تکرار انجام شد. برای ایجاد سطوح مختلف خشکی و شوری به ترتیب از پلی اتیلن گلیکول 6000 و کلرید سدیم استفاده شد. تیمارهای خشکی شامل چهار سطح (صفر، 25/0-، 41/0-، 99/0- مگا پاسکال) و تیمارهای شوری شامل پنج سطح (صفر، 50، 100، 150، 200 میلی مول در لیتر کلرید سدیم) بود. نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد که تیمارهای مختلف تنش خشکی و شوری بر خصوصیات جوانه زنی بذر قدومه تاثیر معنی داری داشت (05/0p<). مقایسه میانگین داده ها نشان داد که با افزایش سطوح شوری و خشکی، درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، طول ساقه چه و طول ریشه چه و وزن خشک ریشه چه و ساقه چه کاهش یافت (05/0 p<). همچنین، بذور قدومه پتانسیل خشکی تا سطح 25/0- مگا پاسکال را تحمل کردند و بیشترین درصد جوانه زنی را داشتند ولی افزایش سطوح خشکی باعث کاهش درصد و سرعت جوانه زنی شد. با توجه به جوانه زنی بیشتر بذر این گونه در سطوح مختلف خشکی نسبت به شوری چنین استنباط می شود که محلول کلرید سدیم درصد و سرعت جوانه زنی را بیشتر از پلی اتیلن گلیکول کاهش داده است که این نشان دهنده حساسیت بیشتر این گونه نسبت به شوری است.
    کلیدواژگان: تنش خشکی، تنش شوری، جوانه زنی، قدومه، گیاه دارویی
  • اعظم رحیمی چگنی*، محمدرضا بی همتا، منوچهر خدارحمی صفحات 147-155
    به منظور ارزیابی و گروه بندی ژنوتیپ های گندم براساس عملکرد دانه و خصوصیات مهم زراعی در شرایط تنش خشکی، 43 ژنوتیپ گندم در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در سال زراعی 92- 1391 در مزرعه دانشگاه آزاد اسلامی خرم آباد کشت شدند. صفات اندازه گیری شده شامل رسیدگی فیزیولوژیک، روز تا گرده افشانی، سرعت پر شدن دانه، طول دوره پر شدن دانه، ارتفاع بوته، طول دومین میانگره، طول پدانکل، طول بیرون آمدگی پدانکل، طول سنبله، طول برگ پرچم، وزن سنبله، وزن دانه در سنبله، تعداد دانه در سنبله، شاخص برداشت، وزن هزار دانه، تعداد سنبله در متر مربع، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه بود. تجزیه واریانس در شرایط تنش خشکی نشان داد در بین اکثر صفات در سطح احتمال یک درصد تفاوت معنی داری وجود دارد. تجزیه به عامل ها براساس روش تجزیه به مولفه های اصلی و چرخش وریماکس نشان داد که 5 عامل با نام عملکرد، خصوصیات رشدی گیاه، شاخص سنبله و عامل موثر بر خصوصیات دانه روی هم رفته 02/75 درصد از کل تنوع داده ها را در آزمایش تنش خشکی توجیه می کند. همچنین تجزیه کلاستر براساس روش UPGMA جهت گروه بندی ژنوتیپ ها استفاده گردید و ژنوتیپ ها در محیط تنش به 3 گروه تقسیم شدند. گروه اول از نظر عملکرد دانه در رتبه سوم قرار داشت. گروه دوم شامل 8 ژنوتیپ بود و از نظر عملکرد دانه دارای حداکثر مقدار نسبت به سایر گروه ها بود. ژنوتیپ های 35، 18، 19، 24 بالاترین عملکرد را دارا بودند. گروه سوم در تمامی صفات وابسته به ارتفاع در حداکثر مقدار خود بود.
    کلیدواژگان: تجزیه به عامل ها، تجزیه کلاستر، تنش خشکی، گندم
  • معصومه گلشن، فاطمه رحمانی، حسین عباسی هولاسو* صفحات 156-165
    Linum بزرگترین جنس از خانواده Linaceae می باشد که نزدیک به 230 گونه دارد. این گیاه از لحاظ تولید فیبر به عنوان سومین گیاه زراعی در جهان تلقی می شود.به منظور شناسایی نشانگرهای مرتبط با صفات ارتفاع بوته، وزن کپسول در بوته، وزن ساقه فرعی، تعداد کپسول ساقه های فرعی، تعداد کپسول ساقه اصلی، طول ساقه اصلی، طول ساقه فرعی، وزن هزار دانه، شمار کپسول در بوته، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت در ارقام مختلف کتان زراعی، از نشانگرهای RAPD استفاده شد. 13 آغازگر مورد استفاده، 169 مکان در 10 رقم کتان زراعی تولید کردند. میانگین تعداد مکان ها 13 مکان برای هر آغازگر بدست آمد. میانگین میزان اطلاعات چند شکل (PIC) برای آغازگرها 16/0 و از 05/0 (OPA-03) تا 29/0 (OPD-03) متغیر نشان داد. تجزیه خوشه ایبر اساس نشانگر RAPD به روش Neihbour-Joining و ضریب Number of difference، ارقام را به دو گروه منتسب کرد، که با توزیع و گروه بندی جغرافیایی ارقام مورد مطالعه تطابق داشت. در ضمن نتایج حاصل از تجزیه خوشه ایدر تجزیه به مولفه های اصلی نیز تایید شد. میزان 2=K برای گروه بندی دندروگرام در بررسی ساختار جمعیت با استفاده از مدل بیزی بدست آمد. برای شناسایی نشانگرهای مثبت مرتبط با صفات مورفولوژیک، تجزیه رگرسیون گام به گام بین داده های مولکولی به عنوان متغیرهای مستقل و صفات مورفولوژیک به عنوان متغیرهای وابسته انجام گرفت. آغازگرهای OPD-03 و OPD-05 با هر دو صفت وزن هزار دانه و تعداد ساقه فرعی مرتبط بودند. با توجه به اینکه همه مکان های مورد مطالعه بجز OPB-04 روی صفات مورد مطالعه موثر بودند، بنابراین احتمال دارد بتوان از این مکان ها همراه با اطلاعات مربوط به صفات مورفولوژیک در اصلاح کتان جهت شناسایی والدین مناسب برای تهیه جمعیت های در حال تفرق و تولید ارقام هیبرید استفاده کرد.
    کلیدواژگان: تجزیه ارتباط، تجزیه به مولفه های اصلی، صفات مورفولوژیک، نشانگر RAPD
  • سیدزهرا حسینی*، نادعلی باباییان جلودار، حشمت الله رحیمیان، غلامعلی رنجبر صفحات 166-174
    به منظور بررسی تاثیر تنظیم کننده های رشد بر القای کالوس زایی و باززایی پایه های مختلف مرکبات، پنج پایه مرکبات انتخاب شد. بعد از استریل بذرها به محیط کشت و دمای 25 درجه سانتی گراد با 16 ساعت روشنایی و هشت ساعت تاریکی قرار داده شد و بعد از گذشت یک ماه ریز نمونه هایی از برگ های جوان تهیه شدند. القای کالوس روی محیط کشت EME تحت آزمایش فاکتوریل با سه عامل رقم در پنج سطح (نارنج، پونسیروس، سیترنج، سیتروملو، ولکامریانا)، غلظت هورمون NAA در سه سطح (5/0، 1، 5/1 میلی گرم در لیتر) و غلظت هورمون Kin در سه سطح (3، 4، 6 میلی گرم در لیتر) در قالب طرح پایه کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. در مرحله باززایی کالوس، 5 پایه مرکبات با 5 ترکیب هورمونی تحت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. براساس نتایج، بیشترین درصد کالوس زایی رقم نارنج مربوط به 5/0 میلی گرم در لیتر NAA +سه میلی گرم در لیتر Kin (25 درصد)، بیشترین درصد کالوس زایی رقم پونسیروس مربوط به یک میلی گرم در لیتر NAA +سه میلی گرم در لیتر Kin (100 درصد) و 5/1 میلی گرم در لیترNAA + سه میلی گرم در لیتر Kin (100 درصد) بوده است. در مورد رقم سیترنج بیشترین درصد کالوس زایی مربوط به 5/0 میلی گرم در لیترNAA + شش میلی گرم در لیتر Kin (91 درصد) و سیتروملو مربوط به یک میلی گرم در لیتر NAA + سه میلی گرم در لیتر Kin (92 درصد) و در رقم ولکامریانا بیشترین درصد کالوس زایی مربوط به 5/1 میلی گرم در لیتر NAA + سه میلی گرم در لیتر Kin (100 درصد) بوده است. فراوانی کالوس زایی غالبا متاثر از تنظیم کننده های رشدی NAA و Kin با غلظت های 1.5 و سه میلی گرم در لیتر بود. همچنین BA و NAA در باززایی موثر شناخته شده اند. به نحوی با افزودن سه میلی گرم در لیتر Kin به محیط کشت، کالوس دهی و 2/0 میلی گرم BA و یک میلی گرم NAA باززایی از کالوس افزایش یافته است.
    کلیدواژگان: بنزیل آمینوپورین، پایه، کاینتین، کشت بافت، مرکبات، نفتالن استیک اسید
|
  • Mahnaz Katouzi, Saeid Navabpour, Ahad Yamchi, Seyyedeh Sanaz Ramezanpour, Hossein Sabouri * Pages 1-9
    Rice is one the most important crops in Iran and worldwide. Abiotic stresses including drought, restrict rice production. In order to saturation of linkage map in recombinant lines population caused by Sepidroud × Anbarbou crosses, an experiment was conducted using 96 recombinant lines and 40 ISSR markers at Gonbad Kavous University. 96 Recombinant lines were plant under hydroponic conditions for mapping of traits related to drought stress. Shoot weight, root weight, biomass, genetic score, leaf area, shoot length, root length and root thickness were recorded. Linkage map covered 1709.29 cM of rice genome. Four QTLs mapped on chromosomes 3(2 QTLs) and 7 (2QTLs) in drought. qDRW-3 and qDBM-3 with LOD=2.518 and 2.727 had positive additive effects on root weight and biomass, respectively and explained 11.4 and 12.3% of phenotypic variation. The results of present work can be used for improvement of drought tolerance in rice seedlings after determining marker validation.
    Keywords: Abiotic stresses, ISSR, Rice, Saturation of linkage map
  • Shokoofeh Khandani, Ghasem Mohammadinejad *, Babak Nakhoda Pages 10-17
    In order to assess the relationship of grain yield and some of the agronomic traits recombinant inbred lines (RIL) population of bread wheat derived from the Roshan × Sabalan were used to detect the informative traits on grain yield as the suitable criteria for indirect selection and path coefficient analysis. Two hundred and sixty seven recombinant inbred lines with three control cultivars (Roshan, Sabalan (as parents) and Mahdavi) were evaluated in Augmented design. This experiment was conducted at Shahid Bahonar University of Kerman on growing season of 91-92 Different inbred lines showed significant transgressive segregation for grain yield and its components. Grain yield had significant correlation with all the components. Four traits were entered in the stepwise of regression model containing: total spikes weight, number of fertile trills, main spike weight and number of grain per plant which totally justified 63.7 percent of grain yield variation. The first trait that entered in this model was total spikes weight, it was justified the highest variation of the yield. Due to the result of path analysis, total spikes weight had the most direct effect on grain yield (0.336) and the most indirect effect on number of grain per plant through total spikes weight on grain yield (0.293). Among four traits entered in regression model, the most important trait for improving of seed yield was total spikes weight. Regarding to the high correlation of total spike weight with grain yield, its high direct effect and correlation response for grain yield (1.35), it can be introduced the most effective trait for grain yield improvement.
    Keywords: Bread wheat, Correlation, Correlation response, Path analysis, Step by step regression
  • Seyed Rasoul Sahhafi *, Bahram Maleki Zanjani, Majid Talebi, Reza Fotovat Pages 18-26
    The genetic diversity of 19 bitter vetch landraces (Vicia ervilia L.) from four provinces (East Azerbaijan, West Azerbaijan, Ardabil and Zanjan) of Iran was evaluated using 18 pairs of SSR primers. The extracted genomic DNA was amplified with eight pair primers and PCR products were separated on DNA sequencing gels. In this research, eight pair of SSR primers detected a total of 27 alleles. Primers VE02, VE05, VE07, VE09 and VE19 with four alleles had the highest and VE14 and VE27 with two alleles had the lowest number of alleles among the SSR markers employed. The average of observed heterozygosity was 0.0435. According to Chi-square test, populations were out of Hardy–Weinberg equilibrium. The results showed that the average of polymorphism information content (PIC) of primers was 0.5363. Primer VE02 had the highest PIC (0.6934) and primer VE27 had the lowest PIC (0.1093). The highest genetic distance was observed between Ardabil (from Ardabil province) with Chumalu (from Zanjan province) landraces. The least genetic distance was observed between Barazin (from East Azerbaijan province) and Khiarak (from Ardabil province) landraces. Cluster analysis based on Nei similarity coefficient matrix using UPGMA method classified the landraces into five main groups. The results indicated that SSR markers are efficient in case of polymorphism detection and genetic distance evaluation between Iranian bitter vetch landraces, and can be used as valuable tools in analysis of genetic relationships between bitter vetch landraces.
    Keywords: Bitter vetch, Genetic diversity, Molecular markers, SSR
  • Masoud Hamedi, Mahmood Maleki *, Mahdi Rahimi, Amin Baghizadeh, Najmeh Sadat Alavi Pages 27-35
    27 different populations of Triticum boeoticum were gathered from west and North West of Iran for their grouping using morphological traits. All populations were assessed in farm based on completely random design with three replications in 1393. The measured traits include stem length with spike, spike length with and without awn, awn length, flag leaf length, the woolly leaves, peduncle length, spikelet length, number of grains per spikelet and 100-grain weight. The result showed that the most diversity were observed in hairy leaf and flag leaf length traits according to the variation coefficient in studied traits. All populations are located in three groups based on cluster analysis. Obtained grouping was not agreed with geographical grouping and showed more diversity into populations gathered from the same province. Based on factor analysis, three factors were recognized that explain 76.65 percent of total variation. The first factor allocation of 30.09 percent of the total variation is mainly explained by the traits of hairy leaf, spike length with awn, awn length, grain number per spikelet and was named as a spike morphology factor. The second factor is explained 23.12 percent of the total variation and named length factor and third factor allocation 23.12 percent of the total variation and name were grain filling factor. Biplot figure based on two first factor, all populations were placed on three groups. The obtained results from factor analysis were conformed the result of cluster analysis and confirmed them. The result indicated that when two first factors legitimized high percent of variation, can be used for grouping.
    Keywords: Cluster analysis, Factor analysis, Wild wheat
  • Heydar Azizi *, Ali Aalami, Masoud Esfahani, Ali Akbar Ebadi Pages 36-43
    In order to assessment of relationships between effective traits on grain yield and also determination of cause and effect relationships between of them, 121 native and exotic cultivars available in the collection of Rice Research Institute of Iran were evaluated in a simple lattice design (11×11) with two replications for 12 important agronomic traits. The results of analysis of variance showed a significant difference between studied genotypes for all traits at the 0.01 probability level. Phenotypic and genotypic coefficients of variation for most traits were high, indicating high variability in studied genotypes for evaluated traits. Simple correlation coefficients between traits showed that 100-grain weight, number of filled and unfilled grain per panicle, number of tiller and also leaf length and width traits have a significant correlation with grain yield. In multiple regression analysis by stepwise method, 100-grain weight, number of tiller, leaf length, number of filled grain per panicle and leaf width traits were entered into model, respectively, that explained 81 percent of grain yield variations. Also based on path analysis results, 100-grain weight (1.411) and number of filled grain per panicle (1.254) traits have the most and positive direct effect with grain yield and thus, these traits could be considered as selection criteria for grain yield improvement in rice.
    Keywords: Correlation, Path analysis, Rice, Stepwise regression
  • Maryam Tahmasbe Ali, Ali Asghari *, Omid Sofalian, Hamidreza Mohammaddoust Chamanabad, Ali Rasoulzadeh Pages 44-55
    Basically, the most important limiting factor in plant growth is the lack of water. More lands in Iran are located in arid and semi-arid region and so identifying of ghenotype that can produce acceptable yield under drought conditions is essential. In order to identification of drought stress tolerant varieties, 20 wheat cultivars were evaluated at three stress levels (control, -0.6 and -1.2 MPa) and in aquaculture medium as a factorial experiment based on completely randomized block design with three replications in the green house of Mohaghegh Ardabili University based on root length, root and shoot fresh weight, root and shoot dry weight and root/shoot dry weight ratio. Stress levels were induced by using polyethylene glycol 6000. Results of ANOVA showed that the stress levels had significant effect on all traits. Also, Cultivars had significant differeces in all traits. The cultivars×stress interaction was significant in all studied traits. The drought tolerance indices of HARM, GMP, MP and STI were calculated based on yield in control (Yp) and stress levels (Ys). Results of ANOVA for indices showed significant difference between cultivars that showed different response of cultivars to drought stress. Comparisons of means were carried out by Duncan's method at one percent probability level. In all of traits the means of cultivars reduced by increasing of stress levels. According to cluster analysis results based on morphological traits in control level, the cultivars of Arta, BC Roshan, Tajan, Gascozen and shiroodi were beter than other cultivars. In -0.6 MPa stress level, the Arta, Shiriidi, Tajan, Kavir and Gascozen cultivars wre tolerant and Moghan2, Rasul and Mihan had partial tolerant to drought stress. In -1.2 MPa stress level, the Kavir, Rasul, Mihan were tolerant to stress. Totally, according to cluster analysis based on morphological traits and tolerance indices, the Rasul and Mihan cultivars were identified as tolerant cultivars.
    Keywords: Cluster analysis, Tolerance, Water deficit stress, Wheat
  • Mahnaz Ghaedrahmati *, Mohsen Mardi, Mohammad Reza Naghavi, Eslam Majidi Heravan, Babak Nakhoda, Amin Azadi, Ghasem Mohammadi-Nejad Pages 56-66
    Salinity is one of a major abiotic stress, specifically on arid and semi-arid areas that has influenced on crop growth and reduced grain yield. The purpose of present study was identification of agronomic traits related to wheat grain yield variation under control and salinity conditions. In order to produce a population of 272 recombinant inbred lines (RILs), a cross between two bread wheat cultivars, namely Roshan and Sabalan, was made and the resulted seeds were cultivated under control and saline conditions at a research field of Yazd during 2011-2012 cropping season. The trial was arranged in an alpha-lattice design with two replications. Grain yield, harvest index, biological yield, 1000-kernel weight, grain weight per spike, number of grain per spike, height plant was evaluated on harvest time. In order to study relationship between wheat grain yield and some agronomic traits in both control and stress conditions was used five statistical methods including simple correlation, multiple linear regression, stepwise regression, principle component analysis and factor analysis. The results were indicated that biological yield and harvest index were the most important variable explained grain yield under both sets of conditions. Therefore, grain yield can be increased with biological yield and harvest index enhancement under control and stress conditions.
    Keywords: Factor analysis, Salinity, Stepwise regression, Wheat
  • Fatemeh Vafadar Shamasbi, Ali Dehestani *, Saber Golkari, Mostafa Haghpanah Pages 67-75
    Wild melon (Cucumis melo var. agrestis) commonly known as African melon grows in tropical and semi tropical regions of the world. It also known as a valuable medicinal plant has numerous pharmaceutical properties and is considered as a valuable germplasm in cultivated melons breeding. In the present study, genetic variation of sixteen wild melons, collected from Mazandaran province, was examined by 10 AFLP markers. In total, 564 bands were generated and more than 68% were polymorphic. Mean Polymorphic Information Content (PIC) and Marker Index (MI) values were 0.22 and 15.51, respectively and primer (E-CCA/M-CAG) indicated the highest MI, accounting 24.19. In addition, primer (E-CCA/M-CAG) showed the highest diversity with a Shannon Index 0.33. Cluster analysis using Jaccard similarity method and UPGMA algorithm, and Bayesian method, grouped all genotypes in five main groups. Results of Principal Coordinate Analysis were similar with the results based on Bayesian model and the cluster analysis. Genetic diversity determined based on AFLP markers confirmed the efficiency of AFLP for classifying wild melon genotypes according to the geographical origins and such markers can be used to identify differences within species in the genealogy studies.
    Keywords: Amplified Fragment Length Polymorphism (AFLP) marker, Bayesian method, Genetic Diversity, Wild melon
  • Mahmood Valizadeh * Pages 76-81
    Anthemis hyalina DC. is one of the most important herbal medicine plants and is used for anti-allergy and curing skin rashes or acne. To date there is no report for in vitro culture of this species and the present study was performed for the first time with the aim of obtaining the optimized treatment for shoot regeneration. In this research the effect of different plant growth regulators NAA (0, 0.1, 0.5, 1.5 mg L-1) and BA (0, 1, 3 mg L-1) on callus induction and shoot regeneration in leaf and immature embryo explants was investigated. This experiment has been carried out as factorial in a completely randomized design with four replications. The results showed the significant effects of all main factors and interactions on measured traits in 0.01 probability level. The highest frequency of shoot regeneration for leaf explant was observed on the medium containing 1 mg L-1 BA. In embryo explant the best treatment for shoot regeneration was 3 mg L-1 BA.
    Keywords: Chamomile, Callus induction, Embryo explant, Shoot regeneration
  • Hossein Mohammadzadeh Jalaly, Mostafa Valizadeh, Vahid Nasrollahzade Asl, Javid Emaratpardaz, Mehri Yusefi, Sajjad Moharramnejad Pages 82-88
    Estimation of genetic variation is very important in breeding programs and existing of high genetic variation lead to increase the response to selection. The objective of this study was to investigate genetic variation for agronomic traits and yield components in 12 alfalfa half-sib families. Thirty five individuals of each half-sib family were grown and analyzed basis of completely randomized design in separate pots into Farm conditions. Based on univarite analysis of variance for all traits except shoot fresh weight, leaf dry weight and leaf/stem ratio significant difference were observed. The heredity was broad ranging from 4 % for plant fresh weight and shoot dry weight to 58 % for cotyledon leaf length. Cluster analysis based Ward method, divided half-sib families into four groups that only the Renger half-sib families, one of the two cultivars stand in one group.
    Keywords: Alfalfa half-sib families, Agronomic traits, Diversity, Heritability
  • Mohamadreza Shiri *, Rajab Choukan Pages 89-99
    Breeding for environmental stress is one of the most important goals in plant breeding. Among stresses, drought stress has high influencing on limitation of maize production. Therefore, in order to find the best drought tolerant hybrids, 38 maize hybrids were planted in two separate experiments: one with optimum irrigation (control) and another with water stress at grain-filling stage in Moghan at two years. RBCD experiment design with three replications was used. Stress Susceptibility Index (SSI), Mean Productivity (MP), Tolerance (TOL), Geometric Mean Productivity (GMP) and Stress Tolerance Index (STI) indices were used to evaluate susceptibility and tolerance of the genotypes. Results showed that, K74/2-2-1-3-1-1-11×K3653/2 and SC704 hybrids had higher grain yield than mean in all irrigation conditions. These hybrids had the highest STI and located at part of high yield potential and low sensitivity to drought in the biplot. On the other hand, paternal line of majority of drought stress tolerant hybrids was the line K3653/2. Therefore, it is recommended to use this line in breeding maize to get to the most tolerant hybrid. Also the results showed that despite ofthe MP,GMPandSTI indices were most successful in selecting high yield tolerant hybrids, however using biplot the most tolerant hybrids to drought can be chosen the best.
    Keywords: Biplot, Drought Stress Tolerance Indices, Maize
  • Zeinab Rostami, Arash Fazeli *, Mehrshad Barary Pages 100-107
    In order to identify the relationships between photoperiod effects on flowering time in barley and four specific genes (FT2, FT3, FT4 and Ppd-H1), 26 cultivated and wild genotypes were studied in both greenhouse and filed conditions. The Plants were grown at two conditions and phenological traits of days to 50% flowering were recorded in both situations. In addition, the morphology of the 11 traits were measured separately in greenhouse conditions. Marker-trait assosiation showed that Ppd-H1 gene had the most significant negative correlation with days to flowering in both conditions, indicating dominant allele Ppd-H1, reduced the number of days to flowering under long day conditions. Marker was significantly associated with the trait of day to flowering was used in regression analysis and represented the largest variation in Ppd-H1 in both conditions and explained the expression of this gene has a major role in the number of days to flowering. In conclusion, genotypes with dominant Ppd-H1 allele are introduced as the best for using in breeding programs and for growing in the areas with short growing seasons.
    Keywords: Barley, Correlation analysis, Flowering time, Regression analysis, Specific markers
  • Majid Zakeri *, Ghorban Ali Nematzadeh, Seyed Kamal Kazemitabar Pages 108-114
    In the present study, the effect of temperature pretreatment (T1=4 and T2= 8 C) for 10 days on anthers of six different genetic compositions of Ghaem with other high-yielding lines of rice have been studied. For callus induction, three modified culture media of N6 (N1, N2 and N3) and MS culture medium was used for regeneration. results of statistical analysis showed that there was significant difference (P
    Keywords: Anther culture, Breeding lines, Callus, Rice
  • Nasibeh Abdollahzadeh *, Reza Fotovat, Farid Shekari, Seyed Mohammad Alavi Siney Pages 115-121
    To evaluation of genetic parameters of rooting traits in 50 doubled haploid barley lines, a factorial experiment based on CRD was carried out at the agronomy lab of the Zanjan University. Analysis of variance showed significant differences for all rooting traits:material transfering speed, germination percent, angle, diameter, fresh and dry weight, surface area, cumulative length, the length of the longest root and the hairy root length. The calculated narrow sense heritability was medium for all studied rooting traits except dry root weight (15.11 and 23.40 in normal and stress conditions). Based on the genotypic correlations, it was found that there were positive and highly significant association normal and salt stress conditions, especialy between trait the length of the longest root and traits cumulative root length, root surface and fresh dry root weight. Since, the length of the longest root and cumulative root length and root surface offered as suitable traits for evaluating and selecting the genotypes in breeding programms.
    Keywords: Barley, Genotypic Correlation, Narrow Sense Heritability, Salinity
  • Sanaz Norouzdokht-Nokhandan *, Ali Izanloo, Mohammad Zabet, Mohammad Ghader Ghaderi Pages 122-129
    Grain hardness is the main factor for classification and end-use quality of wheat. Wheat with the hard grain texture has higher protein content and more intensive gluten that leads to production of higher bread quality. However, soft texture wheat has lower protein content and weaker gluten, which are suitable for cake and candy production. Grain hardness is determined by the Pina and Pinb genes that are located on the short arm of chromosome 5D. In this study, 83 bread wheat cultivars were characterized for the allelic distribution of Pina and Pinb genes using allele specific markers. At the Pina locus, Pina-D1a and Pina-D1b alleles were observed in 64% and 36% of varieties, respectively. However, at the Pinb locus, 90% of varieties showed Pinb-D1a and 10% had Pinb-D1b allele. Based on the grain hardness index which was measured with NIR, varieties whit the value less than 50 was considered as soft while above 50 was considered as hard grain texture. The results of marker-trait association showed that Pina had the significant effect (P= 0.019) on the grain hardness, as cultivars with the Pina-D1a allele were significantly softer (49.850.37) that those with the Pina-D1b allele (51.380.50). The results of regression analysis showed that for the traits including bread volume, grain hardness and water absorption as dependent variables, Pina was entered to the model. The results of this study can help wheat breeders for effectively selecting parents for the grain hardness in the MAS breeding programs.
    Keywords: Polymerase chain reaction, Puroindoline, Seed hardness
  • Leila Bagheri *, Rahim Amiri-Khah, Mansour Noori, Kameran Mozafari Pages 130-138
    Mutation breeding as an alternative to conventional breeding, is commonly used to improve current varieties and to generate new varieties. Genetic variation in rice is very low, because of its self-pollination. This study, carried out to determine the GR50 dosage for an irradiation mutagenesis study on the rice and to determine the effects of gamma irradiation on germination and growth rate of rice seedlings. The elite seeds of landrace rice CVs. Anbarbo and Gerdeh after moisture regulation (11-13%) were exposed to 100, 200, 250, 300, and 350 Gy doses of gamma irradiation from 60Co and then grown under greenhouse and laboratory conditions. In both conditions, the experiment was a factorial design laid out in a completely randomized design with four replications. The results showed that the lowest values of germination parameters were observed under 350 Gy gamma irradiation. Also, the results showed that with an increase in gamma irradiation dose, the growth rate of both cultivars of rice decreased. In this respect, the decrease of growth rate has a linear relationship with the gamma irradiation dose. Results demonstrated that with increasing of gamma irradiation dose the plantlet height, survival percentage, the number and length of root and leaf in the both conditions were decreased. Gerdeh variety showed a greater degree of sensitivity to gamma irradiation than the Anbarbo variety. Based on our results, 327 and 287 Gy doses of gamma irradiation were selected for the maximum mutation in Anbarbo and Gerdeh, respectively. Finally, in both cultivars, dosages ranging from 250 to 350 Gy are recommended as the appropriate dose of irradiation to create genetic variation for mutation breeding programs.
    Keywords: Gamma Irradiation, Genetic Variation, Mutation, Rice
  • Ali Reza Ganjali *, Majed Ajorlo, Abbas Khaksafidi Pages 139-146
    Due to the limited Alyssum habitats (Alyssum homalocarpum) in rangeland ecosystems, it is necessary to study various aspects of plant growth under different environmental conditions such as abiotic stresses. The aim of this study was to evaluate the effect of salinity and drought on Alyssum seed germination characteristics in laboratory conditions. The experiment was conducted based on completely randomized design with four replications in the fall of 2014 in the culturing and Proliferation laboratory of Zabol University. To create different levels of drought and salinity, polyethylene glycol 6000 and NaCl were used respectively .Drought treatments were included four levels (zero, -0/25, -0/41, -0/99 MPa) and five levels of salinity (zero, 50, 100, 150, 200 mM). Variance analysis results showed that drought and salinity stress significantly affected Alyssum seed germination characteristics (p
    Keywords: Alyssum, Drought stress, Germination, Medicinal plant, Salinity stress
  • Azam Rahimi Chegeni *, Mohammad Reza Bihamta, Manoocher Khodarahmi Pages 147-155
    In order to evaluate and grouping wheat genotypes based on grain yield and important agronomic traits under drought stress, a field experiment was conducted with 43 wheat genotypes using a Randomized Complete Block design in three replication at Azad University, khorramabad, Iran in 2012-2013 cropping season. Evaluated traits were: day to maturity, day to pollination, grain filling rate, grain filling period, plant height, second internode length, peduncle length, peduncle extrusion, spike length, flag leaf length, spike weight, grain per spike, harvest index, thousand weight kernel, grain weight per spike, spike per square meter, biological yield, grain yield. Analysis of variance showed that there were significant difference among genotypes for most traits under drought stress. Factor analysis based on principle components and varimax rotation showed that 5 factors, yield, growth characteristics, spike index and factor affecting of grain characteristics explained 75.02% of data total variance under drought stress. Lastly cluster analysis based on UPGMA method was used for grouping genotyprs and genotypes were divided into 3 groups. The first group was the third place for grain yield. The second group was consist of 8 genotype and the maximum grain yield was compared to the other groups. 35, 18,19,24 genotypes showed the highest yield. The third group was in all related traits height the maximum amount.
    Keywords: Cluster analysis, Drought Stress, Factors analysis, Wheat
  • Masoomeh Golshan, Fatemeh Rahmani, Hossein Abbasi Holasou* Pages 156-165
    Linum is the largest genus of the Linaceae family comprising nearly 2030 species. Flax (Linum usitassimum L.) is the third largest natural fiber crop in the world. In the present study, RAPD marker were employed to identify informative markers associated with traits such as plant high, weight of capsules per plant, weight branch, capsules number of branches, capsules of the main stem, stem length, branch length, number of branches, thousand seed weight, number of capsules per plant, seed yield, biological yield and harvest index in flax cultivars. Thirteen RAPD primers amplified 169 loci among 10 flax cultivars, with an average of 13 loci per primer. Polymorphic information content (PIC) ranged from 0.05 (OPA-03) to 0.29 (OPD03), with an average of 0.16. Cluster analysis based on molecular data assigned the genotypes into two groups, which coincided to geographic distribution. Cluster analysis result was confirmed by principal components analysis. Population structure analysis using model-based Bayesian confirmed the K=2, as the reliable value for the number of clusters. Stepwise regression analysis between molecular data as independent variables, and morphological data as dependent variables was performed to identify informative markers associated with the studied traits. Loci OPD-03 and OPD-05 were associated with both thousand seed weight and number of branches. Since all used RAPD loci except OPB-04 showed significant association with the studied traits, therefore, it is possible to use these primers along with morphological traits in flax breeding programs for identification of suitable parents to produce mapping populations and hybrid varieties.
    Keywords: Association analysis, Morphological traits, Principal component analysis, RAPD marker
  • Seyedeh Zahra Hosseini *, Nadali Babaeian Jelodar, Heshmatallah Rahimian, Gholamali Ranjbar Pages 166-174
    One of the main objectives of citrus rootstock breeding is plants free of disease. In order to evaluate the effect of growth regulators on callus induction and regeneration of citrus rootstock, five citrus rootstocks were selected. Seeds were germinated after one month. Culture were incubated at 25 ° C and exposed to 16 hours per day. Explants were cultured on EME medium. Callus induction under factorial experiment with five citrus rootstock (Sour orange , Citrange, Citromelo, Poncirus, Volkameriana), concentration of NAA in three levels (0.5, 1, 1.5 mg) and concentration of Kin in three levels (3, 4, 6 mg) in a completely randomized design with three replications. The callus regeneration, five citrus rootstock with five hormonal treatment of factorial experiment in a completely randomized design with three replications was used. The results showed that the highest percentage of callus induction Sour orange of 0.5 mg/l NAA three mg/l Kin (25 %), the highest percentage of callus induction poncirus of one mg/l NAA three mg/l Kin (100%) and 1.5 mg/l NAA three mg/l Kin (100 %). highest percentage of callus induction for Citrange on the 0.5 mg/l NAA six mg/l Kin (91%) and Citromelo of one mg/l NAA three mg/l Kin (92%) and the highest percentage Volkameriana callus induction to 1.5 mg/l NAA three mg/l Kin (100 %). Frequency of callus induction with NAA and Kin (growth regulators)at concentrations of 1.5 and three mg/l. BA and NAA are known to be effective in regeneration. three mg/l Kin and 0.2 mg/l BA one mg/l NAA increased callus induction and regeneration, respectively.
    Keywords: Benzylaminopurine, Citrus, Kinetin, Naphthaleneacetic acid, Rootstock, Tissue culture