فهرست مطالب

  • سال یکم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/25
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سید علی محمد چراغی، سید ابراهیم دهقانیان صفحه 1
    بدون شک هرگونه بهبود در کیفیت و افزایش تولید محصولات کشاورزی مستلزم وجود یافته های تحقیقاتی و انتقال آنها به سطح مزارع است. هدف از اجرای این تحقیق انتقال یافته های تحقیقاتی به مزرعه و تطبیق و واسنجی آنها با وضع موجود در اراضی تحت کشت گندم در شرایط شور بود. لذا در این تحقیق توصیه های فنی متعددی از جمله چگونگی آماده سازی زمین، روش آبیاری و رقم مناسب در اراضی کشاورز و در سطحی معادل 5 هکتار اجرا شد. با اجرای این توصیه ها در دو سال متوالی در مزارع گندم که با آب با شوری 13 دسی زیمنس بر متر آبیاری میشدند
    نتایج
    عبارتند از: نتایج سال اول اجرای این تحقیق نشان داد که میزان عملکرد دانه گندم در مزرعه آزمایشی 4890 کیلوگرم در هکتار و میزان افزایش عملکرد نسبت به شاهد 10 درصد بود. میزان آب مصرفی در مزرعه آزمایشی معادل 4400 متر مکعب در هکتار اندازه گیری شد که در مقایسه با 6130 متر مکعب در هکتار برای مزرعه شاهد کاهش قابل توجه 28 درصد را نشان می دهد. بر این اساس بهره وری آب از 73/0 کیلوگرم بر متر مکعب برای مزرعه شاهد به 1/1 کیلوگرم بر متر مکعب در مزرعه آزمایشی افزایش یافت. در سال دوم میزان عملکرد مزرعه آزمایشی 4870 کیلوگرم در هکتار و نسبت به مزرعه شاهد 27 درصد افزایش نشان داد. حجم آب مصرفی در مزرعه آزمایشی 5380 متر مکعب در هکتار و نسبت به میزان 5940 متر مکعب در هکتار برای مزرعه شاهد کاهش 10 درصد را نشان داد. بر این اساس بهره وری آب در سال دوم از 6/0 در مزرعه شاهد به 91/0 کیلوگرم بر متر مکعب در مزرعه آزمایشی افزایش یافت. با توجه به تاثیر قابل توجه توصیه های ارائه شده در این تحقیق بر افزایش بهره وری آب در شرایط مزرعه و با عنایت به اینکه مقرر شده است در طول برنامه پنجم توسعه کشور شاخص بهره وری مصرف آب در بخش کشاورزی ارتقاء یافته و راندمان آبیاری بخش کشاورزی به حداقل چهل (40 درصد) در سال آخر برنامه برسد، بکارگیری نتایج این تحقیق در سطح وسیع در اراضی فاریاب تحت کشت گندم توصیه می شود.
    کلیدواژگان: بهره وری آب، روش آبیاری، شوری، گندم، عملکرد دانه
  • جواد باغانی، مهدی عزیزی، محمد کریمی صفحه 11
    کاشت گیاهان زراعی مناسب و سازگار با آب های شور و لب شور می تواند نقش موثری در افزایش درآمد کشاورزان و صادرات میوه به خارج کشور داشته باشد. خربزهای غالب در الگوی کشت خراسان بزرگ، بیشتر مصرف تازه خوری داشته و در صادرات میوه به خارج کشور جایگاهی ندارند. برای بررسی امکان استفاده از خربزه دیررس سبزوار (مه ولاتی) با استفاده از آبهای شور و لب شور در کاهش تلفات آب و افزایش صادرات، آزمایشی با 7 تیمار و 3 تکرار در قالب بلوک های کامل تصادفی با استفاده از روش آبیاری قطره ای نواری، در مشهد انجام شد. تیمارهای آبیاری عبارت بودند از، آبیاری با آب شیرین (6/0 دسیزیمنس بر متر) از ابتدای کاشت تا پایان برداشت محصول (T1)، آبیاری با آب دارای شوری 3 دسیزیمنس بر متر (لب شور)، از ابتدای کاشت تا برداشت محصول (T2)، آبیاری با آب دارای شوری 6 دسی زیمنس بر متر (شور)، از ابتدای کاشت تا پایان برداشت محصول (T3)، آبیاری با آب دارای شوری 3 دسیزیمنس بر متر از 40 روز بعد از جوانه زنی تا برداشت محصول (T4)، آبیاری با آب دارای شوری 3 دسی زیمنس بر متر از 20 روز بعد از جوانه زنی تا برداشت محصول (T5)، آبیاری با آب دارای شوری 6 دسیزیمنس بر متر از 40 روز بعد از جوانه زنی تا برداشت محصول (T6)، آبیاری با آب دارای شوری 6 دسیزیمنس بر متر از 20 روز بعد از جوانه زنی تا برداشت محصول (T7). نتایج نشان داد که، شوری آب باعث کاهش عملکرد کل، عملکرد بازارپسند و کارآیی مصرف آب آبیاری شد اما تفاوت بین عملکردهای تیمارهای آب شور و لب شور معنی دار نبودند. آبیاری با آب شیرین در اوایل دوره رشد باعث افزایش محصول نشده بلکه، تنش بیشتری به گیاه وارد کرد. در این آزمایش، با وجود شور شدن آب و کاهش محصول، هنوز خربزه های تولیدی، برای صادرات مناسب بودند.
    کلیدواژگان: آبیاری قطره ای، خربزه، سبزوار، شوری
  • محمدعلی شاهرخ نیا صفحه 19
    بسیاری از شبکه های آبیاری وزهکشی کشور از جمله شبکه آبیاری درودزن فارس راندمان و عملکرد پایینی داشته که این امر بررسی همه جانبه را لازم می سازد.یکی از مسائل مهم در هر شبکه آبیاری مدرن توزیع دقیق آب و ارتباط آن با سازه های هیدرولیکی میباشد. در شبکه آبیاری درودزن سازه های تنظیم کننده آب در کانالهای اصلی بیشتر از نوع دریچه های قوسی و آبگیرهای آن عمدتا از نوع روزنه های دریچه دار مستطیلی با بار ثابت است. پیچیده بودن روابط حاکم بر دریچه های قوسی از یک طرف و دخالت بعضی از زارعین در تنظیم این دریچه ها، توزیع دقیق آب را با مشکلاتی روبروکرده است. در تحقیق حاضر اثر تغییر رقوم یکی از سرریزهای اضطراری شبکه بر نوسانات دبی آبگیر مجاور آن بررسی شده است. در این طرح تاثیر بسته شدن دریچه به اندازه 20، 50 و 80 درصد بازشدگی اولیه و مقادیر بالا آوردن سرریز اضطراری به اندازه 7،14و 20 سانتیمتر بررسی شد. نتایج نشان داد که بالا بردن رقوم سرریزهای برون ریز شبکه تا بالاتر از رقوم سرریزهای درون ریز، باعث کاهش اتلاف آب، کاهش نوسانات دبی در کانال های فرعی و سادگی مدیریت دریچه های قوسی میگردد.
    کلیدواژگان: سرریز، دریچه قوسی، مدیریت آبیاری
  • معصومه دلبری، رسول اسدی صفحه 29
    با توجه به لزوم استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه شده برای کشاورزی در مناطق خشک و همچنین اهمیت تحقیقات در زمینه سرنوشت مواد اضافه شده به خاک توسط فاضلاب از نظر انتقال به عمق خاک، آزمایشی در زمینی به مساحت 40 متر، در قالب طرح فاکتوریل در سه تکرار در شهر کرمان در سال 1392انجام شد. تیمارهای مورد مطالعه شامل آبیاری، 100 درصد با آب چاه=1I، 50 درصد با آب چاه و 50 درصد با پساب=2I و 100 درصد با پساب =3I بودند. در این پژوهش دور آبیاری 6 روز و آبیاری به مدت 120 روز انجام پذیرفت. همچنین نمونه برداری از قسمت میانی هر کرت و در دو عمق 30-0 60-30 سانتی متر صورت گرفت. نتایج نشان دهنده کاهش میزان اسیدیته، افزایش شوری، افزایش نسبت جذب سدیم، افزایش فسفر فسفاتی، افزایش نیتروژن نیتراتی و افزایش تجمع فلزات سنگین خاک آبیاری شده با پساب در مقایسه با خاک آبیاری شده با آب چاه بود. همچنین میزان عناصر شیمیایی اندازه گیری شده در دو عمق مورد بررسی نشان داد که با افزایش عمق میزان اسیدیته و فلزات سنگین افزایش ولی میزان شوری، نسبت جذب سدیم، نیتروژن نیتراتی، فسفرفسفاتی و کربن آلی کل با افزایش عمق کاهش می یابند.
    کلیدواژگان: آب چاه، فاضلاب تصفیه شده، اسیدیته، شوری، فسفر، فلزات سنگین، نیتروژن
  • نادر حیدری، شکرالله آبسالان صفحه 39
    دشت آزادگان در استان خوزستان و در انتهائی ترین نقطه حوضه آبریز کرخه قرار دارد. گندم آبی اصلیترین محصولی است که در این منطقه کشت شده و به دلیل محدودیتهای آب و خاک، از جمله شوری و ماندابی اراضی، متوسط عملکرد آن از 5/1 تن در هکتار تجاوز نمی کند. در این پژوهش ابتدا شناخت و آگاهی از خصوصیات عمومی مزارع و عوامل و منابع کاهنده کارائی مصرف آب گندم در اراضی دشت آزادگان در جنوب حوضه کرخه به عمل آمد و سپس براساس اطلاعاتی که به صورت کمی طی دو سال تحقیق برداشته شد، راهکارهای ترویجی کوتاه مدت و اقتصادی برای بهبود کارایی مصرف آب مزارع گندم این منطقه بررسی و راه حل هایی پیشنهاد گردید. نتایج نشان داد که کارایی مصرف آب گندم در این منطقه از 1/0 تا 2/1 کیلوگرم بر متر مکعب متغیر است. مجموعه ای از عوامل نظیر شوری خاک، عمق سطح ایستابی، شوری آب زیرزمینی، تعداد آبیاری، مدیریت توزیع آب در مزارع وسیع و سایر مدیریتهای زراعی در این امر دخالت دارند. برای دستیابی به کارایی مصرف آب بالاتر توصیه میشود تا اقدامات زیر در این مزارع به عمل آید: الف) روش آبیاری مرسوم به روش کرتی، به نحوی که کرتها به طور مجزا آبیاری شوند تغییر یابد، ب)کرت بندی ها متناسب با شیب مزرعه ایجاد گردد، ج) آب بندهای ثابت و کم هزینه برای کانال های آبگیر مزرعه ای احداث گردد و د) اقدامات لازم برای آموزش زارعین و نظارت بر مدیریت آنها به عمل آید و امکانات و تمهیدات لازم برای اجرا نمودن توصیه های به زراعی از پیش تدوین شده توسط مراکز تحقیقاتی منطقه فراهم گردد.
    کلیدواژگان: شوری خاک، عملکرد دانه، کارائی مصرف آب، کرخه، گندم نان
  • نادر پیرمرادیان، کریم حجازی جهرمی، سید امیر شمس نیا، نعیم شهیدی صفحه 63
    آب زیرزمینی به عنوان یکی از منابع اساسی تامین آب برای مصارف گوناگون از جمله کشاورزی، شرب و صنعت مطرح است. در پژوهش حاضر دشتهای جنوبی استان فارس جهت پایش زمانی و مکانی تغییرات کیفی آب زیرزمینی انتخاب گردید. تعداد 83 حلقه چاه مربوط به دشتهای فراشبند، قیروکارزین، لار، لامرد، مهر و خنج انتخاب و روند تغییرات کیفی آب زیرزمینی در دوره زمانی 85-84 تا 89-88 به کمک شاخصهای کیفی مانند EC،SAR ،pH ، Cl،Na و Mg بررسی شد. پایش زمانی شاخصهای EC و SAR به ترتیب حاکی از افزایش 50 تا 250 درصدی و 22 تا 7/66 درصدی این شاخصها بود که دلیل عمده آن کاهش بارش و وقوع خشکسالی و افزایش بهرهبرداری در دورههای اخیر بوده است. بر اساس نتایج حاصل از پهنهبندی، پراکنش مکانی پارامترهای مورد بررسی حاکی از بحرانی بودن وضعیت آب زیرزمینی جهت آبیاری در دشتهای لار، لامرد و بخش وسیعی از دشتهای خنج و مهر است و البته بخشهای باقیمانده دشتهای خنج و مهر و نیز دشت فراشبند در مرز بحران قرار دارند. بنابراین استفاده از سیستم های آبیاری تحت فشار در این مناطق نیاز به اعمال تدابیر مدیریتی دارد.
    کلیدواژگان: زمین آمار، سیستمهای آبیاری، کیفیت آب زیرزمینی
|
  • S. A. M. Cheraghi, S. E. Dehqanian Page 1
    Research findings and their application in the field is a prerequisite for any improvement in quality and quality of agricultural products. The main objective of this research was to extend and adapt the research findings on salinity in wheat cultivated fields. Based on this¡ recommendations were made on various management practices including land preparation¡ irrigation methods and crop variety selection. Execution of these recommendations on a five hectare field for two consecutive years and comparison of the results with that of farmer’s field adjacent to the experimental field showed the following
    Results
    In the first year wheat grain yield obtained from the experimental field was 4890 kg.ha-1. This was 9.6 percent higher than the yield obtained from the farmer’s field. Water productivity (WP) defined as the ratio of crop yield to applied water was 1.1 kg.m-3 in the experimental field showing an increase of 51.7 percents compared to WP calculated for the farmer’s field. In the second year¡ grain yield from the experimental field was 4870 kg.ha-1. This was 38 percent higher than the yield obtained from the farmer’s field. WP for the experimental field in this year was 0.91 kg.m-3. Considering the significant effect of the recommended practices on WP¡ it is proposed that the result of this project to be out scaled in fulfilling the objective of the 5th national development plant for increase in water productivity and irrigation efficiency.
    Keywords: Irrigation Method, Salinity, Seed Yield, Water Productivity, Wheat
  • J. Baghani, M. Azizi, M. Karimi Page 11
    Proper planting crops using saltwater and brackish water can effectively increase the income of farmers and exports out of the country. Most melons are now planted in Khorasan are not suitable for export to other countries. To investigate the possibility of using saltwater and brackishon on Sabzevar late melon (Mahvelati)¡ was experiment with 7 treatments and 3 replications in a randomized complete block design with drip irrigation¡ in Mashhad. Irrigation treatments were¡ fresh water from planting to harvest¡ water (3 dS/m) from planting to harvest¡ water (6 dS/m) from planting to harvest¡ water (6 dS/m) from 20 days after plantation to harvest¡ water (6 dS/m) from 40 days after plantation to harvesting¡ water (3 dS/m) from 20 days after plantation to harvest and water (6 dS/m) from 40 days after plantation to harvest. Result showed that¡ wwith increasing salinity¡ total yield¡ marketable yield and water use efficiency decreased. But the difference between saltwater and brackish water treatment practices was significant. Irrigation with fresh water at the beginning of the growing season¡ the product does not increase¡ but put more stress on the plant. With the increase in salinity and decrease product¡ still produced fruits are suitable for export.
    Keywords: Melon, Salinity, Drip Irrigation, Sabzevar
  • M. A. Shahrokhnia Page 19
    The low efficiency and weak performance of Doroodzan irrigation and drainage network¡ and other irrigation and drainage networks in Iran¡ make researchers to evaluate and solve the problems. Water distribution and management of related structures are important research subjects. In Doroodzan irrigation network¡ radial gates and constant head orifices¡ control and deliver water to farms. Complexity of the radial gates hydraulic algorithms¡ and farmers interference in gates regulating¡ cause problems for water distribution. In the present study¡ the influence of weir elevation setting on offtaking discharge change was evaluated. The selected radial gate was closed about 20¡ 50¡ and 80% of the initial gate opening¡ and elevation of the external wasteway was raised about 7¡ 14¡ and 20 centimeter. Results showed that raising elevation of external wasteways to an elevation higher than internal wasteways¡ decreases the wastewater and the discharge changes in offtakes¡ and leads to easier management of the system.
    Keywords: Irrigation Management, Radial Gate, Weir
  • M. Delbari, R. Asadi Page 29
    Due to the necessity of wastewater reuse in arid regions and the necessity of investigation on the fate of added materials into the soil¡ a field experiment was carried out in 2013 at experimental farm in Kerman city. The treatments were laid out in split plot a Randomized Complete Block Design (RCBD) design with three replications. The treatments were comprised of I1: 100 percent of groundwater¡ I2: 50 percent of groundwater and 50 percent of wastewater and I3: 100 percent of wastewater. Irrigation period was 6 days and lasted for 4 months. Samplings were done for the middle part of furrows in two depths of 0-30 cm and 30-60 cm in every treatment. Results showed the reduction of pH¡ and increment of salinity¡ phosphate phosphorus¡ nitrate nitrogen and heavy metals of using wastewater compare to groundwater. Moreover¡ the results indicate the increasing of accumulation of heavy metals in soil depth applying furrow irrigation in comparison to drip irrigation.
    Keywords: Groundwater, Wastewater, pH, Salinity, Heavy Metals
  • N. Heydari, Sh. Absalan Page 39
    Azadegan Plain (AP) in Khuzestan province is located in the downstream of Karkheh River Basin (KRB). Wheat is the main crop cultivated in this plain and beacause of soil and water limitations¡ mainly salinity and waterlogging¡ its average yield is not beyond 1.5 tons per hectare. The objective of this research is to find out the limitations and sources of inefficiencies in enhancing water use efficiency (WUE) of Wheat crop in the AP. Hence¡ based on information and data obtained from the the two years experiments¡ some extention approaches and measures were proposed for the improvement of Wheat’ WUE in the plain. Analysis of measured WUEs indicated that the range of variation in WUE values is relatively high and varies between 0.1-2.1 Kg.m-3. Evaluation of results indicated that sources of inefficiencies and the limiting factors affecting WUE in the AP are combined effects of soil salinity¡ waterlogging¡ poor irrigation management¡ and other crop and field management practices. For obtaining higher WUEs in the plain¡ the following actions should be practiced: 1) The common traditional irrigation method to be changed the basin irrigation method¡ 2) The proper plots to be conducted based on the field slope¡ 3) Construction of fixed and simple water barriers for water intake to the field channels¡ 4) Ttraining of the farmers and required technical support to them.
    Keywords: Grain Yield, Karkheh, Soil Salinity, Wheat, WUE
  • N. Pirmoradian, K. Hejazi Jahromi, S.Amir Shamsnia, N. Shahidi Page 63
    Groundwater is considered as one of the most important sources for supplying various usages of water¡ containing agriculture¡ drinking and industry. In this study¡ the southern plains of Fars province were selected to temporal and spatial monitoring of groundwater quality. For plains of Farashband¡ Ghirokarzin¡ Lar¡ Lamerd¡ Mohr and Khonj the 83 wells were selected and the variations of groundwater quality in period of 2006 to 2010 using qualitative indices such as EC¡ SAR¡ pH¡ Cl¡ Na and Mg was investigated. The temporal monitoring showed an increase in EC and SAR by 50 to 250% and 22 to 66.7%¡ respectively¡ due to the decrease of rainfall¡ drought accuracy and groundwater over-use. Due to the mapping results¡ the spatial variations of qualitative indices showed that the groundwater quality in Lar¡ Lamerd¡ Khonj and Mohr plains is at the critical conditions. Therefore¡ using of pressurized irrigation systems need to consider of managing plan.
    Keywords: Geostatistics, Groundwater Quality, Irrigation Systems