فهرست مطالب

  • سال دوم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/06/28
  • تعداد عناوین: 7
|
  • وحید رضا وردی نژاد، محمد رضایی صفحات 1-10
    به منظور بررسی تاثیر مقدار آب آبیاری بر عملکرد و بهره وری آب ارقام مختلف گندم نان، آزمایش مزرعه ای طی سال زراعی 87-1386 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی میاندوآب واقع در استان آذربایجان غربی انجام گردید. سطوح مختلف آبیاری شامل I1، I2، I3 و I4 به ترتیب 70، 100،130 و160 میلی متر تبخیر از تشتک کلاس A بر روی ده ژنوتیپ معمول گندم نان شامل؛ زرین، شهریار، الوند، سرداری، C-80-4،C-81-10 ،C-81-4 ،C-83-3 ،C-83-8 وC-84-9 اعمال شد. رقم بهینه عملکرد محصول، در سطح آبیاری I1، ژنوتیپ زرین با عملکرد 7/7159 کیلوگرم بر هکتار به دست آمد. متوسط بهره وری آب ده ژنوتیپ برای سطوح آبیاری I1، I2، I3 و I4 به ترتیب 98/0، 38/1، 36/1 و 29/1 کیلوگرم بر مترمکعب به دست آمد. بیشترین بهره وری آب مربوط به سطح I4 و ژنوتیپ C-84-9 با 79/1 کیلوگرم بر مترمکعب حاصل شد. بر اساس نتایج، تحت تابع هدف سود خالص، ژنوتیپ زرین در سطح آبیاری I1؛ اما باهدف حداکثر سازی بهره وری آب، ارقامC-83-8 وC-84-9 در سطح آبیاری I4 پیشنهاد می شود.
    کلیدواژگان: بهره وری آب، تابع تولید، آب، سود خالص، کم آبیاری
  • محسن قره شیخ بیات، محمدرضا خالدیان، محمدحسن بیگلویی، پریسا شاهین رخسار صفحات 11-22
    آبیاری قطره ای نواری زیرسطحی با بازدهی بیش از 90 درصد یکی از روش های آبیاری گیاهان ردیفی زراعی و باغی است. در همین راستا پژوهش حاضر به منظور بررسی نحوه توزیع رطوبت و صعود موئینگی آب در خاک رس سیلتی با آبیاری قطره ای نواری زیرسطحی در تابستان سال 1391 انجام شد. آبیاری در سه سطح آبیاری 10، 15 و 20 لیتر و عمق نصب نوار 10، 20 و 30 سانتی متر با سه تکرار در مزرعه پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان واقع در شهرستان رشت انجام شد. صعود موئینگی جبهه رطوبتی برای اعماق نصب نوار 10 و 20 سانتی متر برای تمامی احجام آبیاری، رطوبت لایه صفر تا 10 سانتی متری خاک را به حد رطوبت ظرفیت زراعی رساند و تمامی اعماق کشت بهینه بذور مختلف را پوشش داد. در عمق نصب نوار 30 سانتی متر و حجم آبیاری 10 لیتر، صعود موئینگی جبهه رطوبتی به لایه صفر تا 10 سانتی متر خاک نرسید و در احجام آبیاری 15 و 20 لیتر صعود موئینگی حاصل از جبهه رطوبتی به شش تا هفت سانتی متری سطح خاک رسید. بهترین عمق نصب نوار، اعماق 10 و 20 سانتی متر بود اما به علت مزاحمت برای عملیات خاک ورزی، عمق نصب نوار 30 سانتی متر با حجم مناسب آبیاری و یا اختصاص آبیاری سبک برای جوانه زنی بذر در سال های با بهار خشک توصیه می گردد.
    کلیدواژگان: آبیاری تحت فشار، توزیع رطوبت، جوانه زنی
  • ابوالفضل ناصری، زهرا متقی فرد، ابراهیم ولی زادگان، محمدباقر خورشیدی بنام صفحات 23-32
    به منظور مدل بندی تولید علوفه خشک ذرت در شرایط خشکی موضعی در ناحیه ریشه گیاه، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با تیمارهای آزمایشی: الف) آبیاری کامل (T1 )، ب) ایجاد خشکی موضعی در ناحیه ریشه گیاه با آبیاری کامل در دوره خمیری (T2)، ج) ایجاد خشکی موضعی در ناحیه ریشه گیاه با آبیاری کامل در دوره گلدهی (T3)، د) ایجاد خشکی موضعی در ناحیه ریشه گیاه با آبیاری کامل در دوره گلدهی و خمیری (T4) انجام گردید. ایجاد خشکی موضعی در ناحیه ریشه گیاه از زمان شروع رشد سریع ذرت تا پایان دوره رسیدگی صورت گرفت. طول کرت های آزمایشی ده متر، عرض کرت ها برابر 25/5 متر، فاصله پلات ها دو متر و فاصله جویچه ها 75 سانتی متر در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد اعمال شرایط مختلف آبیاری موجب تولید متفاوتی از علوفه خشک گردیده است. مقایسه میانگین ماده خشک حاصل از اعمال تیمارهای مختلف آبیاری نشان داد وزن علوفه خشک در تیمارهای اول تا چهارم به ترتیب برابر 57±5/273، 66±7/259، 59±1/194 و 75±4/173 گرم در هر بوته بود؛ بنابراین می توان گفت آبیاری کامل از مرحله شش برگی تا پایان دوره رسیدگی ضرورتی نداشته و پیشنهاد می شود برای افزایش بهره وری آب، در محدوده یادشده آبیاری قطع گردد. در این پژوهش تابع تولید علوفه خشک به ازای آب مصرفی به دست آمد. بر اساس وزن علوفه خشک در طول زمان های مختلف پس از کاشت رابطه وزن ماده خشک و تعداد روزهای پس از کاشت برای هر چهار تیمار آزمایشی به دست آمد. با استفاده از این روابط و بر مبنای تولیدات ماده خشک در اوایل یا اواسط دوره، می توان مقدار تولید در زمان های بعدی یا نهایی را برآورد نمود.
    کلیدواژگان: خشکی موضعی در ناحیه ریشه گیاه، عملکرد ذرت علوفه ای، کم آبیاری، مدیریت آبیاری
  • نادر حیدری صفحات 33-48
    توسعه کشاورزی و تولید پایدار در مناطق خشک و نیمه خشک به افزایش کارایی مصرف و بهبود بهره وری آب بستگی دارد. کارایی مصرف آب مزرعه شاخصی برای بیان کمی میزان تولید محصول به ازای واحد آب مصرفی در مزرعه می باشد. این شاخص با افزایش عملکرد، کاهش آب مصرفی و یا تاثیر هر دو عامل به صورت توامان، افزایش می یابد. مسائل و محدودیت های کارایی مصرف آب در مقیاس مزرعه از اهمیت خاصی برخوردار هستند. مزرعه محیط و شرایطی است که تمامی فعالیت های کشاورزی شامل تهیه زمین، کاشت، داشت و برداشت در این مقیاس اتفاق افتاده و همچنین تمامی فعالیت های تامین و توزیع آب تا محل مصرف و آبیاری برای این محیط انجام می شود؛ بنابراین مسائل این مقیاس به طور مستقیم و قابل ملاحظه ای بر روی میزان مصرف آب و عملکرد محصول که هدف نهایی بهره بردار است، تاثیرگذار است. همچنین این مسائل و مشکلات با توجه به ارتباط مقیاس ها با یکدیگر سبب بروز مشکلات بزرگ مقیاس دیگری نظیر فشار بیش ازحد بر منابع آب (به خصوص منابع آب های زیرزمینی) و کمبود منابع آب حوضه آبریز و آلودگی های زیست محیطی و مسائل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی مختلفی نیز، می گردند. ازآنجایی که شناسایی و تحلیل شاخص کارایی مصرف آب مزرعه از ضروریات استفاده بهینه از منابع محدود آب کشور می باشد. در این تحقیق از طریق بررسی و ارزیابی نظرات کارشناسان، صاحب نظران، بهره برداران و درمجموع کلیه گرو داران مدیریت آب به طور عام و آب کشاورزی به طور خاص، مسائل و چالش های پایین بودن مقدار شاخص کارایی مصرف آب در مزارع کشور به صورت مشارکتی تبیین و در قالب سلسله مراتب پیوسته موضوع بسط داده شده و ضمن ارائه اهداف، راهکارها و راهبردهای اجرایی و تحقیقاتی لازم نیز ارائه گردیدند. بر اساس نتایج، ریشه اصلی مسائل و مشکلات پائین بودن کارایی مصرف آب مزرعه در ایران را می توان در شش گروه اصلی مسائل شامل: 1) پایین بودن بازده (راندمان) آبیاری، 2) ناکافی بودن منابع مطمئن آبیاری، 3) پایین بودن کیفیت منابع آب وخاک، 4) پایین بودن شاخص های مکانیزاسیون کشاورزی، 5) مسائل مهندسی سامانه های آبیاری و6) دانش کم و آموزش ناکافی بهره برداران، رده بندی نمود. از جنبه کمی، جمعا 129 مورد مسئله و مشکل فراروی افزایش کارایی مصرف آب در مزرعه شناسایی گردید که مسائل تحت گروه های شش گانه اصلی اشاره شده در بالا، به ترتیب 9/10، 3/9، 9/13، 5/39، 1/17 و3/9 درصد از کل مسائل را شامل می شوند. از جنبه های راهبردی، نتایج این تحقیق بیانگر آن است که مسائل و راهکارهای افزایش کارایی مصرف آب مزرعه را نباید فقط در مسائل مدیریت آب جستجو و چاره جویی نمود، بلکه مسائل زراعی و به خصوص مسائل مکانیزاسیون مزرعه و سایر مسائل وابسته نیز نقش مهمی در این زمینه ایفاء می نمایند.
    کلیدواژگان: راهکار، کارایی مصرف آب، مزرعه، مسائل
  • نرجس زارع، محمدرضا خالدیان، نادر پیرمرادیان، مجتبی رضایی صفحات 49-56
    مدل CropSyst ازجمله مدل های گیاهی است که در سال های اخیر موردتوجه محققین قرارگرفته است. از ویژگی های منحصربه فرد مدل CropSyst امکان شبیه سازی عملکرد چند گیاه طی چند سال آماری است که امکان ارزیابی عملکرد گیاه در طولانی مدت را فراهم کرده است. این مدل پس ازآنکه برای سال های 1384 تا 1386 در منطقه رشت، برای برنج مورد واسنجی و اعتبارسنجی قرار گرفت و دقت آن در رده عالی قرار گرفت (مقادیر به دست آمده Crm و nRMSE در سال اعتبارسنجی مربوط به عملکرد دانه گیاه برنج، به ترتیب 11/0 و 7/9 درصد بودند) به عنوان ابزاری برای یک ارزیابی بلندمدت آمار هواشناسی در مکان موردمطالعه مناسب دیده شد. پس از جمع آوری داده های طولانی مدت و معرفی آن ها به مدل، نتایج اجرای مدل ارائه شد. در این مطالعه، آبیاری های مختلفی توسط مدل شبیه سازی شد و مقدار محصول به دست آمده در طی سال های موردمطالعه تعیین شد. ازجمله عوامل مورد ارزیابی مقادیر بهره وری مصرف آب بر اساس تبخیر-تعرق به دست آمده است. بر اساس نتایج به دست آمده، مشخص شد که بهره وری مصرف آب برای تمامی تیمارهای آبیاری، از 42/0 تا 01/1 کیلوگرم در مترمکعب متغیر بوده است. پس از بررسی خروجی های به دست آمده از مدل، تیمار آبیاری سه روزه به عنوان تیمار بهینه معرفی شد.
    کلیدواژگان: آنالیز طولانی مدت، برنج، شبیه سازی، تیمارهای آبیاری
  • حسین باقر پور، حسنا محمدی منور، سعید مینایی صفحات 57-70
    حسگرها و فناوری های نوین در بخش صنعت رشد قابل توجهی داشته اند و در سال های اخیر نیز با ورود به بخش کشاورزی دقیق، تغییرات شگرفی را در این حوزه ایجاد کرده اند. این ابزارها و سامانه ها توانسته اند با جمع آوری اطلاعات بیشتر از مزارع و شرایط محیطی اطلاعات بیشتری را در اختیار کشاورزان قرار داده و امکان کنترل بهینه مصرف آب و نهاده ها را فراهم کنند. با توجه به قابلیت خوب فناوری شبکه حسگرهای بی سیم در جمع آوری اطلاعات و کنترل عملگرها، این فناوری توانسته جایگاه خوبی در بخش های نظامی، صنعتی و خانگی پیدا کند. اما به دلیل نبود اطلاعات کافی در مورد حسگرها و فناوری های نوین در حوزه کشاورزی، ممکن است کاربرد آن ها در بخش کشاورزی ایران موردتوجه واقع نشده و دیرتر بکار گرفته شوند. بنابراین این مقاله سعی دارد حسگرها و سامانه های نوین موجود در بخش کشاورزی را معرفی کرده و فناوری مهم حسگر بی سیم، مزایا، محدودیت ها و کاربرد آن در حوزه کشاورزی را به طور مفصل موردبررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: حسگرهای بی سیم، سامانه موقعیت یاب جهانی فناوری نوین، کشاورزی دقیق
  • مجید شریفی پور، حمزه علی علیزاده، عبد علی ناصری، عبدالمجید لیاقت، علیرضا حسن اقلی صفحات 71-80
    دیدگاه های گوناگونی در برآورد پارامترهای اساسی زهکشی به ویژه عمق نصب زهکش ها وجود دارد. هرکدام از این دیدگاه ها ملاحظات متفاوت کشاورزی (تهویه و کنترل شوری خاک)، زیست محیطی (حجم و کیفیت زهاب) و اقتصادی (تراکم زهکش ها در واحد سطح، راندمان ترنچر نسبت به عمق و هزینه های پمپاژ زهکشی) را مدنظر قرار می دهند و در نظر گرفتن هر یک از این ملاحظات ممکن است زهکش ها را به سمت عمیق یا کم عمق شدن سوق دهد. این مقاله به معرفی دیدگاه های مختلف تعیین عمق نصب زهکش ها و بررسی نتایج هر یک پرداخته است. سپس عمق نصب زهکش های طرح زهکشی زیرزمینی اراضی دشت آزادگان که هم اکنون در دست مطالعه و اجرا می باشد، با توجه به شرایط منطقه ای برای هر یک از دیدگاه ها تعیین می گردد. نتایج تحقیق نشان می دهد عمق نصب زهکش ها در جهت رعایت مسائل زیست محیطی کمترین و برای کنترل شوری بیشترین خواهد بود. همچنین نتایج نشان می دهد که در منطقه موردمطالعه استفاده از زهکشی کنترل شده برای بالا نگه داشتن تراز آب زیرزمینی در فصل آبیاری باهدف جلوگیری از زهکشی بیش ازاندازه و پایین آوردن آن در فصل غیر آبیاری برای پیشگیری از صعود نمک در اثر تبخیر از آب زیرزمینی شور بهترین راه حل می باشد.
    کلیدواژگان: آب زیرزمینی، زهکشی کنترل شده، زهاب، شوری، موئینگی
|
  • V. Rezaverdinejad, M. Rezaei Pages 1-10
    In order to investigate the effects of water quantity on grain yield and water productivity of bread wheat genotypes¡ a field experiment was conducted in agricultural research center in Miandoab¡ located in West Azerbayjan during 1386-87. Different water level includes I1¡ I2¡ I3 and I4 corresponding with 70¡ 100¡ 130 and 160 mm evaporation from class A pan¡ was applied on ten genotypes of bread wheat includes: Zarrin¡ Shahriyar¡ Alvand¡ Sardari¡ C-80-4¡ C-81-10¡ C-81-4¡ C-83-3¡ C-83-8 and C-84-9. Optimal yield genotype was Zarrin and gained in I1 irrigation level with 7159.7 Kgha-1. The average water productivity of ten genotypes calculated for I1¡ I2¡ I3 and I4 about 0.98¡ 1.38¡ 1.36 and 1.29 Kgm-3. The maximum water productivity gained 1.79 Kgm-3 for C-84-9 genotype in I4 irrigation level. Based on results¡ under net benefit objective function the Zarrin genotype in I1 level and under net water productivity objective function the C-83-8 and C-84-9 genotypes in I4 level were purposed.
    Keywords: Crop Water Production Function, Deficit irrigation, Net Benefit, Water Productivity
  • M. Gharah Sheikh Bayatm., Khaledianm., Bigloueip., Shahinrokhsar Pages 11-22
    Subsurface drip irrigation with an efficiency of over than 90 percent is one of the method for row crops that can be used for cereals and trees. In this regard¡ the present study was done to investigate the distribution of moisture and capillary rise of water in a silty clay soil with subsurface tape drip irrigation in the city of Rasht in the summer of 2012. The experiment was carried out with three irrigation volumes of 10¡ 15 and 20 liters and three tape installing depths of 10¡ 20 and 30 cm with three replications¡ in the Agricultural and Natural Resources Research Center. Capillary rise of wetting front in tape installing depths of 10 and 20 cm for all volumes of irrigation water from zero to 10 cm layer of soil moisture reached to field capacity moisture level and covered the all optimal planting depth of seed. With 30 cm depth installation and 10 liters of irrigation volume¡ wetting front capillary rise was not reached to zero to 10 cm soil layer and in volumes of 15 and 20 liters of irrigation volume¡ capillary rise of wetting front reached to 6 to 7 cm beneath the soil surface. Best tape installing depths was 10 and 20 cm¡ but because of interruptions to tillage¡ tape installation depth of 30 cm with an appropriate irrigation volume or with light irrigation for germination in the case of dry springs¡ is recommended.
    Keywords: Pressurized irrigation, Distribution of moisture, Germination
  • A. Nasseri, Z. Mottagi Fard, E. Valizadeghan, Mb. Khorshidi Pages 23-32
    An experiment was conducted at the Agriculture and Natural Resources Research Center of East Azarbaijan (Khosroshahr) to model dry forage production under corn root zone drying conditions. The experiments were as Randomly Complete Blocks with three replications and with treatments of the full irrigation during corn growth period (T1)¡ root zone drying conditions with full irrigation at dough stage (T2)¡ root zone drying conditions with full irrigation at flowering stage (T3) and root zone drying conditions with full irrigation at flowering and dough stages (T4). The root zone during was considered for initiation of rapid growth of corn till the end of the maturity period. There is length and width of experimental plots was 10 and 5.2 m with the plot and furrow spacing as 2 m and 75 cm¡ respectively. Results showed that irrigation treatments produced significant and different forage. The produced forage weights compared and achieved mean weights at 273.5±5.70¡ 259.7±66¡ 194.1±59 and 173.4±75 gr per plant from T1 to T4¡ respectively. Therefore¡ full irrigation from 6-7 leaves stage till the end of maturity can de deleted to increase water productivity. The forage productions were modeled as a function of applied water. For irrigation treatment plots¡ dry forage weight models as a function of days after planting were acquired which these models can be applied to predict or forecast forage production at the subsequent time based on before times of growth.
    Keywords: deficit irrigation, irrigation management, roots zone drying, forage corn production
  • N. Heydari* Pages 33-48
    Development of agriculture and sustainable crop production in the arid and semi-arid regions depends mainly on improving water productivity (WP) at the field scale¡ which is referred to as water use efficiency (WUE). The WUE index is indicative of the amount of crop produced per unit amount of water consumed at the field level. This index increases with the increase in crop yield¡ reduction in water used¡ and both of the effects of these two factors together. The issues and sources of inefficiencies leading to the low values of WUE at the field scale could be various. The field scale is the domain which all of the agronomic practices¡ including land preparation¡ cultivation¡ crop treatments¡ and crop harvest occur in this environment. Moreover¡ the field is the place which all of the water management activities¡ from the source of water to the location of consumption¡ are all for this place. Therefore¡ the problems and issues of this water management scale directly and significantly affect on the extents of water use and the yield¡ which is the final goal of the producers. Considering interrelation and linkage of different scales¡ the issues of the field scale¡ causes higher scale problems¡ e.g.¡ environmental pollution¡ over exploitation of water resources¡ and socio-economic problems.Through facilitated brain storming meetings and harvest of the ideas of experts¡ resource persons¡ and the stakeholders from water management sector in general and the agricultural water in specific¡ the issues¡ problems¡ and challenges regarding improvement of WUE in the field scale in Iran were systematically and in a participatory way was identified. The experts were gathered and participated in the different brain storming meetings to identify the relevant problems¡ issues¡ and the challenges. The research outputs were mainly in the form of problem-tree. However some related measures and strategic executive and research pivots and objectives were also developed.Based on the results¡ the main sources of inefficiencies in field-scale WP (WUE) could be summarized in six main category as: 1) Low irrigation efficiencies¡ 2) Inadequate sources of reliable irrigation water resources¡ 3) Low quality of soil and water resources¡ 4) Low values of mechanization indices¡ 5) Problems associated with the irrigation systems¡ 6) Low levels of farmer’s knowledge and skills. From quantitative aspects¡ the number of problems in each of the six categories included 10.9¡ 9.3¡ 13.9¡ 39.5¡ 17.1¡ and 9.3 percent of the total problems respectively. From the strategic view points¡ the results of this research indicated that the issues and measures of improving WUE should not only followed in the water management sector but the agronomic issues and measures¡ especially agricultural mechanization¡ also play and important role in this aspect.
    Keywords: Field, Measure, Problem, Water use efficiency
  • N. Zare, M. Khaledian, N. Pirmoradian, M. Rezaei Pages 49-56
    CropSyst model is one of crop models that is being used by researcher in recent years. One of the unique characteristics of CropSyst model is a multi-crop and multi-year that provides long time analysis. This model is used for long time assessment after excellent calibration and validation in Rasht in 2005-2007 (measurement of CRM and NRMSE on validation year for rice were 0.11 and 9.7%¡ respectively). Results of running model were presented after collection data of determined years. In this study¡ different irrigation treatments were simulated and yield of each treatment was determined. Water productivity based on evapotranspiration was used in assessment. Because of results water productivity were variable in 0.42 to 1.01 kg m-3. Three day irrigation treatment was selected as optimum treatment after analyzing of model outputs.
    Keywords: Irrigation treatments, Long time analysis, Rice, Simulation
  • H. Bagherpour, H. Mohamadi Monavar, S. Minaei Pages 57-70
    Sensors and new technologies such as wireless sensor networks have developed significantly in the industrial sector and recently have been caused dramatic changes in the precision farming area. Using these technologies and instruments¡ more information will be gathered from field condition and it is possible to control inputs¡ efficiently. Considering wireless sensor network capability in data collection and controlling of the actuators¡ this technology has attracted many customers in the domestic¡ industrial and military sectors. But due to lack of sufficient information on sensors and new technologies¡ they have not been used in Iran’s agriculture. So this paper tries to introduce sensors and modern technologies that have been used in agriculture and also to investigate advantages and limitations of the WSN in agriculture.
    Keywords: GPS, Irrigation, Precision Farming, Wireless Sensor Network
  • M. Sharifipour H.A. Alizadeh, A.A. Naseri, A.M. Liaghat, A. Hasanoghli Pages 71-80
    There are different viewpoints in estimating basic drainage parameters¡ especially pipe drain depth. Each of these viewpoints considers different agricultural needs (aeration and salinity control)¡ environmental consideration (quality and quantity of drain water) and economic matters (drains density¡ trencher efficiency relative to the depth). Consider each one of these matters could lead drains to be shallow or deep. This paper introduces different viewpoints in determining pipe drain depth and scrutiny their results. Then¡ due to local circumstances of Azadegan plain drainage project how is under construction¡ drain depth determined by each of these viewpoints. Results shown that considering environmental matters and drain depth will be the minimum and considering salinity control will be the maximum. Results also shown that using controlled drainage in the study area for keeping groundwater table up in the irrigation season¡ avoiding over drainage¡ and keep it down in no irrigation season to avoid salt uprising could be the best solution.
    Keywords: groundwater, controlled drainage, drain water, salinity, capillary