فهرست مطالب

پژوهشنامه تربیت دینی - پیاپی 2 (بهار و تابستان 1395)
  • پیاپی 2 (بهار و تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1396/06/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمود نوذری صفحه 7
    پژوهش با هدف بررسی مدلهای روانشناختی ارتباط بین باورهای دینی کودک-والدین انجام شده است. پرسش اساسی در این پژوهش این است که چه مدلهایی در تبیین و توصیف رابطه بین باورهای دینی کودک - والدین در مطالعات روانشناختی دینی تولید شده و نقاط قوت و ضعف این مدلها چیست؟ روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است. یافته ها پژوهش حاکی از چهار مدل تناظری، استقلالی، تبادلی و قراردادی فولر است. مدل تناظری بیان کننده مشابهت باور کودک و بافت اجتماعی است. مدل استقلالی بر نقش کودک در ساختن باورهای دینیاش تاکید دارد، مدل تبادلی علیت را نه در خود کودک یا بافت اجتماعی بلکه در کیفیت تبادل کلامی بین کودک- بافت اجتماعی جستجو میکند. مدل قراردادی رابطه مثلثی را برای بیان چگونگی شکلگیری باورهای کودک پیشنهاد میکند. در ارزیابی مدلها به نظر میرسد مدل قراردادی فولر قدرت تبیین کنندگی بیشتری نسبت به سایر مدلها داشته باشد.
    کلیدواژگان: مدل، باور دینی کودک - والدین، مدل تناظری، مدل استقلالی، مدل تبادلی، مدل قراردادی
  • سارا حنیفه زاده، سیدمهدی سجادی، محسن ایمانی صفحه 25
    هدف از این تحقیق، بررسی نقش رویکرد زیبایی شناختی که خاستگاه آن ایجاد الزامات درونی در پایبندی به ارزش ها است، در تربیت دینی است. این تحقیق که با روش توصیفی – تحلیلی انجام شده، در پی آن است که بداند چرا باید رویکرد زیبایی شناختی را در تربیت دینی به کار بگیریم و این رویکرد تحقق بخش کدام بخش از دینداری است. در ادامه، این تحقیق بر آن است که بداند رویکرد زیبایی شناختی در تربیت دینی چگونه محقق می شود. لذا برای پاسخگویی به سوال اول اهداف زیبایی شناختی تربیتی دینی تبیین می شوند. این اهداف عبارتند از: فطرت گرایی، تکیه بر اخلاص، تاکید بر گرایش درونی، ایجاد حس حضور و ناظر بودن خدا و تکیه بر ابعاد زیبایی شناختی حسی (طبیعی) و خیالی (هنری). برای پاسخگویی به چگونگی رویکرد زیبایی شناختی در تربیت دینی نیز ضمن بررسی رویکردهای مختلف تربیت زیبایی شناختی، به بررسی متناسب ترین آن ها با تربیت دینی که همان رویکرد ادراکی است، پرداخته شده و به منظور تشریح چگونگی کاربست این رویکرد در تربیت دینی، مراحل این رویکرد واکاوی شده که عبارتند از: رمزگشایی (تذکر زیبایی های باطنی پدیده های دینی) توسط مربی، دریافت زیبایی توسط فطرت، کشف زیبایی باطنی سایر پدیده های دینی توسط متربی، رمزگذاری (مذکر شدن) توسط متربی.
    کلیدواژگان: تربیت دینی، رویکرد زیبایی شناختی
  • دکتر زهرا شعبانی صفحه 47
    هدف از این مقاله، فراتحلیل تحقیقات انجام شده طی سال های 1377-1393 در باره برنامه های قرآن دوره ابتدایی است. از میان چهل تحقیق انجام شده با روش نمونه گیری هدفمند سی تحقیق قرآن انتخاب شدند و یافته های تحقیقات با روش تفسیری تجزیه و تحلیل و طبقه بندی شدند. یافته های تحقیق نشان دهنده نقاط ضعف و قوت عناصر برنامه های درسی قرآن اعم از اهداف، محتوا، روش های آموزش وارزشیابی و پس از آن اشتباهات متداول در اجرای برنامه قرآن است که برخی از مهمترین آنها عبارتند از: فقدان مربی مجرب قرآنی برای پشتیبانی از آموزش های قرآنی در دوره ابتدایی، فقدان توازن مهارتهای قرآنی در آموزش، افراط در تولید محتوای قرآنی، فقدان انتقال یادگیری قرآن به موقعیت های عملی زندگی.
    کلیدواژگان: اهداف، محتوا، آموزش، ارزشیابی، برنامه های قرآن، دوره ابتدایی
  • علی احمدپناهی صفحه 67
    این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با هدف بیان آثار تربیتی باور به معاد و تبیین راهبردهای اساسی در ایجاد باور به روز رستاخیز،انجام شده است. نتایج حاصل نشان داد که اولا باور به معاد و روز رستاخیز آثار تربیتی، اخلاقی، اجتماعی و خانوادگی فراوانی دارد و همچنین انسان را از غفلت بیدار کرده و نسبت به وظایف اخلاقی و اجتماعی و خانوادگی، هوشیار و بصیر می سازد. ثانیا مهمترین راهبردها در راستای ایجاد باور به معاد، ایجاد بصیرت، بهره گیری از تمثیل و شبیه سازی و استفاده از داستان است. خداوند متعال در قرآن کریم از این سه راهبرد به طور گسترده بهره گرفته است.همچنین از آموزه های اسلامی می توان این بهره را برد که مهمترین عوامل در رستای ایجاد بصیرت و شناخت در مخاطب، ایجاد رابطه کلامی و غیر کلامی صحیح با مخاطب و متربی، ملاحظه تفاوت های فردی، توجه به ظرفیت های روان شناختی، توجه به تفاوت های جنسیتی، بهره گیری از اصل آموزش الگویی و مشاهده ای وبهره گیری از موعظه، است.تبیین قصه های قرآنی در رابطه با معاد و تبیین نمونه هایی از داستانهای قرآنی نظیر دادستان اصحاب کهف و غیره، می تواند باور به معاد را در ذهن و اندیشه مخاطب تقویت نماید.
    کلیدواژگان: معاد باوری، بصیرت، موعظه، یادگیری الگویی، داستان، تفاوت های فردی و آثار تربیتی
  • اکبر صالحی، فرشته معظمی گودرزی صفحه 85
    انسان ها تحت تاثیر فلسفه و معنایی هستند که به زندگی خود می دهند. چنین معنایی نشات گرفته از نوع نگاه آن ها به زندگی و طرز تلقی آن ها از هدف و مقصد زندگی است. لذا ارتباطی دوسویه و تنگاتنگ میان معنای زندگی از یکسو و اصول تعلیم و تربیت از سوی دیگر وجود دارد. ازاین رو سعی محقق در این پژوهش بر آن است که ضمن تبیین معنای زندگی، با وفاداری به اصل معناداری زندگی و در پرتو خداباوری و مرگ آگاهی، مراد امیرمومنان (ع) را در نگاه به سطح والای حیات نشان داده و اصول تربیتی از آن استنباط نماید. روش این پژوهش برای پاسخگویی به سوالات شامل تحلیل استنتاجی و روش قیاس عملی و الگوی بازسازی شده فرانکنا است. یافته ها نشان می دهد معناداری زندگی با نگاه به دنیاگرایی، آخرت گرایی و مرگ آگاهی از منظر امام علی (ع) تکمیل می گردد و بر همان مبنا اصول تربیتی همچون اصل شکوفایی فطرت خداجویی، اصل مسئولیت پذیری، اصل اصلاح بینش و نگرش آیه ای و... از تحلیل معنای زندگی در نهج البلاغه استخراج می شود.
    کلیدواژگان: معنای زندگی، نهج البلاغه، دلالت های تربیتی، اصول تربیتی
  • محمدرضا سالاری فر، سیدابوالفضل رضوی صفحه 107
    هدف پژوهش حاضر بررسی متون اسلامی جهت دستیابی به روش های زمینه ساز در تربیت عفاف است. روش تحقیق تحلیل اسنادی است که موارد مرتبط با تربیت عفاف در متون دینی را شناسایی، ارتباط آن ها را با هم بررسی و روش های زمینه ساز را در یک چارچوب منطقی ارائه می کند. یافته های پژوهش عبارتند از:1- توجه به آداب فرزندآوری که شامل انتخاب همسر، آداب آمیزش، انتخاب نام نیک، آداب تولد فرزند و توجه به تغذیه او است. 2- آموزش تعالیم دینی مرتبط با عفاف که شامل اعتقادات(خداباوری، معادباوری، محبت خدا و اولیای الهی)، عبادات (نماز، روزه، دعا، زیارت) و اخلاقیات (حیا، غیرت و ابراز رفتار متکبرانه) است. 3- تربیت جنسی. 4- آموزش شیوه های خویشتنداری شامل کنترل نگاه، رعایت حریم ها در روابط غیرکلامی، پرهیز از خلوت با نامحرم و روابط کلامی غیرضروری 5- تقویت شیوه تربیتی مقتدرانه در خانواده 6-نظارت اجتماعی در موارد انتخاب دوست، رفت و آمدها، نحوه پوشش و آرایش و استفاده از ابزار ارتباطی جدید.
    کلیدواژگان: تربیت، روش زمینه ساز، عفاف، حجاب، متون اسلامی
  • صفحه 130
|
  • Mahmood Nowzari Page 7
    This study examines the psychological models of communication in the parent-child religious beliefs. The basic question in this study is what models have been made in explaining and describing the communication with the parent-child religious beliefs in religious psychological studies and what the strengths and weaknesses of these models are. The method of this research is descriptive-analytical method. The findings of the study show the Fowler’s four models: correspondence, independence, sharing, and contract. The correspondence model shows the similarity of the child’s belief and the social context. Independence model focuses on the role of child in his religious beliefs, and the sharing model searches for causality not only in child’s belief or the social context but also on the quality of the verbal exchange between the child and social context. The contract model suggests a triangular communication to show how children's beliefs are formed. In evaluating the models, the Fowler’s contract model seems to be more explanatory than his other models.
    Keywords: Model, Religious Beliefs of Parent-Child, Correspondence Model, Independence Model, Sharing Model, Contract Model
  • Sara Hanifa-Zada, Sayyid Mahdi Sajjadi, Musen Imani Page 25
    The present study aims at investigating the role of the aesthetic approach (with its origin in creating inner requirements in committing to values) in religious education. The research method is descriptive-analytical that aims at seeking to find out why one must use aesthetic approach in religious education, and what part of piety is realized through this approach. It also seeks to know how aesthetic approach is realized in religious education. Thus, to answer the first question, the aesthetical goals of religious education are explained. They are as follows: tending to one’s nature, stressing on sincerity, stressing on inner tendency, creating the feeling of God’s presence and His supervision, and stressing on sensory (natural) and imaginary (artistic) aestheticism. To answer the question on the aesthetic approach in religious education, it studies (while investigating various approaches to aesthetic education) the most proper one in religious education – i.e. the perceptive approach. To explain how to apply this approach in religious education, various stages of this approach have been investigated. They are as follows: decoding by educator (mentioning the inner beauties of religious phenomena), receiving beauties by one’s nature, discovering the inner beauties of other religious phenomena by the educated, encoding by the educated.
    Keywords: Religious Education, Aesthetic Approach
  • Zahra Shabani Page 47
    The present paper aims at a meta-analysis of the Qur’anic programs in primary schools based on studies over the period of 1999-2015. Thirty Qur’anic studies out of the forty research were selected through purposive sampling, and the findings of studies were classified and analyzed by the interpretation method. The results show the strengths and weaknesses of the curriculum of the Quran, including the objectives, content, teaching methods, and evaluation. Then, the common mistakes in the implementation of the Qur’anic programs were studied; some of them are lack of skilled trainers of the Quran to support the Qur’anic education in the primary schools, the lack of balance in the Qur’anic skills in education, excess in the production of the Qur’anic contents, and not transferring the Qur’anic teachings to practical situations of life.
    Keywords: Objectives, Content, Education, Evaluation, Quranic Programs, Primary Schools
  • Ali Ahmad Panahi Page 67
    The present research uses a descriptive-analytical method to state the educational effects of “belief in resurrection” and explain the basic strategies of creating belief in resurrection. The findings show that, firstly, a belief in resurrection and Judgment Day has many educational, moral, social and familial effects and awakens individuals to make them aware of their moral, social, and familial duties. Secondly, the most important strategies for creating belief in resurrection are creating insight, using allegory and simulation and stories. God Almighty has widely made use of these three strategies in the Holy Quran. Besides, we may use Islamic doctrines to show that the most important factors for creating insight and knowledge in the addressees is establishing a proper verbal and non-verbal relationship with the addressees and the educated individuals, considering individual differences, paying attention to psychological capacities, considering their sex differences, making use of the principle of model and observation education, and making use of sermons. Mentioning Quranic stories on resurrection and explaining Quranic stories such as that of the Companions of the Cave and the like can reinforce the belief in resurrection in the addressees’ mind.
    Keywords: Belief in Resurrection, Insight, Sermon, Model Learning, Story, Individual Differences, Educational Effects
  • Akbar Salehi, Fereshteh Moazami Goodarzi Page 85
    This study, while explaining the meaning of life and accepting the principle of a meaningful life, and in the light of theism and death awareness, seeks to investigate Imam Ali’s view on the meaning of life, and to deduce some educational principles from his view. The research method of this study for answering the questions includes a deductive analysis and a practical inductive method as well as Frankena’s reconstructed pattern. The findings show that a meaningful life in Imam Ali’s view is completed with a look at secularism, the hereafter and death awareness; on this basis, the educational principles such as the development of Allah-seeking nature, responsibility, the modification of attitude to verses, etc. are derived from Nahj al-Balagha .
    Keywords: Meaning of Life, Nahj al-Balagha, Educational Implications, Educational Principles
  • Mohammad Reza Salarifar, Seyyed Abolfazl Razavi Page 107
    This paper studies the Islamic texts to achieve the methods underlying the education of chastity. The research method is a document analysis which identifies the cases related to the education of chastity in the religious texts, and presenting their relation with each other and the underlying methods in a logical framework. The findings of this study include (1) paying attention to the customs of childbearing, including spouse selection, intercourse manners, selection of a good name, customs of birth, and attention to child feeding, (2) teaching religious doctrines related to chastity which includes beliefs (theism, belief in resurrection, love of Allah and the divine saints), worship (Salah, fasting, invocation, Ziyarat) and morality (modesty, jealousy and expression of arrogant behavior),
    (3) sexual education, (4) teaching self-control, including controlling the look, observing privacy in non-verbal relations, avoiding being alone with a non-mahram and unnecessary verbal relations, (5) strengthening the authoritative parenting style in the family, and (6) social control in choosing a friend, commuting, dress and make-up, and the use of new communication tool.
    Keywords: Education, The Underlying Methods, Chastity, Hijab, The Islamic Texts