فهرست مطالب

  • پیاپی 12 (پاییز 1389)
  • تاریخ انتشار: 1389/09/12
  • تعداد عناوین: 8
|
  • محمدرضا محمد وند ناهیدی، حامد علی پور صفحات 9-26

    نفت و انرژی هسته ای به عنوان دو کالای استراتژیک، ارتباط تنگاتنگی در مناسبات اقتصادی و سیاسی کشورها دارد. در این میان با توجه به درجه رشد و توسعه کشورها ، میزان حساسیت برای برنامه ریزی در تولید و مصرف انرژی هسته ایدر کشورها متفاوت خواهد بود. دراین مقاله آثار رشد اقتصادی و قیمت نفت روی میزان مصرف انرژی هسته ای با استفاده از تکنیک اقتصاد سنجی با رویکرد داده های پانلی و با بکار گیری مدل اثرات ثابت و تصادفی برای 28 کشور مصرف کننده انرژی هسته ای دنیا طی سالهای 2009-1980تحلیل میشود. نتایج نشان می دهد رشد اقتصادی اثر مثبت و قیمت نفت بر خلاف انتظار تاثیر منفی بر روی مصرف انرژی هسته ای داشته است. لذا کشورهای مصرف کننده از انرژی هسته ای به جای جانشین سازی انرزی هسته ای با نفت، بطور مکمل از آن دو استفاده می کنند.

    کلیدواژگان: مصرف انرژی هسته ای، قیمت نفت، رشد اقتصادی، داده های پانل
  • غلامرضا عباسی، وجیهه خاکپاش صفحات 27-44

    در این پژوهش، اثر توسعه مالی بر رشد اقتصادی را در شرکت های منتخب بورس اوراق بهادار تهران در فاصله زمانی1386-1380 با استفاده از روش داده های تابلوئی (panel data) مورد بررسی قرار داده ایم. فرضیه این مطالعه تاثیر توسعه مالی بر رشد درآمد است .بدین منظور نرخ رشد درآمد بنگاه های مورد بررسی به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده و آثار شاخص های توسعه بازار های مالی مانند نسبت تسهیلات اختصاص یافته به بخش خصوصی به تولید ناخالص داخلی و نسبت معاملات انجام شده به تولید ناخالص داخلی همچنین نسبت ارزش جاری بازار به تولید ناخالص داخلی بر آن بررسی گردیده است. نتایج برآورد الگوها نشان دهنده اثر مثبت و معنادار توسعه مالی بر نرخ رشد بنگاه های منتخب در هر سه گروه منتخب پتروشیمی، سیمان و آهک و فرآورده های داروئی بوده است. این نتایج بیانگر نقش آثار توسعه مالی بر افزایش درآمد های بنگاه های اقتصادی فعال در بازار بورس اوراق بهادار است.

    کلیدواژگان: توسعه مالی، رشد اقتصادی، بورس اوراق بهادار، داده های تلفیقی
  • امید فرمان آرا، وحید فرمان آرا صفحات 45-62

    اقتصاد هر کشور از بخش های مختلفی تشکیل شده که روابط بین این بخش ها، سمت و سوی اقتصاد آن کشور را مشخص می کند. در این میان بازار سرمایه در کنار بازار پول، به عنوان اجزای تشکیل دهنده بازارهای مالی بوده و در واقع، شریان های اصلی یک اقتصاد محسوب می شوند، که مسائلی نظیر رشد و توسعه اقتصادی منوط به عملکرد آنها در اقتصاد است و چنانچه رابطه منطقی بین بازار مالی با بخش های دیگر اقتصادی وجود نداشته باشد، احتمال بروز اختلالات و نقصان هایی در ساز و کار اقتصاد وجود دارد. بازار بورس به عنوان رکن اصلی بازار مالی نقش مهمی را در تسهیل سرمایه گذاری های شکل گرفته در بازار سرمایه ایفا می کند. هدف اصلی این پژوهش پیش بینی شاخص قیمت سهام بورس تهران است. بدین روی، ضمن مرور اجمالی بر شناخته شده ترین نظریه های اقتصادی، به ارائه روش جدیدتری نسبت به روش های دیگر رایج پیش بینی در گذشته پرداخته و با استفاده از مدل شبکه عصبی GMDH، اثر متغیرهای کلان اقتصادی (شامل نرخ ارز، نرخ تورم و تولید ناخالص داخلی) بر شاخص قیمت سهام بورس اوراق بهادار تهران را الگوسازی و پیش بینی میکنیم. الگوریتم GMDH قابلیت استفاده در موضوع های متنوعی مانند کشف روابط، پیش بینی، مدل سازی سیستم ها، بهینه سازی و شناخت الگوهای غیرخطی را دارد. ویژگی خاص این الگوریتم استنتاجی، قابلیت شناسایی و غربال کردن متغیرهای کم اثر ورودی در دوره آموزش شبکه و حذف آنها از روند شبیه سازی در دوره آزمون است. بدین ترتیب، می توان با انجام یک فرآیند قیاسی، در چند مرحله تکرار، متغیرهای کم اثرتر را حذف نمود و در نهایت، مدل بهینه برای پیش بینی را بر اساس معیارهای رایج خطا نظیر RMSE و MAPE به دست آورد. افزون براین، این الگوریتم قادر به شناسایی و رتبه بندی تاثیرگذارترین متغیرها نیز می باشد. نتایج به دست آمده حاکی از دقت بسیار بالا و قابلیت فوق العاده الگوریتم GMDH در پیش بینی شاخص قیمت سهام بورس تهران است، به طوری که خطای حاصل از پیش بینی شاخص قیمت سهام بورس تهران برای داده-های سالانه 0. 37درصد، ماهانه 0. 35درصد و برای فصلی 2. 04درصد است. همچنین، نتایج نشان می دهد که در بهترین مدل غیرخطی پیش بینی شاخص قیمت سهام با استفاده از مدل شبکه عصبی GMDH متغیرهای نرخ ارز، نرخ تورم و تولید ناخالص داخلی همگی جزء متغیرهای موثر بوده و هیچکدام از مدل حذف نشدند.

    کلیدواژگان: پیش بینی، شاخص قیمت سهام، متغیر های کلان، شبکه های عصبی مصنوعی، الگوریتم GMDH
  • مرجان دامن کشیده، محسن نظری، الهام سادات رضایی صفحات 63-80

    مسائل زیست محیطی به خصوص تغییرات آب و هوایی به دلیل افزایش گازهای گلخانه ای در چند دهه اخیر مسئله ای جهانی شده است. انتشار CO2 مهمترین عامل در افزایش گازهای گلخانه ای می باشد. آمار موجود در ایران نشان می دهد که سرانه انتشار CO2 از607 کیلوگرم در سال1346 به 7/4977 کیلوگرم در سال1382 و7/6881 کیلوگرم در سال 1386 رسیده است که بیش از11 برابر شده است. هزینه های اجتماعی تخریب محیط زیست در اثر مصرف حامل های انرژی فسیلی در کشور در سال 1386 برای گازهای: . SPM NOX. SO2. CO2. CO. CH4 در حدود 92195 میلیارد ریال می باشد که معادل 3/19 در صد از تولید ناخالص داخلی کشور در سال 1386 بوده است. سهم co2 39381 میلیارد ریال بوده است که حدود 9614 میلیارد ریال توسط نیروگاه ها انتشار یافته است. (نظری و بخشی زاده، 1389، 15-1) در این مقاله با استفاده از LMDIعوامل موثر بر انتشار CO2 به اثر تولیدی، ساختاری، شدت انرژی و ترکیب سوخت تجزیه شده است. این تحقیق در دوره زمانی (1385-1380) و برای نیروگاه های کشور انجام شده است. نتایج به دست آمده از تحقیق نشان می دهد که مهمترین عامل در انتشار CO2 عامل تولیدی می باشد. با توجه به نتایج حاصل از مدل می توان با استفاده از بهبود بهره وری انرژی (کاهش شدت انرژی) و استفاده از سوخت گاز طبیعی به جای دیگر سوختها و با به کار گیری نیروگاه سیکل ترکیبی نسبت به سایر نیروگاه ها برای تولید برق انتشار CO2 را بدون کاهش تولید برق کاهش داد.

    کلیدواژگان: محیط زیست، انتشار CO2، تجزیه عوامل، نیروگاه، اثر تولیدی، اثر ساختاری، اثر شدت انرژی
  • شراره کاووسی، مصطفی ابراهیم پور ازبری، مهدی خیاطی صفحات 81-96

    وجود حجم بالای ضایعات در صنایع تبدیلی برنج استان گیلان، سالانه خسارات هنگفتی به اقتصاد برنجکاران وارد کرده و بیانگر پایین بودن بهره وری عوامل به کار گرفته شده در فرآیند تبدیل شلتوک به برنج سفید است. لذا هر گونه تحول در راستای استفاده کارا و اثربخش از نهاده ها در گرو سنجش بهره وری کل نظام تولیدی و شناسایی عوامل تاثیرگذار بر آن است. این پژوهش از نوع پیمایشی بوده و هدف کلی آن اندازه گیری بهره وری و بررسی عوامل موثر بر آن در صنایع تبدیلی برنج استان گیلان است. داده های مورد نیاز را به وسیله پرسشنامه از یک نمونه 130 واحدی از کارخانجات برنجکوبی گردآوری کرده که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای برآورد کرده ایم.برای اندازه گیری و تعیین عوامل موثر بر بهره وری از روش تابع تولید و برای رتبه بندی از روش تحلیل پوششی داده ها استفاده کرده ایم. نتایج نشان می دهد که ارتفاع شلتوک در بستر خشک کن، شکاف فناوری و شکاف تولید بالفعل از تولید بالقوه دارای تاثیر منفی و شدت سرمایه،تعداد روزهای کاری، استفاده از ارقام بومی و سهم شلتوک خریداری شده توسط کارخانه از کل شلتوک مصرفی تاثیری مثبت بر بهره وری بنگاه های مورد بررسی دارد.

    کلیدواژگان: بهره وری کل عوامل تولید، نمونه گیری طبقه ای، تابع تولید، تحلیل پوششی داده ها
  • منیژه هادی نژاد، محمد علی خطیب سمنانی، بیتا شبگرد صفحات 97-116

    صنعت خودرو، بخش عمده ای از مجموعه فعالیت های اقتصادی را تشکیل می دهد و پیوند عمیقی با سایر بخش های اقتصادی دارد. این صنعت آینه ای است که وضعیت کلی صنایع هر کشور را به تصویر می کشد. صنعت خودرو به دلیل عوامل موثر بر تقاضای محصولات آن ناگزیر از نوآوری می باشد. خودرو سواری سهم ویژه ای از مخارج مصرفی خانوار از کالاهای بادوام را به خود اختصاص می دهد. مصرف کننده زمانی مدلی از خودرو را جهت مصرف انتخاب می کند که مطلوبیت بدست آمده از مصرف سایر کالاها و خودرو باتوجه به محدودیت بودجه حداکثر شود که مطلوبیت بدست آمده از مصرف خودرو تحت تاثیر مطلوبیت بدست آمده از مشخصات و ویژگی های خودرو می باشد. جهت بدست آوردن ترجیحات و تمایلات متقاضیان خودرو برای ویژگی های آن از روش هدانیک استفاده می شود. قیمت های ضمنی که در روش هدانیک بدست می آیند برآوردی از میل نهایی به پرداخت خانوارها برای مشخصه های خودرو می باشد که با مشخص شدن میل نهایی به پرداخت در واقع اولویت های خانوار برای انتخاب خودرو تعیین می گردد. در این پژوهش از مدل دو طرف لگاریتمی جهت برآورد مدل تابع قیمت هدانیک در مقاطع 1385-1387-1389 استفاده شده است. جامعه آماری شامل 30 مدل خودرو تولید شده و مونتاژ شده توسط کارخانجات تولیدکننده خودروسواری در ایران می باشد. از بین ویژگی های معرفی شده برای خودرو 5گروه ویژگی تاثیر معناداری بر قیمت خودرو سواری دارند که از این میان اندازه خودرو بیشترین تاثیر را بر قیمت خودرو می گذارد و مصرف کننده بالاترین تمایل به پرداخت را برای این ویژگی دارد.

    کلیدواژگان: قیمت گذاری هدانیک، قیمت خودرو، ویژگی های خودرو
  • علیرضا امینی، سعید ذوالفقاری صفحات 117-142

    در این مطالعه، عوامل موثر بر بهره وری کل عوامل (TFP) با تاکید بر شاخص های سرمایه انسانی، فن آوری و مدیریت در 20 صنعت منتخب داروسازی کشور در دوره 1386-1379 بررسی شده است. بهره وری کل عوامل از روش دیویژیا اندازه گیری و عوامل موثر بر آن با استفاده از تکنیک پنل دیتا شناسایی شده است. عوامل موثر بر بهره وری کل عوامل در الگوی تخمین زده شده عبارتند از: درصد شاغلان دارای آموزش عالی (آموزش رسمی) ، سرانه هزینه های آموزشی بنگاه (آموزش غیررسمی) ، سرمایه تحقیق و توسعه، ارزش ستانده، تعداد تجمعی محصولات جدید، نسبت هزینه های تبلیغات و بازاریابی بر ارزش ستانده بنگاه و نرخ بهره برداری از ظرفیت. نتایج مطالعه بیانگر تاثیر مثبت و معنا دار متغیرهای: درصد شاغلان دارای آموزش عالی، سرانه هزینه های آموزشی بنگاه، سرمایه تحقیق و توسعه، ارزش ستانده و نرخ بهره برداری از ظرفیت بر بهره وری کل عوامل و تاثیر منفی تعداد تجمعی محصولات جدید و نسبت هزینه های تبلیغات و بازاریابی بر ارزش ستانده بنگاه می باشد. در بین عوامل ذکر شده، درصد شاغلان دارای آموزش عالی، مقیاس تولید بنگاه و نرخ بهره برداری از ظرفیت بیشترین تاثیر را در ارتقای بهره وری کل عوامل داشته اند.

    کلیدواژگان: بهره وری کل عوامل، سرمایه انسانی، فناوری و مقیاس تولید بنگاه
  • هادی محمدی، فرانک همتی صفحات 143-183

    بخش کشاورزی یکی از بخشهای مهم اقتصادی است که بررسی ارتباط میان صادرات و رشد اقتصادی در این بخش از اهمیت فراوانی برخوردار است. در این مطالعه با در نظر گرفتن عوامل موثر بر صادرات، تابع تقاضای صادرات محصولات خرما، سیب درختی و پسته، با استفاده از روش داده های پانل برآورد گردیده است. اطلاعات مورد استفاده، مربوط به دوره زمانی 1378 تا 1387 بوده و مقاطع به کار رفته در مدل، چهار کشور شریک عمده تجاری که وارد کننده این محصولات از ایران بوده اند، در نظر گرفته شده است. همچنین مزیت نسبی ایران در تولید این سه محصول با استفاده از شاخص های مزیت نسبی آشکار شده (RCA) و مزیت نسبی آشکار شده متقارن (RSCA) بررسی شده است. در نهایت با استفاده از سه شاخص (نسبت تمرکز(CR)، هیرشمن – هرفیندال (HHI) و شاخص تقاضای وارداتی) بازارهای هدف این سه محصول مورد بررسی قرار گرفته و کشورهایی به عنوان بازارهای جدید معرفی شده اند. نتایج این مطالعه نشان می دهد که قیمتهای صادراتی اثر منفی و معنی دار و تولید ناخالص داخلی اثر مثبت و معنی داری بر تقاضای صادرات این سه محصول داشته است. بعلاوه ایران در طول این دوره در صادرات این سه محصول دارای مزیت نسبی بوده و نوع بازار هر سه محصول نیز از نوع انحصار چند جانبه بوده است. برای محصول پسته کشورهای دانمارک، ایرلند و نیوزلند و برای محصول خرما کشورهای اسپانیا، ایتالیا، مالی و تایلند و برای محصول سیب کشورهای ایتالیا، هلند، اسپانیا و بلژیک را می توان به عنوان بازارهای جدید صادراتی این محصولات در نظر گرفت.

    کلیدواژگان: تقاضای صادرات، داده های پانل، مزیت نسبی، بازارهای هدف
|
  • Mohammad Reza Mohammadvandnahidi, Hamed Alipour Pages 9-26

    Oil and nuclear energy as a strategic commodity, is closely linked to economic and political relations.Given the degree of development of countries, the sensitivity will be different for nuclear energy in the country.This article uses econometric techniques with panel data approach applying the fixed and random effects model analysis of economic growth and oil prices on Nuclear Energy for 22countries use of nuclear energy for years 2005-3520. The results show that the economic growth positive and oil prices On the contrarynegatively impact on nuclear energy.Theconsumercountriesofnuclear energyto replacenuclearenergywith thedisplacementof oil, thetwoarecomplementary.

    Keywords: Nuclear energy consumption, Oil prices, Economic growth, panel dat
  • Gholamreza Abasi, Vajihe Khakpash Pages 27-44

    The purpose of this paper is to evaluate the relationship between financial development and economic growth. To achieve this, we considered the rate of income growth of selected firms as the dependent variable and investigated the effect of the ratio of credit banking expansion to private sector to GDP as an indicator of financial development on it. The method is descriptive and analytical. Time series data of the central bank and cross-sectional data of twenty four active company in the Tehran Stock Exchange during 1390-1396in three distinct groups of petrochemicals and oil, cement and medical products has been extracted from Tehran Stock Exchange organization publishment and by theorical and experimental principals, appropriate model in the form of regression equation based onthe theory of financial management company has been estimated by panel data method .The findings show that financial development has been significant positive effect on economic growth in three selected groups.

    Keywords: Financial development, Economic Growth, Stock, panel data
  • Omid Farmanara, Vahid Farmanara Pages 45-62

    The economy of every country is composed of different parts, the relationship among which determines the economics direction of that country. The capital market together with money market make up the financial market as the fundamental basics of an economy. Their operation has significant influence on the growth and development of the economy. In cases where there is no constructive relationship between the financial market and other parts of the economy, economic performance might be subject to distortions. The stock market as a fundamental basic of the financial market has a crucial role in facilitation of investments in the capital market. Given the importance of expectations in different economic fields, the main purpose of this study is to project behavior of the Tehran stock exchange price index. Therefore, after a review of dominant economic theories, we use a new method, artificial neural network GMDH, to forecast the impact of macroeconomic variable on the Tehran stock exchange price index. The GMDH Algorithm is a nonlinear model to anticipate complex systematic relationships between variables of the model. The special feature of this deductive algorithm is recognition and screening of the most effective variable to estimate the model with training samples and omit the non-significant ones from the simulation process with testing samples. So, we can solve the model via iterative methods to minimize the typical standard Error like RMSE, MAPE, and so on.

    Keywords: Anticipation, Stock prices, Macroeconomics Variables, Artificial NeuralNetwork, GMDH Algorithm
  • Marjan Daman keshide, Mohsen Nazari, ElhamSadatRezaei Pages 63-80

    The environmental problems especially climate changes due to significant increase in green housegases,have been a global problem in last few decads.Among the green housegases,carbondioxid(co2)is the most important.The average co2emission is increased from 607kg in 1967(1346) to 4977.7kg in 2003(1382) and 6881.7kg in 2007(1386)respectively.It shows that co2emissionrate is 11times.The social costs for deterioration of environmental due to consumption of fossil fules in 2007(1386) in Iran for SPM,CO2,SO2,NOX,is about 92195Bilion Iranian Rials which equals to 19.31of GDP.The CO2portion has been 39381Bilion Iranian Rials which is about 9414Bilion Iranian Rials was emitted by power plants.Therefor ,the factors that affecting co2emission ,should be studied considering high rate of co2production in Iran especially by power plants.In this research by means of algebraic decomposition methods the observed changes are analyzed in to five different factors:productioneffect,structural effect, energy intensity effect and ful mix effect.This research has been done for period of 2001-2006(1380-1385) for the Iranian power plants.The research shows thatout put effect was the most effect on increasing co2emissions.And co2emissions are possible to decrease without decrease out put if structural and efficiency energy and ful mix improves.

    Keywords: Environment, CO2emissions, AnalysisFactors, Powerhouse, Production effect, Structuraleffects, Energyintensity
  • Sharare Kavousi, Mostafa Ebrahim pourAzbari, Mehdi Khayati Pages 81-96

    High rates of wastes in rice Conversion Industriesat Gilan Province Resulting hugelossesto theeconomy ofthefarmersand reveals low productivity of factors are used in processing paddy to white rice. so Anychangeinefficient and effectiveuseofinputsDepends onmeasuring total productionsystemproductivity andto identify factorsaffecting it.The main goal of this research is measurement of productivity and evaluate of factors affecting on it in Gilan province rice conversion industries. a survey was conducted and the required data were collected by questionnarie from 031samples determined through stratified sampling method. We have used Production Function to measure productivity and evaluate of factors affecting and for ranking of factories Data Envelopment Analysis method have been used. results showed that length of paddy on the surface of dryer machine, Technology gap and gap between actual and potential production have negative effect and factors such as capital intensive, using native varieties, education of factory manager and ratio of paddy purchased by factory to total consumed paddy have positive effect on TFP.

    Keywords: Total FactorsProductivity, Production Function, Strtified Sampling, Data Envelopment Analysis
  • Manijeh Hadinejad, Mohammad Ali Khatib, Bita Shabgard Pages 97-116

    Car industry constitutes a major part of economic activities and is deeply linked to other economical sectors. This industry is a mirror reflecting the general situation of each country’s industries. Car manufacturing industry is forced to renovate due to parametes effective on its products demand. Sedan car comprises a specific share of the family consumption expenditure among durable goods. The payments that the consumer bears for acquiring a sedan car which meets its needs depend on a set of parameters that identifies the car by such features. The Hedonic method is a method that considers the goods price a function of all its specifications and features and by this method you may study the priorities and interests of applicants.The implicit prices that are achieved in Hedonic method is an estimate of family’s final desire to pay for car specifications which in fact the priorities of the family to choose the car will be determined by determination of the final desire to pay the price. In this research a full logarithmic model for estimation of Hedonic price model has been used in 3section levels of 2006, 2008, 2010. The statistical population consists of 30car models manufactured and assembled by sedan car manufacturing factories in Iran. Among the features presented for the car , 5features group have a meaningful effect on the sedan car price among which we can point to the size of car which has the highest effect on car price and the consumer has the highest tendency for paying for this feature.

    Keywords: Hedonic Pricing, Car’s Price, Features’s Car
  • Alireza Amini, Saeed Zolfaghari Pages 117-142

    In this study, the effective factors on Total Factor Productivity (TFP) with the emphasis on human capital indices, technology and management among twenty selected pharmaceutical industries of Iran in the period of 2222-2222, have been studied. Total Factor Productivity is measured by Divisia method, and effective factors on Total Factor Productivity have been identified with the use of Panel data technique. The effective factors on Total Factor Productivity in estimated pattern are as below: The percentage of the high-educated employed people(official education), per capita cost for educational enterprise (unofficial education), research and development capital stock,output value, cumulative number of the new products, the ratio of advertisement cost and marketing to enterprise output valueand utilization rate of capacity. The studying results show significant and positive effects of the below factors: The percentage of the high-educated employed people, per capita cost foreducational enterprise, research and development capital stock,output valueand utilization rate of capacity to Total Factor Productivity and the negative effect of cumulative number of the new products and the ratio of advertisement cost and marketing to enterprise output value. So, technical progress by different ways (human capital progress, technology and management) has been effective to productivity improvement. Among mentioned factors, the percentage of the high-educated employed people, enterprise production index and utilization rate of capacity have had the most significant effect on total productivity.

    Keywords: Total, factor, productivity, Human capital, Technology, Enterprise scale of production
  • Hadi Mohammadi, Faranak Hemmati Pages 143-183

    Agricultural section is one of the important sections in economy that in which study of the relationship between export and economic growth is very important. In this survey export demand function of date, apple and pistachio products have been estimated by using panel data method. Information used is related to 9111-8007period. And cross sections used in these models are four major commercial partners' countries which have been the importer of these products from Iran. Also by using RCA and RSCA indexes comparative advantage of Iran has been estimated. Then by using three indexes -CR, HHI, importing demand index-goal markets of these three products has been studied. The countries below are introduced as new markets by using these indexes. Results of this study showed that exporting prices have negative and significant effect and also GDP has positive and significant effect on these products’ exporting demand. Results showed that in this period Iran had comparative advantage in these products. And results showed that goal market for exporting pistachios are Denmark, Ireland and, New Zealand, for exporting date are countries like Spain, Italy, Mali and, Thailand, and for exporting apple, are countries like Italy, Netherlands, Spain and, Belgium as new markets.

    Keywords: Export demand, panel data, Comparative advantage, Goal markets