فهرست مطالب

مطالعات حقوق انرژی - سال یکم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • سال یکم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/05/30
  • تعداد عناوین: 7
|
  • الهام امین زاده، علی نیک بخش شرفشاده* صفحات 1-16
    تاریخ تحول قراردادهای نفتی و جنبش های ملی همواره با این مهم همراه بوده که مالکیت منابع زیر زمینی نفت و گاز در ید مبسوط دولت میزبان باقی بماند و شرکت نفتی خارجی، که خود نماینده جهان سرمایه است، فقط بتواند در مقابل تعهدات قراردادی خود در انتظار انجام تعهدی از طرف دولت میزبان (صاحب مخزن نفت و گاز) باشد. این نگرانی تاریخی خود موجب ایجاد محدودیت در مالکیت شرکت نفتی خارجی بر منابع نفت و گاز، به ویژه در کشور های منطقه خاورمیانه شده است (لو، 2003: 30). حاکمیت دولت ها برابر با عدم انتفاع کشورهای دیگر از این منابع خواهد شد و برای کشور صاحب مخزن حق انحصاری ایجاد می کند. در این مقاله، با بررسی قوانین ایران، مقررات بین المللی، آرای داوری و نظریات فقی هان ملاحظه می شود که همگی این ها بر مالکیت دولت میزبان بر این منابع اتفاق نظر دارند و برای شرکت خارجی نیز حق اخذ غرامت شناخته شده است.
    کلیدواژگان: آرای داوری بین المللی، حاکمیت، مالکیت، منابع معدنی
  • سید نصرالله ابراهیمی، فرخ جواندل جانانلو* صفحات 17-36
    چرخه حیات قرارداد در مدیریت تفسلی به مراحل طراحی، تشکیل، اجرا، کنترل و بستن قرارداد تقسیم می شود. مدیریت تفسلی قرارداد ایجاب می کند که قرارداد به طور جامع و مانع بررسی شود. در این چرخه از حیات قرارداد، باید ریسک های قراردادی شناسایی و ارزیابی شود و راهکارهای مناسب برای آن ها در نظر گرفته شود. شناسایی، طبقه بندی و مدیریت ریسک های قراردادی در مرحله تشکیل قرارداد به آسانی امکان پذیر نیست، اما تا حد ممکن باید به این امر مهم دست یازید تا مراحل دیگر این چرخه حیات قرارداد را تحث شعاع خود قرار ندهد. در مقاله حاضر به تحلیل حقوقی ریسک، شناسایی و طبقه بندی ریسک های قراردادی پرداخته می شود و راهکارهایی برای مدیریت آن در مرحله تنظیم قرارداد از چرخه حیات قرارداد ارائه می شود.
    کلیدواژگان: ارزیابی، تفسل، چرخه حیات قرارداد، ریسک، شناسایی، مدیریت
  • ولی رستمی*، احمد رنجبر صفحات 37-60
    دولت ها به مثابه مالک منابع معدنی یا حافظ منافع سرزمینی، ابزارهای مالی ( مالیاتی و غیرمالیاتی) مختلفی برای برخورداری از رانت اقتصادی حاصل از استخراج ذخایر نفت خام و گاز طبیعی در اختیار دارند. تا جایی که به ابزارهای مالیاتی مربوط می شود، بخش معدن و نفت و گاز پایه های مالیاتی خاصی را با نرخ های متفاوت ایجاد کرده است که زمینه ساز شکل گیری نظام مالیاتی خاص این بخش در برخی کشورها شده است. پیشرفت شیوه های مالیات بندی بر نفت دولت ها را قادر ساخته تا سهم مهمی از رانت اقتصادی موجود را فقط از راه اخذ مالیات از بخش خصوصی (شرکت های نفتی خصوصی داخلی یا بین المللی) تحصیل کنند، بدون آنکه خود مستقیما سرمایه گذاری کنند و خطرهای سرمایه گذاری را متحمل شوند.در ایران، در راستای اعمال حق حاکمیت و مالکیت دولت بر منابع نفت و گاز، شرکت ملی نفت به منزله متصدی اصلی فعالیت های نفتی، روابط مالی (مالیاتی) خاصی با دولت برقرار کرده است که مقایسه آن با نظام مالیاتی مربوط در سایر کشورها موضوع بحث این مقاله است.
    کلیدواژگان: حق امتیاز، مالیات بر ارزش افزوده، مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی، مالیات های غیرمستقیم، مالیات های مستقیم، نفت و گاز
  • حمیدرضا علومی یزدی*، عرفان قاسم پور صفحات 61-76
    مصادره غیرمستقیم در آرای متعدد داوری صادرشده در خصوص دعاوی سرمایه گذاران خارجی علیه دولت های میزبان بررسی شد. با بررسی این دعاوی، به خصوص دعاوی نفتی، که اخیرا مورد داوری قرار گرفت، می توان دو اصل را استخراج کرد: اصل نخست این است که برخی قانون گذاری های عمومی می توانند به مصادره غیرمستقیم منجر شوند، به این معنا که به منزله یک اصل کلی مقررات عمومی به مصادره غیرمستقیم منجر نمی شوند، مگر اینکه به نحو غیرمنطقی وضع شده باشند. اصل دومی که دیوان های داوری به کار گرفتند این است که شرط لازم برای مصادره خنثی سازی استفاده از سرمایه گذاری است. به این معنا که حداقل یکی از مولفه های اساسی حقوق مالکیت باید از بین رفته باشد و همچنین اینکه صرف کاهش در ارزش یک سرمایه گذاری حتی اگر مهم هم باشد، مصادره غیرمستقیم محسوب نمی شود. اصول مذکور، که تشریح شرایط وقوع مصادره غیرمستقیم اند، در نوع خود یک نوآوری در بررسی دعاوی مصادره غیرمستقیم محسوب می شوند. هدف از نگارش مقاله پیش رو بررسی این اصول است.
    کلیدواژگان: اصل، دعاوی، دولت، سرمایه گذاری، مالکیت، مصادره غیرمستقیم، مقررات عمومی
  • مصطفی مداحی نسب *، یوسف مسلمی صفحات 77-90
    در نظام های حقوقی مختلف برای اسباب تملک مواردی شمرده شده است که این موارد در نگاهی کل گرا به یک دیگر بسیار شبیه است. یکی از این اسباب تملک، چنان که در نظام حقوقی ایران در بند اول ماده 140 قانون مدنی آمده است، حیازت مباحات و احیای اراضی موات است، که در تطبیق با نظام حقوق عرفی ایالات متحده امریکا با قاعده تصرف بسیار شبیه است. در این پژوهش، ضمن بررسی قاعده تصرف در نظام کامن لا و حیازت در نظام حقوقی ایران، وجوه شباهت و تفاوت این دو نهاد بررسی شد و در پایان این نتیجه به دست آمد که این دو نهاد، بر خلاف شباهت بسیار زیاد، دقیقا بر یک دیگر منطبق نیستند و با هم تفاوت های ماهوی دارند. روش تحقیق تحلیلی توصیفی است. روش جمع آوری مطالب نیز علمی کتابخانه ای است.
    کلیدواژگان: احیای اراضی موات، اموال، حیازت مباحات، قاعده تصرف، مالکیت، مالکیت عمومی
  • سید فضل الله موسوی، محمدرضا شیرمردی دزکی* صفحات 91-116
    هدف از نگارش این مقاله مطالعه چگونگی مواجهه قراردادهای نفتی با موضوع محیط زیست است. در این راستا، با نگاهی به سابقه قراردادهای نفتی از زمان امتیازات سنتی (تا اواسط قرن بیستم) ملاحظه شد که در قراردادهای این دوره مسئله محیط زیست مطرح نبوده و تنها یک مورد از امتیازات به موضوع پرداخته بود که آن نیز ناقص بود و و سازوکار مشخصی نداشت. در قراردادهایی که از نیمه قرن بیستم منعقد شد، رفته رفته شروطی درباره حمایت از محیط زیست درج شد و هم اکنون بیشتر قراردادهای نفتی حاوی چنین ماده ای اند؛ در برخی قراردادها تعهدات مفصل و مشخصی درباره حفظ محیط زیست، برچیدن تاسیسات و حفظ محیط زندگی بومیان ساکن در ناحیه عملیات وجود دارد. با این حال، مطالعه الگوهای مختلف قراردادی نشان می دهد که مقررات مندرج در قراردادها غالبا کلی و مبهم است و در موارد زیادی توانایی تحمیل تکالیف مشخص قابل اجرایی بر شرکت های سرمایه گذار را ندارند. به نظر می رسد کشورهای سرمایه پذیر جذب سرمایه را بر حفظ محیط زیست ترجیح می دهند و در این خصوص به ذکر مقرراتی کلی بسنده می کنند.
    کلیدواژگان: اصول حقوق بین الملل محیط زیست، توسعه پایدار، شروط زیست محیطی، قراردادهای نفتی
  • احمد مومنی راد *، ناصر خداپرست صفحات 117-138
    شورای اتحادیه اروپا در 23 ژانویه 2012، در راستای تشدید فشارهای بین المللی علیه جمهوری اسلامی ایران، تصمیم گرفت تحریم های اقتصادی بیشتری در بخش انرژی از جمله تحریم خرید نفت از ایران وضع کند.اتحادیه اروپا مبنای حقوقی اقدام خود را عدم پایبندی ایران به تعهدات هسته ای خود و همچنین ارتباط بالقوه میان درآمدهای نفتی و فعالیت های هسته ای این کشور، بر اساس مقدمه قطعنامه 1929 شورای امنیت عنوان کرد و به مسئولیت ایران بر اساس طرح مسئولیت دولت ها مصوب 2001 کمیسیون حقوق بین الملل استناد کرد و خرید نفت از ایران را به مثابه یک اقدام متقابل تحریم کرد. اما آیا ایران نسبت به تعهدات هسته ای خود بر اساس معاهده NPT ، نقض تعهدی انجام داده است؟ آیا اتحادیه اروپا و دول عضو آن شرایط مربوط به انجام اقدام متقابل علیه ایران را بر اساس طرح مسئولیت بین المللی دولت به طور قانونی رعایت کرده اند؟ در این پژوهش مشروعیت اقدام متقابل اتحادیه اروپا درباره تحریم نفت ایران از طریق بررسی طرح مسئولیت بین المللی دولت تحلیل و بررسی و نتیجه گرفته شد که اتحادیه اروپا هیچ کدام از شرایط مربوط به اجرای اقدام متقابل مصرح در طرح مسئولیت بین المللی دولت را رعایت نکرده است.
    کلیدواژگان: اتحادیه اروپا، اقدام متقابل ایران، تحریم نفت، حقوق بین الملل، طرح مسئولیت بین المللی دولت
|
  • Elham Aminzadeh, Ali Nikbakhsh Sharafshade * Pages 1-16
    History of oil contract and national movments always has been associated with remaining of ownership of oil and gas resources for host government and oil Companies that are reperesentative of Capital-exporting countries just have obligation against host government for their contractual obligations. These concerns have led to restrictions on ownership of foreign oil companies on oil and gas resources, particularly in the Middle East region (Lo, 2003, p30). Sovereignty of state on these resources is equal to prevention of explotation of other countries on these resources and it gives the owner of resources an exclusive right. In this paper by surveying Iran's regulations, international law, Arbitration awards and Opinions of religious jurists, finally we will see that all of these sources agree on the host government's ownership on these resources and for foreign companies also right to compensation is recognized.
    Keywords: ownership, Sovereignty, resources, international arbitration awards
  • Seyed Nasrollah Ebrahimi, Farrokh Javandel Jananloo* Pages 17-36
    Contract life cycle in the TEFCEL management is divided to the planning, formation, performance, monitoring and closing out. TEFCEL management of the contract requires the contract is comprehensively considered. In the contract life cycle all contractual risks should be identified and need to find all appropriate approaches. Identification, classification and management of contractual risks in the formation step are not easy but it should be done as possible as, so that all stages of the contract life cycle stages may not be influenced. For the purpose, this article tries to analyze legally these risks identification, classification and provide appropriate approaches for managing of them in the formation stage.
    Keywords: risk, contract life cycle, TEFCEL, identification, Assessment, Management
  • Vali Rostami *, Ahmad Ranjbar Pages 37-60
    Governments as owners of minerals or guardians of national interests have many financial instruments (fiscal and non fiscal) to obtain the economic rent expected of the exploitation of oil and natural gas resources. As far as the fiscal means is concerned, mineral section and in the framework of our study here, petroluem and natural gas, make the special tax bases of different rates that in turn have a role in the formation of a fiscal system special to this section in some countries. Development of methods of taxation on oil enable some countries to get a huge share of the rent through taxation of operations run by private sector (domestic and international petroleum companies) with no direct governmental investment or risks. In Iran, because of the exclusive domonion and ownership of minerals by the government, the National Petroleum Company as operator of petroleum operations, has a special fiscal arrangement with the state. In this article we compare the Iranian petroleum fiscal regime with that of other countries.
    Keywords: Petroleum, natural gas, Royalty, direct tax, indirect tax, tax of revenue of legal persons
  • Hamidreza Oloumi Yazdi *, Erfan Ghassempour Pages 61-76
    Indirect expropriation has been studied in numerous arbitration awards regarding foreign investor’s claims against host states. By studying these claims, especially claims which have been awarded recently, one can extract two principles. The first principle is that some general regulations can amount to indirect expropriation, meaning that as a general principle general regulations do not amount to indirect expropriation except if they are enacted in an unreasonable manner. The second principle which the tribunals applied is that the necessary requirement for expropriation is neutralization of use of investment, meaning that at least one of the essential components of the property rights must have disappeared and a mere loss in value of the investment, even though important, is not an indirect expropriation. The said principles which are indeed explanation of the requirements for indirect expropriation, in studying the indirect expropriation claims are an innovation in their kind. The purpose of the present article is to assess the said principles.
    Keywords: indirect expropriation, Investment, ownership, general regulations
  • Mostafa Maddahinasab *, Yousef Moslemi Pages 77-90
    Means of possession are specified in different legal systems; such means are considered very similar to each other in a holistic perspective. One of the means of possession, as referred to in the legal system of Iran in the first paragraph of Article 140 of the Civil Code, is acquisition of unclaimed property and reclamation of wasteland which, in comparison with Common law of the United States of America, is very similar to the rule of capture. In this study, the rule of capture in the common-law and acquisition in the Iranian legal system has been discussed; similarities and differences between these two terms have been examined and, at the end, it has been concluded that these two terms, despite their many similarities, do not coincide exactly with each other and are significantly different. The research method used is descriptive-analytical and the data were collected through scientific-library method.
    Keywords: ownership, property, public property, rule of capture acquisition of unclaimed property, wasteland reclamation
  • Seyed Fazlollah Mosavi, Mohammad Reza Shirmardi Dezki * Pages 91-116
    The purpose of this article is to study how oil contracts deal with the issue of the environment. In this context, with a view to the history of oil contracts, since the traditional privileges namely up to the mid-twentieth century, it was found that environmental issues had not been raised in the contracts in this period of time and only one of the advantages had dealt with such issue which was itself incomplete and lacked a clear mechanism. Gradually, in the contracts which were concluded by the mid-twentieth century onwards, provisions regarding the protection of the environment were inserted therein and at the present time most of the oil contracts contain such provisions. In some contracts, there are detailed and specific commitments to environmental protection also related to dismantling of facilities and protecting the environment of indigenous peoples living in the area of operation; however, a study of different contractual patterns shows that the provisions of the contracts are mostly general and vague and, in many cases, they are not able to impose specific obligations applicable to investing companies. It seems that investee countries preferred the attraction of investment on environmental protection and in this respect they just mention some general rules.
    Keywords: environmental clauses, oil contracts, principles of international law of the environment, Sustainable Development
  • Ahmad Momenirad *, Nasser Khodaparast Pages 117-138
    The European Union council in 23 January of 2012, in direction to aggravate international pressures against Islamic Republic of Iran, decided to enact further economic restrictions against this country in energy section especially against importing oil from Iran to the state members of European Union. The reason of imposing sanction by EU against Iran is Iran’s non-compliance of NPT obligations and the potential connection between Iran’s revenues derived from its energy sector and the funding of Iran’s proliferation-sensitive nuclear activities due to the preamble of UN.S.C Resolution 1929. European Union referred to the responsibility of Iran according to 2001 international law commission Draft Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts, and prohibited imports of oil from Iran as a Countermeasure. But has Iran breached its NPT obligations? Have the European Union and its member states observed the preconditions of countermeasures against Iran according to international law commission Draft Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts? In this article, the legality of European Union Countermeasure against Iran is considered by analyzing the Draft articles on the International Responsibility of States, and it is found that the European Union has observed none of the preconditions of countermeasures against Iran according to international law commission Draft Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts.
    Keywords: countermeasure, draft articles on the international responsibility of states, European Union, international law, Iran, oil sanction