فهرست مطالب

علوم و تکنولوژی محیط زیست - سال نوزدهم شماره 1 (بهار 1396)
  • سال نوزدهم شماره 1 (بهار 1396)
  • ویژه نامه شماره 4
  • تاریخ انتشار: 1396/03/11
  • تعداد عناوین: 50
|
  • فاطمه حسنی*، پروین نصیری، محمدرضا منظم صفحات 1-11
    زمینه و هدف
    در شهرهای بزرگ (کلان شهرها) مهم ترین عوامل ایجاد آلودگی صوتی سیستم حمل و نقل، کاربری های شهری از جمله صنایع سنگین، کارگاه ها و مشاغل صدا ساز می باشد. در شهر تهران وجود کارگاه های پراکنده صنعتی در سطح شهر نظیر نجاری، تراش کاری، صاف کاری و آهن گری در مجاورت مناطق مسکونی، آموزشی و بهداشتی - درمانی می تواند بر میزان آلودگی صدا تاثیر گذاشته و آن را افزایش دهد.
    روش بررسی
    برای آگاهی از وضعیت فعالیت های صنایع و مشاغلی که به نحوی در فرآیند کارشان آلودگی صدا وجود داشته و آلودگی صدای محیط را در تهران افزایش می دهند، مطالعات و تحقیقات گسترده ای انجام پذیرفت و سپس فهرست کلیه مشاغل در اختیار قرار گرفت و کلیه فعالیت هایی که در محدوده ناحیه 3 منطقه 12 شهرداری تهران قراردارند شناسایی گردید . در گروه بندی آلودگی صوتی مشاغل و حرفه ها در منطقه 12 از نوع گروه A ، B می باشد. بر اساس بررسی های انجام شده مشاغل و صدا ساز تفکیک گردیده است که تعداد آن ها حدود 1845 باب می باشد. هم چنین بیش ترین تعداد واحدهای تولیدی کفش ، قالب سازی و نازک سازی و کم ترین تعداد واحدها مس گری می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    با ارائه نمودار های SPL و Leq ، هم چنین تهیه نقشه های GIS میزان SPL و Leq ناشی از این کارگاه ها در منطقه که بیش ترین مقدار SPL در واحدهای حلبی سازی و مسگری و بیش ترین مقدار Leq در واحدهای خم اری و مسگری می باشد و در نهایت در واحد تراش کاری با وجود پایین بودن میزان SPL ، میزان بالای زمان تداوم و مساحت مورد استفاده نسبت به بقیه کارگاه ها از نظر تولید سرو صدا غالب تر بوده و بعد از آن کارگاه خم کاری با میزان بالای SPL و دامنه محیطی در درجه دوم قرار می گیرد و به همین ترتیب نسبت به بقیه کارگاه ها نیز می توان نتیجه گیری نمود.
    کلیدواژگان: آلودگی صدا، مشاغل صدا ساز، GIS، SPL، Leq
  • رضا پورایمانی*، حمیدرضا عظیمی صفحات 13-25
    زمینه و هدف
    هسته های پرتوزا در محیط اطراف ما به صورت طبیعی و مصنوعی وجود داشته و همه انسان ها خواسته یا ناخواسته در معرض تابش های هسته ای قرار دارند. مقدار هسته های پرتوزا درمحیط بستگی به نوع خاک، سنگ و شرایط جغرافیایی دارد. یکی از راه های انتقال مواد پرتوزا به محیط های مسکونی استفاده از مواد معدنی برای تولید محصولات مورد نیاز بشر می باشد. بنابراین مطالعه پرتوزایی معادن از اهمیت خاصی برخوردار است.
    روش بررسی
    در این پژوهش 12 نمونه سنگ آهن از معدن شمس آباد اراک مورد مطالعه قرار گرفتند. نمونه ها بعد از جمع آوری از محیط، به روش تصادفی و بر مبنای رنگ در آزمایشگاه کانی شناسی مورد شناسایی قرار گرفته و نوع کانی و ترکیب آن ها مشخص گردید. فعالیت ویژه هسته های پرتوزای طبیعی با استفاده از روش بیناب نمایی گاما و با استفاده از آشکارساز فوق خالص ژرمانیومی (HPGe) مدل GCD30195 با بازدهی نسبی 30% تعیین گردید. مقدار فعالیت معادل رادیوم، شاخص خطرپذیری داخلی و خارجی و آهنگ دوز جذبی برای کلیه نمونه ها محاسبه شد.
    یافته ها
    فعالیت ویژه هسته های پرتوزای 226Ra، 232Th و 40K بر حسب Bqkg-1 در این نمونه ها به ترتیب از : 53/0±39/9 تا 84/1±7/271، 68/1> تا 22/1±98/60 و 14/2±34/25 تا 47/6±03/800 تغییر می کند. میزان آهنگ دوز جذبی در نمونه ها بر حسب nGyh-1 از 56/6 تا 81/136 متغیر می باشد. هم چنین میزان شاخص خطرپذیری داخلی و خارجی در نمونه های به ترتیب از : 06/0 تا 53/1 و 03/0 تا 80/0 به دست آمد.
    بحث و نتیجه گیری
    بیشینه فعالیت معادل رادیوم Raeq در نمونه لیمونیت به میزان Bqkg-180/296 به دست آمد که پایین تر از حداکثر میزان مجاز اعلام شده (Bqkg-1370) می باشد.شاخص خطرپذیری داخلی و خارجی برای کلیه نمونه ها به استثنای سنگ آهن لیمونیت با کد L2 کمتر از حداکثر میزان مجاز می باشد. استفاده از موادمعدنی این معدن خطری برای کارکنان و مصرف کنندگان بعدی ایجاد نمی کند.
    کلیدواژگان: 226Ra، 232Th، 40K، سنگ آهن، آشکارساز HPGe
  • محمد بزرگمهر، علی ترابیان، امیرحسام حسنی، ملیحه علینقی، نوشین اصول دینی*، محمد عبدالله زاده صفحات 27-37
    زمینه و هدف
    تامین آب قابل شرب، با کیفیت مناسب یکی از اهداف اصلی تصفیه خانه های آب می باشد. فیلتراسیون فرآیندی است که بیش ترین سهم کیفی را در عملیات تصفیه آب و حدود 20 درصد از هزینه تصفیه خانه را به خود اختصاص می دهد. اصلی ترین شاخصی که تاکنون برای بررسی کارایی صافی ها مورد استفاده قرار گرفته است، کدورت آب خروجی می باشد.
    روش بررسی
    در این بررسی اثر ارتفاع مختلف بسترصافی(Cm90-70-50-20)، اندازه موثر(1- 75.0) و ضریب یکنواختی(5.1-1) صافی های شنی نوع تند در حذف کدورت و باکتری های گروه کلی فرم از کانال ورودی به مدت 4 ماه از خرداد ماه سال 1389 مطابق روش های استاندارد آنالیز آب از پایلوت موجود و مستقر در کنار کانال آب ورودی نمونه برداری و نمونه ها بلافاصله در آزمایشگاه های تصفیه خانه و دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران مورد آنالیز قرار گرفت.
    یافته ها
    نتایج حاصل از بستر درشت دانه بیان گر بیش ترین راندمان حذف کدورت، 58.83% که مربوط به کدورت NTU5 و ارتفاع بسترCm 90می باشد. کم ترین راندمان حذف کدورت 25.29% که مربوط به کدورتNTU 10 و ارتفاع بستر Cm20 می باشد. بیش ترین راندمان حذف کلی فرم 92.87% که مربوط به کدورت NTU2 و ارتفاع بسترCm 90 می باشد. کم ترین راندمان حذف کلی فرم در درشت دانه 38% که مربوط به کدورت NTU10 و ارتفاع بسترCm 20 می باشد. ارتفاع موثر در درشت دانه در حذف کدورت و کلی فرم مربوط بهCm 90 می باشد. بیش ترین زمان کارکرد صافی در بستر درشت دانه 35 ساعت، و مربوط به کدورت NTU2 و کم ترین زمان کارکرد صافی در بستر درشت دانه 23 ساعت، مربوط به کدورت NTU10 می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج حاصل از بستر ریزدانه شامل، بیش ترین راندمان حذف کدورت 93% که مربوط به کدورت NTU2 و ارتفاع بستر Cm90، کم ترین راندمان حذف کدورت 9.54% که مربوط به کدورت NTU 7و ارتفاع بسترCm 50 می باشد. بیش ترین راندمان حذف کلی فرم 92/91% که مربوط به کدورت NTU 2 و ارتفاع بستر Cm90 و کم ترین راندمان حذف کلی فرم 45% که مربوط به کدورت NTU10 و ارتفاع بستر Cm20 می باشد. ارتفاع موثر در حذف کدورت و کلی فرم مربوط به ارتفاع Cm90 می باشد. بنابراین آنچه از نتایج فوق مسلم است، راندمان هر دو بستر به کدورت خروجی و عملکرد واحد قبلی فرآیند(زلال سازی) ارتباط مستقیم دارد. بیش ترین زمان کارکرد صافی در بستر ریز دانه 28 ساعت، و مربوط به کدورت NTU2 می باشد. کم ترین زمان کارکرد صافی در بستر ریزدانه 14 ساعت، مربوط به کدورت NTU 10 می باشد.
    کلیدواژگان: کدورت، عوامل باکتریایی، تصفیه خانه آب، فیلتراسیون، صافی شنی نوع تند
  • فاطمه عین الهی پیر *، نرجس اکاتی، مصطفی غفاری صفحات 37-49
    زمینه و هدف
    چاه نیمه های سیستان تنها منبع تامین کننده آب شرب زابل و زاهدان بوده و بررسی فاکتورهای کیفیت آب آن ها به نظر می رسد. هدف این مطالعه برخی از فاکتورهای کیفیت آب چاه نیمه (سولفات، نیترات، منیزیم، آمونیاک، قلیاییت، کلرین و سختی)، مقایسه آن ها در بین ایستگاه ها و مقایسه آن ها با استانداردهای موجود است.
    روش بررسی
    نمونه برداری از 6 ایستگاه و از 19 نقطه در سطح چاه نیمه شماره 1 در شهریور 1389 همراه با اندازه گیری EC و pH آب انجام شد. فاکتورهای مورد نظر توسط دستگاه فتومتر 8000 اندازه گیری شدند.مقایسات آماری با نرم افزار SPSS و رسم نمودارها با استفاده از نرم افزار Excel انجام شد.
    یافته ها
    غلظت سولفات 106 تا 124میلی گرم بر لیتر، سختی منیزیم بر حسب کربنات کلسیم 416 تا 600 میلی گرم بر لیتر، غلظت آمونیاک 02/0 تا 10/0 میلی گرم بر لیتر، نیترات بین 52/0 تا 93/0 میلی گرم بر لیتر، قلیاییت 125 تا 215 میلی گرم بر لیتر، سختی 66/182 تا 33/205 میلی گرم بر لیتر کربنات کلسیم، کلرین بین 05/0 تا 19/0 میلی گرم بر لیتر، کلسیم 67 تا 94 میلی گرم بر لیتر، میزان EC 33/559 تا 604 میکروزیمنس بر سانتی متر و pH 45/8 تا 79/8 متغیر بود. هیچ یک از فاکتور های اندازه گیری شده در بین ایستگاه های مختلف تفاوت معنی داری را نشان ندادند.
    بحث و نتیجه گیری
    بر این اساس میزان این فاکتورها دارای پراکنش یکسانی بوده و از منابع نقطه ای منشا نمی گیرند. نتیجه مقایسه مقادیر با استاندارد حاکی از آن بود که میزان سولفات، نیترات، آمونیاک، قلیاییت، کلسیم، کلر، سختی، pH و EC نسبت به استاندارد تعیین شده برای آب آشامیدنی دارای مقدار پایین تری بودند. در عین حال مقدار منیزیم از حد مطلوب و حد مجاز غلظت بیش تری داشت. بنابر یافته های موجود فاکتورهای بررسی شده در آب چاه نیمه از کیفیت مطلوبی برخوردار هستند.
    کلیدواژگان: چاه نیمه، کیفیت آب، فاکتورهای فیزیک و شیمیایی، استانداردهای کیفی آب آشامیدنی
  • مریم سعید فرجی*، علی محمدی ثانی، فائزه تجلی، حسین علیزاده گلستانی صفحات 51-59
    زمینه و هدف
    سرب فلزی خطرناک برای سلامتی انسان و محیط زیست محسوب می شود، بنابراین حذف آن از فاضلاب ها و ممانعت از ورود آن به محیط زیست به روشی ارزان و مناسب اهمیت زیادی دارد. در این پژوهش اثر سه پارامترpH،غلظت اولیه یون های فلزی و مدت زمان تماس به روش ناپیوسته برای حذف یون سرب از محلول آبی به روش جذب سطحی توسط پوست گلابی (Pyrus pyrifolia) به عنوان یک بیوجاذب مورد مطالعه قرار گرفت.
    روش بررسی
    بدین منظور چهار غلظت100،50،10و250 میلی گرم بر لیتر،چهار زمان تماس 60،30،15 و120 دقیقه و سه pH در مقادیر 3، 4 و 5 در نظر گرفته شد. مدل های هم دمای لانگمیر و فرندلیچ که عاملی بسیار مهم برای تعیین ظرفیت جذب جاذب و طراحی فرآیندهای جذب سطحی می باشد نیز بررسی شدند.
    یافته ها
    پوست گلابی به عنوان یکی از ضایعات کشاورزی که می توان آن را از کارخانجات تولید کننده کمپوت و آبمیوه تهیه کرد، بیوجاذبی ارزان و در دسترس است که توانایی مناسبی برای حذف فلز سرب از محلول آبی آن دارا می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج نشان داد که pH اپتیمم برای جذب یون سرب برابر 5 بود. ظرفیت جذب یون سرب با افزایش غلظت اولیه یون های فلزی افزایش یافت به طوریکه بیشترین میزان حذف سرب در غلظت 250 میلی گرم بر لیتر تعیین شد. حداکثر ظرفیت جذب برای یون سرب بعد از60 دقیقه بود. همچنین نتایج نشان داد که مدل هم دمای لانگمیر،مدلی بود که جذب فلز توسط پوست میوه گلابی از آن تبعیت می کند.
    کلیدواژگان: پوست گلابی، سرب(II)، جذب سطحی، معادلات لانگمیر و فرندلیچ
  • رامین رمضانی *، بهاره لرستانی، مهرداد چراغی، قربانعلی محمدپور رودپشتی، فاطمه کاظمینی صفحات 61-72
    زمینه و هدف
    لایه های معدنی طبیعی شامل مقادیر زیادی از فلزات سنگین هستند که طی فرایند معدن کاری با شدت بیشتری در طبیعت منتشر شده و محیط زنده و غیر زنده اطراف را متاثر می کنند. پرندگان از طریق تماس مستقیم با استفاده از آب و غذای آلوده و حتی فرو بردن سنگریزه ها به چینه دان، در معرض فلزات سنگین قرار می گیرند. هدف از مطالعه حاضر بررسی غلظت کادمیوم در پر کبک معمولی معدن آهنگران و تاثیر منطقه، عواملی مانند سن، جنس و بافت پرنده بر میزان تجمع عناصر سنگین می باشد.
    روش بررسی
    در این مطالعه نمونه گیری از پرهای سینه و دم 9 نمونه در منطقه معدنی و 3 نمونه در منطقه شاهد انجام و برای اندازه گیری میزان تجمع فلزات سنگین از دستگاه جذب اتمی مدلSpectrAA 400 استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج حاصل نشان دهنده میانگین غلظت کادمیوم اندازه گیری شده در پر کبک منطقه معدنی ppm 18/2 اما همین میانگین در منطقه شاهد ppm 54/0 است. مقایسه با استاندارد های موجود نشان داد میانگین غلظت فلز کادمیوم در منطقه معدنی هر چند از نظر عددی کمی بالاتر از سطح استاندارد بود اما این تفاوت معنادار نبود و در منطقه غیر معدنی پایین تر از سطح استاندارد گزارش شد. اثر نوع منطقه (معدنی و غیر معدنی) و سن (بالغ و نابالغ) بر تجمع فلز کادمیوم در پر گونه کبک معمولی در سطح خطای 5 درصد معنادار بود. اما اثر نوع بافت (پر سینه و پردم) و جنسیت (نر و ماده) معنادار نبود.
    کلیدواژگان: کادمیوم، معدن، پر، کبک معمولی
  • بابک مهرآوران*، حسین انصاری صفحات 73-85
    زمینه و هدف
    سامانه ترکیبی بیولوژیک، جذب سطحی، تبادل یونی یک فرآیند جدید در عملیات تصفیه آب و پساب بوده که در آن با استفاده از فرآیند جذب سطحی در بسترهای شن سیلیسی و کربن اکتیو و نیز فرآیند تبادل یونی در بستررزینی (رزین های ژل تراوا) آلاینده های موجود در پساب ها به گونه ای کاهش یافته که قابلیت استفاده مجدد را داشته باشند. در این تحقیق عملکرد سیستم یاد شده در تصفیه پساب نیروگاه نیشابور مورد بررسی قرارگرفته است.
    روش بررسی
    در این تحقیق بررسی تاثیر شارهای جریانی مختلف برروی درصد حذفTS وCOD در فیلترسیلیسی با نسبت های مختلف از شن سیلیسی ریز و درشت و نیز مقایسه درصد حذف یون های سدیم وکلسیم در شارهای مختلف بین رزین های شاخص(ژل تراوا) و معمولی در تصفیه پساب فاضلاب بهداشتی و پساب کلین درین نیروگاه نیشابور انجام پذیرفت.
    یافته ها
    میزان یون سدیم از 1250میلی گرم در لیتر به 9/1 کاهش یافته و میزان COD از411 میلی گرم در لیتر به صفر کاهش یافته است. میزان کنداکتیویته از 2180 میکروزیمنس به 560 میکروزیمنس کاهش یافته است. نتایج آزمایش ها بیانگر آن می باشد که این سیستم قابلیت حذف یون سدیم حتی تا 6/99 % را نیز دارد.
    بحث و نتیجه گیری
    استفاده از فن آوری بیولوژیک، جذب سطحی- تبادل یونی دارای توانایی بالایی برای حجم وسیعی از عملیات تصفیه پساب بوده و علاوه برآن دارای ارزش اقتصادی بالایی نیز می باشد، در نیروگاه ها با استفاده از این سامانه ترکیبی می توان پساب کلین درین (پساب ناشی از درین بویلرها و بلودان بویلرها ) را با خلوص بالائی به چرخه آب مصرفی نیروگاه وارد کرد.
    کلیدواژگان: بسترشن سیلیسی، فیلتر کربن اکتیو، فیلتر رزینی، سامانه ترکیبی
  • داود حمیدی رزی*، مجید فشاری صفحات 87-99
    زمینه و هدف
    بررسی هم گرایی سیگما و بتا در خصوص انتشار گازهای گلخانه ای و به ویژه گاز دی اکسیدکربن یکی از موضوعات مهم و اساسی در ادبیات اقتصاد محیط زیست می باشد. هم چنین طراحی سیاست های منسجم و پایداری که در عین کارا بودن بتواند اهداف پیمان های بین المللی مانند کیوتو و کپنهاگ را محقق کند بستگی به سطح انتشار سرانه گاز دی اکسیدکربن و نیز توزیع آن در بین کشورهای تحت بررسی دارد. برای این منظور، هدف اصلی این مطالعه بررسی فرضیه هم گرایی انتشار گاز دی اکسیدکربن (CO2) سرانه در 12 کشور عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) طی سال های 2013-1970 می باشد.
    روش بررسی
    در این پژوهش به منظور بررسی فرضیه هم گرایی CO2 سرانه از دو رویکرد هم گرایی بتا و سیگما استفاده شده است. مدل هم گرایی بتای مطلق به صورت مقطعی تصریح شده و توسط تخمین زننده حداقل مربعات معمولی(OLS) مورد برازش قرار گرفت. به منظور آزمون هم گرایی سیگما نیز انحراف معیار مقطعی انتشار CO2 سرانه در طول دوره پژوهش(2013-1970) محاسبه شده و روند آن ترسیم گردید.
    یافته ها
    نتایج حاصل از این مطالعه بیانگر وقوع هر دو پدیده هم گرایی سیگما و بتای مطلق بوده و کشورهای عضو اوپک با سرعت هم گرایی 97/0 درصد به سطح مشترک انتشار CO2 سرانه 18/4 تن حرکت می کنند. هم چنین مدت زمان لازم برای رسیدن به سطح مشترک انتشار آلودگی جوی 31/5 سال ارزیابی شد.
    بحث و نتیجه گیری
    در این پژوهش وقوع پدیده ارتقاء انتشار CO2 سرانه در بین کشورهای اوپک تایید گردید. هم چنین پراکندگی انتشار CO2 سرانه بین کشورهای اوپک روند نزولی داشته و کاهش یافته است. اتخاذ محدودیت های زیست محیطی مشابه و منصفانه برای کشورهای اوپک در پیمان های بین المللی، مهمترین توصیه سیاستی کاربردی این مطالعه می باشد.
    کلیدواژگان: هم گراییسیگما، هم گرایی بتا، گاز دی اکسیدکربن سرانه، اوپک
  • وحیدرضا اوحدی، محمد امیری*، مرتضی دیرانلو صفحات 101-113
    زمینه و هدف
    پژوهشگران، جاذب های مختلفی برای نگهداری آلاینده های فلز سنگین را مورد بررسی قرار داده اند؛ اما به خاک های واگرای طبیعی و ریخت شناسی این خاک ها توجه محدودی شده است. خاک واگرای طبیعی مورد نظر در این مقاله، یک نمونه خاک رسی است که ابعاد ذرات آن در مقیاس میکرو و نانو قرار دارد. بر این اساس هدف این پژوهش مطالعه نگهداشت آلاینده فلز سنگین و تغییرات ساختار و ریخت شناسی خاک های واگرا در اندرکنش با آلاینده های زیست محیطی است.
    روش بررسی
    با انجام یکسری آزمایش های ژئوتکنیک زیست محیطی، فرایند اندرکنش خاک واگرای طبیعی، نمونه رسی بنتونیت و نمونه رسی کائولینیت با آلاینده های فلز سنگین سرب و روی مورد مطالعه و مقایسه قرار گرفته است. بررسی میزان نگهداری فلزات سنگین توسط خاک واگرا، نتایج پراش اشعه ایکس (XRD)، تصاویر میکروسکوپ الکترونی پویشی (SEM) و طیف سنجی پاشندگی انرژی (EDX) نشان می دهد که خاک واگرای طبیعی مورد مطالعه به دلیل ریخت شناسی، ساختار پراکنده و درصد زیاد کربنات در مقایسه با نمونه های رسی بنتونیت و کائولینیت دارای قابلیت نگهداری بیشتر آلاینده فلز سنگین است.
    بحث و نتیجه گیری
    بر اساس نتایج پژوهش حاضر درحالی که ظرفیت تبادل کاتیونی خاک واگرای طبیعی مورد مطالعه بیش از 50% کمتر از نمونه رسی بنتونیت است، اما قابلیت نگهداری آلاینده فلز سنگین در این نمونه نسبت به نمونه رسی بنتونیت در غلظت های زیاد آلاینده فلز سنگین بیش از 20% است. این در حالی است که قابلیت نگهداری آلاینده فلز سنگین توسط خاک واگرای طبیعی بیش از 3/2 برابر جاذب رسی کائولینیت است. بر اساس نتایج پژوهش حاضر نحوه قرارگیری ساختار و ابعاد صفحات رسی به شدت بر میزان نگهداری آلاینده تاثیرگذار است.
    کلیدواژگان: فلز سنگین، خاک واگرا، XRD، SEM و EDX
  • مطلب بایزیدی *، بهرام قلیزاده، محمد ادیب عباسی صفحات 115-126
    زمینه و هدف
    انرژی باد یکی از مهمترین انرژی های قابل دسترس در سطح زمین می باشد و می تواند به انرژی الکتریسیته تبدیل شود. انرژی باد در مقایسه با انرژی سوخت های فسیلی به علت گستردگی، در دسترس بودن و پایداری، کاهش آلودگی هوا و اقتصادی بودن در ابعاد وسیعی مورد استفاده قرار گرفته است. در این مقاله هدف بررسی پتانسیل انرژی باد ایستگاه های سینوپتیک و اقلیم شناسی با استفاده از توزیع ویبول و آمارهای ثبت شده هواشناسی و با بکارگیری نرم افزار Windographer می باشد.
    روش بررسی
    در این تحقیق 6ایستگاه سینوپتیک و یک ایستگاه اقلیم شناسی مورد بررسی قرار گرفت، داده های ساعتی سرعت و جهت باد ایستگاه های مورد مطالعه طی سالهای 2005 الی 2007 میلادی با تابع توزیع ویبول برازش و نمودارهای مربوطه رسم گردیدند. آنگاه با بهره گیری از نرم افزارهای متداول نمودارهای گلباد، سرعت باد، منحنی قدرت و در نهایت چگالی انرژی باد مناطق فوق برآورد گردید. همچنین نقشه پهنه بندی وضعیت بهره وری انرژی باد برای منطقه ترسیم گردید.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به اینکه چگالی قدرت باد در ایستگاه هزار کانیان در ارتفاع 50 متری،745 وات بر متر مربع می باشد، طبق جدول کلاس بندی اطلس انرژی باد آمریکا در کلاس 6 قرار داشته جزء مناطق پر باد و پارک بادی محسوب می گردد. بعد از آن ایستگاه های بیجار در شرق استان کردستان، با چگالی انرژی 301 وات بر متر مربع، ایستگاه زرینه در شمال استان کردستان با توان 290 وات بر متر مربع قرار می گیرند. سایر ایستگاه های موجود در استان دارای میانگین سرعت باد کمی بوده و توان انر‍ژی آنها کمتر از 200 وات بر متر مربع بودکه طبق استانداردهای بین المللی جزو مناطق کم باد محسوب شده و برای نصب توربین های بادی جهت استحصال برق مناسب نمی باشند.
    کلیدواژگان: انرژی باد، توزیع ویبول، چگالیقدرت باد، استان کردستان
  • مرجان انشاییه*، آزاده عبدلی، محبوبه مدنی صفحات 127-137
    زمینه و هدف
    مصرف زیاد از حد سوخت های فسیلی و تولید بیش از اندازه CO2 علاوه بر مشکلات مربوط به گرم شدن کره زمین، مسایل مربوط به آلودگی هوا را نیز در پی دارد. این موضوعات منجر به توجه بیش تر به تولید بیودیزل شده است. از جمله فواید تولید بیودیزل این است که به هنگام سوختن آن، انتشار خالص CO2 صورت نمی گیرد. بنابراین یافتن راهی زیستی برای تولید بیودیزل، نه تنها ارزش اقتصادی دارد بلکه از لحاظ زیست محیطی و تاثیر بر سلامتی انسان ها نیز ارزشمند است. هدف از این پژوهش به کارگیری قارچ مولد چربی جهت تولید تولید سوخت زیستی و همچنین بهینه سازی فرایند تولید بوده است.
    روش بررسی
    در این پژوهش از قارچ مولد چربی مورتیرلا آلپینا با قابلیت تولید بالای چربی، جهت تولید روغن میکروبی استفاده شد. پس از آنالیز روغن تولید شده با کروماتوگرافی گازی- اسپکترومتری توده ای[3] (GC-MS)، امکان تبدیل آن به بیودیزل مورد ارزیابی قرار گرفت. بهینه سازی شرایط محیط نیز برای افزایش تولید لیپید صورت پذیرفت. شرایط بهینه به دست آمده در یک شبه فرمانتور آزمایشگاهی برای تولید لیپید مورد ارزیابی قرار گرفت.
    یافته ها
    سویه قارچی مورد نظر دارای بیش ترین میزان تولید لیپید معادل g/L9/10 بود. این سویه پس از ترانس استریفیکاسیون دارای بازده تولید بیودیزل معادل 71% بوده و بیش ترین اسید چرب موجود در آن اولئیک اسید به میزان 38% به دست آمد.
    بحث و نتیجه گیری
    ترکیب روغن تولید شده در این قارچ مشابهت زیادی با روغن های گیاهی داشته و در این زمینه برای تولید سوخت زیستی با لیپید های گیاهی قابل رقابت می باشد که از نظر اقتصادی بسیار ارزشمند است.
    کلیدواژگان: بیودیزل، مورتیرلا آلپینا، ترانس استریفیکاسیون، قارچ مولد چربی
  • سهیل ولی زاده، حبیب الله یونسی*، نادر بهرامی فر صفحات 139-153
    زمینه و هدف
    امروزه آلودگی های ناشی از فاضلاب های حاوی سورفاکتانت ها یکی از عوامل عمده و شایع آلودگی های محیط زیستی به شمار می روند. سدیم دودسیل بنزن سولفونات (SDBS)، از مهم ترین و عمده ترین انواع سورفاکتانت ها محسوب می شود. هدف از این مطالعه سنتز کربن فعال میان حفره از مخروط درخت کاج ایرانی (Pinus eldarica) با استفاده از فعال سازی شیمیایی به منظور حذف سورفاکتانت سدیم دودسیل بنزن سولفونات (SDBS) از محلول آبی در سیستم ناپیوسته می باشد.
    روش بررسی
    برای سنتز کربن فعال از فعال سازهای اسید فسفریک، پتاسیم کربنات و پتاسیم هیدروکسید با نسبت های اشباع سازی متفاوت استفاده گردید. فرایند کربنیزاسیون در کوره سرامیکی تحت جریان گاز نیتروژن با دبی گاز ml/min 100 در دمای°C 750، میزان حرارتی °C/min8 و به مدت 3 ساعت انجام شد. بیشترین سطح ویژه در نمونه فعال سازی شده با اسید فسفریک با نسبت اشباع 2:1 معادل m2/g1580 به دست آمد. در سیستم ناپیوسته کارایی نمونه های کربن فعال تولید شده برای جذب SDBS از محلول آبی مورد ارزیابی قرار گرفت.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که کربن فعال تولیدشده با استفاده از فعال ساز پتاسیم کربنات با درصد اشباع 1: 75/0 دارای بیشترین ظرفیت جذب معادل mg/g 56/97 بوده است. برای بررسی سینتیک واکنش از مدل های شبه درجه اول، شبه درجه دوم و نفوذ درون ذره ای استفاده شد که نتایج بیانگر این بود که مدل شبه درجه دوم با 982/0 R2>از برازش بهتری با داده های تجربی برخوردار است. آزمایش واجذب با استفاده از ترکیبات مختلف انجام گرفت، اسیدسولفوریک و اتانول به ترتیب با 67/65 و 03/40 درصد بیشترین میزان واجذب را نشان دادند.
    کلیدواژگان: کربن فعال، پیرولیز، سدیم دودسیل بنزن سولفونات، سینتیک، جذب ناپیوسته
  • مجید مداح*، فاطمه رئوفی صفحات 155-166
    زمینه و هدف
    برخی فعالیت های بازاری دارای پیامدهای منفی مثل آلودگی هوا و تخریب محیط زیست هستند، با وجود پیامدهای خارجی، بازار قادر به تولید بهینه کالاها و خدمات نیست و اصطلاحا شکست می خورد. برای جلوگیری از شکست بازار لازم است تا دولت با مداخله در بازار و انجام هزینه های لازم از طریق اتخاذ سیاست های حفاظت محیط زیست و تدوین قوانین و مقررات مناسب در جهت کاهش آلودگی و برقراری شرایط بهینه تولید و مصرف حرکت کند.
    روش بررسی
    به منظور بررسی اثر مخارج دولت بر آلودگی، ابتدا یک سیستم معادلات هم زمان در دوره زمانی (1390- 1354) تصریح می شود و پس از تخمین آن با استفاده از روش های حداقل مربعات دو مرحله ای و حداقل مربعات سه مرحله ای، رابطه بین اثرات مستقیم و غیر مستقیم دولت و آلودگی در اقتصاد ایران مورد تحلیل تجربی قرار می گیرد.
    یافته ها
    نتایج حاصل از تخمین سیستم معادلات تصریح شده در دو رویکرد ایستا و پویا به تفکیک اثرات مستقیم و غیر مستقیم نشان می دهند که اولا اندازه دولت تنها دارای اثر مستقیم معنی دار بر آلودگی سرانه است. ثانیا رابطه مثبت و معنی دار بین اندازه دولت و انتشار آلودگی سرانه با ضریب کشش (08/0) در رویکرد ایستا و رابطه منفی و معنی دار بین اندازه دولت و انتشار آلودگی سرانه با ضریب کشش ( 163/0- ) در رویکرد پویا تایید می شود. ثالثا علاوه بر اندازه دولت، درجه باز بودن اقتصاد و مصرف نیز دارای اثر مثبت کل و معنی دار و نیز سرمایه گذاری کل و جمعیت دارای اثر منفی کل و معنی دار بر آلودگی سرانه در اقتصاد ایران هستند.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به اثر معنی دار افزایش مخارج دولت بر کاهش آلودگی لازم است تا تخصیص منابع بخش عمومی در جهت توسعه آموزش های عمومی، اتخاذ و اجرای درست قوانین و مقررات زیست محیطی و تقویت امکانات و زیر ساخت های عمومی افزایش یابد..
    کلیدواژگان: مخارج دولت، آلودگی، سیستم معادلات هم زمان، اقتصاد ایران
  • مهدی شریفی*، وحید قبادیان صفحات 167-178
    زمینه و هدف
    راهکارهای صرفه جویی و بهینه سازی مصرف انرژی به منظور کاهش آلودگی زیستی و بهبود شرایط محیطی، از ضروریات بخش ساختمان می باشد. یکی از بخش های ساختمان که اثر زیادی در مصرف انرژی دارد، پوسته ها هستند. به همین علت بررسی رفتار پوسته ها از اهمیت بالایی برخوردار است. هم چنین جریان حرارت از میان پوسته ها عامل اصلی تغییرات دمای هوای داخل است و به طور مستقیم بر بار گرمایشی و سرمایشی و آسایش حرارتی فضای داخلی موثر می باشد. هدف از انجام این تحقیق بررسی رفتار حرارتی پوسته ها در ساختمان ها و دست یابی به جداره های شفاف با عملکرد مناسب تر در ساختمان های شهر همدان است.
    روش بررسی
    این مقاله با روش تجربی انجام گرفت و با استفاده از ابزار اندازه گیر محیطی، دمای داخلی و دمای نزدیک پوسته در دو سمت داخلی و خارجی ساختمان های بلند مرتبه با نمای شیشه ای در شهرهمدان، ثبت گردید. 2 پارامتر زمان تاخیر و ضریب کاهش جریان حرارتی با توجه به داده های به دست آمده تحلیل شد. سپس با روش قیاس عددی و استدلال منطقی رفتار پوسته ها مورد بررسی قرار گرفت.
    یافته ها
    این مقاله نشان داد با توجه به مطلوب بودن زمان تاخیر طولانی تر و ضریب کاهش کمتر در شهر همدان، باتوجه به محاسبه ی میزان زمان تاخیر، شیشه های دو لایه نسبت به شیشه های تک لایه سکوریت به اندازه 50 درصد عملکرد بهتر، هم چنین شیشه های با ضخامت بیشتر و با فاصله میانی بیشتر بین دو جداره در شیشه های دو لایه، نسبت به انواع دیگر شیشه های دو لایه به اندازه 16 درصد عملکرد مناسب تری را در ارتباط با عامل زمان تاخیر جریان حرارت دارا می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج این تحقیق در جهت فهم بهتر رفتار حرارتی پوسته ها و نیز به منظور طراحی مناسب در شرایط اقلیمی شهر همدان می تواند مفید باشد.
    کلیدواژگان: زمان تاخیر، ضریب کاهش، خصوصیات پوسته ها، انتقال ح
  • رامین سمیعی فرد، احمد لندی، سعید حجتی*، ناهید پوررضا صفحات 179-193
    زمینه و هدف
    کانی های رسی مانند سپیولیت به دلیل دارابودن بارالکتریکی و سطح ویژه بالا از توانایی زیادی جهت حذف فلزات سنگین از محیط زیست برخوردار می باشند. مطالعات اندکی در رابطه با سنجش توانایی این کانی ها جهت حذف فلزات سنگین از محلول های چندیونی صورت گرفته است. هدف این مطالعه بررسی توانایی کانی سپیولیت منطقه فریمان جهت حذف عناصر کادمیوم، کبالت و روی از محلول های آلوده با کادمیوم، کبالت و روی و تاثیر عوامل مختلف شامل زمان تماس، pH اولیه محلول و اعمال پیش تیمارهای حرارتی (150 و 250 درجه سانتی گراد) بر روند جذب این عناصر بود.
    روش بررسی
    تمامی آزمایش ها با 3 تکرار در 11 زمان از 5 تا 2880 دقیقه و در دو pH برابر با 4 و 5 انجام شدند. پس از اندازه گیری میزان باقیمانده ی هر کدام از این عناصر در محلول های آزمایشی با استفاده از دستگاه جذب اتمی، نتایج به دست آمده با مدل های سینتیکی درجه اول، درجه دوم و پخشیدگی درون ذره ای برازش داده شدند.
    یافته ها
    نتایج نشان دادند که پتانسیل جذب این عناصر توسط کانی سپیولیت، وابسته به زمان تماس بین جاذب و محلول، pH و خصوصیات فیزیکوشیمیایی عناصر جذب شونده می باشد، به گونه ای که با افزایش زمان تماس بین کانی و محلول حاوی فلزات سنگین، فرآیند جذب روند افزایشی داشته و ترتیب حداکثری جذب این عناصر به صورت Co> Zn> Cd گزارش گردید. به علاوه، داده های آزمایشی بیشترین هماهنگی را با مدل سینتیکی مرتبه دوم نشان دادند. نتایج نشان داد که استفاده از نمونه های حرارت دیده کانی سپیولیت نسبت به نمونه های طبیعی موجب افزایش راندمان جذب فلزات سنگین از محلول های آبی می گردد.
    بحث و نتیجه گیری
    استفاده از پیش تیمارهای حرارتی راهکار مناسبی به منظور افزایش جذب سطحی فلزات مورد مطالعه از محلول های آلوده می باشد. هم چنین، این مطالعه نشان داد استفاده از کانی سپیویت در pH 5 نسبت به 4 باعث افزایش راندمان حذف فلزات سنگین می گردد.
    کلیدواژگان: سپیولیت، سینتیک، کادمیوم، کبالت، روی
  • محمود محمد رضاپور طبری *، مهدی ایل بیگی صفحات 195-207
    زمینه و هدف
    رشد صنایع و افزایش تقاضا جهت تامین نیازهای آبی و تخلیه غیراصولی پساب به آب خوان، معضلات عدیده ای را برای دشت ها به وجود آورده است. از بین این عوامل آلاینده، فلزات سنگین به دلیل کاربرد گسترده در صنعت و جوامع شهری، عامل شایع تری محسوب می شوند. در این راستا دشت زنجان با توجه به تمرکز صنایع آلوده کننده از این امر مستثنی نبوده و نمونه های کیفی برداشت شده حاکی از وجود انواع مختلفی از فلزات سنگین می باشد. با هدف بررسی نقش عوامل طبیعی و مصنوعی در ایجاد این آلاینده ها، رویکردی بر مبنای مطالعات زمین شناسی، هیدروژئوشیمی، روابط بین کاتیون ها و آنیون ها و وضعیت پراکنش غلظت فلزات سنگین پیشنهاد گردید.
    روش بررسی
    با اعمال ساختار پیشنهادی بر داده های کیفی اندازه گیری شده در دو دوره تر و خشک، ابتدا هر یک از عوامل موثر در بروز آلودگی مورد شناسایی قرار گرفت. سپس با تلفیق عوامل موثر در آلودگی، نقش فعالیت های انسان زاد و منابع زمین زاد تعیین گردید.
    یافته ها
    نتایج نشان می دهد که عمده آلودگی در نیمه شمالی دشت ناشی از منابع زمین زاد بوده و به صورت طبیعی در آب خوان بروز می نماید. در بخش مرکزی آب خوان نیز با توجه به تمرکز صنایع و وجود شهر زنجان، فعالیت های انسان زاد به عنوان منشا وجود فلزات سنگین مورد شناسایی قرار گرفت. در سایر بخش های دشت نیز هر دو عامل انسان زاد و زمین زاد در ایجاد آلودگی آب خوان نقش داشته اند.
    بحث و نتیجه گیری
    عمده منشا آلودگی فلزت سنگین کروم، مس، آهن و سرب در آب خوان دشت زنجان به صورت طبیعی و زمین زاد بوده و وجود عناصری هم چون روی، منگنز و کادمیوم عمدتا مرتبط با فعالیت های انسانی و صنایع پراکنده در سطح دشت می باشد. با توجه به شناسایی صورت گرفته می توان برای آن بخش از دشت که آلودگی متاثر از فعالیت های انسان زاد می باشد، راهکارهای مدیریتی جهت احیاء و کنترل آلاینده های ورودی به آب خوان ارایه نمود.
    کلیدواژگان: فلزات سنگین، آب خوان، منابع زمین زاد، آلودگی، دشت زنجان
  • محمد مهدی صفار *، حامد شکوری گنجوی، جعفر رزمی صفحات 209-221
    زمینه و هدف
    در دنیای امروز گسترش و طراحی زنجیره های تامین با رویکرد بهینه سازی اقتصادی و زیست محیطی مورد توجه مدیران سیاست گذاران صنایع و محققان قرار گرفته است. به عبارتی دیگر با افزایش حجم گازهای گلخانه ای و آلاینده ها، مدیران سازمان ها و محققان در پی طراحی و راه اندازی شبکه هایی برآمدند که علاوه بر بهینه سازی اقتصادی تمرکز ویژه ای بر عوامل زیست محیطی و کاهش آلاینده ها در تمامی بخش ها داشته باشد.
    روش بررسی
    در این تحقیق یک مدل ریاضی دو هدفه فازی برای طراحی یک سیستم زنجیره تامین، تحت شرایط عدم قطعیت با رویکرد فازی ارایه شده است. هم چنین تصمیم گیری در مورد انتخاب فن آوری های مناسب در قسمت های تولید و تعمیر، به گونه ای است که بتواند یک توازن مناسب بین هزینه ها و انتشار گازهای آلاینده به وجود آورد. در این مدل، هدف، تشخیص بهینه تکنولوژی تولید، تعمیر و میزان خریداری آن ها، مکان یابی تسهیلات، تخصیص بهینه تولید محصولات به ماشین ها است، تا تعادل مناسبی بین هزینه و میزان انتشار گازهای آلاینده برقرار شود. مدل فازی با استفاده از روش خیمنز به مدل قطعی کمکی تبدیل شده و برای حل مساله، از روش های اپسیلون محدودیت در اندازه های کوچک و الگوریتم تکاملی دیفرانسیلی چندهدفه برای اندازه های بزرگ استفاده شده است.
    یافته ها
    در نظر گرفتن عوامل زیست محیطی در کنار عوامل اقتصادی در این مدل، نشان می دهد با این کار نه تنها سود اقتصادی حاصل از بازیافت و تعمیر کالاها عاید صنایع می شود، بلکه آلودگی محیط زیست از طریق کاهش مقدار زباله های صنعتی و استفاده مجدد از آن ها کاهش می یابد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج حاصل از حل مدل ارایه شده، با استفاده از نرم افزار GAMS و الگوریتم تکاملی دیفرانسیلی چندهدفه، نشان دهنده کارکرد بهینه و مطلوب مدل پیشنهادی در تمامی ابعاد است. به منظور اطمینان از کارکرد صحیح مدل ارایه شده و روش حل به کارگرفته شده، نتایج با مدل پایه مقایسه شد و نتایج نشان دهنده کارکرد مطلوب مدل ارایه شده بود.
    کلیدواژگان: زنجیره تامین بازگشتی، انتشار گاز CO2، عدم قطعیت، روش خیمنز و الگوریتم تکاملی دیفرانسیلی چند هدفه
  • سهیل سبحان اردکانی*، پریسا جمالی پور صفحات 223-236
    زمینه و هدف
    امروزه باقی مانده آفت کش های آلی از جمله آلاینده های مهم منابع آب سطحی محسوب می شوند. بنابراین با توجه به استفاده از آب رودخانه گرگر برای زراعت و تامین آب شرب شهر های مجاور، پژوهش با هدف شناسایی برخی از آفت کش های کلره و فسفره در آب این رودخانه انجام یافته است.
    روش بررسی
    نمونه برداری از 5 ایستگاه منتخب در طول رودخانه طی فصول بهار و تابستان 1391 برداشت شده و پس از انجام مراحل آماده سازی آزمایشگاهی نسبت به شناسایی و تعیین غلظت سموم در نمونه ها با استفاده از روش پیشرفته کروماتوگرافی لایه نازک اقدام شد.
    یافته ها
    میانگین غلظت سموم آترازین، آلاکلر و توفوردی نمونه ها در فصل بهار به ترتیب برابر با 02/0±04/1، 03/0±06/1و 04/0±12/1 میکروگرم در لیتر و در فصل تابستان به ترتیب برابر با 45/1±04/3، 51/4±27/15و 62/3±12/12 میکروگرم در لیتر بود. پردازش آماری نتایج نشان داد که میانگین غلظت هر 3 سم شناسایی شده کم تر از رهنمود سازمان بهداشت جهانی است.
    بحث و نتیجه گیری
    گرچه در حال حاضر از نظر غلظت تجمع یافته سموم در آب رودخانه گرگر خطری متوجه بهداشت عمومی نمی باشد، ولی به دلیل مصرف بی رویه نهاده های کشاورزی از جمله سموم شیمیایی توسط کشاورزان، در آینده ای نه چندان دور این بوم سازگان آبی با مشکل تجمع بیش از حد سموم و تبعات ناشی از آن مواجه خواهد شد که این امر می تواند عواقب ناگواری را برای شهروندان حاشیه رودخانه، حیات جانوری رودخانه و مصرف کنندگان از آب این بوم سازگان به دنبال داشته باشد.
    کلیدواژگان: آترازین، آلاکلر، توفوردی، روش پیشرفته کروماتوگرافی لایه نازک، رودخانه گرگر
  • فاطمه اسدی، عبدالله درگاهی، علی الماسی*، چیمن علی کرمی، احمد محمدی صفحات 237-245
    زمینه و هدف
    رنگ راکتیو قرمز 2 کاربرد های گوناگونی در صنایع نساجی دارد که سبب تولید محصولات جانبی که سمی هستند می شود. هدف از انجام این مطالعه بررسی کارایی پوست گردو در حذف رنگ راکتیو قرمز 2 از پساب سنتتیک می باشد.
    روش بررسی
    این پژوهش تجربی می باشد. گرانول و پودر پوست گردو به عنوان جاذب در شرایط آزمایشگاه تهیه شد. پوست گردو در دوحالت گرانول و پودر با غلظتهای متفاوت و رنگ راکتیو قرمز 2 در 3 غلظت مختلف مورد آزمایش قرار گرفت.
    یافته ها
    میزان جذب رنگ راکتیو قرمز 2 تابعی از میزان جاذب و زمان تماس بود. با افزایش میزان جاذب از 0.5 تا 2 گرم در 100 میلی لیتر، میزان جذب ازحدود 50% تا 96% افزایش داشت. بیشترین میزان جذب در 10 دقیقه اول اتفاق افتاد. ایزوترم جذب رنگ مطابق با مدل ایزوترم لانگمیربود( RL= 0.99).
    نتیجه گیری
    نتایج نشان داد که میزان جذب توسط نوع پودر بهتر از نوع گرانول آن می باشد. با توجه به اسیدی بودن پاره ای از رنگ ها و دمای بالای اکثر پساب های صنعتی، پوست گردو می تواند به عنوان جاذب در چنین فاضلاب هایی کاربرد داشته باشد.
    کلیدواژگان: رنگ راکتیو قرمز2، پوست گردو، جاذب طبیعی، محلول آبی
  • فاطمه سلطانی*، شایان شامحمدی صفحات 247-259
    زمینه و هدف
    یکی از مهم ترین اهداف مدل های ایزوترم جذب، تعیین حداکثر ظرفیت جاذب است. هدف اصلی از این تحقیق، بررسی مقدار جذب شیمیایی کروم از محیط آبی توسط ساقه برنج با استفاده از مدل ایزوترم جذبفیزیکو شیمیایی شامحمدی و مقایسه مدل های ایزوترم جذب در تعیین حداکثر ظرفیت جاذب است.
    روش بررسی
    برای انجام این تحقیق از ساقه برنج با اندازه ذرات 75، 300، 850 و 1200 میکرون و محلول کروم با غلظت های 15 تا 40 میلی گرم بر لیتر استفاده شد
    یافته ها
    حداکثر بازده جذب در 2=pH و جرم 10 گرم بر لیتر از جاذب 75 میکرونی، 30/96% به دست آمد. حداکثر ظرفیت جذب ساقه برنج از مدل لانگمویر و مدل شامحمدی در اندازه ذرات 75 میکرون به ترتیب 918/2 و 926/4 میلی گرم بر گرم، در اندازه ذرات 300 میکرون، 206/2 و 310/3 میلی گرم بر گرم، در اندازه ذرات 850 میکرون، 838/1 و 617/2 میلی گرم بر گرم و در اندازه ذرات 1200 میکرون، 037/1 و 322/1 میلی گرم بر گرم به دست آمد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج مطالعات ایزوترم جذب نشان داد که بر اساس مدل شامحمدی به طور متوسط 5/20% مقدار جذب به صورت جذب اولیه می باشد. همچنین با در نظر گرفتن مقدار جذب تعادلی (qe) به عنوان تابعی از غلظت اولیه (c0)، ضمن این که باعث افزایش دقت مدل ایزوترم می شود (بر اساس معیارهای ارزیابی)، مقدار حداکثر ظرفیت تعادلی جذب (qemax) را نیز به طور متوسط به اندازه 5/26% بیش تر از مدل لانگمویر نشان می دهد. بنابراین کاربرد مدل شامحمدی به طور میانگین 47%، مقدار ظرفیت جذب یون کروم توسط ساقه برنج را بیش تر از مدل لانگمویر نشان می دهد.
    کلیدواژگان: جذب، ساقه برنج، کروم، مدل های تعادلی
  • زینب فلاح نژاد، غلامرضا باکری*، مصطفی رحیم نژاد صفحات 261-273
    زمینه و هدف
    امروزه آلودگی ناشی از پساب های نفتی و صنعتی به یکی از مهم ترین مشکلات محیط زیستی تبدیل شده است. نتایج و تجربیات نشان می دهند که روش های مرسوم به سختی می توانند غلظت نفت را به 1% غلظت اولیه کاهش دهند و از طرفی این روش ها نمی توانند قطرات نفت با اندازه کمتر از 20 میکرون را به طور موثر حذف نمایند. از اینرو می توان گفت که تصفیه پساب های نفتی یکی از ضروری ترین معضلات محیط زیست است که باید نسبت به رفع این مشکل در میادین نفتی اقدام نمود.
    روش بررسی
    در این مقاله علاوه بر مرور عملکرد غشاهای مختلف در زمینه تصفیه پساب های نفتی، عملکرد غشا نانوساختار الیاف توخالی پلی اتر سولفون در تصفیه پساب نفتی مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به نوع غشا، مواد موجود در خوراک و شرایط فرآیند، عملکرد غشا با زمان تغییر خواهد کرد. در این پژوهش، تاثیر پارامترهای عملیاتی مانند فشار، غلظت و سرعت جریان خوراک بر روی عملکرد غشا بررسی شده است.
    یافته ها
    با افزایش فشار، میزان فشردگی و گرفتگی غشا افزایش و عملکرد غشا کاهش می یابد. بنابراین شرایط بهینه عملیاتی برای انجام آزمایش ها فشار 1 bar و سرعت جریان بالای خوراک و غلظت پایین خوراک می باشد. به دلیل افزایش انتقال جرم در سرعت جریان های بالاتر خوراک، میزان پس زنی ذرات گازوییل تا حدودی کاهش می یابد.
    نتیجه گیری
    در این پژوهش، غشاهای مورداستفاده برای آزمایش ها با قابلیت جداسازی 100 درصدی ذرات گازوییل از پساب، از پرکاربردترین غشاها در تصفیه پساب های نفتی به شمار می آیند.
    کلیدواژگان: پساب نفتی، فناوری غشایی، آلودگی محیط زیست، شست و شوی غشا
  • مرضیه سادات آیت الله زاده شیرازی، نوشین بیرجندی*، عبدالکریم کشاورز شکری صفحات 275-282
    زمینه و هدف
    صدا یکی از عوامل زیان آور محیط زیست و نیز از پدیده های غیر قابل اجتناب در محیط کار و زندگی می باشد. در شهرهای پرجمعیت و صنعتی، آلودگی صوتی یک معضل جدی است و از جمله عوامل ایجاد این آلودگی، سامانه حمل و نقل شهری می باشد که از متداول ترین منابع آلودگی صوتی است. هدف از این مطالعه، ارزیابی آگاهی و دیدگاه های مردم نسبت به آلودگی صوتی در مناطق پر تردد شهر رشت و بررسی میزان آلودگی صوتی در این مناطق می باشد.
    روش بررسی
    در این تحقیق دیدگاه ها و نگرش مردم در مورد آلودگی صوتی مورد بررسی قرار گرفت و برای این منظور از 400 پرسش نامه توصیفی که هر یک محتوی 20 سوال بود استفاده شد. نتایج به دست آمده با بررسی اطلاعات به دست آمده از پرسشنامه مورد تحلیل قرار گرفت و ارتباط بین برخی متغیرها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون کای اسکور ( 2X ) مورد آنالیز قرار گرفت.
    یافته ها
    با توجه به نتایج به دست آمده به طور متوسط 48% افراد بهترین راه کاهش آلودگی صوتی را افزایش آگاهی مردم از اثرات صدا دانستند، 3/42% با بستن در و پنجره و 8/15% با دو جداره کردن شیشه پنجره ها از ورود صدا به منزل جلوگیری می نمایند. ارتباط بین جنس و میزان تاثیر صدا روی خواب افراد نیز با 05/0 p <معنی دار بود.
    بحث و نتیجه گیری
    بر اساس نتایج این مطالعه میزان صدا در همه ساعات و میانگین 15 ساعته بالا می باشد از طرف دیگر، آگاهی مردم در زمینه راه های جلوگیری از ورود صدا کم است بنابراین بایستی آگاهی مردم را در این زمینه از طریق راه کارهای مختلف بالا برد.
    کلیدواژگان: صدا، آلودگی صوتی، محیط زیست، رشت
  • مهناز حسین زاده کلخوران*، شهناز حسین زاده، ابراهیم فتایی صفحات 283-294
    زمینه و هدف
    یکی از مهم ترین موضوعات پیش از طراحی و احداث هر تصفیه خانه فاضلاب، انتخاب فرایند بهینه تصفیه است، به طوری که انتخاب نادرست تاثیر زیادی در افزایش هزینه ها و همچنین عدم دست یابی به نتیجه موردنظر دارد.
    روش بررسی
    در این مطالعه به منظور تعیین حساسیت معیارهای موثر بر اولویت بندی فرایندها و انتخاب فرایند مناسب تصفیه فاضلاب شهری در شهرهای اردبیل، تبریز و ارومیه از آزمون حساسیت بر اساس مدل AHP استفاده شد. فرایندهای تصفیه این شهرها شامل لاگون هوادهی، لجن فعال و بیولاک می باشد. این فرایندها، بر اساس معیارهای فنی ، اقتصادی و محیط زیستی و زیرمعیارهای مربوطه از طریق مقایسه زوجی وزن دهی شد و نتایج با استفاده از نرم افزار Expert Choice بررسی شد.
    یافته ها
    بر این اساس فرایند بیولاک در اولویت اول قرار گرفت و فرایندهای لجن فعال و لاگون هوادهی به ترتیب در اولویت های دوم و سوم قرار گرفتند. در نهایت، تحلیل حساسیت برای معیارهای اصلی انجام گرفت تا حساسیت اولویت بندی گزینه ها را نسبت به تغییرات وزن معیارها مشخص نماید.
    کلیدواژگان: تحلیل حساسیت، فرایند تحلیل سلسله مراتبی، معیار فنی، معیار اقتصادی، معیار محیط زیستی، فرایندهای تصفیه فاضلاب
  • سولماز دشتی، سید مسعود منوری*، سید محسن حسینی، برهان ریاضی، منصور مومنی صفحات 295-307
    زمینه و هدف
    صنعت گردش گری یکی از منابع مهم تولید درآمد، اشتغال و ایجاد زیرساخت ها برای نیل به توسعه پایدار محسوب می گردد و رشد این صنعت در هر کشور نیازمند استراتژی مناسب و برنامه ریزی مدیریتی موثر است. در این پژوهش برنامه ریزی و اولویت بندی پنج دهستان جزیره قشم بنام های رمکان، دولاب، سوزا، حومه و صلخ جهت توسعه گردش گری مدنظر می باشد.
    روش بررسی
    بر اساس روش دلفی (Delphi) معیارهای گردش گری در چهار دسته اصلی معیارهای زیست محیطی، معیارهای تسهیلات و خدمات گردش گری ، معیارهای زیرساختی و معیارهای اقتصادی_اجتماعی و فرهنگی مشخص گردیدند. سپس اولویت بندی دهستان های جزیره جهت توسعه گردش گری بر اساس روش TOPSIS صورت پذیرفت.
    یافته ها
    بر اساس روش TOPSIS دهستان حومه مناسب ترین پهنه جهت توسعه گردش گری و دهستان های صلخ، سوزا، دولاب و رمکان به ترتیب اولویت های بعدی جهت توسعه گردش گری می باشند. نتایج پژوهش نشان از آن دارد که پهنه بندی مناطق مستعد توریسم ساحلی نقش موثری در توسعه منطقه خواهد داشت و با بهره گیری از پتانسیل های متنوع و متعدد منطقه جزء با نگرش همه جانبه و برنامه ریزی چندبعدی میسر نخواهد شد.
    کلیدواژگان: روش دلفی، TOPSIS، گردش گری، روستاهای ساحلی، جزیره قشم
  • سمانه دزیانی*، عبدالرسول سلمان ماهینی صفحات 309-320
    زمینه و هدف
    انجام مطالعات ارزیابی اثرات محیط زیستی، از جمله روش های مطلوب در جهت دستیابی به اهداف توسعه پایدار است. در واقع اگر تصمیم به اجازه دادن به اجرای توسعه باشد، فرایند ارزیابی برای تعیین محدودیت ها و روش های جبران و جلوگیری از اثرات منفی و به حداقل رساندن مخاطرات محیط زیستی به کار گرفته می شود. در تحقیق حاضر، جهت انتخاب مکان احداث کارخانه کمپوست و دفن پسماند در استان گلستان، پنج منطقه پیشنهاد و ارزیابی اثرات انجام یافته است.
    روش بررسی
    در این پژوهش ضمن تشریح روشی ریاضی مبتنی بر برنامه ریزی خطی، با استفاده از داده های مبتنی بر نقشه های مکانی به اولویت بندی مناطق پیشنهادی و انتخاب گزینه نهایی پرداخته شده و با در نظر گرفتن جبران اثرات، مقادیر مهم ترین متغیرهای تصمیم به نحوی که حداقل آلودگی را در پی داشته باشد، تعیین شده است.
    یافته ها
    نتایج نشان می دهد که با استفاده از برنامه ریزی خطی، در منطقه شرقی گزینه یک با اختلاف بسیار اندک از سایرین، گزینه ارجح و در قسمت غربی، گزینه پنج با مقدار تابع هدف کم تر انتخاب گردید. موثرترین پارامترها در مورد گزینه های یک تا چهار، آلودگی آب های زیرزمینی و در مورد منطقه پنج، کاهش زمین های با ارزش تعیین گردید. چرا که در مورد گزینه پنج، با توجه به انواع جبران، هزینه و زمان در نظر گرفته شده، تاثیری که بر منطقه شکار ممنوع مجاور گذاشته می شود مهم تر از آلودگی آب های زیرزمینی می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    بررسی سطوح جبران حداقل و حداکثر نشان می دهد که افزایش جبران اثرات، میزان کلی آلودگی های محیط را کاهش می دهد و بالعکس. تحلیل حساسیت، درستی نتایج این روش را تایید می نماید.
    کلیدواژگان: ارزیابی اثرات محیط زیستی، جبران، برنامه ریزی خطی، بهینه سازی
  • وحید یزدانی*، حسین بانژاد، علیرضا رحمانی صفحات 321-334
    زمینه و هدف
    از آنجایی که در مناطق خشک و نیمه خشک دسترسی به منابع آب با کیفیت خوب با محدودیت همراه است، لذا بهره برداری از پساب فاضلاب برای آبیاری بسیار با اهمیت می باشد. هر چند پساب فاضلاب در مقایسه با حجم آب آبیاری مورد نیاز، مقدار کمی را شامل می شود ولی بهره برداری از همین مقدار، باعث می شود که آب هایی با کیفیت بالاتر را بتوان در مصارف مهم تر به کار برد.
    روش بررسی
    پژوهش حاضر در مقیاس آزمایشگاهی و با استفاده از دستگاه جارتست انجام شد. در این تحقیق سعی شد تا کارایی پودر دانه های اولیفرا در عملیات تصفیه فاضلاب نسبت به کارایی آلوم و پلی آلومینیوم کلراید سنجیده شود. برای انجام آزمایشات از فاضلاب طبیعی شهری با شدت آلودگی متوسط استفاده شد. کارایی هر یک از منعقدکننده ها توسط اندازه گیری پارامترهای سختی (کل، کلسیم و منیزیم)، کدورت، اسیدیته، اشرشیاکلی و سایر کلی فرم ها در قبل و بعد از آزمایش جار مورد سنجش قرار گرفت.
    یافته ها
    غلظت پودر اولیفرا بین 10 الی 120 میلی گرم در لیتر با افزایش 10 میلی گرمی و آلوم و پلی آلومینیوم کلراید بین 5 الی 30 میلی گرم در لیتر با افزایش 5 میلی گرمی متغیر می باشند. بررسی ها نشان داد که در غلظت بهینه ی منعقدکننده های، آلوم، پلی آلومینیوم کلراید و اولیفرا به ترتیب قادر به کاهش 5/99، 99 و 7/97 درصدی کدورت می باشند. راندمان زدایش سختی کل، سختی کلسیمی، سختی منیزیم، اشرشیا و کل کلی فرم ها در بهترین حالت به ترتیب برابر 40 (100 میلی گرم اولیفرا)، 5/72 (100 میلی گرم اولیفرا)، 67 (80 میلی گرم اولیفرا)، 8/99 (100 اولیفرا + 15 میلی گرم آلوم) و 7/99 (100 اولیفرا + 15 میلی گرم آلوم) درصد بود.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج حاکی از افزایش راندمآن ها در صورت ترکیب اولیفرا با آلوم و یا پلی آلومینیوم کلراید است.استفاده از پودر دانه های اولیفرا باعث کاهش زمان ته نشینی نسبت به آلوم و پلی آلومینیوم کلراید می گردد، بطوری که زمان ته نشینی از 30 دقیقه به 10 دقیقه کاهش می یابد.باید متذکر شد که حجم لجن تولیدی حاصله از پودر اولیفرا بسیار کم تر از حجم لجن حاصله از آلوم و پلی آلومینیوم کلراید می باشد، ضمن این که آبگیری از آن آسان تر است.
    کلیدواژگان: مورینگا اولیفرا، سولفات آلومینیوم، پلی آلومینیوم کلراید، عملیات تصفیه، راندمان حذف
  • صدیقه عطرکار روشن*، سمیه دانشور صفحات 335-346
    زمینه و هدف
    برای اجرایی کردن HSE (سلامت، ایمنی، محیط زیست) در صنعت، اقناع مدیران برای سرمایه گذاری در این زمینه جهت توجیه هزینه هایی که صرف کنترل ایمنی و بهداشت و همچنین ارزیابی ریسک انجام می شود، بسیار ضروری است. از سوی دیگر، از آنجا که وقوع حریق در سیستم مترو می تواند منجر به ایجاد خسارات و تلفات فاجعه بار برای جامعه گردد، این مطالعه به عنوان کاری جدید در این زمینه، با هدف تعیین زیان های اقتصادی ناشی از حریق در ایستگاه های خط 1 متروی شهر تهران(پست RS و LPS) انجام یافته است.
    روش بررسی
    در این تحقیق خسارات اقتصادی ناشی از وقوع حریق، پس از شناسایی مهم ترین علل بروز خطر حریق با استفاده از تجزیه و تحلیل درخت خطا، از طریق سناریوسازی برآورد گردید.
    یافته ها
    میزان خسارت اقتصادی ناشی از وقوع حریق در ایستگاه های خط 1 متروی شهر تهران (پست RS و LPS) با سناریوهای حریق ترانسفورماتور خشک و حریق تابلوهای 20 کیلو ولت که بیش ترین احتمال وقوع را دارند، بر اساس قیمت های سال 1391، به ترتیب در پست LPS به میزان3980میلیون ریال و 6410 میلیون ریال و در پست RS با سناریوهای حریق ترانسفورماتور خشک و تایلوی 750 ولت به ترتیب میزان خسارت 6452 و 70266 میلیون ریال به دست آمد.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به خسارات فراوان اقتصادی ناشی از وقوع حریق در پست ها، اهتمام بیش تر مسئولان متروی شهری در تدوین یک سیستم مدیریت جامع ارزیابی ریسک در متروی شهر تهران، یک ضرورت اجتناب ناپذیر است.
    کلیدواژگان: HSE، حریق، متروی تهران، برآورد اقتصادی
  • مهدیه سادات رضایی*، فریده گلبابایی، محمدحسن بهزادی صفحات 347-355
    زمینه و هدف
    سیستمبهداشت، ایمنی و محیط زیست در بیمارستان به لحاظ اقتصادی، انسانی و اخلاقی از اهمیت بسیاری برخوردار است. جهت پیاده سازی این سیستم در بیمارستان دارا بودن آگاهی و نگرش مطلوب و به دنبال آن عملکرد مناسب کارکنان نسبت به این مقوله مهم می باشد. این مطالعه باهدف تعیین میزان آگاهی، نگرش و عملکرد کارکنان در زمینه بهداشت، ایمنی و محیط زیست انجام گرفت.
    روش بررسی
    در این مطالعه توصیفی مقطعی تعداد 435 نفر پرسنل شاغل در بیمارستان متشکل از پزشکان، پرستاران، کارکنان پاراکلینیک و اداری و پشتیبانی به عنوان نمونه انتخاب وپرسشنامه ای 60 سوالی با 20 سوال در هر یک از حوزه های آگاهی، نگرش و عملکرد در زمینه HSE طراحی گردید و پس از حصول اطمینان از اعتبار آن، در اختیار پرسنل مذکور قرار گرفت.
    یافته ها
    نتایج تحقیق نشان داد ارتباط مستقیمی بین میزان تحصیلات فرد با میزان نگرش وی وجود دارد (P<0/05 ). ارتباط معناداری میان سن با آگاهی، نگرش و عملکرد کارکنان وجود نداشت(0/05
    بحث و نتیجه گیری
    بهترین راهکار جهت اجرای فرهنگ HSE در سازماناز طریقآموزش های مستمر، تقویت رفتار ایمن و شناخت HSE به عنوان یک ارزش بنیادی سازمان و شرکت در فعالیت های روزانه از طرف مدیریت ارشد سازمان می باشد..
    کلیدواژگان: سیستم مدیریت یکپارچه بهداشت، ایمنی و محیط زیست، آگاهی، نگرش، عملکرد، بیمارستان
  • جعفر نوری، سیده زهرا نوربخش*، سیده مرضیه نوربخش، علی طهماسب پور صفحات 357-368
    زمینه و هدف
    هدف این تحقیق ارزیابی و مدیریت جنبه ها و اثرات زیست محیطی صنایع چوب و کاغذمی باشد. فرآیند تولید کاغذ چند مرحله اصلی دارد که در واحد های مختلف تولیدی کارخانه جات انجام می گیرد. واحد آماده سازی و تهیه خرده چوب، واحد تولید خمیر، واحد تولید کاغذ، واحد سیستم بازیابی مواد شیمیایی.
    روش بررسی
    به منظور شناسایی و ارزیابی و مدیریت جنبه های زیست محیطی کارخانه و اثرات زیست محیطی آن ها از روش AHP (فرایند تحلیل سلسله مراتبی ) استفاده شد، معیارها واحد های تولیدی کارخانه (4 واحد اصلی) و زیر معیارها فعالیت های هر کدام از این واحد ها می باشد و سطح گزینه ها اثرات زیست محیطی مختلف(آلودگی آب، آلودگی هوا، مواد زائد جامد و آلودگی صوتی) در نظر گرفته شدند.
    بحث و نتیجه گیری
    پس از تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی توسط یک گروه کارشناسی 12 نفره در نرم افزار Expert Choiceچهار نتیجه مهم حاصل شد1- رده بندی اثرات زیست محیطی صنایع چوب و کاغذ2- رده بندی واحد های تولیدی کارخانه از لحاظ میزان آلاینده های زیست محیطی 3- بارز ترین جنبه های زیست محیطی هر واحد تولیدی 4- ردپای هریک از آلودگی ها شناسایی شد که هر نوع آلاینده بیشتر درکدام بخش کارخانه تولید می شود،که در قالب نمودارهایی نشان داده شده اند. سپس علل بارز بودن هر یک از جنبه های بارز و اثرات آنها مورد بررسی قرار گرفتند و در راستای رفع آنها راهکارهایی ارائه گردید.
    کلیدواژگان: جنبه های زیست محیطی، مدیریت زیست محیطی، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، صنایع چوب و کاغذ، راهکارهای مدیریتی
  • احمدرضا قاسمی *، محمدعلی رعیت پیشه، احد حدادی، سعید رعیت پیشه صفحات 369-382
    زمینه و هدف
    زنجیره تامین پایدار لزوم توجه توام به مباحث زیست محیطی و اجتماعی در کنار عملکرد اقتصادی در سازمان های شبکه ای را گوشزد می کند. زنجیره تامین پایدار در زمره مفاهیم نوظهور در عرصه تولید و عملیات است. هدف از پژوهش حاضر شناسایی و رتبه بندی عوامل دخیل در زمینه زنجیره تامین پایدار در صنایع غذایی است.
    روش بررسی
    در گام نخست با بررسی گسترده ای ادبیات زنجیره تامین پایدار، عوامل موثر بر زنجیره تامین پایدار کشاورزی (مرکبات) شناسایی شد. در گام دوم اقدام به مقوله بندی زیر شاخص های شناسایی شده از ادبیات در قالب ابعاد زنجیره تامین پایدار (اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی)، در بخش کشاورزی (مرکبات) گردید. در نهایت با بهره گیری از فن فرآیند تحلیل شبکه ای به ارزیابی و اولویت بندی شاخص های دخیل در زنجیره تامین پایدار مواد غذایی مبادرت شده است.
    یافته ها
    در این بخش مقایسات زوجی و وزن های نسبی به کمک نرم افزار Super Decision محاسبه گردید و پس از تشکیل سوپرماتریس وزن نهایی 9 شاخص اصلی پایداری زنجیره تامین بخش کشاورزی تعیین گردید.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج پژوهش از این امر نشان دارد که به ترتیب شاخص های بهره وری و تمرکز بازار، مصرف آب، مصرف انرژی، بازیافت زباله، حمل ونقل، حجم استخدام، کیفیت استخدام و تعادل در استخدام واجد بالاترین میزان اهمیت هستند. همچنین بر طبق نظر خبرگان بعد اقتصادی(488/0) نسبت به دو بعد دیگر پایداری دارای وزن بیشتری هست. که نتایج به دست آمده لزوم توجه به بهره وری و بخش انرژی را در پایدارسازی زنجیره تامین کشاورزی در کشور را نشان می دهد.
    کلیدواژگان: مدیریت زنجیره تامین، زنجیره تامین پایدار، صنعت مواد غذایی، فرایند تحلیل شبکه ای
  • مریم قائمی*، ابوالقاسم تقوایی یزدلی صفحات 383-395
    زمینه و هدف
    با توجه به رشد بسیار زیاد تعداد پتنت ها در سراسر جهان، و افزایش استفاده از داده های پتنت در تجزیه و تحلیل های اقتصادی و زیست محیطی، هدف این مقاله این است که با استفاده از داده های پتنت، فعالیت های ثبت اختراع شیمی سبز را تجزیه و تحلیل کند تا به درک الگوهای تحقیق و توسعه ی زیست محیطی و توسعه پایدار کمک کند.
    روش بررسی
    در این تحقیق برای بررسی و تحلیل اختراعات فناوری شیمی سبز،پس از استخراج عبارت جستجوی مناسب، جستجو توسط «کلید واژه» در چکیده، عنوان و ادعا(های) پتنت ها انجام شده است. برای این منظور، اختراعات مربوط به فناوری شیمی سبز که در بازه زمانی 1993 تا 2013 در کشورها یا سازمان های مختلف به ثبت رسیده اند، با استفاده از پایگاه اطلاعات QPAT مورد بررسی قرار گرفتند.
    یافته ها
    ثبت اختراعات در حوزه ی شیمی سبز عمدتا ناشی از فعالیت شرکت ها و کارخانجات بوده است. در مجموع، بخش شیمی و الکترونیک بیشترین پتنت ها را در اختیار دارند. ژاپن با داشتن 32٪ تمام اختراعات شیمی سبز بزرگترین منطقه مخترع است. چین با 29 درصد دومین منطقه، و به دنبال آن ایالات متحده (24 درصد)، اروپا (14 درصد) و سایر کشورهای جهان (1٪) قرار دارند.
    بحث و نتیجه گیری
    مشوق های اقتصادی، فشارهای قانونی و نظارتی و اجتناب از اتهامات از سوی دولت ها، شهروندان و سازمان های زیست محیطی و... عوامل مهمی در حرکت به سمت نوآوری فناوری های پاکتر و کاربردهای فناورانه ی مطلوب تر هستند. استفاده از فناوری های شیمی سبز یک استراتژی کسب و کار هوشمند است که می تواند هم مزایای زیست محیطی و هم اقتصادی را فراهم کند و همچنین باعث نفوذ بیشتر فناوری شود. نتایج حاصل از این تحقیق اطلاعات مفیدی برای توسعه راهبرد ها و سیاست های تحقیق و توسعه و مدیریت و برنامه ریزی مسائل زیست محیطی ارائه می دهد. همچنین می تواند برای ایجاد استراتژی فناوری در شرکت های خصوصی و برای ساخت سیاست در سطح عمومی مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: پتنت، شیمی سبز، محیط زیست، تحقیق و توسعه
  • کامران الماسیه، شهرام کبودوندپور * صفحات 397-408
    زمینه و هدف
    مطالعات قبلی بر روی کیفیت آب سد قشلاق سنندج نشان داد هاند که میزان جیوه کل موجود در آب این دریاچه بیش تر از حد استاندارد تعریف شده توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) و موسسه استاندارد ایران (μg/L 1) است. بنابراین این تحقیق با هدف اندازه گیری میزان جیوه کل تجمع یافته در زیتوده پلانکتونی دریاچه سد قشلاق سنندج به عنوان اولین سطح غذایی زنجیره غذایی این بوم سازگان و منبع غذایی اصلی ماهی کپور نقره ای که خود پرمصرف ترین ماهی این دریاچه است و بررسی فرآیند بزرگ نمایی زیستی فلز جیوه طراحی و به مورد اجرا گذاشته شد.
    روش بررسی
    زیتوده پلانکتونی در خلال ماه های تیر تا آذر 1388 در سه نقطه دریاچه سد قشلاق سنندج جمع آوری شدند. میزان جیوه کل تجمع یافته در زیتوده پلانکتونی با استفاده از دستگاه اندازه گیری جیوه، اندازه گیری شد.
    یافته ها
    میانگین جیوه کل (± اشتباه معیار) تجمع یافته در زیتوده پلانکتونی، 13/3 ± 21/78 بر حسب ng g-1 وزن خشک بود که بیش ترین مقدار آن در مرداد ماه (9/10 ± 81/86) و کم ترین مقدار آن در شهریور ماه (53/2 ± 68) بر حسبng g-1 وزن خشک مشاهده شد. پردازش آماری نشان داد که مقدار جیوه کل تجمع یافته در زیتوده پلانکتونی در خلال ماه های تحقیق (49/0 = P ،94/0= 10 ،5F) و بین ایستگاه های مورد بررسی (34/0 = P ،19/1= 10 ،2F) فاقد اختلاف معنی دار هستند.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به نتایج این مطالعه و نتایج حاصل از مطالعات پیشین در خصوص ماهیان پلانکتون خوار دریاچه سد قشلاق سنندج، بزرگ نمایی زیستی در زنجیره غذایی این بوم سازگان آبی به اثبات رسیده و مشخص شد که زیتوده پلانکتونی از ظرفیت زیستی قابل ملاحظه ای برای انتقال جیوه به سطوح غذایی بالاتر برخوردار است.
    کلیدواژگان: جیوه کل، پلانکتون، بزرگنمایی زیستی، دریاچه سد قشلاق سنندج
  • ساجده مدنی*، سعید ملماسی، رویا نزاکتی اسماعیل زاده صفحات 409-421
    زمینه و هدف
    امروزه، جهت دستیابی به اهداف توسعه پایدار، رعایت ملاحظات زیست محیطی به عنوان یک الزام در کشور مطرح می باشد. در این راستا ارزیابی اثرات زیست محیطی، ابزاری مناسب جهت دستیابی به اهداف توسعه پایدار می باشد از این رو، ارزیابی اثرات زیست محیطی احداث کارخانجات فولادسازی تیام می تواند به عنوان سازوکاری، با ارایه راه های استفاده صحیح و منطقی از منابع انسانی و طبیعی سبب کاهش هزینه ها شود. هدف از انجام این تحقیق، شناسایی و پیش بینی اثرات زیست محیطی ناشی از احداث کارخانجات فولادسازی و نورد تیام بیستون با استفاده از ماتریس RIAM اصلاح شده و ارایه روش های کاهش اثرات زیانبار زیست محیطی و اقدامات اصلاحی می باشد.
    روش بررسی
    محل اجرای این پروژه، در شهرک صنعتی تیام بیستون در شرق شهرستان فومن واقع شده است. در این مطالعه، اثرات مهم و برجسته مربوط به احداث کارخانجات فولادسازی و نورد تیام با استفاده از روش RIAM اصلاح شده به منظور تجزیه و تحلیل اثرات ناشی از احداث در دو فاز ساختمانی و بهره برداری مورد بررسی قرار گرفت.
    یافته ها
    نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل صورت گرفته نشان داد در دوران ساخت و ساز بیش ترین اثرات منفی در محیط فیزیکی- شیمیایی، ناشی از فعالیت های احداث و برچیدن کارگاه، عملیات خاکی و احداث کمپ ها، بر پارامترهای کیفیت هوا، تراز صوتی، فرسایش خاک و منابع آب سطحی می باشد، در محیط بیولوژیکی نیز تراکم پوشش گیاهی در اثر فعالیت تسطیح و پاکتراشی بیش ترین اثر را دریافت می نماید. همچنین تغییر کاربری اراضی و کاهش شاخص های بهداشتی از بارزترین اثرات منفی طرح در محیط اقتصادی- اجتماعی شناخته شده است. در دوران بهره برداری از کارخانه، موثرترین فعالیت های شناسایی شده شامل فرایند احتراق، برداشت از منابع آب زیر زمینی، دفع پسماندها، حمل و نقل مواد اولیه و... بوده که بر کیفیت هوای منطقه، تراز صوتی، کمیت منابع آب زیرزمینی و خصوصیات خاک منطقه اثر گذار بوده، در محیط اکولوژیکی و بیولوژیکی نیز بارزترین اثر منفی طرح در اثر خروج گازهای ناشی از احتراق، بر پوشش گیاهی و کیفیت زیستگاه های منطقه وارد خواهد شد. همچنین ایجاد فرصت های شغلی، رونق کسب و کار و رونق توسعه ملی از بارزترین اثرات مثبت طرح بر محیط اقتصادی و اجتماعی در دوران ساخت و بهره برداری معرفی شده است.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به این که اغلب اثرات منفی ناشی از اجرای پروژه، در دامنه تغییرات بسیار اندک قرار دارند، پروژه با اعمال روش های مدیریت محیط زیست و اقدامات اصلاحی قابل اجرا می باشد.
    کلیدواژگان: ارزیابی اثرات زیست محیطی، روش RIAM اصلاح شده، کارخانه فولاد، شهرستان فومن، مدیریت محیط زیست
  • نگار طیب زاده مقدم *، بهرام ملک محمدی، احمدرضا یاوری صفحات 423-435
    زمینه و هدف
    ارزیابی ریسک محیط زیستی (ERA) ابزاری مهم در راستای دستیابی به توسعه پایدار به شمار می رود. هدف از این تحقیق کاربرد روش مدل سازی بیزین مبتنی بر ساختار سلسله مراتبی به منظور اولویت بندی، ارزیابی و ارائه راهکارهای مدیریتی به جهت کاهش خطرات ناشی از ریسک های محیط زیستی سد طالقان می باشد.
    روش بررسی
    در روش اول ارزیابی ریسک محیط زیستی سد طالقان با استفاده از شبکه بیزین(BN) و بهره گیری از نرم افزارNetica صورت پذیرفت.به منظور مقایسه نتایج حاصل از این روش با روش های متداولی چون روش های تصمیم گیری چند معیاره (MCDM)، ارزیابی ریسک محیط زیستی سد طالقان با روش MCDM و بهره گیری از نرم افزارExpert Choice نیز صورت پذیرفت.
    یافته ها
    بر اساس نتایج این تحقیق، در میان توزیع های احتمالاتی گره تصمیم BN، تغییر کاربری اراضی، اثر بر جمعیت و فرسایش و رسوبگذاری مهم ترین ریسک ها هستند و آلودگی، لرزه خیزی، سیلاب، گردشگری و آسیب پذیری اکولوژیکی در اولویت های بعدی می باشند.
    بحث و نتیجه گیری
    BNs به عنوان روشی جدید با دارا بودن مزیت هایی چون در نظر گرفتن روابط بین متغیرها و شرایط عدم قطعیت از مدل های انعطاف پذیر با توانایی بالا در ERA محسوب می شوند. از اینرو به منظور دست یابی به یک راه حل جامع برای بررسی مسائل پیچیده ای چون ERA پروژ ه های عمرانی از جمله سدسازی، بکارگیری BNs می تواند از کارایی بالایی برخوردار باشد.
    کلیدواژگان: شبکه بیزین (BN)، ارزیابی ریسک محیط زیستی ((ERA، عامل های ریسک، روش های تصمیم گیری چند معیاره (MCDM)، سد طالقان
  • مریم مصلحی *، هاشم حبشی، رامین رحمانی، هرمز سهرابی، خسرو ثاقب طالبی صفحات 437-450
    زمینه و هدف
    این تحقیق به منظور بررسی تاثیر فعالیت جنگل شناسی گزینشی بر کربن آلی (SOC) و ذخیره کربن آلی خاک (SOCP) در توده های آمیخته راش-ممرز در سری یک طرح جنگلداری دکتر بهرام نیا استان گلستان انجام گرفت.

    روش بررسی
    نمونه خاک سطحی (20-0 سانتی متری) جهت اندازه گیری کربن آلی (OC) و درصد سنگ و سنگریزه و80 نمونه خاک با استفاده از سیلندر جهت تعیین وزن مخصوص ظاهری، از چهار توده یک هکتاری (عمق 20-0 سانتی متری) در سال 1393 برداشت گردید. تیمارها شامل سه جنگل مدیریت شده (شیوه گزینشی) با مدت زمان 1، 7 و 10 سال گذشته از آخرین دخالت (به ترتیب تیمارهای مدیریت شده 1، 2 و 3) و جنگل مدیریت نشده (شاهد) بودند. سپس کربن آلی و ذخیره کربن آلی خاک محاسبه و با استفاده از آنالیز واریانس یکطرفه مقایسه گردید.

    یافته ها
    نتایج نشان داد میزان کربن آلی و ذخیره کربن آلی خاک در بین چهار تیمار از اختلاف معنی داری در سطح 5 درصد برخوردار بوده و در تیمار مدیریت نشده بیشترین و تیمار مدیریت شده 1 کمترین مقدار را داشت. همچنین همبستگی خصوصیات خاک با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون بررسی و نشان داد، ماده آلی با وزن مخصوص ظاهری و درصد سنگ و سنگریزه همبستگی منفی دارد. تیمار مدیریت نشده و تیمارهای مدیریت شده 1، 2 و 3 به ترتیب 021/280 و 046/124، 497/143 و 298/181 تن دی اکسیدکربن اتمسفر را برای ذخیره 3/76، 8/33، 1/39 و 4/49 تن کربن در خاک یک هکتار جنگل (20-0 سانتی متر)، جذب نمودند
    کلیدواژگان: شیوه گزینشی، جنگل مدیریت شده، ذخیره کربن آلی خاک، توده راش - ممرز
  • بی بی زهرا مظلوم، علیرضا میکاییلی تبریزی *، عبدالرسول سلمان ماهینی صفحات 451-462
    زمینه و هدف
    برنامه ریزی و توسعه طرح های گردشگری، بدون توجه به ابعاد محیط زیستی و گستردگی سطح توسعه می تواند پیامدهای غیر قابل بازگشت و جبرانی بر جای گذارد. ارزیابی اثرات محیط زیستی می تواند بسیاری از این پیامدها را قبل از اجرای پروژه پیش بینی و برای آن ها اقدامات اصلاحی و بهسازی ارائه نماید.
    روش بررسی
    روش ماتریس به دلیل سادگی، کارآمدی و جامعیت متداول ترین روش ارزیابی اثرات شناخته شده است. در این راستا، یک روش برای رسیدن به ارزیابی مطلوب اثرات، بهبود ماتریس هاست و ماتریس ریاضی بازدهی و دقت روش ماتریس را افزایش می دهد.
    یافته ها
    ماتریس ریاضی، با معیارهای شدت، وسعت، محدوده ی زمانی، هم بیشی، اثرات تجمعی، اختلاف نظر، جبران و معناداری اثر در ستون ها و عوامل محیط زیستی در ردیف ها طراحی شد. عوامل محیط زیستی در ارتباط با هر یک از فعالیت های پروژه دو به دو مقایسه و با دامنه اعداد 1± تا 9± ارزش گذاری گردید. سپس، با جمع جبری معناداری اثرات، عدد نهایی کل اثرات مشخص و تعداد ارزش های مثبت و منفی با توجه به قرار گرفتن در محدوده اثر معناداری کم تا زیاد تعیین شد.
    بحث و نتیجه گیری
    ماتریس ریاضی با لحاظ کردن آثار سایر پروژه های توسعه در منطقه با معیار تجمعی و معیار هم بیشی، استفاده از نظر کارشناسان و تصمیم گیرندگان با معیار اختلاف نظر و در نظر گرفتن اقدامات کاهشی، اصلاحی و بهسازی اثر با معیار جبران نتایج را به واقعیت نزدیک و منطقی تر می کند.
    کلیدواژگان: ارزیابی اثرات توسعه، ماتریس ریاضی، شهرک گردشگری، شاندیز، استان خراسان رضوی
  • منیره مرادپناه*، هاجر مرادپناه صفحات 463-474
    زمینه و هدف
    زون بندی در مدیریت پارکها و مناطق حفاظت شده راهکاری است که از طریق آن تعارضات مناطق حفاظت شده کاهش یافته و فرصت لازم برای اتخاذ تدابیر مورد نیاز فراهم می شوددر این مطالعه سعی شده تا با زون بندی منطقه حفاظت شده ملوسان، زمینه را برای مدیریت بهینه منطقه مذکور فراهم آورد تا به اهداف حفاظتی مورد تاکید سازمان حفاظت محیط زیست و مجامع محیط زیستی بین المللی دست یافت.
    روش بررسی
    منطقه ی حفاظت شده ی ملوسان، با سیمای کوهستانی، دره ها و پناهگاه های فراوان و با وسعت 9513 هکتار در استان همدان در فاصله ی 24 کیلومتری شمال غربی شهرستان نهاوند واقع شده است. در فرآیند زون بندی پس از شناسایی منابع اکولوژیکی و اقتصادی- اجتماعی(در مقیاس 25000: 1) با تجزیه تحلیل و جمع بندی داده های اکولوژیکی(مبتنی بر رهیافت سیستمی) 5097 واحد زیست محیطی در منطقه تفکیک گردید، سپس مدل های اکولوژیکی ویژه تهیه شد و از مقایسه آنها با جدول یگانهای زیست محیطی، این یگانها برای زونهای مختلف مورد ارزیابی قرار گرفتند. در نهایت، اولویت بندی و ساماندهی زونها به شیوه ی رایج آن در ایران انجام گرفت و نقشه زون بندی به عنوان واحدهای برنامه ریزی در منطقه تهیه گردید.
    یافته ها
    نتیجه ی حاصل از زون بندی در منطقه ی حفاظت شده ی ملوسان نشان می دهد زون های حفاظتی 21. 50 %، سایر استفاده ها 48. 36%، تفرج گسترده 21. 13%، بازسازی 09. 0%، تفرج متمرکز 01. 0% و زون سپر 7. 28 % از کل مساحت منطقه را به خود اختصاص داده اند.
    بحث و نتیجه گیری
    جمع بندی نتایج تحقیق نشان داد که باید با استفاده از تدبیر مدیریتی دراین مکانها شرایط را هم برای حفظ ارزشهای اکولوژیکی و هم توسعه و بهره برداری بهینه مهیا کرد.
    کلیدواژگان: منطقه ی حفاظت شده ملوسان، زون بندی، تجزیه تحلیل سیستمی، مدل های اکولوژیکی ویژه
  • سوده پازوکی*، حمیدرضا جعفری صفحات 475-484
    زمینه و هدف
    با افزایش پسماندهای صنعتی خطرناک و کمبود قانون های لازم برای مدیریت پسماند مشکلات جدی در برخی نقاط ایران به وجود آمده است. هدف این تحقیق ارزیابی شرایط جمع آوری ، حمل و نقل ، بازیافت و دفع پسماندهای صنعتی در شهرک صنعتی عباس آباد تهران می باشد.
    روش بررسی
    این تحقیق مقطعی بوده و به وسیله پرشس نامه و گشت میدانی در سال 1392 تهیه شده است.
    یافته ها
    در شهرک صنعتی عباس آباد 60000 تن در سال یا 164 تن در روز پسماندهای صنعتی مختلف تولید می شود. بیشترین تولید پسماندها مربوط به پسماندهای صنایع فلزی با 47232 تن در سال یا 80% و کمترین تولید پسماندها مربوط به پسماندهای صنایع نساجی با 34 تن درسال یا 1% کل می باشد. بیش از 90 درصد صنایع موجود در شهرک پسماند صنعتی تولید می کنند.
    بحث و نتیجه گیری
    دفع نهایی این پسماندها عمدتا به وسیله فروش به میزان 55% می باشد. پسماندهای بیشتر صنایع در شهرک پتانسیل بازیافت و استفاده مجدد را دارند و این مقدار برابر 33.2% می باشد.
    بهترین و اقتصادی ترین و محیط زیستی ترین فعالیت مدیریتی شهرک ممانعت از تولید ، افزایش پتانسیل بازیافت و استفاده مجدد از مواد با تاکید بر جداسازی از مبدا تولید و افزایش جداسازی مکانیکی و کاهش تولیدات دور ریز می باشد.
    کلیدواژگان: مدیریت پسماند، پسماندهای صنعتی، شهرک صنعتی، بازیافت، عباس آباد
  • مجیدرضا گنجی، لعبت تقوی*، قاسمعلی عمرانی صفحات 485-494
    زمینه و هدف
    نظر به این که شناسایی شیوه هایی آموزشی مختلف شهروندان و بهره گیری از روش های موثر می تواند راه رسیدن به مدیریت جامع پسماند و در نهایت توسعه پایدار را هموار سازد ، زمینه ساز این پژوهش شده است.
    روش بررسی
    چهار ابزاری که برای جمع آوری داده ها استفاده شده شامل مصاحبه با اساتید و کارشناسان، مطالعات کتاب خانه ای، اسناد و مدارک و پرسش نامه(اصلی و ویژه تحلیل سلسله مراتبی)می باشد. داده های جمع آوری شده توسط نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل و با استفاده از روشAHP اولویت بندی شدند. برای به دست آوردن پایایی در این پژوهش، ضریب آلفای کرونباخ 81/0 محاسبه گردید. به منظور سنجش و تایید روایی، پرسش نامه توسط اساتید و متخصصین مربوطه مورد بررسی قرار گرفت.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج روش AHP نشان داد که روش تلفیقی ، بهترین شیوه برای آموزش تفکیک و جمع آوری پسماند می باشد. نهایتا می توان عنوان نمود که از چهار روش آموزشی موجود در منطقه، روش تلفیقی بهترین شیوه، مناسبترین زمان آموزش، عصر روزهای هفته و مناسب ترین مکان نیز مدارس و بوستان ها شناخته شدند. شایان ذکر است که ارتقای آگاهی های تخصصی مدرسین، آموزش گران و دیگر افراد مرتبط با پسماند در شهرداری نیز برای اثر بخشی روش های آموزشی بسیار موثر میباشد.
    کلیدواژگان: پسماند شهری، جمع آوری، تفکیک، رتبه بندی، آموزش
  • آزاده پناهنده، غلامرضا اسدالله فردی*، محسن میرمحمدی صفحات 495-506
    زمینه و هدف
    روزانه 7500 تن پسماند جامد شهری در تهران تولید و پس از پردازش، 4000 تن آن ها بعنوان دورریز باقی می ماند. استفاده مجدد از پسماند برای حفظ منابع و کاهش آلودگی های زیست محیطی ضروری است. هدف این مقاله بررسی امکان فنی و اقتصادی استفاده از دورریز پسماندهای تهران در کوره های سیمان است.
    روش بررسی
    مقدار دورریزهای پسماند از سازمان مدیریت پسماند اخذ و ارزش حرارتی آن ها با فرمول Dulong محاسبه شد. سپس مشخصات فیزیکی و شیمیایی دورریزها به کمک تحلیل های نهایی به دست آمد. در نهایت، هزینه تولید یک تن کلینکر با مصرف سوخت گاز ، مازوت و پسماند، همچنین هزینه های صرفه جویی شده با مصرف پسماند در کوره شماره 8 کارخانه سیمان تهران نیز محاسبه شد.
    یافته ها
    دورریز پسماندهای تهران با فرمول شیمیایی 07/0NS32O107H71C دارای 72/24% رطوبت،21% خاکستر و MJ/kg 6/23-4/21 ارزش حرارتی است. بنابراین می توان tons/day 54/3613 سوخت پسماند با ارزش حرارتی MJ/kg 63/19 و 20% رطوبت تولید کرد. همچنین جایگزینی 10% از ارزش حرارتی مورد نیاز کوره 8 کارخانه سیمان تهران با سوخت پسماند به جای مازوت سالانه 16/4 میلیارد ریال درآمد و 6/282 میلیون ریال صرفه جویی در هزینه دفن پسماند دارد.
    بحث و نتیجه گیری
    مقدار ارزش حرارتی و گوگرد دورریزهای پسماند تهران مطابق الزامات یک سوخت جایگزین است؛اما کاهش مقدار خاکستر، رطوبت و اندازه پسماند، همچنین افزایش ارزش حرارتی دورریزهای پسماند ضروری است.
    کلیدواژگان: دورریز پسماند، سوخت جایگزین، سیمان
  • تورج دانا *، فاطمه پهلوانی نژاد صفحات 507-518
    زمینه و هدف
    سالیانه در جهان میلیون ها کارگر قربانی حوادث ناشی از کار می شوند. بر اساس گزارش سازمان بین المللی کار، 120میلیون حادثه در سال اتفاق می افتد که منجر به فوت و یا از کار افتادگی تعداد زیادی از نیروی انسانی کاری می گردد. درکشورهای پیشرفته صنعتی سالانه از هر ده نفر کارگر یکی دچار سانحه شده و در نتیجه این گونه حوادث، پنج درصد روزهای کار ملی به هدر می رود. حوادث و بیماری های ناشی از کار، هزینه های زیادی را بر افراد، صنایع و اقتصاد ملی کشورها تحمیل می کنند که این رقم در حدود5/48 میلیارد دلار در سال تخمین زده می شود.
    روش بررسی
    تحقیق حاضر برای اولین بار در کشور در صنعت بلور و شیشه و به صورت مطالعه موردی در کارخانه شیشه و بلور اصفهان انجام پذیرفته است. این مطالعه از طریق آمارهای مقایسه ای حوادث و رویدادها و تجزیه و تحلیل و برآورد میزان آسیب به نیروی کاری این صنعت طی بازه زمانی دوازده ساله (1380 تا1392) صورت گرفته است. درادامه با بررسی یافته های تحقیق، راهکارهای بهبود و مدیریتی از جنبه ی توسعه پایدار صنعتی ارایه گردیدند. هدف غایی از نگارش مقاله حاضر، بررسی وضعیت شاخص های عملکرد ایمنی صنعت بلور و شیشه کشور به جهت ارتقای سطح سلامت کار و ایمن بودن شرایط محیط کار می باشد.
    یافته ها
    یافته های تحقیق نشان داد بیشترین حوادث ثبت شده در امور تولید با فراوانی نسبی 38% بوده است و رده های سنی 36 تا 40 سال در حدود 41% از حوادث (بیشترین مقدار) را به خود اختصاص داده است.از سویی نتایج پژوهش نشان می دهد که افراد با سابقه کاری بین 1 تا 5 سال ، بیشترین میزان مواجهه با حوادث را دارند. عوامل اصلی ایجاد حوادث برخورد با اشیاء ،سقوط اشیاء، گیرافتادگی و سقوط افراد بوده و مهم ترین اندام آسیب دیده دست کارکنان با فراوانی نسبی 58% بوده است. بیشترین حوادث در سال 1391 رخ داده و آموزش کارکنان سهم به سزایی در کاهش حوادث سال بعد داشته است.
    کلیدواژگان: صنعت بلور و شیشه، حوادث ناشی از کار، ایمنی محیط کار
  • مهرنوش چنگیزی، روح الله کاظمی*، فروزان فرخیان صفحات 519-530
    زمینه و هدف
    با توجه به اهمیت فضای سبز شهری و جدا ناپذیر بودن آن ها از مجموعه شهر، جهت به حداقل رساندن خسارت های جانی، مالی و اثرات نامطلوب و ایجاد امنیت در پارک ها ضرورت اتخاذ خط مشی و راهکارهای ماندگار و بنیادین الزام آور می باشد. از این رو در این تحقیق بررسی مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست در پارک های شهری اهواز و ارائه راهکارهای مدیریتی جهت بهبود وضعیت موجود انجام گرفت.
    روش بررسی
    در این مطالعه در ابتدا 6 پارک از انواع مختلف بر اساس تعداد جمعیت استقاده کننده، تعداد تجهیزات، مساحت، نوع پارک، نزدیکی به محل شهر جهت مطالعه انتخاب و سپس مجموعه ای از معیارها و شاخصهای مرتبط با معیارها شناسایی گردید و بر اساس روش دلفی و نظرسنجی از خبرگان از 10-1 امتیازدهی گردید، بعد از حذف شاخص های کم اهمیت معیارها و شاخص های شناسایی شده نهایی شدند. سپس با استفاده از تکنیک فرایند سلسله مراتبی بر اساس دیدگاه10 نفر از خبرگان و بر اساس مقایسه های زوجی اقدام به اولویت بندی معیارها و شاخص ها گردید. درانتها برای انتخاب بهترین معیار از معیار های محیط زیست، بهداشت و ایمنی و همچنین انتخاب بهترین پارک از تکنیک تاپسیس استفاده گردید.
    یافته ها
    نتایج حاکی از آن است که امتیاز کسب شده شاخص های ایمنی پارک های تحت مطالعه با 526/0 امتیاز، از امتیاز شاخص محیط زیست با 656/0 کم تر و از امتیاز شاخص بهداشت؛403/0 بیش تر است. همچنین نتایج رتبه بندی پارک های تحت مطالعه نشان دهنده آن است که پارک جزیره از نظر وضعیت ایمنی، بهداشت و محیط زیست نسبت به سایر پارک های تحت مطالعه در وضعیت بهتری قرار دارد و پارک دولت نیز پایین ترین امتیاز را به خود اختصاص داده است.
    بحث و نتیجه گیری
    از آنجا که توجه به ایمنی و سلامت پارک های شهری با توجه به سهم بالایی که پارک ها در حیات جمعی شهروندان دارند، ضرورتی غیرقابل انکار است و با عنایت به نتایج ارزیابی وضعیت پارک های شهری شهر اهواز بر اساس معیار های ایمنی، بهداشت و محیط زیست، ذکر این مهم ضرورت دارد که موفقیت برنامه های اصلاحی برای بهینه سازی شرایط سلامت پارک های شهری در همراهی و یکپارچگی سه عامل یاد شده و اجرای مدیریت یکپارچه آن ها نهفته است و این بدان مفهوم است که اجرای الگوی HSE-MS می تواند راهکاری موفقیت آمیز قلمداد گردد.
    کلیدواژگان: پارک شهری، بهداشت، ایمنی، محیط زیست، فرایند تحلیل سلسله مراتبی، روش TOPSIS
  • پوریا عطایی*، سوده کریم قاسمی صفحات 531-544
    زمینه و هدف
    نگرانی در مورد استفاده غیر منطقی انسان ها از منابع و دشت ها افزایش پیدا کرده است که خود نتیجه مدیریت نادرست ادارات محلی و روش های بهره برداری می باشد که برای رسیدن به یک توسعه پایدار باید این مشکلات حل شود. در این رابطه لازم است هر نوع بهره برداری از منابع پس از ارزیابی ظرفیت محیط زیست انجام شود. فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی به عنوان تضمین معیارها و آیین نامه های زیست محیطی در طرح های مختلف است که اهداف اصلی آن شامل پیش بینی، شناخت و تجزیه و تحلیل جزییات تمام اثرات مثبت و منفی طرح های محیط زیست طبیعی و انسانی می باشد. هدف پژوهش حاضر ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح های تغذیه مصنوعی دشت لاور در استان بوشهر بوده است.
    روش بررسی
    در این تحقیق از روش ماتریس ICOLD استفاده گردید. در این روش اثر هر یک از فعالیت های طرح بر عوامل زیست محیطی در دو مرحله احداث و بهره برداری سنجیده شد.
    یافته ها
    یافته ها نشان داد که پیامدهای وارد شده طرح بر کل محیط زیست مثبت بوده است (94+ امتیاز).
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به یافته های به دست آمده، اجرای طرح های تغذیه مصنوعی در دشت لاور با رعایت استانداردها بلامانع می باشد. در پایان با توجه به نتایج به دست آمده از این مطالعه پیشنهادهایی ارایه گردید.
    کلیدواژگان: ارزیابی اثرات زیست محیطی، تغذیه مصنوعی، محیط زیست، دشت لاور
  • سمیه ندرلو، علی شمس * صفحات 545-557
    زمینه و هدف
    چالش های محیط‏زیستی غالبا دارای منشا فکری و فرهنگی بوده و به رفتارهای غلط انسان بر می گردد. از عوامل تاثیرگذار بر رفتار انسان ها دانش و نگرش آنان می باشد. با توجه به جایگاه فارغ التحصیلان دانشگاهی در مدیریت آینده جامعه، بررسی نگرش و دانش دانشجویان در خصوص محیط زیست و نیز افزایش فرهنگ محیط زیستی آن ها ضرورت دارد، لذا تحقیق توصیفی پیمایشی حاضر با هدف بررسی دانش و نگرش محیط‏زیستی دانشجویان دانشگاه زنجان صورت گرفت.
    روش بررسی
    کلیه دانشجویان در حال تحصیل در نیمسال اول 93-92 در دانشگاه زنجان جامعه آماری تحقیق را تشکیل می دادند (8944=N) که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان با خطای پنج درصد 370 دانشجو و از طریق روش نمونه گیری چندمرحله ای تصادفی انتخاب و مورد مطالعه واقع شدند. روایی محتوایی و سازه ای ابزار تحقیق از طریق پانلی از اعضای هیات علمی متخصص مورد تائید قرار گرفت و پایایی آن نیز با انجام مطالعه مقدماتی و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برابر با 78/0 و 73/0 به ترتیب برای شاخص های ترکیبی سنجش نگرش و دانش حاصل شد.
    یافته ها
    نتایج تحلیل داده ها نشان داد که اکثریت دانشجویان (8/71 درصد) دارای نگرشی مساعد در خصوص محیط زیست هستند ولی در مقابل 2/78 درصد آن ها از نظر دانش محیط‏زیستی در حد متوسط می باشند. متغیرهای سن، تعداد واحد گذرانده و منابع اطلاعاتی مورد استفاده با سطح دانش و نگرش دانشجویان دارای رابطه معنی داری بودند و نیز رابطه مثبت و معنی داری بین دانش و نگرش دانشجویان دانشکده های علوم پایه و انسانی مشاهده گردید درحالی که این رابطه برای دانشجویان دانشکده کشاورزی منفی و معنی دار بود.
    بحث و نتیجه گیری
    افزایش دانش و آگاهی دانشجویان با توجه به نگرش مساعد اکثریت آن ها می تواند تاثیر معنی داری در رفتار آن ها داشته باشد.
    کلیدواژگان: نگرش محیط زیستی، دانش، دانشجویان، دانشگاه زنجان
  • فریال احمدی *، محمدرضا بمانیان، اصغر محمدمرادی صفحات 559-570
    زمینه و هدف
    پژوهش حاضر به منظور مرمت اکولوژیکی منظر طبیعی بستر حفاظت شده آبشار مارگون فارس، به مثابه اکوسیستم زنده و پویای منطقه مارگون و بر مبنای اصول مرمت منظر در مناظر طبیعی، شکل گرفته است تا از این رهگذر علاوه بر ارتقاء کیفیت محیط طبیعی بستر، موجبات انگیزش حضور هر چه بیشتر گردشگران به این بستر ها را فراهم آورد.
    روش بررسی
    به منظور انجام این پژوهش از روش های تحقیق توصیفی – تحلیلی و موردی و از شیوه های تحقیق مرور متون و منابع، مشاهده و بهره گیری از اسناد تصویری، استفاده شده است. با تآکید بر هدف اصلی پژوهش مبتنی بر دست یابی به راهکارهای مرمت اکولوژیکی محدوده مطالعاتی، نخست به تحلیل و بررسی جریان ها و ساختار موزاییک منظر طبیعی آبشار مارگون فارس، از طریق آنالیز عکس های هوایی این منطقه، پرداخته شده است. با این تحلیل ها، آشفتگی های حال حاضر این منظر شناسایی شده است. در نهایت با تاکید به یافته های به بدست آمده از تحلیل و ارزیابی اکولوژی منظر این منطقه، پیشنهادات طراحی در زمینه حفاظت و ارتقاء ارزش های اکولوژیکی بستر داده شده است.
    یافته ها
    یافته ها نشان می دهد که منظر طبیعی مارگون، هم اکنون با آشفتگی هایی چون تخریب تنوع گونه های زیستی ( گیاهی و جانوری)، فرسایش شدید به وجود آمده در نتیجه تخریب گیاهان رودکناری و جنگل ها ( که به واسطه چرای بی رویه دام و مصارف کشاورزی به وجود آمده است)، آلودگی های صوتی و زیست – محیطی، وجود پسماندهای در مجاورت حرایم طبیعی آبشار مارگون ، عدم مسئولیت گردشگران و جوامع محلی در زمینه حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی، شکار غیر مجاز آبزیان، پرندگان و حیوانات و کاهش میزان آب در نتیجه ی تغییرات آب و هوایی مواجه می باشد که موجبات تنزل کیفیت اکولوژیکی منظر را فراهم آورده است.
    بحث و نتیجه گیری
    یافته های حاصل از این پژوهش بر حفاظت مطلق از محدوده درختزارهای رودکناری با حذف فعالیت های ناسازگار، تثبیت عوارض طبیعی بستر با ارتقای پوشش گیاهی بومی از طریق کاشت و تکثیر نمونه های موجود زاگرسی منطقه، حفاظت از پوشش گیاهی شکننده پای آبشار از لگد کوب شدن توسط گردشگران با ارائه و طراحی دسترسی متفاوت به آبشارمارگون، حفاظت از زیستگاه های حیات وحش منطقه و حذف پارکینگ گردشگری از محدوده حرایم درختزارهای رودکناری تاکید دارد.
    کلیدواژگان: مرمت اکولوژیکی، منظر طبیعی، موزاییک منظر، آبشار مارگون
  • داریوش کریمی، نگین موسوی مدنی* صفحات 571-581
    آلودگی هوا در سطوح ملی و بین المللی، آثار زیان باری بر محیط زیست انسانی و طبیعی بر جای میگذارد. رشد تکنولوژی و شهرنشینی به تبعات خود افزایش حجم گسترده ای از انواع آلاینده ها در هوا را موجب شده و به دلیل مضر بودن آن برای سلامتی عموم و محیط زیست، حساسیت دولت مردان را در رابطه با اتخاذ تدابیر و تمهیداتی خاص، به منظور جلوگیری از آلوده نمودن هوا و تخریب محیط زیست بر انگیخته است. در ایران نیز در سالیان اخیر به ویژه در کلان شهرها این آلودگی افزایش قابل توجهی داشته و به نوبه خود باعث ورود خسارات جبران ناپذیر بر سلامتی اشخاص و کیفیت اموال شده است. به نظر می رسد که قوانین و مقررات حقوقی آلودگی هوا در ایران تا حدودی برای رفع آلودگی هوا کفایت می کند. در واقع مشکل استمرار آلودگی هوا از قوانین و مقررات مربوطه نیست، بلکه از مجریان قانون است که به وظایف خود در این راستا به درستی عمل نمی کنند. از سویی، با توجه به این که امکان جبران خسارت ناشی از آلودگی هوا به دلیل ماهیت و ویژگی خاص آن به میزان کمتری قابل جبران است، در نتیجه بسیاری از خسارات حاصل از آلودگی هوا جبران نشده باقی میماند. اما برای کارآمدی قوانین و مقررات حقوقی آلودگی هوا در سطح داخلی هنوز راه حل هایی وجود دارد. از این رو، در این مقاله تلاش بر این است که آلودگی هوا در کلان شهر های ایران از منظر کارآمدی قوانین و مقررات حقوقی مورد بررسی قرار گرفته و از سوی دیگر، راه کارهای کنترلی و قابل اعمال در این زمینه ارایه گردد.
    کلیدواژگان: آلودگی هوا، حفاظت محیط زیست، حقوق محیط زیست، قوانین و مقررات داخلی، کلان شهر
  • بهمن خسروی پور، زهرا سالاروند، فیض الله منوری فرد * صفحات 583-591
    زمینه و هدف
    آموزش و پرورش در کنار سایر نظام های آموزشی با آموزش های مستمر و هدف دار زیست محیطی، می تواند اقشار مختلف جامعه را با مفاهیم عمده زیست محیطی آشنا کند. در این بین معلمان به عنوان یکی از مولفه های اصلی در فرایند آموزش، نقشی اساسی در جهت آموزش های زیست محیطی ایفا می نمایند. لذا، هدف کلی پژوهش حاضر شناسایی و تبیین عامل های موثر بر آگاهی معلمان مدارس متوسطه نسبت به حفظ محیط زیست است.
    روش بررسی
    جامعه آماری پژوهش را دبیران دوره متوسطه بخش مرکزی شهرستان دورود تشکیل می دادند (150=N). برای گردآوری داده ها از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شد. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان، 100 نفر تعیین شد. ابزار اصلی برای گرد آوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود. روایی محتوایی ابزار اندازه گیری توسط نظرسنجی از متخصصان و پایایی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ تایید شد (80/0α ≥ ). تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSSV20 آن جام یافت.
    یافته ها
    یافته ها نشان داد که از نظرپاسخ گویان، تلویزیون، نشریه ها و مجلات، کتاب های درسی و روزنامه ها دارای بیش ترین اهمیت در ایجاد آگاهی زیست محیطی در معلمان می باشند. یافته های به دست آمده از تحلیل عاملی نشان داد که سه عامل منابع آگاهی دهنده جمعی، بین فردی و آموزشگاهی در مجموع 94/54 % از واریانس متغیرهای مورد استفاده در تحلیل عاملی را تبیین نمودند.
    بحث و نتیجه گیری
    منابع آگاهی دهنده جمعی، بین فردی و آموزشگاهی نقش بی بدیلی در آگاهی معلمان دوره متوسطه نسبت به محیط زیست دارند. از آن جا که آگاهی های زیست محیطی، رفتار زیست محیطی انسان را تحت تاثیر قرار می دهد، ضرورت دارد که آگاهی های زیست محیطی معلمان در راستای حفاظت از محیط زیست به وسیله ی سازوکارهای ارتباطی بالا، به شکل موثری تقویت شود.
    کلیدواژگان: آگاهی زیست محیطی، منابع آگاهی دهنده، حفظ محیط زیست
  • نسترن خادمی*، علیرضا ریاحی بختیاری، سهیل سبحان اردکانی صفحات 593-606
    زمینه و هدف
    پایش زیستی روشی مطلوب برای تعیین غلظت فلزات و قابلیت دسترسی زیستی آن هاست. پرندگان به سبب قرار داشتن در سطوح تغذیه ای بالا و حساسیت زیاد نسبت به مواد سمی، پایش گر مناسبی برای آلودگی های محیطی هستند. لذا، این پژوهش با هدف ارزیابی و مقایسه غلظت برخی فلزات در پوسته و محتویات تخم دو گونه پرنده در جزایر خورموسی خلیج فارس انجام یافته است.
    روش بررسی
    پس از جمع آوری 13 عدد تخم پرستوی دریایی کاکلی کوچک و 14 عدد تخم سلیم خرچنگ خوار از جزایر خورموسی در سال 1391، خشک کردن و هضم نمونه ها توسط اسید نیتریک، غلظت فلزات مورد مطالعه توسط دستگاه نشر اتمی خوانده شد.
    یافته ها
    میانگین غلظت تجمع یافته عناصر نیکل، سرب و وانادیوم (میکروگرم در کیلوگرم وزن خشک) در پوسته تخم پرستوی دریایی کاکلی کوچک به ترتیب برابر با 16±51، 89±293 و 5±82 و در محتویات تخم این گونه نیز به ترتیب برابر با 8±47، 134±374 و 7±96 بود. همچنین میانگین غلظت عناصر نیکل، سرب و وانادیوم (میکروگرم در کیلوگرم وزن خشک) در پوسته تخم گونه سلیم خرچنگ خوار به ترتیب برابر با 18±46، 43±228 و 12±73 و در محتویات تخم این گونه نیز به ترتیب برابر با 8±36، 43±244 و 3±95 بود.
    نتیجه گیری
    پرستوی دریایی کاکلی کوچککه از سطوح بالاتر زنجیر غذایی تغذیه می کند، در مقایسه با سلیم خرچنگ خوار، قابلیت بیش تری در تجمع زیستی فلزات دارد و می توان این گونه را به عنوان یک پایش گر زیستی معرفی کرد.
    کلیدواژگان: Sternabengalensis، Dromasardeola، تجمع زیستی، فلز سنگین، جزایر خورموسی
  • سیدعلی اکبر هدایتی، سعید شهبازی ناصرآباد*، حامد غفاری فارسانی صفحات 607-616
    زمینه و هدف
    ورود شوینده ها از طریق فاضلاب خانگی به اکوسیستم های آبی می تواند اثرات نامطلوبی بر حیات آبزیان داشته باشد. در این تحقیق سمیت حاد هیپوکلریت سدیم (NaOCl)، بر روی ماهیان 1 ± 16 گرمی (میانگین ± SD) کپور معمولی (Cyprinus carpio) و 1 ± 5/3 گرمی سفید دریای خزر (Rutilus frisii Kutum) به منظور تعیین غلظت کشنده 50% از جمعیت ماهیان در 96 ساعت، مطالعه گردید.
    روش بررسی
    آزمایش به صورت ساکن (Static) و بر اساس روش استانداردO.E.C.D به مدت 4 شبانه روز (96 ساعت) انجام گرفت. پس از انجام آزمایش های ابتدایی به منظور یافتن محدوده کشندگی، آزمایش اصلی با انتخاب 5 تیمارهای نهایی (0، 15، 30، 60 و120 میلی گرم بر لیتر) برای کپور معمولی و 6 تیمار نهایی (0، 5، 10، 20، 40 و80 میلی گرم بر لیتر) برای ماهی سفید، هرکدام با 3 تکرار انجام پذیرفت و در نهایت براساس نتایج به دست آمده و با استفاده از آنالیز پروبیت، مقادیر LC1، LC10، LC30، LC50، LC70، LC90 و LC99 در 24، 48، 72 و 96 ساعت بر روی ماهیان اندازه گیری شد.
    یافته ها
    در مطالعه حاضر صد در صد مرگ و میر بچه ماهیان سفید در غلظت mg L-1 80 تنها ساعاتی پس از در معرض قرارگیری آلاینده اتفاق افتاد. ولی این فرایند در ماهی کپور معمولی در غلظت mg L-1120 پس از گذشت 30 ساعت از شروع آزمایش رخ داد. سمیت حاد (LC50 96-h) هیپوکلریت سدیم برای ماهی کپور معمولی و سفید به ترتیب برابر با 48/39 و 77/23 میلی گرم بر لیتر به دست آمد.
    بحث و نتیجه گیری
    پژوهش حاضر نشان داد که این شوینده برای ماهیان مورد آزمایش خطرناک بوده و ماهی سفید نیز در برابر هیپوکلریت سدیم بسیار آسیب پذیرتر از کپور معمولی می باشد.
    کلیدواژگان: آلودگی، هیپوکلریت سدیم، کپور معمولی (Cyprinus carpio)، سفید دریای خزر (Rutilus frisii Kutum)، غلظت کشنده، مرگ و میر
  • محمود سینایی*، اشرفعلی حسینی، مهدی بلوکی صفحات 617-627
    زمینه و هدف
    با توجه به اهمیت بالای رودخانه سرباز در استان سیستان و بلوچستان لزوم شناخت و کسب اطلاعات پیرامون محیط زیست این رودخانه به ویژه جوامع پلانکتونی آن بیش از پیش دارای ارزش و اهمیت است. از این رو، این تحقیق با هدف مطالعه جمعیت پلانکتونی رودخانه سرباز صورت گرفت.
    روش بررسی
    نمونه برداری از ده ایستگاه ( کجدر، بندان، حیط، فیروز آباد، پل جکیگور، آب نمای سد پیشین، پل کهیربرز، هوت گت، شیرگواز، جور) به واقع در امتداد سواحل رودخانه سرباز صورت ماهانه انجام گردید. نمونه ها در فرمالین 10% فیکس و جهت آنالیز و شناسایی به آزمایشگاه منتقل شد.
    یافته ها
    در 10 ایستگاه مورد بررسی در رودخانه سرباز 10 گونه مربوط به Bacillariophyceae شناسایی شده است . در بین انواع گونه های شناسایی شده Navicula با 5 گونه بالاترین میزان فراوانی را دارا می باشد. در ایستگاه های مختلف نمونه برداری شده در رودخانه سرباز سه گروه از پلانکتون های جانوری شامل سخت پوستان، مژه داران و روتیفرها مشاهده شد. در این میان تنها رده سخت پوستان دارای دو جنس سیکلوپس و دافنی بوده و دو گروه دیگر تنها دارای یک جنس بودند. اما بالاترین میزان فراوانی و تراکم متعلق به گروه مژه داران بود که در تمامی فصول و در همه ایستگاه ها Vorticella مشاهده گردید. در ایستگاه های نمونه برداری شده رودخانه سرباز سخت پوستان با داشتن تنوع بیشتر، پایین ترین میزان فراوانی را به خود اختصاص داده اند.
    بحث و نتیجه گیری
    بررسی جوامع پلانکتونی به صورت کمی و کیفی در رودخانه سرباز نشان داد که محیط مورد مطالعه از نظر تنوع و تراکم پلانکتونی در حد بسیار پایینی می باشد.
    کلیدواژگان: سخت پوستان، مژه داران، روتیفرها، رودخانه سرباز، Bacillariophyceae، Navicula، Vorticella
|
  • Fatemeh Hassani *, Parvin Nasiri, Mohammadreza Monnazam Pages 1-11
    Background And Objective
    In large cities (metropolitan areas) the most important causes of noise pollution are transport systems, urban land uses, including heavy industries, workshop and noisy jobs. The workshops scattered throughout Tehran, such as carpentry, turnery, smoothing and smithery, in the vicinity of residential areas, and educational-healthcare centers can increase and affect the noise pollution level.
    Method
    To determine the status of industries activities and occupations which are responsible for noise pollution and noise pollution increase in Tehran, an extensive study was carried out. Then the list of all the jobs and activities located within the boundaries of zone 3 of district 12 of Tehran were identified. Classification of noise polluting occupations in the study area was done in A, B groups. According to the results, the noise polluting jobs were identified to be about 1845 in number. The highest number of jobes was related to shoe manufacturing units, molding and casting and the lowest number was related to coppersmithing.
    Conclusion
    After presenting the SPL and Leq charts and also roviding the GIS maps the amounts SPL and Leq from the workshop in the study area were obtained. The maximum SPL belonged to thinsmithing and coppersmithing units and the maximum Leq belonged to bending units. The turnery workshps, in spite of having low SPL, were identified to be the noisiest units because of their high levels of activity duration and the area used. Considering the high SPL and the area used, bending workshop was ranked in the second place, and the rest of the workshops were ranked subsecuently.
    Keywords: Noise, sound making jobs, GIS, SPL, Leq
  • Reza Pourimani *, Hamid Reza Azimi Pages 13-25
    Background And Objective
    There are natural and artificial radionuclides in the environment, and the humans, wanted or unwanted, are exposed to nuclear radiation.Amount of radionuclides in the environment depends on soil type, rock and geographical situation. One of the ways for radionuclides transfer tohumans is application of inorganic material for production of necessary products. Thereforestudy of radioactivity of mines is very important.
    Method
    In this research, 12 samples of Iron Ore of Shams Abad Iron mine have been studied. The samples were collected randomly according to color and identified type of composition in a mineralogy laboratory. The specific activities of natural radionuclides were determined using gamma ray spectrometry method, employing a high purity germanium detector (HPGe) model GCD30195 with 30% relative efficiency. Radium equivalent (Raeq), internal and external hazard indices (Hin and Hex), internal and external annual absorbed dose and absorbed dose rate for all samples were calculated.
    Conclusion
    The activity concentration of 226Ra, 232Th and 40K in these samples varied from 9.39±0.53 to 271.70±1.84,
    Keywords: 226Ra, 232Th, 40K, Iron Ore, HPGe detector
  • Mohammad Bozorgmehr, Ali Torabian, Amir Hesam Hasani, Malihe Alinagi, Noushin Osouleddini *, Mohammad Abdollahzadeh Pages 27-37
    Background And Objective
    Drinking water supply with proper quality is one of the main goals of water treatment plants. Filtration is a process which has the largest share of quality making in water treatment plants and about 20% of the cost is allocated to this process. The main indicator used for filters efficiency is water turbidity at outlet.
    Methods
    In this research, the effect of various heights (20-50-70-90 cm), effective sizes (0.75-1) and uniform coefficients (1-1.5) sand filter’s packing on turbidity removal and coliforms has been studied for four months from May 2010. Sampling was performed according to standard procedures and the samples were analyzed immediately in Tehran Islamic Azad University of Science Research laboratories and water treatment plant laboratory.
    Finding: Results of coarse packing filter show the maximum efficiency of turbidity reduction was 83.58% for turbidity of 5 NTU and packing height of 90cm. The minimum turbidity reduction was 29.25% for turbidity of 10 NTU and packing height of 20cm. The maximum coliform reduction was about 87.92% for turbidity of 2 NTU and packing height of 90cm and the minimum coliform reduction was about 38% for turbidity of 10 NTU and packing height of 20cm. The effective height which causes maximum turbidity and coliform reduction is 90cm. The longest operation time in the context of a coarse bed was 35 hours in turbidity of 2 NTU and the shortest operation time in the context of a coarse strainer was 23 hours in turbidity of 10 NTU.
    Conclusion
    Results of fine packing filter show the maximumefficiency of turbidity reduction which was 93% for turbidity of 2 NTU and packing height of 90cm. The minimum turbidity reduction was 54.9% for turbidity of 7 NTU and packing height of 50cm. The maximum coliform reduction was about 91.92% for turbidity of 2 NTU and packing height of 90cm and the minimum coliform reduction was about 45% for turbidity of 10 NTU and packing height of 20cm. The effective height which causes maximum turbidity and coliform reduction is 90cm. According to the results, efficiency of the fine bed and coarse bed filter directly depends on outlet turbidity and operation of previous unit (sedimentation). The maximum and minimum operation times in fine bed were about 28 hours (NTU=2) and 14 hours (NTU=10) respectively.
    Keywords: Turbidity, bacteria, water treatment, filtration, rapid sand filter
  • Fatemeh Einollahipeer *, Narjes Okati, Mostaffa Ghafari Pages 37-49
    Background And Objective
    The Chahnimeh reservoirs in Sistan currently provide main source of drinking water for Zabul and Zahedan Cities. Therefore the survey of quality factors in this region appears to be essential. The aims of this study are survey of water quality factors (sulfate, nitrate, magnesium, ammonia, alkalinity, calcium, chlorine and hardness) and comparison among sampling stations and available standards.
    Method
    Samples for laboratory studies were collected from 6 stations including 19 points in August 2010 from the surface of Chahnimeh. During sampling the EC and pH were measured. Then each factor was obtained with photometer 8000 Palintest. The statistical analysis was promoted with SPSS software and Excel was used for graphs.
    Findings: According to the results, Sulfate obtained between 106-124 mg/l, Magnesium concentration based on CaCo3 measured between 416-600 mg/l, Ammonia concentration between 0.02-0.10 mg/l, Nitrate concentration between 0.52-0.93 mg/l, Alkalinity between 125-215 mg/l, Hardness between 182.66-205.33 mg/l Calcium Carbonate, EC between 559.33-604 Calcium, Chloride and Hardness µm/cm and pH between 8.45-8.79 was variable. Based on statistical analysis, any factors was not show significant different among stations.
    Conclusion
    Accordingly, these factors have the same distribution among the stations and they are not affected by point sources. Each factors was compared with available standards for drinking water. These comparison were suggest the factors including sulfate, nitrate, ammonia, alkalinity, calcium, chlorine, hardness, pH and EC have been lower than the standards set for drinking water While, The concentration of magnesium was higher than the levels them. According to the results, Chahnimeh Reservoir has desirable quality.
    Keywords: Chahnimeh, Water Quality, Physicochemical Parameters, Quality Standards of Drinking Water
  • Maryam Saeed Faraji *, Ali Mohamadi Sani, Faezeh Tajalli, Hosein Alizadeh Golestani Pages 51-59
    Background And Objective
    The aim of this study was to investigate the effects of pH, initial metal ions concentration and contact times in batch experiments to remove lead ion from aqueous solution by adsorption using pear peel (Pyrus pyrifolia) as a natural biosorbent.
    Method
    For this purpose, four concentrations of 10, 50,100 and 250 mg/L, four times of 15, 30, 60 and 120 minutes and three pH values of 3, 4 and 5 were considered. Langmuir and Freundlich isotherm models, the critical factor determining the adsorption capacity of adsorbents and adsorption processes of design were evaluated in this study.
    Findings: The optimal pH value for Pb adsorption onto the pear peel was found to be 5. Metal uptake capacity of Pb increased by increasing the initial metal ion concentrations,so that the maximum amount of lead was determined at a concentration of 250 mg/L. Maximum adsorption capacity for lead was estimated after 60 minutes. The equilibrium process was described well by the Langmuir isotherm model.
    Keywords: Pear peel, Pb, adsorption, Langmuir, Freundlich isotherms
  • Ramin Zamani *, Bahareh Lorestani, Mehrdad Cheraghi, Qorbanali Mohammadpour, Fatemeh Kazemini Pages 61-72
    Background And Objective
    Natural mineral layers are composed of large amounts of heavy metals which are released into the nature during the mining process. Birds will be exposed to heavy metals by direct contact, contaminated food and water and even swallowing the gravels and digesting them in their gizzard. The aim of this study was to evaluate the concentration of cadmium in eathers of Alectoris chukar in Ahangaran mine and the impact of factors such as age, sex, and tissue on accumulation of heavy metals.
    Method
    In this study, samples of breast and tail feathers from 9 samples in mining region and from 3 samples in control region were taken. Atomic absorption spectrometry, model SpectrAA 400, was used to measure the accumulation of heavy metals.
    Findings: The results indicate that the average cadmium concentration measured in feathers of Alectoris chukar in the mineral-rich region was 2/18 μg/g, whereas this average in the control region was 0/54 μg/g. Comparisons showed that in the mining region the concentration of cadmium was slightly higher than the standard level and in the control regions it was lower than the standard level. However, this difference was not significant. Effects of type of region (mineral and non-mineral) and age (adult and immature ( on the accumulation of cadmium in the feather of Alectoris chukar were significant, but the effect of gender (male and female) was not significant.
    Keywords: heavy metals, mine, feather, Alectoris chukar
  • Babak Mehravaran *, Hossein Ansari Pages 73-85
    Background And Objective
    The hybrid biological, adsorption-ion exchange system is a newly developed process for water and wastewater treatment operations, in which the adsorption process in active carbon and silica sand beds and the ion-exchange process in resin beds (index resins) are used in combination in order to reduce contamination to acceptable levels suitable for reuse. In this study, performance of the mentioned system in wastewater treatment in Neyshabour Power Plant has been investigated.
    Method
    In this study, the effect of various flow fluxes on TS and COD removal via silica filter at various ratios of silica sand (coarse and fine grades), as well as comparison of sodium and calcium ions removal via ordinary and index resins at different fluxes for sanitary and clean drain wastewater treatment in Neyshabour Power Plant have been studied.
    Findings: There was a decline in sodium ion level from 1250 mg/lit to 1.9 mg/lit and in COD level from 411 mg/lit to zero. Also, conductivity was reduced from 2180µS/cm to 560µS/cm. The system demonstrated the capability for the removal of sodium ion up to 99.6%.
    Conclusion
    The biological, adsorption-ion exchange technology has a high potential for processing a large volume of wastewater as well as generating a high economic value. This hybrid system can be used to return the clean drain wastewater (wastewater from drain boilers and blow down boilers) with high purity to water cycle in power plants.
    Keywords: Silica sand bed, activated carbon filter, resin filter, hybrid system
  • Davoud Hamidi Razi *, Majid Feshari Pages 87-99
    Background And Objective
    The investigation of CO2 dynamics, using β and σ convergence approaches, is one of the crucial issues in environment economics. Also, design of the coherent policies aiming at fulfilling international protocol targets such as Kyoto protocol and Copenhagen summit depends on both the levels and the distribution of per capita CO2 emissions among countries. For this purpose, the main goal of this paper is to investigate the dynamics of per capita CO2 in OPEC countries during 1970-2013.
    Method
    In this study, to test the convergence hypothesis of per capita CO2 emissions, two measures of convergence, σ-convergence and β-convergence, are adopted. The empirical absolute β-convergence model has been stipulated within cross-sectional data and fitted by ordinary least squares (OLS) estimator. In order to test σ-convergence, the standard deviation of per capita CO2 emissions was calculated during the study period (1970-2013), and its trend was drawn.
    Findings: The major findings indicate that both convergences (β and σ) have occurred in these countries and the speed of β convergence is high (0.97 %). Also, the emission level that all countrie's per capital emissions converge to and the time periods required for catching-up process were estimated to be 4.18(ton) and 5.31(year), respectively.
    Conclusion
    In this study, the occurrence of caching-up process for per capita CO2 emissions among OPEC members was confirmed. Moreover, the dispersion of per capita CO2 emissions among OPEC countries has a downward trend and has declined. According to the results, adoption of fair and similar environmental policies for reduction of CO2 emissions among OPEC countries is the applicably implied policy in this paper.
    Keywords: ?, ? Convergence, OPEC, Per Capita CO2 Emissions
  • Vahidreza Ouhadi, Mohammad Amiri *, Morteza Diranlou Pages 101-113
    Background And Objective
    Various adsorbents have been used for retention of heavy metal contaminants. However, natural dispersive soils and soil morphology have received little attention. The dispersive natural soil used in this study is a clayey soil with micro and nano-scale particles. Accordingly, the main objective of the present study is to investigate retention of heavy metal contaminants and the changes in the structure and morphology of dispersive soils exposed to environmental contaminants.
    Method
    To achieve this objective, environmental and geotechnical tests were performed to investigate and to compare the interaction of natural dispersive soil, bentonite and kaolinite clay samples with lead and zinc. The retention of heavy metals by dispersive soil was investigated by X-ray diffraction, scanning electron microscope (SEM) images and energy dispersion spectroscopy (EDX) experiments.
    Conclusion
    According to the results, the retention capacity of natural dispersive soil is higher than that of bentonite and kaolinite, because of its morphology, dispersive structure and high percentage of carbonate. Although cation exchange capacity (CEC) of the natural dispersive soil is approximately 50% less than that of bentonite, retention of the heavy metal contaminant in this sample is more than 20% as compared with that of bentonite at high concentrations of heavy metals. Furthermore, the retention capacity of the natural dispersive soil is 2.3 times more than that of kaolinite sample. According to the results obtained in this paper, the orientation and structure of clay platelets strongly influence the retention of contaminant by clay samples.
    Keywords: Heavy Metal, Dispersive Soils, XRD, SEM, EDX
  • Motalleb Byzedi *, Bahram Gholizadeh, Mohammad Adib Abbasi Pages 115-126
    Background And Objective
    Wind energy is an important energy source on earth that can be converted to electricity. The wind energy compared to fossil fuels is widely used because of its availability, stability, reducing air pollution and for economic reasons. The aim of this study is to analysize wind energy potential using the Wiebull distribution and the data recorded in synoptic and climatologically stations. The Windographer software is used for calculations.
    Method
    In this study, hourly wind speed and direction data for 2005 to 2007 in 7 stations (6 synoptic and 1 climatology stations) were investigated and Wiebull distribution function fitted to data. Then, corresponding plots including wind rose, wind speed, and wind power curve were provided, and finally wind energy density was estimated. Moreover, the zoning map of wind potential density (WPD) for the study area was drawn.
    Conclusion
    Wind power density was 745 watts per square meter at Hzarkanian station on 50meters height from ground surface, which has been placed in category 6 of American Atlas Table for wind energy. Such region is considered to be windy and wind park. Bijar station in the east of Kurdistan and Zarineh station in the north of Kurdistan, with 301 and 200 watt per square meters wind power density, respectively, ranked in the next place. Other stations had low mean wind speed and power energy lower than 200 watt per square meters. Based on international standards, such places are considered as regions with low wind and inappropriate for installation of wind turbines to extract electricity.
    Keywords: Wind energy, Wiebull distribution, wind power density, Kurdistan province
  • Marjan Enshaeieh *, Azadeh Abdoli, Mahboobeh Madani Pages 127-137
    Background And Objective
    Excessive consumption of fossil fuels and excessive production of CO2, in addition to problems related to the golabal warming cause air pollution. This has attracted more attention to biodiesel production. Among the benefits of biodiesel production is that when it burns no net CO2 is emitted. Therefore, finding a biological way to produce biodiesel has not only economical value but also it is valuable in terms of environmental aspects and impact on human health. The goal of this study was application of oleaginous yeast for biodiesel production and optimization of production process.
    Method
    In this study, the oleaginous fungus Mortierella alpina with high capacity of lipid production was used for microbial oil production. After analyzing the produced oil by gas chromatography-mass spectrometry (GC-MS), its potential for biodiesel production was evaluated. Also optimization of medium condition for increasing lipid production was done. The optimized condition was used in a semi laboratory (pilot-scale) fermentor I order to evaluate lipid production.
    Findings: The evaluated fungal strain had the highest lipid production of 10.9g/L. This strain had biodiesel yield of 71% and the highest fatty acid was oleic acid with amount of 38%.
    Conclusion
    The lipid composition in this fungus has a high similarity with plants oil and can compete with plants lipid for biodiesel production and is valuable from economical point of view.
    Keywords: Biodiesel, Mortierella alpine, Tran's sterification, oleaginous fungus
  • Soheil Valizadeh, Habibollah Younessi *, Nader Bahramifar Pages 139-153
    Background And Objective
    Recently pollution due to sewage containing surfactants has become a major cause of environmental pollution. Sodium dodecyl benzene sulfonate (SDBS) is one of the most important types of surfactants. The purpose of this study was to synthesize activated carbon (AC) from Iranian pine cones (Pinus eldarica) for the removal of sodium dodecylbenzene sulfonate (SDBS) from aqueous solution in batch systems.
    Method
    The activated carbon samples were prepared using three activation agents including phosphoric acid, potassium carbonate and potassium hydroxide with different impregnation ratios. Pyrolysis process was performed in a ceramic furnace under a nitrogen gas flow rate of 100 ml/min with a heating rate of 8°C/min for 3 hours in 750 °C. Maximum surface area was obtained using synthesized activated carbon with H3PO4 in impregnation of 2:1 with 1580 m2/g. The synthesized activated carbon with three activating agents was used in the batch system to remove the SDBS from aqueous solution.
    Findings: The results showed that activated carbon produced by potassium carbonate with impregnation ratio of 0.75:1 has the highest absorption capacity of 97.56 mg/g. The experimental kinetic data were analyzed by pseudo-first-order, pseudo-second-order, and intraparticle diffusion models. The result indicated that pseudo-second-order with R2>0.982 provided a better description of adsorption data. Desorption experiments were carried out using different compounds. Sulfuric acid and ethanol showed the highest desorption rates of 65/67 and 40/03%, respectively.
    Keywords: Activated Carbon, Pyrolysis, Sodium Dodecylbenzene Sulfonate, Kinetics, Batch Adsorption
  • Majid Maddah *, Fatemeh Raoufi Pages 155-166
    Background And Objective
    Some market activities have negative consequences such as pollution and destruction of environment. The market, despite its outputs, cannot product optimum quantity of goods and services and in other words it fails. In order to prevent market failure, government must intervene in the market activities through the policies of environmental protection and suitable regulation in order to reduce pollution and establish optimal conditions for production and consumption.
    Method
    In order to investigate the effect of government expenditures on pollution, first a simultaneous equations system during 1975-2011 was specified, and after estimation of equations using two-stage least squares and three-stage least squares methods, the relationship between the direct and indirect effects of government expenditures and pollution on economy of Iran was studied.
    Findings: The results from estimation of equations systems specified in static and dynamic approaches devide direct and indirect effects at show that i) the size of government only has the direct effect on per capita pollution ii) there is a significant and positive relationship between the government size and per capita emissions with elasticity coefficient of 0.08 in static approach and there is a significant and negative relationship between the government size and per capita emmisions with elasticity coefficient of -0.163 in dynamic approach. Therefore, increase of the government expenditure has a negative effect on pollution and decreases it in a period of time. In addition to government size, economic openness and consumption have a significant and positive effects and total investment and population have a significant and negative effects on the per capita pollution in economy of Iran.
    Conclusion
    The findings of this research can help in using appropriate policies such as improving public educations, proper execution of laws and regulations, strict enforcement of environmental laws and amplification of public infrastructure with the aim of environmental protection and pollution prevention.
    Keywords: Government Expenditures, Pollution, Simultaneous Equations System, Economy of Iran
  • Mahdi Sharifi *, Vahid Ghobadian Pages 167-178
    Background And Objective
    Strategies for energy saving and optimization of its consumption to reduce environmental pollution and to improve environmental conditions have been the main requirements for building construction. Envelopes are those parts of buildings that have a considerable impact on energy consumption. That is why the study of envelopes behavior is especially important. In addition, heat transfer between the envelopes is the main factor of changes in the internal temperature and affects directly the heating and cooling load and thermal comfort of the interior space. This paper aims to study the thermal behavior of the envelopes in buildings and to achieve transparent envelopes with appropriate function in the buildings of Hamedan.
    Method
    This study has been conducted using an experimental method. The internal temperature and the temperature near the envelope on both inner and outer sides of high-rise buildings with glazed facades in Hamadan have been registered using the environmental measurement tool. According to the obtained data, two parameters of heat transfer time lag and decrement factor have been analyzed. Then, the behavior of the envelopes has been studied by a numerical analogy and logical reasoning.
    Findings: According to the calculation of the time lag, this study shows that in Hamadan, double glazing has a better performance (50%) than single tempered glazing due to the desirability of longer time lag and less decrement factor. In addition, in terms of heat transfer time lag, glasses with higher thickness and more distance between two layers of double glazing have better performance (16%) than other types of double glazing.
    Conclusion
    The results of this study can be useful to better understand the thermal behavior of the envelopes, as well as to better designing based on the climatic conditions of Hamadan.
    Keywords: Time lag, Decrement factor, Properties of envelopes, Heat transfer
  • Ramin Samiei Fard, Ahmad Landi, Saeid Hojati *, Nahid Pourreza Pages 179-193
    Background And Objective
    Due to electrical charge and high specific surface area, clay minerals, such as sepiolite, are widely used for the removal of heavy metals from environment. However, limited information is available to identify their ability for heavy metals removal from multi-ionic solutions. This study was conducted to determine the ability of Fariman sepiolite for the removal of Cd, Co, and Zn from aqueous solutions, and the effect of different factors, such as contact time and initial solution pH, as well as application of heating pretreatments (150 and 250 Cᵒ) on adsorption process of the mentioned elemnts. .
    Method
    All the experiments were done in 11 contact times from 5 to 2880 minutes, in three replications and at pH values of 4 and 5. After determining the remained amounts of each heavy metal in the centrifuged suspension solutions by atomic absorption machine, the experimental data were fitted by pseudo first order, pseudo second order, and intraparticle diffusion kinetic models.
    Findings: The results showed that the adsorption potential of the heavy metals depended on contact time, solution pH, and physicochemical characteristics of the elements. Accordingly, by increasing the contact time and pH of solutions, adsorption rate of the heavy metals increased in an order of Co>Zn>Cd. Moreover, the results illustrated that application of heat treated sepiolite particles, compared to natural sepiolite, increases the removal efficiency of the heavy metals from aqueous solutions.
    Conclusion
    Results illustrated that application of heating pretreated sepiolite leads to greater removal of heavy metals in the solutions studied. Besides, greater efficiency in removal of heavy metals would be attained in pH= 5 as compared to pH=4.
    Keywords: Sepiolite, Kinetic, Cd, Co, Zn
  • Mahmoud Mohammad Rezapour Tabari *, Mehdi Eilbeigy Pages 195-207
    Background And Objective
    Industrial development, increasing demand for water supply and illegal waste discharge into the aquifers have created major problems in most of the plains. Among the pollutants, heavy metals are considered as common factors due to their wide application in industry and urban communities. Thus, Zanjan plain as the hub of polluting industries is not exempted and the qualitative samples taken from it indicate the presence of different kinds of heavy metals. To investigate the role of natural and artificial factors in creation these pollutants, the used methodology is proposed based on geology, hydro-geochemistry study, the relationship between cations and anions and the distribution of heavy metals.
    Method
    Using the proposed framework for measuring water quality data in both wet and dry periods, initially, all the factors leading to pollution were identified. Then, the role of anthropogenic and geogenic activities was determined based on a combination of factors involved in pollution of the plain.
    Findings: The results indicate that the main part of contamination in the northern half of the plain is due to anthropogenic sources and appears naturally in the aquifer. In the central part of the aquifer, due to the centralization of industry and presence of Zanjan city, geogenic activities were identified to be the source of heavy metals. In other parts, both anthropogenic and geogenic activities were jointly involved in aquifer pollution.
    Conclusion
    The main source of pollution by heavy metals including Cr, Cu, Fe and Pb in Zanjan aquifer have been natural and geogenic factors. Also, the elements such as Zn, Mn and Cd are mainly associated with human activities and industries that are scattered throughout the plain. According to the evaluations, management strategies can be presented for restoration and control of pollutants input into the aquifer in that part of the plain whose contamination is due to geogenic activities.
    Keywords: Hevay Mentals, Aquifer, Anthropogenic Sources, Contaminant, Zanjan Plain
  • Mohammad Mahdi Saffar *, Hamed Shakouri Ganjavi, Jafar Razmi Pages 209-221
    Background And Objective
    Today, design of a supply chain network which balances economic and environmental issues is attractive not only for researchers and practitioners, but also for managers and industrial decision makers.
    Method
    This study introduces a bi-objective supply chain network which uses a fuzzy approach in order to include uncertainty in parameters of the model and apply it to a real case. Moreover, this model takes environmental and economic issues into account simultaneously. This consideration occurs in production and recovery technologies. Furthermore, the aim of the represented model is to choose the optimal production technology at all centers, the optimal production planning, facilities and location and the optimal number of those technologies which must be purchased. The fuzzy model is converted to an auxiliary crisp model by Jimenez approach and then solved with є-constraint. For the large sized problems, the Multi Objective Differential Evolutionary algorithm (MODE) is applied.
    Findings: It was shown that the cost objective functions and CO2 emission objective function are in conflict with each other, implying that any increase in one of them leads to decrease of another one and vice versa. Totally, it can be concluded that the -constraint method and the MODE method are appropriate and qualified methods for solving the auxiliary crisp model of supply chain network design problems.
    Keywords: Reverse Supply Chain, CO2 Emission, Uncertainty, Jimenez Method, Multi Objective Differential Evolutionary Algorithm
  • Soheil Sobhanardakani *, Parisa Jamalipour Pages 223-236
    Background And Objective
    Today, Chlorinated and Organophosphorous pesticide residues are considered as important environmental pollutants especially in surface water resources. Gargar River is one of the important tributaries of Karoon River. The main use of this river is to supply the drinking water for nearby cities. Therefore, the aim of this study was to determin Organochlorine and Organophosphorus pesticide residues in water of the Gargar River in 2012.
    Method
    After field visits and determining five sampling stations during the spring and summer of 2012, the samples were taken and after carrying out laboratory preparation, identification and determination of the concentration of pesticides in the samples were performed using HPTLC.
    Findings: Results showed that the mean concentrations (µg/L) of Atrazin, Alachlor and Trinoxol pesticides in water of Gargar River in the spring were 1.04±0.02, 1.06±0.03 and 1.12±0.04, respectively. Also the mean concentrations of these pesticides (µg/L) in the winter were 3.04±1.45, 15.27±4.51 and 12.12±3.62, respectively. Comparison of the mean concentrations of pesticides with WHO permissible limits showed that the mean concentrations are significantly lower than the permissible limits.
    Conclusion
    There are no public health risks for pesticides residues in Gargar River water samples in this time. However, it should be noted that because of indiscriminate use of agricultural inputs, such as chemical pesticides by farmers, the problem of excessive accumulation of toxins in aquatic ecosystems and their consequences will be faced in the near future.
    Keywords: Atrazin, Alachlor, Trinoxol, HPTLC, Gargar River
  • Fatemeh Asadi, Abdollah Dargahi, Ali Almasi *, Chiman Ali Karami, Ahmad Mohamadi Pages 237-245
    Background And Objective
    Red reactive 2 dyes are colors which have many uses in textial industries the aim of this study is to eualuvate the efficiency of the processed walnut shell in the removal of red reactive 2 dye from aqueous solutions.
    Method
    This study is an experimental type. Powder and granule walnut shell and red reactive 2 dyes have been used in different concentrations.
    Findings: The adsorption rate was affected by adsorbent rate and expose time. By increase of adsorbent rate from 0.5 to 2 g in 100ml, the adsorption rate increased from 50% to 96%. The maximum adsorption rate occurred in the first 10 min. Dye adsorption rate was adopted according to Langmuir isotherm adsorption.
    Conclusion
    The comparisons indicate that the adsorption rate is much better in powder type than in granule type. Considering the acidic characterization of some dyes and high temperature of most of the industrial effluents, it is concluded that walnut shell can be used as dye sorbent in such wastewater.
    Keywords: Reactive Red 2 dye, Walnut shell, Natural sorbent, Aqueous solutions
  • Fatemeh Soltani *, Shayan Shamohammadi Pages 247-259
    Background And Objective
    One of the main objectives of the adsorption isotherm models is to determine the maximum capacity of the adsorbent. The main purpose of this study is to investigate the chemical absorption rate of chromium from aqueous solution by rice stem, using physico-chemical adsorption isotherm model of Shamohammadi and to compare adsorption isotherm models for determining the maximum capacity of the adsorbent.
    Method
    The rice stem with particle sizes of 75, 300, 850 and 1200 micron, and the chromium solution with concentrations of 15 to 40 (mg/L) were used in this study.
    Findings: The maximum adsorption efficiency of 96.30 % was obtained in in pH=2 using 10 (g/l) of rice stem with particle size of 75 micron. The maximum adsorption capacities of chromium by Langmuir model and Shamohammadi model for the rice stem were obtained as 2.918 and 4.926 (mg/g) in particle size of 75 microns, 2.206 and 3.310 (mg/g) in particle size of 300 microns, 1.838 and 2.617 (mg/g) in particle size of 850 microns and 1.037 and 1.322 (mg/g) in particle size of 1200 microns respectively.
    Conclusion
    Isotherm absorption studies showed that, based on Shamohammadi model, averagely 20.5% of adsorption occurs as initial adsorption. Moreover, by considering equilibrium adsorption (qe) as a function of initial concentration (C0), not only the precision of the model will be enhanced (according to evaluation criteria), but also the equilibrium capacity of adsorption increases to an average of 26.5% compared to the Langmuir model. Thus, application of the Shamohammadi model increases the capacity of chromium absorption by rice stem by an average of 47% compared to the Langmuir model.
    Keywords: Adsorption, Rice stem, Chromium, Equilibrium models
  • Zeynab Fallahnejad, Gholamreza Bakeri *, Mostafa Rahimnejad Pages 261-273
    Background And Objective
    Nowadays, oily and industrial wastewaters are among the most important environment problems. Conventional methods can hardly reduce the oil content to 1% of the initial concentration and are not able to effectively remove the oil droplets with the size less than 20 micrometer. Therefore, oily wastewater treatment is one the most essential environmental challenges which should be resolved in the oilfields.
    Method
    In this study, the performance of different membranes in oily water treatment has been reviewed and furthermore, the performance of nanostructured polyethersulfone (PES) hollow fiber membranes in oil/water separation process has been investigated.
    Findings: The membrane performance would change with time according to the membrane type, the feed compositions and the process conditions. In this research, the effects of operating parameters such as pressure, oil concentration and cross flow velocity of feed on the membrane performance were studied. Increase of pressure makes more membrane compactness and higher membrane fouling which reduce the performance. Therefore, the optimum operating conditions for oil separation are P = 1 bar, low feed concentration and high cross flow velocity of feed. Due to the increase of mass transfer at high feed flow rates, oil rejection reduces slightly.
    Conclusion
    All the PES membranes in this study showed complete separation of oil from water and can effectively be used in oily water treatment process.
    Keywords: Oily Wastewater, Membrane Technology, Environmental Pollution, Membranes Washing
  • Marzieh Sadat Ayatollah Shirazi, Noushin Birjandi *, Karim Keshavarz Shokri Pages 275-282
    Background And Objective
    Rainfall-runoff simulation is very important in many hydrological studies, such as investigating the effects of climate change on river flow, flood prediction and planning of water resources. SWAT model was used to simulate stream flow transport, sediment and quality variables (nitrogen and phosphorus) in the watershed areas. SWAT model is a distributed time series model with physical basis. This model has an ability to connect to GIS, in a way to cover a vast volume of data as information layers such as land use, soil map and DEM while GIS capabilities are used by the model. The main purpose of this study is testing SWAT model performance as a simulator of flow at the catchment scale.
    Method
    This study attempts to prepare a model for Gharesou catchment. Moreover, the parameters were optimized using SWAT-CUP optimizer.
    Findings: The model was calibrated for the years 1992-1996 and validated for the years 1998-2000. The coefficient of determination (R2) for monthly flow was equal to 0.82 and Nash-Sutcliffe coefficient (Ens) was equal to 0.8 in the calibration period while in the validation period these coefficients were 0.77 and 0.73, respectively.
    Conclusion
    These results indicate the success of the SWAT model, using optimized parameters, for the stream flow simulation in Gharesou catchment.
    Keywords: Distributed Hydrologic Model, Rainfall- Runoff simulation, Calibration, SWAT
  • Mahnaz Hosseinzadeh Kalkhoran *, Shahnaz Hosseinzadeh, Ebrahim Fataei Pages 283-294
    Background And Objective
    One of the main issues before the design and construction of any wastewater treatment plant is the selection of the optimal wastewater treatment process, since the wrong choice can have considerable effect in increasing expense, and also led to unattainable and undesired result.
    Method
    The current study used the Analytic Hierarchy Process (AHP) model to determine the effective criteria in the selection of the appropriate wastewater treatment process, are developing in cities such as Ardebil, Tabriz, and Uremia in order to prioritize and choose the most appropriate treatment process. In such cities the treatment process involved: Aerated Lagoon, Activated sludge, and Biolak. Based on the technical, economic and environmental criteria and related sub-criteria, the processes are weighted through pair wise comparison and the results obtained are assessed using the Expert Choice software.
    Findings: Finally, Biolak was selected as the optimal process and Activated Sludge and Aerated Lagoon were respectively placed in the next priorities. Sensitivity Analysis is performed on the major factors to investigate the sensitivity of the alternatives in order to apply changes in the priorities of the criteria.
    Keywords: Sensitivity Analysis, Analytical Hierarchy Process, Technical Criterion, Economical Criterion, Environmental Criterion, Wastewater Treatment Processes
  • Soolmaz Dashti, Seyed Masoud Monavari *, Seyed Mohsen Hosseini, Borhan Riazi, Mansoor Momeni Pages 295-307
    Background And Objective
    Tourism industry is one of the main sources of income, employment and infrastructure to achieve sustainable development. Growth of this industry in any country requires the proper strategy and effective management plan. In this study, planning and prioritization for five villages of Qeshm Island called Ramakan, Doulab, Souza, Hoomeh and Sallakh for tourism development are considered.
    Method
    Using Delphi method, tourism criteria were identified in four main categories including, environmental criteria, tourism facilities and services criteria, cultural socioeconomic criteria and infrastructure criteria. Then tourism development prioritization for villages was obtained by TOPSIS method.
    Conclusion
    The results showed that Hoomeh was the most suitable village for tourism development and Sallakh, Souza, Doulab and Ramakan were suitable respectively. Zoning the areas with good potential for coastal tourism would play a key role in regional development. Enjoying many and varied potentials of the region would not be feasible unless the multidimensional approach and planning are followed.
    Keywords: Delphi Method, TOPSIS, Tourism, Coastal Villages, Qeshm Island
  • Samaneh Deziani *, Abdolrasoul Salmanmahiny Pages 309-320
    Background And Objective
    Environmental impact assessment studies are one of the proper means of ensuring a sustainable development. Determining limitations and mitigation procedures for the negative effects compose the main core of the EIA procedure, in case the suggested development has been allowed. In this study, impact assessment has been applied for five suggested compost and landfill sites in Golestan Province of Iran.
    Method
    In this study, considering the associated costs, linear programming has been applied to rank the proposed landfill and compost plant sites. For this purpose, GIS data has been used and the optimum site selection process has been implemented. The site has been determined so as to minimize the likely impacts.
    Findings: The results show that by using linear programming, site 1 on the eastern part with a slight difference to others, and site 5 in the west,ern part with the least goal function value are the best. The most effective parameters for the sites 1 to 4 is underground water pollution, and for site 5 is loss of valuable land. However, at the site 5, the impact on the neighboring no-hunting area is more important than underground water pollution, considering costs and the required time for mitigation efforts.
    Conclusion
    Using the minimum and maximum levels of mitigation levels shows that increase of mitigation can reduce pollution, and vice versa. Sensitivity analysis confirms the accuracy of this method.
    Keywords: Environmental Impact Assessment, Mitigation, Linear Programming, Optimization
  • Vahid Yazdani *, Hossein Banejad, Alireza Rahmani Pages 321-334
    Background And Objective
    Due to the fact that in arid and semiarid areas, access to high quality water resources my have limitation, using purified wastewater for irrigation plays an important role. Although wastewater are so little comparing with needed irrigation water but using this much water can cause that we use higher quality waters for better consumption. This research has been alone in laboratory and there has been utilized the jar test set.
    Method
    In this research has been attempted to analyze, the effects of moringa seed powders (Oliefera species) in comparison with Alum and Poly Aluminum Chloride (PAC) in wastewater treatment. For performing the experiments, we utilized urban wastewaters with mediun density. Efficiency of each coagulant was assessed by measuring a number of parameters including the hardness (total, Calcium and Magnesium), turbidity, electrical conductivity (EC), acidity, Coliform (fecal and total) before and after the treatment. It is noticeable that all methods of measuring the qualitative parameters were based on those described in the book of Standard Method.
    Results
    This research showed that in optimum concentration Alum, PAC and Oliefera were able to decrease turbidity up to 99.5, 99 and 97.7 percent, respectively. The efficiency of eliminating total, Calcium and Magnesium hardness, fecal and total Coliforms in the best condition were 40 (100 mg Oliefera), 72.5 (100 mg Oliefera), 67(80 mg Oliefera), 99.8 (combination of 100 mg Oliefera and 15 mg Alum) and 99.7 (combination of 100 mg Oliefera and 15 mg Alum) percent, respectively.
    Discussion and
    Conclusion
    The results showed that the efficiency would be higher if Oliefera be combination with Alum or PAC. The Moringa seed powders decreasing sedimentation time, comparing with the Alum and PAC. So much, so that the sedimentation time was decreased from 30 min to 10 min. we have to remark that the bulk produced sludge in Moringa seed powder has less density comparing with the Alum or PAC. It also was easier to drain.
    Keywords: Moringa Oliefera, Alum, PAC, Wastewater Treatment
  • Sedigheh Atrkar Roshan *, Somayeh Daneshvar Pages 335-346
    Background And Objective
    To employ HSE in industrial sector of Iran, evaluation of economic impacts of HSE is unavoidable. This would justify the financial costs of risk assessment and safety control for policy makers either in public and private sectors. On the other hand, considering the occurrence of fire in the subway system can cause catastrophic losses to the society. This study aimed at determining the economic losses caused by fire in Light Power Substation (LPS), and Rectifier substation (RS) in Tehran subway line 1.
    Method
    After identification of the most important causes of fire hazard in LPSs in Tehran subway line 1 by applying fault tree analysis, economic losses caused by fire were determined using scenario techniques.
    Findings: The economic loss caused by fire in LPS by transformer fire scenario and 20 KV panel fire scenarios that have the highest occurrence probability, was determined to be about 3,980, and 6.410,milion Rials (based on the prices in 2012) respectively. The economic loss caused by fire in RS by transformer fire scenario and 750 KV panel fire scenarios was determined to be about 6,452, and 70,266 milion Rials respectively.
    Conclusion
    Considering the mentioned economic costs and consequences, a comprehensive risk analysis and emergency response planning are unavoidable necessities in Tehran subway system.
    Keywords: HSE, Fire, Tehran Subway, Economic Analysis
  • Mahdieh-Sadat Rezaei *, Farideh Golbabaei, Mohammad Hassan Behzadi Pages 347-355
    Background And Objective
    Health, Safety, and Environment (HSE) in hospital settings is of importance due to the economic, Humanity and ethical issues. To stablish this system in hospital, the attitude and knowledge, and eventually the practice of hospital staff toward this issue is important. This study was conducted to assess the knowledge, attitude, ad practice of healthcare workers toward health, safety, and environment.
    Method
    The study had a prospective descriptive cross-sectional design. The study population included 435 physicians, nurses, para-clinic and administrative staff working in a teaching hospital affiliated by the Iran University of Medical Sciences. Knowledge, attitude, and practice of included participants were assessed using a standardized 60-item questionnaire.
    Findings: The knowledge, attitude, and practice of participants differed between different job categories and between different hospital wards. In overall, higher level of education found to be significantly related to the higher attitude toward the health safety and environment (P
    Conclusion
    The findings of the study emphasize a suboptimum level of knowledge and practice in the field of health safety, and environment among hospital staff. We suggest using continuing education standards, positive and negative reinforcements, and constant evaluation and monitoring as effective tools for increasing the knowledge and practice of hospital staff in health safety and environment.
    Keywords: HSE Integrated system, Knowledge, Attitude, Practice, Hospital
  • Jafar Nouri, Zahra Nourbakhsh *, Marzieh Nourbakhsh, Ali Tahmasbpour Pages 357-368
    Background And Objective
    In this study, managing environmental aspects of pulp and paper industries using AHP method was studied. The process of producing paper have 4 main step that done in for main unit of paper factories, the unit of Preparation and production of wood, pulp production unit, paper production unit ,chemical recovery system unit .
    Method
    To identify and manage environmental aspects and environmental impacts of the industry AHP method (Analytical Hierarchy Process) was used. In the hierarchical structure of research, Factory production units were selected as criteria and various activities of each unit were selected as sub-criteria, four major environmental impact of the factory were selected as alternatives (water pollution, air pollution, noise pollution and solid waste pollution).
    Conclusion
    After analyzing the hierarchy with a group of experts in the software Expert Choice, four important results was obtained. 1- Most important environmental impacts of Wood and Paper industries 2- Which of the factory's production unit makes the most contaminants 3- in every single unit, which are most significant environmental aspects. 4- Any trace of contamination was identified that are shown in graphs .finally the obvious causes and effects of each of the significant aspects were examined and some solutions were presented in order to fix them.
    Keywords: Environmental Aspects, Environmental Management, Analytical Hierarchy Process (AHP), Pulp, Paper Industries, Strategic management
  • Ahmadreza Ghasemi *, Mohammad Ali Rayatpisheh, Ahad Haddadi, Saeed Rayat Pisheh Pages 369-382
    Background And Objective
    Supply chain sustainability is one of the newfound concepts in operation and production management that emphasizes on social and enviromental issues beside financial performance in network organizations. The aim of this study is to identify and prioritize the factors contributing to supply chain sustainability in food industries. To achieve these goals, in the first step, it is attempted to identify the factors affecting a sustainable agriculture supply chain (citrus fruits).
    Method
    In this step, extensive literature review in relation to sustainable agriculture/food supply chain was identified, and the overall indicators affecting the agricultural supply chain were extracted. In the second step, the extracted factor indicators were categorized in sustainable supply chain dimensions (economic, social, and environmental) in agriculture sector (citrus fruits). In the next step, by using analytic network process technique, the weight of criteria was identified.
    Findings: In this section, the pairwise comparisons and relative weights were calculated by Super Decision software and after the formation of super matrixes, the final weights of 9 main indicators of supply chain sustainability in agricultural sector were determined.
    Conclusion
    The obtained results reveal that efficiency and market focus, water consumption, energy consumption, waste recycling, transport, volume of hiring, the quality of hire, and balance in hiring are the most important criteia. According to the experts’ judgement, economic dimension (0.488) had a heavier weight compared to two ather dimensions of sustainability. This implies that it is a necessity to pay attention to the efficiency of the energy sector and sustainable agriculture supply chain in our country.
    Keywords: Supply Chain Management, Sustainable Supply Chain, Food Industeries, Analytic Network Process
  • Maryam Ghaemi *, Abolghasem Taghvaie Yazdli Pages 383-395
    Background And Objective
    Considering the enormous growth in the number of patents worldwide, and the increasing use of patent data in economic and environmental analysis, the aim of this paper is to analyze patent activity in green chemistry with the use of patent data in order to help the understanding of the patterns of environmental research and development and sustainable development.
    Method
    In this study to analyze green chemistry technology invention, after extracting the appropriate search term, search by "keyword" in the abstract, title, and claim (s) of patent was done. To this end, those inventions related to green chemistry technology which have been registered within the 1993 to 2013 in different countries or organizations were evaluated using QPAT patent database.
    Findings: Patents in the field of green chemistry are mainly originated from activities of factories and companies. In general, chemical and electronic sectors hold the most patents. Japan is the largest inventor region with 32% of all green chemistry patents. China is the second largest region, holding 29% of patents, followed by the United States (24%), Europe (14 %) and the rest of the world (1%).
    Conclusion
    The economic incentives, legal and regulatory pressures and avoidance from charges by governments, citizens and environmental organizations were the major factors to move towards innovation in cleaner technologies and more favorable technological applications. The use of green chemistry technologies has proven to be an intelligent business strategy that can provide both environmental and economic benefits and can induce further technology diffusion. The results of this study provide helpful information for developing R&D strategies, policies, planning and management of environmental issues. The obtained results can be used to build a technology strategy in a private company and to make policy at a public level.
    Keywords: Patent, Green Chemistry, Environment, Research, Development
  • Shahram Kaboodvandpour*, Kamran Almasieh Pages 397-408
    Background And Objective
    Previous studies showed that the level of total mercury (T-Hg) in Sanandaj Gheshlagh Reservoir (SGR) water is higher than those limits established by WHO and institute of standard of Iran (i.e., 1 µg/L). Therefore this research was carried out to evaluate the level of T-Hg in SGR plankton biomass as the main source of food which is the most consumed fish in the region and to calculate the mercury biomagnification factor based on published results related to the SGR's silver carp.
    Method
    Plankton samples were collected during July to December 2009 from three different sampling sites. The level of the T-Hg in plankton biomass was measured using Advanced Mercury Analyzer.
    Findings: Mean accumulated T-Hg (± S.E.) in plankton biomass of SGR was 78.21 ± 3.13 on ng g-1 dry weight basis that the highest level was observed in August (86.81 ± 10.9) and the lowest level was observed in September (68 ± 2.53) on ng g-1 dry weight basis. Statistical analysis showed that the amount of accumulated T-Hg was not significantly different between plankton biomass samples during different months (F5, 10 = 0.94, P = 0.49) and among different sites (F2, 10 = 1.19, P = 0.34).
    Conclusion
    Based on previous studies results in related to the planktivorous fish of SGR and present study results, occurring of mercury biomagnification in the food chain of this water reservoir was proven and it seems that the planktonic biomass of fresh water ecosystem have a considerable capacity to transfer a significant amount of mercury to the higher trophic levels.
    Keywords: Total Mercury, Plankton, Biomagnification, Sanandaj Gheshlagh Reservoir
  • Sajede Madani *, Saeed Malmasi, Roya Nezakati Esmaeelzade Pages 409-421
    Background And Objective
    Nowadays, environmental considerations are known to be a necessity in the country to achieve the objectives of sustainable development. In this regard, environmental impact assessment is an appropriate tool to achieve the sustainable development objectives. Thus, environmental impact assessment of constructing Tiam steel factories as a mechanism by providing the proper and reasonable techniques of human and natural resources can reduce the costs. The aim of this study is to identify and predict the environmental impacts of constructing Tiam Bistoon steel and rolling factories by using modified RIAM matrix, providing methods to reduce the harmful environmental effects and rendering corrective proceedings.
    Method
    The study area is located in industrial town of Tiam Bistooon at the east of Fouman County. In this study, the prominent impacts of constructing Tiam Bistoon steel and rolling factory were investigated using modified RIAM method for analyzing the impacts of construction in two construction and operation phases.
    Findings: The results of analysis showed that construction activities and dismantling workshops, earthworks and construction camps had the greatest negative impact on air quality, noise level, soil erosion and surface water resources parameters in physico-chemical environment during the construction period. In biological environment, also, vegetation density would be mostly affected by clearing activities. Moreover, land use change and decline of health indicators have been known as the most significant negative impacts on the socio-economic environment.
    Conclusion
    During the Tiam steel plant operation, the most effective activities have been identified to be combustion process, withdrawal of underground water resources, waste disposal, and transportation of raw materials and etc. which affected the regional air quality, noise level, amount of groundwater and soil characteristics. The most significant negative impact of the project, due to the gases emitted from combustion, would be on regional vegetation and habitat quality in the ecological and biological environment. Also creating job opportunities, thriving businesses and national development prosperity are the most significant positive effects of the project on the economic and social environment during the construction and operation periods. Due to the fact that most of the negative impacts of the project are in very small range, the project can be executed by applying environmental management methods and mitigation measures.
    Keywords: Environmental impact assessment, Modified RIAM method, Steel plant, Fouman County, Environmental management
  • Negar Tayebzadeh Moghadam*, Bahram Malekmohammadi, Ahmadreza Yavari Pages 423-435
    Background And Objective
    Environmental risk assessment is an important tool to achieve sustainable development. The purpose of this study is application of Bayesian modeling method based on a hierarchical structure for prioritization, assessment and offering management solutions to reduce the hazards of Taleghan dam environmental risks.
    Method
    In the first method, environmental risk assessment (ERA) of Taleghan dam was performed by using Bayesian Network (BN) and the Netica software. To compare the results of this method with those of conventional methods such as multi criteria decision making method (MCDM), ERA of Taleghan dam was also performed by MCDM method and use of the Expert Choice software.
    Findings: Based on the obtained results, the output node of the BN, changes in land use, effects on population and erosion and sedimentation are the most important risks and pollution, seismic, flooding, tourism and ecosensetivity are in second priorities.
    Conclusion
    BN as a new method with some advantages such as considering the relation between variables and uncertainty conditions data is considered flexible model with high capacity for ERA. Therefore, to achieve a comprehensive solution for environmental risk of engineering projects such as dam construction, application of BN based on the MCDM has a high performance.
    Keywords: Bayesian network (BN), Environmental risk assessment (ERA), Risk factors, Multiple criteria decision making (MCDM), Taleghan dam
  • Maryam Moslehi *, Hashem Habashi, Ramin Rahmani, Hormoz Sohrabi, Khosro Saghebtalebi Pages 437-450
    Background And Objective
    In the present study the impact of silviculture activities on soil organic carbon (SOC) and soil organic carbon pool (SOCP) in the mixed beech-carpinus forest located in district one of Shastkolate forest, Golestan province, was investigated.
    Method
    In the first month of growth season in 2014, from 4 one-hectare treatments, 80 soil samples were randomly collected (up to depth of 20 cm) for organic carbon and coarse fragments estimation and 80 soil sample cylinders were collected for bulk density measurement. Treatments were 3 managed forests (selection system) in time periods of 1, 7 and 10 after the last disturbance and 1 unmanaged forest (control). Amounts of SOC and SOCP in different treatments were compared by one-way variance analysis.
    Findings: Result showed that the amounts of SOC and SOCP in 4 treatments were different significantly (p
    Keywords: Selection system, managed forest, soil organic carbon pool, beech-hornbeam stand
  • Bibi Zahra Mazloum, Ali Reza Mikaeili *, Abdol-Rasul Salman Mahiny Pages 451-462
    Background And Objective
    Planning and development of tourism projects, disregarding environmental aspects and the extent of developments can lead to irreversible negative changes in the environment. Environmental impact assessment can predict many of these negative consequences and can provide corrective measures before the project is implemented.
    Method
    Matrix, if done appropriatly, can be the most common assessment method because of its simplicity, efficiency and comprehensiveness. To upgrade the impact assessment through matrix, mathematical matrix can be applied to increase the efficiency and accuracy of the original matrix.
    Findings: Mathematical matrix was designed as it included magnitude, spatial extent, duration, synergy, cumulative, controversy, impacts compensation and significance in columns and 50 environmental factors in the rows. In the next step, every environmental factor was compared with the project activities and scored in the range of ±1 to ±9. Then, the final number of effects was determined using sum positive and negative effects of the significant effects. Also, the minimum, maximum and final values for positive and negative effects of the project were determined considering the weight for each group of the effects according to their significance in the range of low to high.
    Conclusion
    Mathematical matrix has more realistic and more logical results as it considers other effects of development projects in the region by cumulative criterion and synergism criterion, using the opinion of experts and decision makers by controversial criterion and considering reform and reduction operations by compensation criterion.
    Keywords: Development impact assessment, Mathematical matrix, Tourism village, Shandiz, Khorasan Razavi Province, Iran
  • Manijeh Moradpanah *, Hajar Moradpanah Pages 463-474
    Background And Objective
    In management of parks and protected areas, zoning is a mechanism through which the conflicts in the protected areas are reduced and the opportunity for making decisions is provided.
    Method
    Maloosan protected area with a mountainous landscape, valleys and shelters and with an area of about ​​9513 hectares is located in Hamedan at a distance of 24 kilometers northwest of Nahavand city. In the zoning process of identifying ecological and socio economic resources through analysis and summary of collected data (based on systematic process), 5907 units were partitioned (in scale 1:25000). Then the special ecological models were developed and by comparing them with the chart of environmental units, the units for different zones were evaluated. Finally, the prcess of prioritizing and organizing the zones was carried out according to the common method applied in Iran, and zoning maps as planning units in the region were prepared.
    Findings: The result from zoning of Maloosan protected area shows that protective zones, other uses, extensive recreation, reconstruction, intensive recreation, buffer zone cover 50.21%, 36.48 %, 13.21%, 0.09%, 0.01%, and 28.7% of the total area in the region respectively.
    Conclusion
    Results showed the necessity to prepare proper conditions for both protecting the ecological values and development and optimal utilization using administrative policy in the area.
    Keywords: Maloosan protected area, Zoning, Systematic analysis, Special ecological models
  • Soudeh Pazouki *, Hamidreza Jafari Pages 475-484
    Background And Objective
    Increasing hazardous industrial waste and lack of necessary regulations for their management have led to serious problems in some parts of Iran. The aim of this study was to evaluate the situation of collection, transportation, recycling, and disposal of hazardous industrial wastes in Abbas Abad Industrial Park of Tehran, Iran.
    Method
    This study was a descriptive cross-sectional study performed using questionnaires and local visit during 2013.
    Findings: In Abbas Abad Industrial Park, 60,000 ton/year or 165ton/day of different industrial waste is produced. The largest proportion of waste includes metal waste which is about 47,232 ton/year or 80%. The smallest proportion is textile waste which is produced at a rate of 34 ton/year or 1%. 90% of the active industries at the Park produce solid industrial waste.
    Conclusion
    Disposal of these wastes is mainly done by selling to trading agencies in amount of about 55%. The wastes of most industrial units at this Park have the potential to be recycled and re-used in other industries in amount of about 33.2%. The best, most economic, and most environment-friendly waste management activity in Abbas Abad Industrial Park is prevention of production, increase in the potential of recycling, and reuse of material with emphasis on sorting at the production site, increase of mechanical sorting, and decrease in production of disposable waste.
    Keywords: Solid Waste Management, Iindustrial Solid Waste, Industrial Park, Recycle, Abbas Abad
  • Majidreza Ganji, Lobat Taghavi *, Ghasemali Omrani Pages 485-494
    Background And Objective
    Since identifying different methods of training for citizens and employing effective ways can pave the way for comprehensive management of residues and solid waste and ultimately sustainable development, they are used to provide a background for this study.
    Method
    Four instruments were used to collect data including interviews with professors and experts, library studies, documents and questionnaire (main questionnaire specific for Analytic Hierarchy Process (AHP)). Collected data were analyzed using SPSS and prioritized using AHP technique. In this study, α-Cronbach's value of 0.81 was calculated to obtain reliability. To measure and approve validity, questionnaire was checked out by professors and related experts.
    Conclusion
    Results of AHP technique showed that integration method is the best way to train separation and collection of residues or wastes. Finally, it was concluded thatamong four training methods available in this District 17, integration method is the best one; the best training time is on weekday afternoons; and the best places are schools and parks. It is noteworthy that promoting specialized knowledge of teachers, educators and other individuals related to waste management in municipalities could be effective on efficiency of training methods.
    Keywords: Waste, Separation, Collection, Educatin, Training
  • Azadeh Panahandeh, Gholamreza Asadollahfardi *, Mohsen Mirmohammadi Pages 495-506
    Background And Objective
    Daily 7500 tons of municipal solid waste generated in Tehran and after processing, 4000 tons of them remain as rejected waste. Reuse of waste to conserve resources and reduce environmental pollution is necessary. The objective of this study was to investigate the technical and economic possibilities of using Tehran rejected waste in cement kilns.
    Method
    The amount of rejected waste was askesd from the Waste Management Organization and their heat value was computed using the Dulong Formula. Then, physical and chemical characteristics of the rejected waste were computed using ultimate analysis. Finally, the cost of producing 1 ton of clinker using gas, Mazut and waste fuel, as well as the cost saving by using waste in kiln No. 8 of the Tehran cement factory were calculated.
    Findings: Tehran rejected waste contains chemical formulas of C71H107O32NS0.07, 24.72% moisture, 21% ash content and 21.4-23.6 MJ/kg heating value. Therefore, we can produce 3613.54 tons/day of waste fuel with a heat value of 19.63 MJ/kg and 20% moisture content. Also, replacement of 10% of the heating value used in kiln NO. 8 of the Tehran cement factory with waste instead of Mazut will result in a 4.16 billion Rial annual revenue and 282.6 million Rial saving in the cost of waste landfilling.
    Conclusion
    The heating value and sulfur content of Tehran rejected waste meet the requirements of alternative fuel; however, reduction of ash, moisture content and size of waste, as well as increase of heating value of the rejected waste is necessary.
    Keywords: Rejected waste, Alternative fuel, Cement
  • Tooraj Dana *, Fatemeh Pahlevaninezhad Pages 507-518
    Background And Objective
    Millions of workers are being victims of work accidents each year. According to International Labour Organization, 120 millions of work accidents occur every year which lead to death or disability of many human resources.
    Method
    This study, being the first one to consider the crystal and glass industry in the country, has been carried out in Isfahan Crystal and Glass Factory as the case study. This study is performed through comparing the data and statistics of the accidents, and evaluating and analyzing the rate of harms to the industry workers in a 12-year period (2001-2013). The management improvement strategies for sustainable development are presented according to the obtained results. The ultimate goal of this paper is to assess the safety indexes in crystal and glass industry to help enhance health and safety level of the work environment.
    Findings: The results show that majority of the recorded accidents belong to production section with frequency of 38% while the workers in age group of 36 to 40 years old demonstrated 41% of work accidents. It is concluded that people with 1 to 5 years of job experience are most prone to face work accidents. The main causes of accidents include: being hit by objects, objects collapse, and workers getting stuck or fallen dawn. Workers hand is the most likely organ to be harmed in this industry with the frequency of 58%. Year 2002 showed the highest rate of accidents while personnel trainings played a vital role in decreasing accidents rate in the following year.
    Keywords: Crystal, Glass Industry, Work-Related Accidents, Workplace Safety
  • Mehrnoosh Changizi, Roohollah Kazemi *, Foroozan Farokhian Pages 519-530
    Background And Objective
    Considering the importance of urban green space and their inseparability from the city's complex, in order to minimize damage to life, financial and adverse effects and to create security in the parks, necessity to adopt the policies and persistent solution is binding. Therefore, in this research, health, safety and environmental management in Ahvaz urban parks was reviewed and management solutions were proposed in order to improve current situation.
    Method
    In this research, at first 6 parks from the different kinds of parks based on the number of user, equipment, land measurement, type of parks, proximity to city places have selected to study, Then collection of criteria and indexes for all of these criteria identified accoding to the Delphi method and asking from experts have scored from 1-10, and after removing least important indexes have specified the identified criteria and indexes. Then, by using of hierarchical analysis process technique base on 10 people expert's viewpoint based on binary comparisons and by using of expert's questionnaire in hourly scale have preferred the main criteria and the identified indexes for health, safety and environment management, then used TOPSIS method for choosing the best option of health, safety and environmental criteria and also the best park.
    Results
    Results show that scores of safeties indicator of parks with 0.526 point is lesser than environment indicator score with 0.656 and more than health score with 0.403. Also, the result of ranking of studied parks indicate that Island Park in term of health, safety and environmental condition is the best and State park allocated the lowest point. Thus, collection of standards and indexes for all of these standards identified and based on asking from experts and determining their importance degree had specified the identified standards and indexes.
    Conclusion
    since the giving priority to health, safety of urban parks according to that parks have high portion in the citizen's collective life, is inevitable necessity and according to valuating results of Ahvaz's urban parks situation base on health, safety and environment standards, it is important to cite that the success of revision programs for making optimum the health condition of urban parks is hided in accompanying and integration three mentioned factors and performing of their integrated management and this means that implementation HSE-MS model may consider successful method.
    Keywords: Urban Park, Health, Safety, Environment, Analytic Hierachy Process (AHP), TOPSIS Method
  • Pouria Ataei *, Soodeh Karimghasemi Pages 531-544
    Background And Objective
    Concern about the illogical utilization of territory by humans have been increased. This can be due incorrect management in territorial administration and exploitation methods, which must be resolved in order to reach a sustainable development. In this regard, it is nessary that any kind of exploitation from nature is performed after assessment of environmental capacity. Environmental Impact Assessment (EIA) procedure is considered as an assurance for environmental criteria and regulations in various plans and its main aim is to predict, recognize, an analyze in detail all the positive and negative impacts of a plan for natural and human environment. The aim this study was to cover the environmental impact assessment of Lavar plain artificial recharge plans in Bousher province.
    Method
    In this study, ICOLD matrix method has been used. In this method, the environmental impact of each project activity in the construction and operation phases was measured.
    Findings: Findings revealed that the impacts of the plan on the whole environment were positive ( score).
    Conclusion
    According to the results, implementation of artificial recharge plans based on the standards is permissible. Finally based on the results, some recommendations were presented.
    Keywords: Environmental Impact Assessment, Artificial Recharge, Environment, Lavar Plain
  • Somayeh Naderlou, Ali Shams * Pages 545-557
    Background And Objective
    Some of the environmental problems are due to wrong behavior of human beings. Attitude and knowledge are effective on human being's behaviors. University graduates are playing important role in the management of society and it is essential to study their attitudes and knowledge about the environment and enhance their environmental culture. The aim of this descriptive-survey study was to investigate the attitude and knowledge of the students in the University of Zanjan about environment.
    Method
    The target population consisted all the students of the University of Zanjan in the 1st semester of 2013-2014 (N=8944). According to the Krejci and Morgan formula, a sample size of 370 students was selected using a randomized multi-stage sampling method. Content and construct validity of the instrument was approved by a panel of experts, and its reliability was confirmed by conducting pretest and Cornbrash's alpha coefficient calculated as 0.78 and 0.73 for combined scales of attitude and knowledge.
    Findings: The results showed that majority of students (71.8%) have favorable environmental attitude and majority of them (78.2%) have a moderate level of knowledge about environment issues. Age, number of course units, and information using had a meaningful relationship with the level students’ attitude and knowledge. There are also positive meaningful relationship between attitude and knowledge of students in the Faculty of Science and Humanities, but this relationship was negative meaningful between the students of the Faculty of Agriculture.
    Conclusion
    Increasing knowledge of the majority of students due to their favorable attitudes could have a significant effect on their behavior.
    Keywords: Environmental Attitudes, Knowledge, Students, University of Zanjan
  • Ferial Ahmadi *, Mohammadreza Bemanian, Asghar Mohammad Moradi Pages 559-570
    Background And Objective
    The current study has been performed to present the ecological restoration strategies of natural Margoon Waterfall landscape as a natural monument and dynamic ecosystem of Fars province based on landscape restoration principles. To achieve this important goal, landscape mosaic of the region has been studied and analyzed.
    Method
    In this study a descriptive – analytic method is used for ecological restoration of Margoon waterfall protected area. For this purpose, first, landscape mosaic structure and flows are analyzed trough aerial photo to recognize landscape disturbances. Afterwards, design strategies (both restoration and conservation strategies) are presented based on ecological assessment.
    Findings: The results show that Margoon natural landscape faces large disturbances such as biodiversity destruction (plant and animal), soil erosion caused by destroying riverside trees and forests to develop farm land, air and sound pollutions, and decrease of water level through climate changes. These factors cause reduction of ecological quality.
    Conclusion
    Results of this study emphasize on conserving riverside trees by deleting the incompatible activities in the vicinity of natural attraction, improving domestic plant community by cultivating Zagros plant, protecting wildlife habitat and removing tourism parking from the surrounding area of natural limits of riverside trees.
    Keywords: Ecological restoration, Landscape mosaic, Natural landscape, Margoon waterfall
  • Daryoush Karimi, Negin Mousavi Madani * Pages 571-581
    Air pollution in the national and international levels, have adverse effects on human and natural environment. Technology development and urbanization, consequently, have led to increase of a wide variety of pollutants in the air. Being harmful to public health and the environment, they have raised the concerns of authorities to take specific measures to prevent contamination of air and environmental degradation. In recent years, in Iran especially in major cities, such pollution has increased significantly and it has caused irreparable damage to the health of individuals and the quality of properties. It seems that laws and regulations are somewhat sufficient to meet air pollution in Iran. In fact the problem of continuity of air pollution is not due to laws and regulations, but the law enforcers who are not doing their duties properly are the main problem. On the other hand, since the possibility of compensation for damage caused by air pollution, because of its nature and characteristic, is somehow low, much of this damage remains uncompensated. However, there are still some solutions to effectiveness of laws and regulations for air pollution, at the local level. Thus thispaper attempts to addressair pollution in metropolises of Iran in terms of effective laws and regulations and also to introduce applicable methods in this regard.
    Keywords: Air Pollution, Environmental Protection, Environmental Law, National Laws, Regulations, Metropolis
  • Bahman Khosravipour, Zahra Salarvand, Feyzollah Monavarifard * Pages 583-591
    Background And Objective
    Education along with other educational systems can introduce the main environmental concepts to various social groups. In the meantime, teachers as one of the main components of training process, play a key role in environmental education. Therefore, the purpose of this study was to identify the factors influencing awareness of high school teachers about environmental protection.
    Method
    Statistical population of this research consisted of high school teacher of Dorud (N=150). A random sampling method was used to collect data. 100 persons were selected as sample using Morgan Table. The main tool to collect data was a researcher-made questionnaire. A panel of experts approved content validity of the questionnaire and its reliability were confirmed by calculating Cronbach's alpha coefficient (α ≥ 0/80). Descriptive analysis performed by using SPSS V20.
    Findings: Results showed that television, leaflet, magazines, book and newspaper have the highest importance in contributing to awareness of teachers about the environment. Results of factor analysis showed that three factors of mass, interpersonal and scholastic sources of notification explained 54.94% of variance in the variables used for factor analysis.
    Conclusion
    Mass, interpersonal and scholastic sources of notification have a unique role in awareness of high school teachers about environmental protection. Since human environmental behavior is influenced by environmental awareness, it is necessary to increase environmental awareness of teachers by these communication mechanisms in order to protect the environment.
    Keywords: Environmental Awareness, Source Awareness, Environmental Protection
  • Nastaran Khademi *, Alireza Riyahi-Bakhtiari, Soheil Sobhanardakani Pages 593-606
    Background And Objective
    Nowadays, it has been revealed that biomonitoring can be the optimal method for evaluating metal levels and their bio-availability. Birds are ideal for monitoring metal pollution due to being in high trophic levels and their high sensitivity to toxic substances.
    Method
    The levels of nickel, lead, and vanadium were evaluated in egg contents and eggshell of Dromas ardeola (n=14), and Sterna bengalensis (n=13), breeding in the northwestern Persian Gulf.
    Findings: Levels of Ni, Pb and V (µg/kg dry weight) in the eggshell of Sterna bengalensis were found to be 51±16, 293±89, 82±5 respectively, and also the level of these metals (µg/kg dry weight) in egg contents of this species were found to be 47±8, 374±134, 96±7 respectively. Levels of Ni, Pb and V (µg/kg dry weight) in the eggshell of Dromas ardeola were found to be 46±18, 228±43, 73±12 respectively, and also the level of these metals (µg/kg dry weight) in egg contents of this species were found to be 36±8, 244±43, 95±3 respectively.
    Conclusion
    The results showed that Sterna bengalensis, because of feeding from the higher levels of the food chain, has a greater potential for bioaccumulation of metals as compared to Dromas ardeola, and can be used as a biological indicator.
    Keywords: Sterna bengalensis, Dromas ardeola, bioaccumulation, heavy metals, Khourmousa Islands
  • Seyed Ali Akbar Hedayati, Saeid Shahbazi Naserabad *, Hamed Ghafari Farsani Pages 607-616
    Background And Objective
    Release of detergents via urban sewages into aquatic ecosystems can have adverse effects on aquatic life. In this study, the acute toxicity of NaOCl on Common carp (Cyprinus carpio) and Caspian kutum (Rutilus frisii kutum) with average weights of 16±1 g (mean ± SD) and 3.5±1 g, respectively, was investigated to determine 50% lethal concentration of the fish populations in 96 hours.
    Method
    Experiments were carried out in a static base according to O.E.C.D standard method in 4 days (96 hours). After primal experiments to explore the lethal range, the main research was performed by selection of 5 final treatments (0, 15, 30, 60, 120 mg L-1) for Cyprinus carpio and 6 final treatments (0, 5, 10, 20, 40, 80 mg L-1) for Rutilus frisii kutum, each one with 3 repeats. Eventually according to the results obtained by probit analyses, amount of LC1, LC10, LC30, LC50, LC70, LC90 and LC99 were calculated in fishes during 24, 48, 72 and 96 hours.
    Findings: In the present study, 100% of mortality of Caspian kutum in concentration of 80 mg L-1, happened only within the first hours they exposed to pollution. However, this process in Common carp in concentration of 120 mg L-1, happened after 30 hours passed from starting the experiment. The acute toxicity of Common carp and Caspian kutum were 39.48 and 23.77 mg L-1 respectively.
    Conclusion
    The present study showed that this washer is dangerous for fishes and also Rutilus frisii kutum is much more vulnerable to NaOCl in comparison with Cyprinus carpio.
    Keywords: Pollution, Sodium Hypochlorite, Common carp (Cyprinus carpio), Caspian kutum (Rutilus frisii kutum), lethal concentration, Mortality
  • Mahmood Sinaei *, Ashrafali Hosseini, Mehdi Blooki Pages 617-627
    Background And Objective
    Due to importance of Sarbaz River in the Sistan and baloochestan province, study about environmental status of this river especially plankton community have so valuable and importance.So, this research was conducted to study plankton community of Sarbaz River.
    Method
    Sampling was carried out monthly in the ten sampling sites (Kajdar, Bandan, Hit, Firooz abad, Pole jakigoor, Ab nemaye Sade pishin, Pole kahirborz, Shir govaz, Jor) through Sarbaz River. The collected samples were fixed in 10% formalin and brought to the laboratory for plankton analysis
    Findings: Generally, ten species of phytoplankton (Bacillarphyceae) were identified in the all sampling sites. The Navicula with five species was more frequent than other phytoplankton species. Three groups of zooplankton including crustacean, rotifer and ciliates were identified in the all sampling sites. We have identified two groups of crustacean: Cyclops and daphnia. The frequent species among zooplankton were ciliates. This species have found in the all sapling sites and times. We have found negative relationship between diversity and frequency of crustacean. Crustacean with higher diversity have lower frequency.
    Conclusion
    Studying plankton community in the Sarbaz river have shown that this environment have very low plankton diversity and frequency.
    Keywords: crustacean, rotifer, ciliates, Sarbaz River, Bacillariophyceae, Navicula, Vorticella