فهرست مطالب

حقوق اساسی - پیاپی 2 (تابستان 1383)
  • پیاپی 2 (تابستان 1383)
  • 350 صفحه، بهای روی جلد: 2,500ريال
  • تاریخ انتشار: 1383/06/30
  • تعداد عناوین: 14
|
  • بخش مقالات
  • نظارت بر انتخابات و شورای نگهبان
    دکتر جواد اطاعت صفحه 27
    نظارت از جمله اموری است که در همه جنبه های اجرایی و در همه کشورها مدنظر قرار گرفته و می گیرد.
    وقتی مسئولیتی به فرد یا جمعی محول می گردد، برای حسن انجام آن لازم است به فرایند اجرای کار، نظارت صورت پذیرد. بحث انتخابات که موضوعی مهم برای افراد، جریانات سیاسی و سرنوشت کشور می باشد، از حساسیت ویژه ای برخوردار است و به طریقی اولی باید نهادی بر حسن اجرای آن نظارت کند.
    در مبحث نظارت دو سوال اساسی مطرح می شود:اول- چه نهادی وظیفه نظارت را بر عهده دارد؟
    دوم- چگونه و با چه روشی باید نظارت کرد؟...
    کلیدواژگان: انتخابات، نظارت، نظارت استصوابی، نظارت اطلاعی، نظارت قانونی، نظارت انضباطی
  • شیوه های تدوین و تصویب یک قانون اساسی
    بیژن عباسی صفحه 49
    در این مقاله به روش های تدوین و تصویب یک قانون اساسی پرداخته می شود؛ روش هایی که توسط دولتها از واپسین سالهای سده هیجدهم با تصویب قانون اساسی 1787 تاکنون به کار گرفته شده است. البته منظورما از قانون اساسی در اینجا به مفهوم نوین کلمه یعنی یک قانون اساسی مدون است نه عرفی.
    همانگونه که می دانیم قانون اساسی ثمره پدیداری تحولات بزرگ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، بیداری ملت و مبارزات مردمی است. در این رهگذر، گاه شخص نخست یک کشور، مستقلا یا به ناچار، تن به اعطای یک قانون اساسی به مردم داده (تبدیل رعیت به ملت) یا اینکه پس از نگارش یک قانون اساسی، مردم را برای تایید آن به مشورت می خواهد(روش های غیر مردمسالار)؛ یا اینکه قوای حاضر در صحنه سیاسی یک کشور(اغلب نمایندگان ملت و یک فرد) مبادرت به انعقاد یک پیمان سیاسی – حقوقی که قانون اساسی نام دارد، می نمایند و طی آن چگونگی سلطنت رئیس مملکت و حقوق ملت را پیش بینی می کنند(روش مختلط)...
  • تحولات قانون اساسی اتحادیه اروپا
    دکتر عباس کدخدایی صفحه 65
    علیرغم آنکه موضوع تدوین قانون اساسی از چند سال قبل در دستور کار مقامات اتحادیه قرارداشت و با عنایت به تهیه پیش نویس قانون اساسی توسط گروه کاری به ریاست ژیسکار دستن، وجود ابهامات فراوان در این متن به گونه ای بود که مقامات اتحادیه را از تصویب نهائی آن بازمی داشت به نحوی که تصویب این متن چندین بار با شکست روبرو شد. اصولا کوتاه بودن، واضح بودن و قابل فهم تر بودن می توانست از ویژگیهای چنین قانون اساسی به حساب آید که البته در متن های پیشین کمتر به چشم می خورد...
  • صیانت از قانون اساسی در فرانسه و ایالات متحده آمریکا
    فرانسیس هامون، سلین واینر ترجمه: محمد جلالی صفحه 79
    صیانت از قانون اساسی» به مجموعه نهادها و ساز و کارهایی اطلاق می شود که به وسیله آنها بدون هیچ گونه محدودیتی برتری قانون اساسی بر همه قوانین و قواعد فرودین دیگرتضمین می گردد.
    اهمیت چنین نهادی برای تضمین کارکرد صحیح یک جامعه دموکراتیک در حقوق به طور اعم و در حقوق عمومی به طور خاص بر هیچ کس پوشیده نیست. علاوه بر این امروزه این نهاد حقوقی نقشی اساسی در تحول حقوق و پیشرفت آن به جلو ایفا می نماید. در بسیاری از جوامع رویه قضایی بر آمده از دادگاه های قانون اساسی انعکاسی صحیح از واقعیات تحول یافته جامعه می باشند و در بسیاری موارد این رویه ها به عنوان نیروی محرکه مجالس قانونگذاری برای تبعیت از این تحولات به حساب می آیند...
  • موضوع ویژه: حقوق و آزادی های بنیادی
  • حقوق شهروندی
    جی. ام. باربالت ترجمه: جواد کارگزاری صفحه 129
    نظام حقوق شهروندی که از مؤلفه های نسبتا مستقل با مبانی و ساختارهای متفاوت تشکیل شده، کانون این نوشتار خواهد بود. در این راستا چیستی و ماهیت حقوق، چرایی اهمیت آنها، تعیین و تعریف حقوق شهروندی و بازشناخت و تمایز تحلیلی میان گونه های متفاوت حقوق شهروندی از جمله تبیین و ایضاح مفهوم حقوق شهروندی صنعتی مورد بحث وبررسی قرار خواهد گرفت.
  • حقوق بشر: نه بشر و نه حقوق
    میری دلماس مارتی ترجمه: محمود عباسی صفحه 151
    از آنجهت که موضوع حقوق بشر انسان است و هدف آن حمایت از حقوق و کرامت انسانی، استفاده جدید قدرتها از حقوق بشر کارایی و نیروی مؤثر آنرا در هاله ای از ابهام قرار داده است. نیروی مؤثری که هرگونه لغزش سیاستهای حقوقی را به سوی الگوهای مستبدانه و خودکامه و حتی الگوهای غیر دولتی رد نمی کند.
    حقوق بشر از یک طرف به عنوان یک ایده آل یا غایت کمال در نظر گرفته می شود و طبیعتا انتقادجویی بسیاری به دنبال خواهد داشت که ارزش و اعتبار آنرا مورد تردید قرار می دهد چون وعده بسیار می دهد و بدان عمل نمی کند و همچون کلکسیونی از حقوق الهام بخش تضادهاست و از طرفی هر یک از مفاهیم حقوق بشر فرضی به معنای نفی حقوق دیگر ابنا بشر است که بصورت انتزاعی اعمال می شود و طبیعتا چنین حقوقی مولد بی عدالتی است...
  • آزدی سیاسی و حق رای در فرانسه
    دومینیک روسو ترجمه: جواد تقی زاده صفحه 163
    این تحقیق به سیر تحولات و وضعیت حق رای در فرانسه و نیز بررسی ارتباط آن با مردم سالاری می پردازد. ضمن تحلیل تحولات حق رای، بعنوان یکی از آزادیهای سیاسی، نگارنده تاملاتی بنیادی بر موضوعاتی دارد که ممکن است در نگاه اولیه بدیهی به نظر آیند ولی در واقع نیازمند بررسی اند.
    بخش اول به این موضوع می پردازد که آیا حق رای فقط به شهروند اختصاص دارد؟ ضمن بیان سیر تحول رای همگانی در فرانسه و نیز ارتباط منطقی که همواره بصورت کلاسیک بین تابعیت و شهروندی وجود داشته است، نگارنده تحولاتی که اخیرا در این حوزه بوقوع پیوسته را ذکر نموده و با اشاره به گسترش هیات شهروند بوسیله اعطای حق رای به تمام بیگانگان برای انتخابات اجتماعی و شغلی و نیز به بیگانگان تبعه دولت- کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای انتخابات پارلمان اروپا و نیز شهرداریها در فرانسه، نتیجه گیری مینماید که این تحولات ظاهرا بسوی حذف معیار تابعیت برای شهروندی پیش میروند...
    کلیدواژگان: حق رای، آزادی سیاسی، مردم سالاری، حقوق انتخاباتی
  • حمایت از آزادی و برابری در رویه قضایی دیوان عالی ایالات متحده آمریکا
    میپل فرومن ترجمه: علی اکبر گرجی صفحه 189
    آزادی و برابری از جمله حقوق بنیادین بشر به شمار می رود. دموکراسی آمریکایی یکی ازالگوهای مطرح در مبحث نظام های سیاسی است. مطالعه ساز و کارهای پیش بینی شده در این نظام برای حفاظت از دو اصل آزادی و برابری امری ضروری به نظر می رسد. نظام قضایی ایالات متحده آمریکا برجسته ترین نهاد حامی حقوق و آزادی های بنیادین به شمار می رود. در راس این نظام، دیوان عالی ایالات متحده قرار گرفته است.
    مطابق قانون اساسی، دیوان عالی دارای صلاحیتهای گوناگونی ازجمله صلاحیت رسیدگی به دعاوی مربوط به ایالتهاست. اهمیت این صلاحیت در آن است که به نوعی قدرت محاکمه و زیر سوال بردن حاکمیت دولتهای محلی را به دیوان اعطامی کند، دولتهایی که خود از گونه ای حاکمیت و استقلال داخلی برخوردارند...
  • مفهوم اصل برابری در حقوق عمومی نوین
    محمدرضا ویژه صفحه 213
    برابری یکی از زیباترین واژه های انسانی و ریشه ی درخت تناور آزادی ها است. تحقق آن ثمره ی مبارزات خونین در طول تاریخ بشری بوده و در نهایت این جنبش به نقطه ایی انجامیده که در آن قرار داریم.
    اصل برابری یکی از قدیمی ترین و پایاترین اصول حقوق عمومی محسوب می شود. در عین حال این اصل، در میان اصول حقوق موضوعه نیز دارای جایگاهی بسیار مبهم است. اما امروزه تحقق برابری در تمامی زمینه ها اولویت نخست حکومت قانون است. از این روی، این اصل هنجاری بنیادین در قوانین اساسی نوین به شمار می رود...
  • حق برخورداری از دادرسی منصفانه و آیین دادرسی نوین
    اسدالله یاوری صفحه 253
    امروزه آیین دادرسی بیش از پیش حائز اهمیت گردیده است. بهترین و عادلانه ترین راه حل در یک دعوی از مسیر یک دادرسی مناسب و منصفانه با لحاظ تضمینات لازم برای طرفین دعوی، در دادگاهی مستقل و بی طرف حاصل می گردد. اعتبار دستگاه قضایی و دادگستری و اعتماد طرفین دعوی و عموم نسبت به آن نیز بستگی مستقیم به وجود یک دادرسی منصفانه برای حل و فصل دعاوی خواهد داشت.
    آیین دادرسی که به طور سنتی دارای تقسیم بندی های مدنی وکیفری بوده است، در دهه های اخیر با برخی تحولات بنیادین، حرکت به سمت ایجاد اصول و قواعد واحد و کلی آیین دادرسی را درکلیه دعاوی اعم از مدنی، کیفری و اداری آغاز نموده است. این تحول را می توان تحت تاثیر تحولات کلی در حقوق داخلی کشورها و حقوق بین الملل با زمینه های حقوق بشر دانست. در واقع آیین دادرسی با رعایت برخی تضمینات می تواند ابزاری موثردر جهت حمایت قضایی از حقوق و آزادیهای افراد به شمار رود...
  • گفتگو
  • پاسخهای آیت اله عباسعلی عمید زنجانی به پرسش های نشریه پیرامون حقوق بنیادین
    صفحه 291
  • پاسخهای علی اکبر گرجی به چند پرسش پیرامون آزادی مذهبی و لائیسیه
    صفحه 301
  • فراخوان مقاله
    صفحه 317
  • چکیده فرانسوی
    صفحات 1-15