فهرست مطالب

جغرافیا و برنامه ریزی - پیاپی 60 (تابستان 1396)
  • پیاپی 60 (تابستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/06/01
  • تعداد عناوین: 14
|
  • ابراهیم شریف زاده اقدم، عبدالله شیخی، اکبر اصغری زمانی * صفحات 1-21
    هدف اصلی پژوهش حاضر، ارزیابی و تحلیل نقش معیارهای موثر در توسعه فیزیکی ناموزون شهر پیرانشهر و اثرات زیست محیطی آن بر نواحی پیرامونی بر شکل گیری سکونت گاه های غیررسمی در مناطق حاشیه شهر است که با بررسی الگوهای فضایی زمانی و فرآیندهای رشد شهری پیرانشهر از سال های 63 تا 93 می باشد. بنابراین با استفاده از تصاویر ماهواره ای سنجش از راه دور، GIS، معیارهای فضایی و مدل رگرسیون لجستیک در نرم افزار ادریسی به منظور بررسی مجموعه ای از 13 معیار انتخاب شده جهت آشکار ساختن الگوهای پویایی رشد شهری در منطقه مورد مطالعه استفاده شده است. در واقع تحقیق حاضر در جهت پاسخ به این فرضیه که تغییرات کاربری اراضی کشاورزی روستای شین آباد و الحاق آن متاثر از گسترش کالبدی فضایی پیرانشهر بوده، شکل گرفته است. در نهایت یافته ها نشانگر آن است که اگر چه روستای "شین آباد" به شهر پیوسته است و اکنون یکی از نواحی آن محسوب می شود، اما شهر رشد اسپرال نداشته است و گسترش شهر عمدتا هماهنگ با افزایش جمعیت شهری ناشی از مهاجرت های پی در پی در طول چند دهه اخیر بوده است؛ اما سکونت گاه های غیررسمی زیادی در حواشی اتصال بین شهر روستا شکل گرفته اند.
    کلیدواژگان: رشد شهری، رگرسیون لجستیک چند متغیره، شاخص های تغییرات پوشش زمین، پیرانشهر
  • مقاله علمی پژوهشی
  • صیاد اصغری سراسکانرود* صفحات 27-41
    هدف این تحقیق تحلیل عوامل موثر بر شکل گیری الگو و دینامیک مجرا در بازه کوهستانی رودخانه قرنقو حد فاصل روستای خراسانک شهرستان هشترود تا ورودی رودخانه به شهرستان میانه می باشد. الگوی تحقیق به صورت مقایسه ای- استنباطی می باشد. نقشه های توپوگرافی، نقشه های زمین شناسی، داده های هیدرولوژیکی جریان، داده های مستخرج از مدل رقومی ارتفاع و داده های مطالعات صحرایی مواد تحقیق را تشکیل می دهند، جهت رسیدن به هدف تحقیق، از روش های تحلیل قدرت رودخانه، قدرت مخصوص رودخانه، شاخص های ضریب خمیدگی، زاویه مرکزی، تحلیل سینوسی مسیر و تحلیل نیمرخ طولی رودخانه برای تحلیل دینامیک و الگوی مجرا استفاده شده است. نتایج روش های مختلف نشان داد که شکل گیری الگو و دینامیک مجرا در محدوده مورد مطالعه تحت تاثیر ویژگی های لیتولوژیک مقاطع کنترل می گردد بر همین اساس دینامیک مجرا در مقاطعی مثل مقطع 1 تحت تاثیر عملکرد مقاومت لیتولوژیکی بستر و کناره های رودخانه عمدتا به صورت تعمیق بستر بوده و در مقاطعی مثل مقطع 10 دینامیک مجرا به دلیل تشکیلات سست و فرسایش پذیر به صورت تعریض بستر می باشد که شدیدا توسط ویژگی های لیتولوژیکی رودخانه کنترل می گردد. نتایج این تحقیق می تواند در شناسایی بازه های حداکثر توان رودخانه و بازه های تحت تاثیر فرسایش رودخانه ای استفاده شود.
    کلیدواژگان: دینامیک مجرا، الگوی رودخانه، لیتولوژی بستر، رودخانه قرنقو
  • علیرضا ایلدرمی*، مینا مرادی صفحات 43-60
    بیابان زایی در اثر شدت فرسایش بادی به معنی کاهش توان اکولوژیکی و بیولوژی زمین است که به صورت طبیعی یا مصنوعی با فعالیت انسان رخ می دهد. تاکنون روش های متنوع و زیادی جهت برآورد میزان فرسایش بادی در سراسر دنیا توسط کارشناسان مختلف ارائه شده است. به دلیل منطبق نبودن مدل های ارائه شده توسط کارشناسان سایر کشورها با شرایط اقلیمی ایران، در سال 1375 مدل تجربی IRIFR.E.A تدوین و ارائه گردید. لذا دشت قهاوند در استان همدان که تخریب منابع تولید در این چند دهه به آن چهره ای بیابانی داده است، جهت بررسی انتخاب گردید منطقه مورد مطالعه در زون سنندج-سیرجان و به موازات زون زاگرس قرار گرفته و به شدت دگرگون و فعالیت ماگماتیسم در آن حاصل شده است. هدف از این بررسی، ارزیابی شدت فرسایش بادی و تهیه نقشه آن با استفاده از مدل IRIFR.E.A است. ابتدا هفت واحد کاری ژئومورفولوژی بر اساس ویژگی های، زمین شناسی، خاکشناسی، پوشش گیاهی و آب و هواشناسی کاربری اراضی تعیین گردید. سپس عوامل 9گانه موثر در فرسایش بادی بر پایه مدل مذکور در هفت واحد کاری ژئومورفولوژی، ارزش گذاری و مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد که بیش ترین امتیاز مربوط به تغییر کاربری اراضی و پهنه های نمکی دانه ریز یا پف کرده می باشد، و کم ترین امتیاز مربوط به اراضی روستا است. هم چنین با توجه به بررسی های به عمل آمده از کل منطقه مشخص شد که، 04/7 درصد از منطقه در کلاس فرسایشی کم، 59/23 درصد در کلاس فرسایش متوسط و 35/69 درصد در کلاس فرسایشی شدید و خیلی شدید قرار دارد.
    کلیدواژگان: فرسایش بادی، واحد کاری ژئومورفولوژی، مدل IRIFR.E.A(اریفر)، دشت قهاوند
  • محمدرضا پورمحمدی، شیرین بدری اصل* صفحات 61-79
    افزایش جمعیت شهری و روند رو به تزاید مالکیت خودرو باعث بروز بسیاری از مشکلات عبور و مرور در حمل و نقل شهری گردیده است. یکی از راه های برون رفت از این دشواری ها، توسعه حمل و نقل عمومی به ویژه سیستم های ریلی و مترو شهری است که در سال های اخیر در اغلب شهرهای بزرگ کشور راه اندازی شده است. در این مقاله سعی بر آن است که ضمن معرفی شبکه متروی شهر تبریز به ارزیابی ایستگاه های مکان یابی شده در طرح توسعه متروی تبریز با استفاده از 18 شاخص در قالب روش تحلیل سلسله مراتبی پرداخته شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد ایستگاه 29 بهمن و ایستگاه استاد شهریار بیش ترین امتیاز از متغیر کیفیت مبلمان و کم ترین امتیاز را از این گزینه را ایستگاه خیام دارا است. ایستگاه 4 در زیر شاخص وجود درمانگاه و اورژانس بیش ترین امتیاز و ایستگاه 6 کم ترین امتیاز را داراست.کاربری های محدوده ایستگاه 2 و ایستگاه 7 ارتباط بیش تری با عملکرد ایستگاه ها دارند. در بین ایستگاه های فاز اول خط یک ایستگاه استاد شهریار از لحاظ زیباشناختی امتیاز بیش تری را دارا است. ایستگاه 1 به دلیل نزدیک بودن به دپو ائل گلی بیش ترین وزن متغیر دسترسی به خدمات تاسیساتی را به خود اختصاص داده است. ایستگاه 5 کم ترین دسترسی به خدمات را در بین هفت ایستگاه دارد. ایستگاه 3 در موقعیتی مکان یابی شده است که بیش ترین رفت و آمد تاکسی ها می باشد و از میزان نظم واحدهای حمل و نقل بالایی برخوردار است. نتایج تحقیق حاضر می تواند در اولویت دهی اصلاح خدمات دهی ایستگاه های متروی تبریز مورد بهره برداری قرار گیرد.
    کلیدواژگان: ایستگاه های مترو، حمل و نقل، الگوهای مکانیابی، تحلیل سلسله مراتبی، شهر تبریز
  • علی محمدخورشیددوست، رباب رزمی، نسیم معالی اهری، کریم عباس زاده صفحات 81-101
    فرونشینی پدیده ای طبیعی است که رخداد آن می تواند بر الگوی جریان آب های سطحی و زیرزمینی و کیفیت منابع آبی تاثیر منفی داشته باشد. هم چنین باعث تحمیل خسارت بر تاسیسات زیربنایی و علت تبعات اقتصادی و اجتماعی گردد. در مقاله حاضر از داده های سطوح پیزومتری طی 11 سال دوره آماری موجود در منطقه قلعه در تسوج در بخش شمال شرقی دریاچه ارومیه بهره گرفته شد. مطالعه سطح آب زیرزمینی نشان داد که طی این سال ها میزان سطح آب زیرزمینی حدود 25 متر کاهش یافته است. لذا با توجه به میزان کاهش قابل توجه سطح آب زیرزمینی، به بررسی احتمال وقوع پدیده فرونشست زمین درمنطقه پرداخته شد. بدین منظور از نقشه های ژئومورفولوژی، زمین شناسی و گسل ها و لوگ های حفاری استفاده گردید. تلفیق و تحلیل نقشه ها توسط نرم افزارARC GIS و تهیه نقشه های ایزوپیز برای هریک از ماه های سال و سالانه با استفاده از نرم افزار Surfer Win و انجام تحلیل خوشه ایبر روی مقادیر سطح ایستابی آب های زیرزمینی نشان داد که طی 11 سال آمار موجود، میزان فرونشست زمین در برخی از قسمت های منطقه از جمله روستای قلعه به وقوع پیوسته است که این فرونشست را می توان به افت سطح آب های زیرزمینی نسبت داد.
    کلیدواژگان: تغییرات مکانی- زمانی، سطح ایستابی، فرونشست، نقشه های-ایزوپیز، منطقه قلعه تسوج
  • محمد رحیمی، محمدرضا یزدانی، مسلم اسدی، نفیسه پگاه فر، محمد طالب حیدری صفحات 108-118
    هدف این تحقیق، مطالعه انحراف احتمالی از حالت نرمال برای برخی پارامترهای اقلیمی در استان کردستان می باشد. محاسبات و تحلیل ها بر اساس متغیرهای دما، بارش، رطوبت و حداکثر سرعت باد انجام شده است. مقطع زمانی مورد مطالعه در این تحقیق یک دوره 30 ساله است که بین سال های 1983 تا 2012 واقع می گردد و ایستگاه های سنندج، سقز، قروه، مریوان، زرینه و بیجار را شامل می شود. ابتدا سعی شده است با استفاده از روش رتبه ای من-کندال، تغییرات داده ها شناسایی شوند و سپس نوع و زمان آن مشخص گردد. در پایان نیز آزمون همبستگی پیرسون بین متغیرها اعمال شد. نتایج به دست آمده از تحلیل داده ها نشان می دهد که زمان شروع بیش تر تغییرات ناگهانی و از هر دو نوع روند و نوسان بوده است. هم چنین نتایج به دست آمده از آزمون همبستگی پیرسون حاکی از آن است که در اکثر ایستگاه ها بین پارامترهای بارش و رطوبت همبستگی معنی دار مثبت و بین پارامترهای دما و رطوبت همبستگی معنی دار منفی برقرار است.
    کلیدواژگان: تغییر اقلیم، روش رتبه ای من-کندال، آزمون همبستگی پیرسون، روند، کردستان
  • محمدرضا رضایی، سهراب موذن* صفحات 119-142
    با گسترش شهرنشینی و رشد لجام گسیخته شهرها در طی دهه های اخیر، مشکلات و نارسائی های فزاینده ای در حیطه مدیریت شهری به وجود آمده است. یکی از رویکردهای مورد تاکید برای بهبود عملکرد مدیریت شهرها و حل مسائل و مشکلات شهری به کارگیری طرح مدیریت محله ای یا همان رویکرد نوین «خود مدیریتی» شهروندان در امور متنوع مدیریت شهری می باشد. در سال های اخیر مدیریت شهری تهران برای مدیریت هرچه بهتر این شهر و کاهش مشکلات و نارسائی های خدمات ارائه شده به شهروندان تهرانی اقدام به پیاده سازی طرح مدیریت محلات در سطح محلات شهر تهران کرده است. با این توصیف، مقاله حاضر به دنبال این موضوع می باشد که اولا مدیریت محلات در دستیابی به هدف خود تاکنون موفق عمل کرده است؟ ثانیا مدیریت شهری مناطق مورد مطالعه نسبت به شاخص های حکمروایی مطلوب شهری در چه وضعیتی قرار دارد؟ و در نهایت این که آیا اجرای طرح مدیریت محلات می تواند زمینه و بستری برای تحقق رهیافت حکمروایی مطلوب شهری در مدیریت شهری مناطق مورد مطالعه ایجاد کند؟ نوع تحقیق کاربردی و روش مطالعه توصیفی- تحلیلی می باشد. روش جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای و پیمایشی با استفاده از پرسشنامه بوده و تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS صورت گرفته است. حجم نمونه تحقیق با استفاده از فرمول کوکران 400 نفر محاسبه گردید. نتایج به دست آمده از تحقیق نشان داد که مدیریت محلات در دست یابی به اهداف خود تاکنون موفق عمل نکرده است؛ هم چنین مدیریت شهری مناطق مورد مطالعه نسبت به شاخص های حکمروایی مطلوب شهری در وضعیت مطلوبی قرار ندارد؛ و این که همبستگی بالایی بین طرح مدیریت محلات و زمینه سازی برای تحقق حکمروایی مطلوب شهری در مدیریت شهری مناطق مورد مطالعه وجود دارد.
    کلیدواژگان: مدیریت محلات، مشارکت، حکمروایی مطلوب شهری، کلانشهر تهران
  • ارزیابی تاثیر تغییر اقلیم بر تراز آب زیرزمینی حوضه آبریز تسوج
    مجید رضایی بنفشه، طاهره جلالی عنصرودی* صفحات 143-160
    با توجه به نقش مهم پارامترهای اقلیمی از جمله تابش، دما، بارش و در نهایت تبخیر در مدیریت منابع آب، هدف تحقیق حاضر، بررسی تغییر اقلیم در حوضه آبریز تسوج تحت سناریوهای A2، A1B و B1 و نحوه واکنش تراز آب زیرزمینی به این تغییرات در دوره 2030-2013 می باشد. برای انجام این پژوهش از آمار ایستگاه های تبخیر سنجی چرچر و شرفخانه و ایستگاه سینوپتیک خوی (2012-1985) و هم چنین داده های تراز آب حوضه آبریز تسوج بین سال های 2012-2000 استفاده شد. داده های دما، بارش و ساعات آفتابی با نرم افزار LARS-WG و تراز آب زیرزمینی با شبکه عصبی مصنوعی برای دوره مذکور پیش بینی گردید. نتایج نشان دهنده کاهش بارش و افزایش دما در هر سه سناریوی مورد مطالعه می باشد. حداکثر افت تراز آب در سناریوی A2 و حداقل افت تراز آب زیرزمینی در سناریویB1 اتفاق خواهد افتاد. هم چنین بررسی همبستگی متقاطع نشان دهنده تاثیر بارش بر تراز آب زیرزمینی حوضه تسوج با تاخیر زمانی 2 ماهه می باشد.
    کلیدواژگان: ریزمقیاس نمایی آماری، پیش بینی، همبستگی متقاطع، حوضه آبریز تسوج
  • حسین عساکره، فریبا صیادی* صفحات 161-167
    شبکه های عصبی مصنوعی به عنوان یکی از تکنیک های غیرخطی در مطالعات اقلیمی و هیدرولوژی اهمیت فراوانی به خود اختصاص داده اند. تغییراقلیم و به دنبال آن گرمایش جهانی از پدیده های اقلیمی به شمار می رود. شمار روزهای خشک و تداوم آن خشکسالی را به دنبال دارد. در این پژوهش از داده های بارش روزانه طی سال های (1976-2008) و شبکه عصبی مصنوعی در نرم افزار MATLAB به منظور پیش بینی شمار روزهای خشک ایستگاه تهران استفاده شده است. شبکه به کار رفته از نوع Feed-forward با الگوریتم کاهش شیب و مارکوارت لونبرگ در مرحله آموزش و یادگیری می باشد. ساختارهای گوناگونی در لایه ورودی و پنهان در مرحله آموزش مورد آزمایش قرار گرفت. در نهایت شبکه با 4 ورودی و 5 نرون در لایه پنهان و 1 نرون در لایه خروجی به مطلوب ترین ساختار (1-5-4) جهت پیش بینی بهینه با بیش ترین همبستگی پاسخ داد. نتایج نشان داد که در ایستگاه مذکور، روزهای خشک پیش بینی شده توسط شبکه در مقایسه با طول دوره آماری مورد بررسی دارای روند افزایشی بوده است که با محاسبه احتمال وقوع روزهای خشک، طی سال های (2018-2009) با استفاده از زنجیره مارکوف، موارد فوق تایید گردیده است. ضریب همبستگی مقادیر پیش بینی روزهای خشک بدون ترکیب با الگوریتم ژنتیک 86 درصد است. بعد از آموزش شبکه با ترکیب الگوریتم ژنتیک با لایه های مختلف این مقدار به 88درصد رسید که می توان گفت در صورت ترکیب شبکه با الگوریتم مذکور نتایج قابل قبول ارائه می دهد.
    کلیدواژگان: شبکه عصبی مصنوعی، شبکه پیش خور، الگوریتم ژنتیک، پیش بینی روزهای خشک، تهران
  • امان الله فتح نیا، سعید رجایی، فرزانه برزو صفحات 179-196
    در این پژوهش با استفاده از داده های ایستگاه گرگان بین سال های 2010-1980 روند بارش بررسی شد. به منظور استخراج روند بارش از آزمون های میانگین متحرک و من-کندال استفاده شد. هم چنین به وسیله شاخص SPI دوره های خشکسالی استخراج و احتمال رویداد هر یک از حالات مختلف ترسالی و خشکسالی با زنجیره مارکوف محاسبه شد. در ادامه به وسیله تصاویر NOAA-AVHRR نوسانات پوشش گیاهی تحت تاثیر روند بارش بررسی و به وسیله زنجیره مارکوف احتمال گذر هر یک از طبقات بررسی شد. نتایج نشان داد در میان سال های 2007-2001 و 1994-1990 دوره ترسالی و سال های 1986-1982 و 2010-2005 دوره خشکسالی رخ داده است. تحلیل شاخص خشکسالی روند بارش در این زمان را تایید کرده و نشان داد سال های 2005-2001 شرایط مرطوب و از سال 2005 شرایط خشکی حاکم بوده است. با توجه به ماتریس احتمالاتی مارکوف احتمال گذر خشکسالی شدید به خشکسالی شدید 6/0 و احتمال گذر از خشکسالی شدید به خشکسالی متوسط 13/0می باشد. با همین روند پوشش گیاهی نیمه متراکم از سال 1985 به مقدار 494479 هکتار تا سال 2000 به 380120 هکتار کاهش داشته است که کمترین مقدار در طی سال های مورد مطالعه می باشد. از سال 2000 تا 2005 تراکم و مساحت پوشش گیاهی افزایش یافته، ولی تحت تاثیر خشکسالی اخیرا کاهش نشان می دهد و با احتمال 48/0 طبقه بدون پوشش گیاهی در شرایط خود باقی می ماند. احتمال تبدیل مربوط به پوشش گیاهی ضعیف به زمین فاقد پوشش به مقدار 41/0 می باشد. بر این اساس احتمالا 214060 هکتار به زمین فاقد پوشش گیاهی تبدیل شود.
    کلیدواژگان: من-کندال، زنجیره مارکوف، NDVI، خشکسالی، گلستان
  • صدیقه لطفی، مجتبی شهابی شهمیری، ساسان روشن صفحات 197-220
    در سال های اخیر، ادبیات گسترده ای پیرامون ساختار فضایی مناطق کلانشهری و پیامدهای اقتصادی آن با تاکید بر دو مفهوم چندمرکزیتی و صرفه های تجمع به وجود آمده است. مدافعان مناطق چندمرکزی ادعا می کنند که این مناطق می توانند با ایجاد تعادل بین صرفه ها و عدم صرفه های مقیاس مزایای رقابتی ویژه ای را نسبت به مناطق تک مرکزی خلق کنند، در حالی که از تمرکز بیش از اندازه و ازدحام مناطق رقیب جلوگیری می کند. با این وجود مطالعات اندکی وجود دارند که این انگاشت ها را به طور تطبیقی مورد سنجش قرار داده باشند. از این رو، مقاله حاضر در پی آن است تا با مطالعه تطبیقی دو منطقه کلانشهری شیراز و مازندران مرکزی، به بررسی برخی از ادعاها مبنی بر ارتباط میان ساختار فضایی بهینه و صرفه های تجمع بپردازد. روش شناسی تحقیق مبتنی بر روش های توصیفی و تحلیل آماری مانند شاخص سیسونه- هال و هرفیندال است. نتایج تحقیق نشان می دهد ساختار فضایی منطقه با تاکید بر دو مفهوم چندمرکزیتی و پراکنش، بیانگر الگوی پراکنده و چندمرکزی مازندران مرکزی در مقابل الگوی متمرکز و تک مرکزی منطقه کلانشهری شیراز است. در این راستا، از منظر بعد مصرف، نبود شهری غالب با محیط و فرهنگی کلانشهری را باید مهم ترین عامل در عدم دستیابی به صرفه های شهری تلقی کرد. این امر مانعی بر سر دستیابی به کارایی بالاتر خدمات و امکانات به ویژه سرمایه گذاری کم تر بخش خصوصی خواهد بود. با این وجود، یافته های تحلیل از تنوع تولیدی نسبتا برابر منطقه مازندران مرکزی در مقابل منطقه کلانشهری شیراز نشان می دهد که خود عاملی مهم در ایجاد پیوندهای مکمل در بین مراکز شهری این منطقه می باشد. هم چنین، به نظر می رسد یک الگوی چندمرکزی بدون به اشتراک گذاشتن منابع خود جهت تامین بیش تر زیرساخت ها و تسهیلات در سطح منطقه ای، نمی توانند در دستیابی به صرفه های مکانی، خود را به عنوان رقیبی نزدیک به مناطق کلانشهری تک مرکزی تعریف کند.
    کلیدواژگان: ساختار فضایی، صرفه های مکانی، کلانشهر، مازندران مرکزی، شیراز
  • حسن محمودزاده* صفحات 221-237
    یک گام اساسی جهت مدیریت و برنامه ریزی توسعه شهری و هم چنین ارزیابی اثرات تجمعی آن بررسی و شبیه سازی توسعه فیزیکی شهر می باشد. هدف از این مطالعه، درک عوامل موثر در روند توسعه فیزیکی منطقه شهری سردرود با عنایت به مقوله توسعه فضایی پایدار شهری از بعد اکولوژیکی و حفظ شرایط زیست محیطی آن در دو دهه آتی می باشد. بدین منظور با استفاده از تصاویر ماهواره ای چندزمانه لندست 5 و تکنیک های پردازش تصاویر ماهواره ای شی گرا تغییرات کاربری اراضی در مقطع زمانی 1390-1363 با تاکید بر گسترش پراکنده شهر سردرود، مورد ارزیابی قرار گرفته است. بر اساس نتایج حاصله مقدار مساحت شهر سردرود از 24/111 هکتار در سال 1363 به 12/528 هکتار در سال 1390 رسیده است. 94/162 هکتار از توسعه ذکر شده بر روی اراضی باغی و زراعی صورت گرفته که لزوم مدیریت توسعه آتی مبتنی بر اصول توسعه پایدار را می طلبد. بدین منظور عوامل موثر بر توسعه فیزیکی شهر سردرود بر اساس پیشینه تحقیق در قالب 14 شاخص شناسایی و با استفاده از روش شبکه عصبی مبتنی بر مدل LTM نقشه احتمال توسعه شهری تهیه گردید. پس از پیش بینی الگوی آتی توسعه شهری در شهر سردرود با استفاده از راهبرد حفاظت از باغات و فضاهای سبز در فرایند توسعه شهری با بلوک بندی نقشه احتمال توسعه شهری، دادن فضای لازم برای توسعه، به طول 15 کیلومتر و پیشنهاد اعمال ممنوعیت توسعه در اطراف کمربند سبز پیشنهادی، حفظ ذخایر اکولوژیک شهر سردرود با کاهش تخریب اراضی باغی و جلوگیری از اتصال شهر به کلانشهر تبریز مورد تاکید قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: شهر سردرود، رشد پراکنده، شبکه عصبی مصنوعی، تغییرات کاربری اراضی، طبقه بندی شی گرا
  • نصرت مرادی، سید هدایت الله نوری، کبریا مرادی، شیرکو پسندی صفحات 239-261
    گردشگری که امروزه از جمله اولین فعالیت ها جهت اشتغال زایی و درآمدزایی در جهان محسوب می شود در سال های اخیر با رشدی شتابان توانسته جایگاه خود را به بالاترین سطح ارتقاء دهد. صنعت گردشگری به دلیل ماهیت چترگونه خود دارای انواع گوناگونی است و به بخش های متفاوتی تقسیم می شود که یکی از زیرمجموعه های آن گردشگری کشاورزی است. این شکل گردشگری به عنوان یکی از فعالیت های تفریحی موفق، با آثار مثبت اقتصادی و اجتماعی خود توانسته است به بدیلی مناسب برای توسعه مناطق روستایی و کم تر توسعه یافته تبدیل شود. از مهم ترین شروط برنامه ریزی و توسعه گردشگری، شناسایی مناطق مستعد گردشگری و عوامل موثر بر توسعه آن است. شهرستان محلات به دلیل دارا بودن جاذبه های بی نظیر از جمله مزارع و باغات پرورش گل و گیاه، جشنواره های گل و گیاه و کوچه باغ ها و... از بستری مناسب جهت توسعه گردشگری گل و گیاه برخوردار است. لذا برنامه ریزی و توسعه گردشگری گل و گیاه در شهرستان محلات که به عنوان یکی از مناطق مستعد این شکل گردشگری مطرح است، نیازمند توجه به ابعاد مختلف تاثیرگذار بر توسعه این نوع گردشگری است که یکی از وجوه آن مساله رضایتمندی گردشگران است. در این راستا هدف پژوهش حاضر شناسایی مولفه های موثر بر سطح رضایت مندی گردشگران گل و گیاه در شهرستان محلات است که در زمان اوج ورود در شهریور ماه 1391 از جاذبه های گردشگری این منطقه دیدن کرده اند. این پژوهش از نوع پژوهش های توصیفی – تحلیلی است و از نظر هدف یک پژوهش کاربردی است. در این مطالعه به دلیل فقدان آمار قابل استفاده در زمینه تعداد گردشگران، برای تعیین حجم نمونه از روش تخمین شخصی استفاد شده و در زمان معین، تعداد 153 پرسشنامه بین گردشگران توزیع و تکمیل گردید. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی انجام گرفت. نتیجه تحلیل این روش نشان داد که بیش ترین رضایت مندی گردشگران از جاذبه های منطقه مربوط به جاذبه های گردشگری گل و گیاه و مولفه های آن از جمله نمایشگاه و جشنواره گل و گیاه، کوچه باغ ها، مزارع و باغات پرورش گل و گیاه، مناظر طبیعی و چشم اندازها، آب و هوای منطقه و نیز عامل خدماتی و مولفه های آن است که این دو عامل مجموعا 45 درصد واریانس متغیرها را توضیح می دهند. کم ترین رضایت مندی گردشگران نیز مربوط به عامل تبلیغات و مولفه های آن و نیز عامل زیرساختی شناسایی شد که 11 درصد واریانس متغیرها را تبیین می کنند. سرمایه گذاری در زمینه تجهیزات زیر ساختی و تبلیغات می تواند آثار مثبتی در زمینه توسعه گردشگری گل و گیاه در شهرستان محلات داشته باشد. پیشنهاد می شود برنامه ریزی در این دو زمینه در اولویت برنامه های توسعه گردشگری منطقه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: گردشگری، گردشگری کشاورزی، گردشگری گل و گیاه، شهرستان محلات، رضایت مندی گردشگران
  • جمشید یار احمدی، نسرین حاجی حسنی، اصغر فرج نیا، علی تاج آبادی پور صفحات 281-298
    استمرار خشکسالی های اخیر در استان آذربایجان شرقی باعث کاهش منابع آبی قابل دسترس، افت شدید سطح سفره های آب زیرزمینی، خشک شدن و پسروی دریاچه ارومیه و گسترش سطح اراضی شور حاشیه دریاچه ارومیه شده است. از طرف دیگر، سطح زیر کشت باغات و اراضی زراعی نیزکه شدیدا وابسته به منابع آب زیرزمینی بوده، بصورت بی رویه و نامتناسب با شرایط اقلیمی توسعه پیدا کرده است. لذا تغییر الگوی کشت راهکار اساسی برای اصلاح الگوی مصرف آب در بخش کشاورزی بوده و تنها راه حل عملی در ارتباط با توسعه کشاورزی پایدار منطقه بشمار می رود. تحقیق حاضر با هدف تعیین پهنه های مناسب رویشی پسته جهت جایگزینی آن با باغات درجه دو و سه موجود در سطح استان انجام شده است. پهنه های مناسب کاشت پسته بر اساس فاکتورهای اقلیمی مختلف تاثیر گذار در مراحل مختلف رشد گیاه با استفاده از مدل سازی در محیط نرم افزار ArcGIS صورت گرفته است. نتایج این تحقیق نشان داد که از کل مساحت استان حدود 25 درصدکاملا مناسب، 27 درصد نسبتا مناسب و 4/48 درصد نیزکاملا نامناسب جهت کاشت پسته می باشد. نکته قابل توجه اینکه مناطق حاشیه دریاچه ارومیه جزء مناطق کاملا مناسب بوده و این امر نشان می دهد که امکان جایگزینی باغات پسته با باغات موجود در این مناطق که نیاز آبی بالائی دارند، کاملا عملی و امکان پذیر است. نتایج حاصله می تواند مبنای تصمیم گیری مطمئن تر برنامه ریزان بخش کشاورزی جهت ارائه الگوی کشت جدید و جایگزینی باغات پسته با باغاتی با نیاز آبی بالا گردد.
    کلیدواژگان: پهنه بندی، اقلیمی، پسته، مناطق مستعد، استان آذربایجان شرقی
|
  • Ebrahim Sharifzadeh Aghdam, Abdollah Sheykhi, akbar asghari zamani * Pages 1-21
    The purpose of this research analyzed role of criteria it in the physical development of the isInstability piranshahr and environmental impact on the periphery areas and the formation of informal settlements in urban marginal areas.In this study, the  spatio-temporal patterns  and  processes  of urban growth  of  piranshahr  were investigated  from 1984  to 2013 by using satellite remote sensing images,holder, spatial metrics and logistic regression modelling..his.Therefore, in this study has been evaluated Due to importance of the issue sustainable development in the surrounding areas of the city, and that the city managers assessed Results of their activities in rural areas and urban sphere of influence to Apply the futures activities Piranshahr physical expansion of the city according to the principles and standards of urban growth. Finally, the findings showed although that village Shin Abad has joined to city. And now it will be one of the regions But the Aspral growth did not have The Expand city has been mainly Consistent with population growth caused by successive migrations during the last decades but many informal settlements have formed On the fringe connection between the two cities, villages
    Keywords: Urban growth, Land cover change, Logistic regression. Piranshahr
  • Sayyed Asghari Saraskanrood * Pages 27-41
    The purpose of this study is analysis of affecting factors in pattern forming and channel dynamic in mountainous Intervals of Garangu River between Khorasanak villages in Hashtrood to input of river in Mianeh city. The pattern of research is comparative – deductive. materials of research are include of Topographic map, Geological map, flow Hydrological data, data provided from Dem and field data. In this research were used methods of River Power Analysis, River specific power, Sinuosity Index, Central angle, Route Sinuosity and longitudinal profile analysis in order to channel pattern and dynamic analysis. Results indicated that forming of channel pattern and dynamic in studied area was controlled by lithological features of sections. So channel dynamic in sections such as section 1 is impressed by lithological resistance of river bed and sides mainly bed deepening and it in sections such as section 10 is impressed by erodibility and loose formation mainly bed Widening that it was controlled by river lithological features strongly. The results of this study can be used to identify of interval Maximum River power and interval affected by river erosion.
    Keywords: Channel dynamic, River Pattern, Bed lithology, Garangu River
  • Ali Reza Ildoromi Pages 43-60
    The intensity of wind erosion desertification processes means reducing the ecological and biological land that occurs naturally or artificially by human activity. So far a large variety of methods to estimate the wind erosion rate is presented by various experts around the world. Because not consistent with climate models provided by experts in other countries, Iran, in 1375 IRIFR.E.A experimental model was devised and proposed. Ghahavand plains in areas which are the province of the destruction of production in the decades to face the desert. The study area is located in Sanandaj parallel to the Zagros region and has been strongly altered and magmatic activity in it. The purpose of this study, mapping of wind erosion area is IRIFR.E.A model. For this purpose, the 9 factors affecting wind erosion on the basis of the model in seven units geomorphology and geology, soil, vegetation and weather data were analysised. According to the results found that most points related to changes in land use and zoning salt is granulated or saline flats, and the last one on the regional of the village. Also according to the assessments of the area showed that 7.04percent in grade low and, 23.59 percent in grade average and 69.35 percent in the class wind erosion is very intensity.
    Keywords: IRIFR model, Wind Erosion, Ghahavand, Unit
  • Mohammad Reza PourMohammadi, Sheirin Badrei Asl * Pages 61-79
    The growing urban population and the absolute rise in the rate of car ownership have caused a number of problems in the smooth flow of traffic in the cities. Better public transport system, especially the subway system, which is opened and expanded in some Iranian cities would help ease traffic congestion. While introducing Tabriz subway system, this article evaluates the conditions of subway stations according to twenty four indexes which are provided by hieratical analytic model. The article shows that 29 Bahaman and Shahriyar stations mark the highest point in furniture quality variable while Khayyam station comes last. Station four has the most immediate access to emergency aid while station 6 has the least. Land uses around stations 2 and 7 are more relevant to the function of the stations. In terms of esthetic principals, Shahriyar station scores the highest among the stations in the first phase of the first line. Because of its proximity of Elgholi depot, station 1 has easier and greater access to infrastructure facilities while station 5 has the least among the seven stations. Station 3 is in close proximity to commuter taxis and also in good order among other stations. The findings of the article have implications for giving priorities to organizing the subway system in Tabriz.
  • Ali Mohammad Khorshiddoust, Robab Razmi, Nasim Maiali Ahari, Karim Abbaszade Pages 81-101
    Subsidence is a natural phenomenon which can be reinforced by the interferences and activities of human beings. Ghaleh area in Tasuj is located in North Eastern part of Uremia Lake. The frequent occurrences of draught, expansion of agriculture and the over-population and thus over-exploitation of the water belonging to underground beds and the delicate texture of soil have caused subsidence in some parts of the area. Regarding the existing evidences, the researchers are going to investigate the source of such a phenomenon in this area. To do so, we have used Geomorphologic and geologic data plus fault maps and hypsometric levels during 11 years period (2001-2011). integration and analysis of the maps by using ARC GIS software and the preparation of isopies maps for each of the monthly and annual by using Surfer win software and the cluster analysis based on tree diagram, showed that during the 11 years the amount of subsidence has increased due to the considerable reduction of underground water levels in some parts of the area such as Ghaleh village. On the other hand human factor has been recognized as the most important factor for the subsidence in the area.
    Keywords: Location-time changes, Static level, Collapse, isopis maps, Ghaleh area in Tasuj
  • Mohama Raheimi, Mohammad Reza Yazdani, Moslem Asadi, Nafise Pegahfar, Mohammd Taleb Haydari Pages 108-118
    The aim of this study is to investigate possible deviations from normal for Some climatic parameters in the Kurdestan. Calculation and analysis is done based on variables such as temperature, precipitation, humidity and maximum wind speed. Period examined in this study is a 30-year period between 1983 and 2012 and is included Sanandaj, Saghez, Ghorveh, Marivan, Zarina Stations and Bijar At first, will identify data changes using the Mann-Kendall test. Then Characterized type and time of change. At the end Pearson correlation test was applied between variables. The results of data analysis indicate that start time of more changes is sudden and includes both the trend and fluctuation. Also, the results of the pearson correlation test suggests in most stations, there is positive significant correlation between rainfall and humidity and also negative significant correlation between temperature and humidity parameters.
    Keywords: Climate Change, Mann, Kendall test, Pearson correlation test, Trend, Kurdestan
  • Mohammad Reza Rezaei, Sohrab Moazzen * Pages 119-142
    The development of urbanization and cities sprawling growth have led to increasing problems and shortages in urban management in recent decades. One of the most emphasized approaches to improvement urban managements performance and solution to urban issues and problems is using Neighborhood Management plan or "citizens self- management" approach in urban management. In Tehran metropolis, with the contribution of urban management and interaction among other units and subdivisions, there has been conducted some appropriate projects to constitute and support the activities of neighborhood counseling units to use the capacity of participants and contribution of citizens and considering the priorities and local requirements one of which is the "neighborhood management" in this respect. The present article following this subject that, first of all, do neighborhood management have succeeded in achieving it’s goals? Secondly, how is Tehran urban management of region 1, 12 and 16 based on the indices of Good Urban Governance? Finally, is there any relation between performance of neighborhood management and capacity of achievement Good Urban Governance approach in urban management? The research methodology is descriptive, analytic and data are collected doing survey methods by questionnaire. The data were analyzed using SPSS. The results show that neighborhood management have not succeeded in achieving it’s goals; urban management of study area is inappropriate situation based on the indices of Good Urban Governance; and finally there is a significant relation between performance of neighborhood management plan and a capacity to realization of Good Urban Governance in urban management in study area.
    Keywords: Neighborhood Management, Participation, Good Urban Governance, Tehran Metropolitan
  • Evaluation of Climate Change Impacts on Groundwater Level in Tasuj Basin
    Majeid Rezaee Banafshe, Tahare Jalali * Pages 143-160
    According to important role of climate parameters such as radiation, temperature, precipitation and the evaporation in water resource management, The purpose of the present investigation, is evaluation of climate change in Tasuj basin and Groundwater level response to these changes in period 2013-2030 by scenarios A2, B1, A1B. To do this research, was used the data of Chrchr and Sharafkhaneh evaporation stations and Khoy synoptic station for the period 1985-2012 and water levels data of tasuj basin for the years 2012-2000. Data of temperature, precipitation and sunshine with software LARS-WG and groundwater levels were predicted by artificial neural networks for mentioned period. The results revealed a decrease in precipitation and rise in temperature in each of the three studied scenarios.Maximum decline in water level in A2 scenario and minimum decline in groundwater levels will happen in B1 scenarios. Also study cross-correlation showed the impact of rainfall on groundwater levels is with time lag of 2 months.
    Keywords: Statistical downscaling, Prediction, Cross correlation, Tasuj basin
  • Hossein Asakereh, Farieba Sayadi * Pages 161-167
    Artificial neural networks as a nonlinear techniques in climate and hydrology studies are important to have. Climate change and the global warming of the climate phenomenon known as persistence of drought followed Number of dry days. In this study, the data of daily rainfall during the period (1976-2008) and artificial neural network in MATLAB software is used to predict the number of dry days Tehran station. Feed-forward type of network used by the algorithm reduces the gradient and Levenberg Marquardt is in the process of teaching and learning. Various structures in the input and hidden layers were tested during the training phase. Finally, a network with 4 inputs and 5 neurons in the hidden layer and 1 neuron in the output layer to best structure (4-5-1) with the highest correlation to predict the optimal answer. The results showed that the aforementioned stations, dry days predicted by the network during the period under review increased compared with that by calculating the probability of dry days during the period (2018-2009) using a Markov chain, the above been approved. The correlation coefficient values ​​predicted dry days without a genetic algorithm combined with 86 percent .After teaching network as genetic algorithm combined with 88 percent that able providing algorithm combined to network result passable showing
    Keywords: Artificia Nerual Network, Feed-forward, Genetic Algorithmn, Drought Days Forecasting, Tehran
  • Amanollah Fathnia, Saeid Rajaee, Farzane Borzo Pages 179-196
    In this study, using Gorgan station data for the period 2010-1980 was studied precipitation trends. In order to extract precipitation trend the moving average and Mann-Kendall test was used. Also, using by SPI (standard precipitation index) drought period and by Markov chain probability event each of the different states drought or wet period was calculated. Then, using NOAA-AVHRR images fluctuations vegetation affected by the precipitation trend and by Markov chain probabilities alternation for each class were examined. Results showed has occurred in 2001-2007 and 1990-1994 Years wet period and in 1982-1986 and 2005-2010 drought period. Study of drought index showed precipitation trend in same period and has occurred wet period in 2001-2005 and drought period from 2005. According to Markov Probabilistic matrix probability alternation from severe drought to same is 0.6 and severe drought to moderate drought is 0.13. In same trend, have decrease semi-dense vegetation from with 494479 hectares in 1985 to less than 380,120 hectares in 2000. Density and area of Vegetation have increased from 2000-2005, but for the reason of drought decrease recently and with 0.48 probabilities will remain non vegetation class in same conditions. The most probability changing is related to sparse vegetation to non-vegetation with 0.41. On this basis, may be will changed 214060 hectares to non-vegetation.
    Keywords: Mann-Kendall, Markov chains, NDVI, Drought, Golestan
  • Sedigheh Lotfi, Mojtaba Shahabi Shahmiri, Sasan Roushenas Pages 197-220
    In recent years, there has been extensive literature on spatial structure of metropolitan areas and its economic consequences, with emphasis on concepts of poly-centricity and agglomeration economies. Defenders of polycentric regions claim that these areas can make a balance between advantages and disadvantages of agglomeration to create competitive advantages comparing with mono-centric regions, while avoiding excessive concentration and congestion of competitor region. However, there are few studies that have examined these approaches adaptively. Hence, this paper aims to make a comparative study of two metropolitan areas of Shiraz and central Mazandaran to investigate some of the claims about links between spatial structure optimization and advantages of accumulation. The Methodology of the research is based on descriptive and statistical analysis such as Ciccone-Hall and Herfindahl index. The results showed that the spatial structure of the region with emphasis on the concept of polycentric and distribution is scattered and polycentric pattern of central region of Mazandaran against centralized and mono-centric Shiraz metropolitan area. In this context, from the perspective of the consumer, the lack of a dominant urban culture and urban environment should be considered as an important factor in the failure to achieve urbanization advantages. This is an obstacle to achieving higher performance services and facilities, especially lowering private sector investment. However, the findings from the analysis defend relatively equal diversification of production in region of Central Mazandaran against Shiraz metropolitan area, and consider it as a big factor to create complementary links between urban centers in the region. Also, it seems a polycentric pattern without sharing their resources in order to provide more facilities and Infrastructures in regional level cannot be defined in achieving localization advantages as a close rival to mono-centric metropolitan area.
  • Hasan Mahmoudzadeh* Pages 221-237
    An essential step to urban planning, management and evaluation of its effects is to simulate physical development of the city.
    The aim of this study is to understand parameters of physical development at Sardroud city with regard to sustainable spatial development of urban issues from ecological and environmental viewpoint in the next two decades. Using Landsat 5 multi temporal satellite images and object oriented techniques, application changes of the lands in 1984-2011 period has been evaluated with emphasis on Sprawl expansion of Sardroud city. Based on the results, urban area of Sardroud which was 111.24 hectares in 1984, has reached to 528.12 ha in 2011.162.94 hectares of mentioned lands has developed on the Garden and agricultural land, which demands management of future development based on the principles of sustainable development.
    Therefore, effective factors of physical development in Sardroud city is classified within 14 layers, and by using Artificial Neural Network method based on LTM Model, the possibility of urban development map was prepared. After predicting the future pattern of urban development in Sardroud city, the protection of gardens and green spaces strategy in the urban development process was operated using hexagonal layout of possibility of urban development map, giving the necessary space for the development, Extraction of natural green belt with the length of 15 km applying the ban of urban development in the around of proposed green belt, maintaining the ecological reserves of Sardroud city by reducing agricultural and garden lands, and prevent connection to the metropolitan of Tabriz is emphasized.
    Keywords: Sardroud city, Sprawl growth, Artificial Nerual Network, Land use Changes, Object Oriented Classification
  • Nosrat Moradi, Sayyed Hedayat Ollah Noori, Kebreya Moradei, Sheirkoo Pasandei Pages 239-261
    Today, tourism is one of the first activities to create job opportunities and earn income in the world; this activity is accelerating and has gained leading status in recent years. Tourism industry is divided in several forms which one of its branches is Agritourism. Agricultural tourism as one of the successful recreational activities has become a suitable alternative for development of rural and undeveloped areas. Identification of tourism susceptible areas is one of the main prerequisites for tourism planning and development. Mahallat township enjoys leading and great attractions include farms and gardens of flower and plant breeding, festival of flower and plant, garden alleys and so on which can make suitable grounds for tourism development. Planning and developing of agritourism in Mahalat township require attention to various aspects of it which tourists satisfaction is the most important one.
    This study aim to identify affecting factors on agritouists satisfaction level in Mahalat Township which has visited tourism attractions in Shahrivar month. This research is descriptive- analytical and applied one. In this study due to lack of available statistics about tourists, estimated method have been used for determining the sample size and 153 questionnaires were distributed among the visitors at the specific time. To analyze data factor analysis were used. Factor analysis results showed that the highest satisfaction of agritourists belong to agritourism attractions and it’s components such as exhibition and the festival of flowers and plants, garden alleys, farms and gardens of flower and plants breeding, natural landscapes, climate and historical attractions and services factors and it’s components which totally explain 45 percent of variables variance. The lowest agritourists satisfaction belong to advertising and its components as well as infrastructural factor which explain 11 percent of variables variance. Investing in infrastructure supplies and advertising can make positive effect on development of flower and plant tourism in Mahallat township, so it is suggested to focus on said criteria in tourism development plans.
    Keywords: Tourism, Agritourism, Plant, Flower Tourism, Mahalat Township, Tourist Satisfaction
  • Jamsheid Yarahmadi, Nasrein Hajihassani, Asgar farajnia, Ali Tajabadei pour Pages 281-298
    Recent permanent trend of drought in East Azerbaijan province has caused of the reduction in available water resources, a sharp drop in the groundwater levels as well as drying of the Uremia Lake and finally increasing saline lands surrounding the Uremia Lake. Also, the orchards and farm lands which strangely depended on groundwater have been indiscriminately and disproportionately developed related to the current climate condition. Therefore, modification of agricultural patterns is one of the best solutions for efficient water usage in agricultural section and is considered as the only practical solution in relation to the sustainable development of agriculture. This study was conducted in order to determine the suitability for growing pistachio orchards and replacing it with second and third degree gardens. Suitable areas were determined by modeling in ArcGIS software environment based on various affective climate parameters in various stages of plant growth. Results show that about 25 percent of the area is completely suitable, 27 percent is relatively suitable and 48.4 percent is completely unsuitable for pistachio plantation. Also, marginal areas of the Uremia Lake are quite suitable which indicates that the replacement of the orchards of pistachio with high water consuming orchards in the area is fully practical and feasible. The results could provide more reliable basis for agricultural decision-making and planning to provide a new model to replace the pistachio orchards with high water consuming orchards.
    Keywords: Climate zonation, Pistachio, Suitable areas, East Azerbaijan province