فهرست مطالب

مطالعات برنامه ریزی آموزشی - پیاپی 10 (پاییز و زمستان 1395)
  • پیاپی 10 (پاییز و زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/18
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مقاله پژوهشی
  • محمد رحیمی، امین کاکادزفولی، انیس کاکادزفولی صفحات 12-29
    میزان برخورداری از عوامل گوناگون، متشکل از عوامل طبیعی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، نابرابری های منطقه ای را ایجاد یا آن را تشدید می کنند .توجه به توسعه موزون منطقه ای، مستلزم مطالعه و شناخت خصوصیات هر منطقه با توجه به جایگاه آن در کل سیستم منطقه ای است. هدف این پژوهش تحلیل و طبقه بندی استان های کشور از لحاظ برخورداری از شاخص های بخش آموزشی است. روش پژوهش در این مقاله توصیفی- تحلیلی است. داده ها و اطلاعات مورد نیاز از سالنامه آماری و نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390 استان های کشور انتخاب شده اند. این داده ها که بر اساس 19 شاخص در بخش آموزشی است مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند فرایند تجزیه و تحلیل آماری داده های پژوهش، براساس مدل، ساو ، تاپسیس ، ویکور و همچنین برای بدست آوردن وزن شاخص ها از روش آنتروپی شانون و با استفاده از روش کپ لند نتایج سه مدل با هم ترکیب شده است و همچنین با بهره گیری از نرم افزار Arc GIS 10.1 به تجزیه و تحلیل موضوع پرداخته شد نتایج نشان می دهد که اختلاف قابل ملاحظه ای میان سطوح توسعه یافتگی استان های کشور وجود دارد؛ استان های کشور در سه سطح توسعه یافته، میان توسعه، کمتر توسعه یافته، قابل دسته بندی هستند و رتبه بندی استان ها نشان می دهد که استان تهران در رتبه اول و رتبه آخر هم متعلق به استان سیستان و بلوچستان می باشد.
    کلیدواژگان: توسعه، برنامه ریزی، ایران، کپ لند، ساو، تاپسیس، ویکور
  • محمدتقی گیلک حکیم آبادی، راضیه رحیمی، کمال سعادتی صفحات 38-41
    دولت ها از طریق اعمال سیاست های مالیاتی و بودجه ای در جهت عادلانه تر کردن توزیع درآمدها تلاش کرده اند. لیکن مادام که ساختارها تغییر و تحولی نیابد، کوشش این سیاست ها، پیامدهای ناچیزی را به ارمغان می آورند؛ اما چگونگی توزیع مخارج عمومی آموزش در میان اقشار جامعه و این که چه کسانی از این مخارج بهره مند شده یا بیشتر بهره مند می شوند، می تواند بر کاهش این نابرابری ها تاثیر بگذارد. این پژوهش به اندازه گیری نابرابری مخارج عمومی آموزش در استان-های خراسان شمالی، رضوی و جنوبی طی دو سال 1384 و 1390 پرداخته است. روش پژوهش، رویکرد تحلیل وقوع منفعت است. منحنی تمرکز منفعت، منحنی لورنز درآمد، ضریب سوئیتس و ضریب جینی برای بررسی سوال تحقیق به کار گرفته شد. نتایج به دست آمده نشان می دهد، توزیع مخارج عمومی آموزش در هر سه استان طی دو سال مذکور، توزیعی کاهنده است. بدین معنی که دهک های بالای جامعه سهم بیشتری از این مخارج، نسبت به دهک های پایین جامعه داشته است. هم چنین مقایسه ضریب جینی و ضریب سوئیتس سه استان طی دو سال 1384 و 1390 نشان می دهد با وجود این که از نابرابری درآمد کاسته شده است اما توزیع مخارج در سال 1390 نسبت به سال 1384 توزیع نسبتا کاهنده تر (نابرابرتر) داشته است. بنابراین با استناد بر این نتایج فرضیه مطرح شده پژوهش در فصل اول رد می شود. این بدین معناست که عملکرد دولت قبلی در جهت ایجاد برابری بیشتر در حوزه آموزش در استان های مورد مطالعه چندان موفق نبوده است. لذا با توجه به این نتایج، پیشنهاد می شود دولت برنامه هایی جامع برای حمایت از مناطق محروم و روستایی به منظور کاهش فقر و جلوگیری از گسترش بی سوادی را در دستور کار قرار دهد.
    کلیدواژگان: تحلیل وقوع منفعت، فقر، نابرابری، مخارج عمومی آموزش، سرمایه انسانی
  • سیاوش صلواتیان، سید بشیر حسینی، سینا معتضدی صفحات 50-75
    از چند دهه گذشته، کشورهای زیادی با درک ضرورت آموزش سواد رسانه ای در عصر جدید، به آموزش این نوع از سواد پرداخته اند و سعی کرده اند در این زمینه اقتضائات و شرایط بومی کشورشان را هم در نظر بگیرند. تجربیات کشورهای مختلف، دانش گران بهایی است که ما می توانیم با استفاده از آن تا حدودی عقب افتادگی خود را در این زمینه جبران کنیم و با در نظر گرفتن شرایط بومی خود، به الگوی بومی آموزش سواد رسانه ای دست یابیم. با توجه به اهمیت سنین نوجوانی و تمرکز هجمه های رسانه ای بر آنان، هدف تحقیق حاضر طراحی الگوی بومی آموزش سواد رسانه ای به نوجوانان است. برای این منظور، از روش نظریه پردازی داده بنیاد استفاده شده است. با مطالعه وسیع الگوها و راهکارهای کشورهای مختلف در آموزش سواد رسانه ای و انجام پانزده مصاحبه با مدیران ارشد سازمان صداوسیما، اساتید ارتباطات، برنامه ریزان آموزشی و معلمان آموزش سواد رسانه ای، داده های لازم گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محور و گزینشی گردید. یافته های تحقیق نشان می دهد که در الگوی بومی آموزش سواد رسانه ای به نوجوانان در ایران، دو نهاد آموزش و پرورش و صدا و سیما، نقش بسزایی در آموزش سواد رسانه ای دارند. در این الگو، هدف اصلی، هدایت و تربیت نوجوانان است و ملزومات آموزش سواد رسانه ای، شیوه تدریس و محتوای آموزشی بر اساس اهداف اصلی و فرعی الگو، طراحی شده است.
    کلیدواژگان: آموزش سواد رسانه ای، آموزش و پرورش، صدا و سیما، الگوی بومی، نوجوانان
  • سیدعلی پایتختی اسکویی، لاله طبقچی اکبری صفحات 75-89
    شکی وجود ندارد که جهانی شدن مبداء جهانی سازی مسائل انسانی است، ولی اثرات این فرآیند به طور یکنواخت گسترش نیافته است. تنها کسانی که ظرفیت رقابت آموزشی را دارند می توانند از این فرآیند سود ببرند. آموزش یک پارامتر کلیدی برای سنجش مقدار سودی خواهد بود که هر کشور از این فرآیند می برد. در این مقاله، تاثیر شاخص جهانی شدن بر شاخص آموزش (مخارج آموزشی) مورد بررسی قرار گرفته و 36 کشور منتخب در حال توسعه از جمله ایران طی دوره زمانی 1970 تا 2013 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند و برای برآورد اثرات متغیرها از تکنیک هم انباشتگی پانلی به شیوه حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) استفاده شده است. نتایج برآوردها حاکی از آن است که جهانی شدن تاثیر مثبتی بر مخارج اموزشی داشته و منجر به افزایش مخارج آموزشی در کشورهای مورد بررسی شده است،در حالیکه بحران مالی جهانی بر مخارج آموزشی در کشورهای مورد بررسی تاثیر منفی داشته است.
    کلیدواژگان: جهانی شدن، مخارج آموزشی، کشورهای درحال توسعه، تکنیک هم انباشتگی پانلی
  • علیرضا دربان آستانه، سیما سعدی صفحات 91-112
    پژوهش حاضر با هدف شناخت و تحلیل شاخص های نابرابری آموزشی افراد کم توان روستایی استان های کشور انجام شده است، و اینکه این دانش آموزان در آموزش و پرورش چه جایگاهی دارند. بدیهی است که برنامه ریزی آموزشی در ارتقاء جایگاه این دانش آموزان تاثیر بسزایی دارد. از این رو، در این پژوهش با استفاده از 21 شاخص، که به دو قسمت معیارهای درون داد نظام آموزشی و برون داد نظام آموزشی تقسیم شده اند، به شناخت و تحلیل شاخص های نابرابری آموزشی افراد کم توان روستایی استان های کشور پرداخته شود. به این منظور از مدل پرومته، که یکی از روش های تصمیم گیری چند معیاره می باشد، استفاده شده است. با استفاده از این مدل به انتخاب توابع، مقایسات زوجی و تعیین اولویت بر روی شاخص های مورد نظر پرداخته شده است. به منظور ارزش گذاری شاخص های مورد نظر، این شاخص ها به روش آنتروپی وزن دهی شده اند. در مرحله بعد، رتبه بندی های به دست آمده با وضعیت آموزش دانش آموزان استثنایی تطبیق داده شده است. نتایج نشان می دهد که رتبه بندی استان ها از نظر وضعیت آموزش دانش آموزان استثنایی به این صورت است که استان های یزد، تهران و البرز جزء رتبه های برتر و هرمزگان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی جزء رتبه های پایین این رتبه بندی هستند. اما با این وجود بیشترین میزان معلولین باسواد در استان های البرز، سمنان، اصفهان و تهران هستند.
    کلیدواژگان: دانش آموزان استثنایی، عدالت آموزشی، برنامه ریزی آموزشی، روش تصمیم گیری چند معیاره، پرومته
  • سهیلا احمدی، محمد حسنی، میرنجف موسوی صفحات 113-136
    برنامه ریزی آموزشی فرآیند تعیین پیشاپیش راهبردها، خط مشی ها، برنامه ها و استانداردهایی است که به واسطه آنها هدف یا مجموعه ای از اهداف آموزشی می توانند محقق می شوند و یکی از راه های بهبود عدالت تربیتی است. عدالت تربیتی زمانی محقق می شود که دانش آموزان دسترسی برابر به فرصت ها، حمایتها و ابزاری داشته باشند که برای موفقیت نیاز هستند. بنابر این، پژوهش حاضر به منظور بررسی عدالت تربیتی بین سه نوع اصلی مدارس متوسطه نظری دوره دوم انجام گرفت. جامعه آماری شامل تمام دانش آموزانی بود که در سال تحصیلی 1395-1394 در دبیرستانهای متوسطه نظری دوره دوم ارومیه مشغول به تحصیل بودند و همچنین تمام معلمان و مدیرانی که در این سال تحصیلی در این مدارس مشغول به کار بودند. با بهره گیری از روش طبقه ای نسبی 1003 دانش آموز و 301 معلم بصورت تصادفی انتخاب شدند ولی در مورد مدیران بصورت سرشماری بود. ابزار گرد آوری داده ها پرسشنامه هایی بودند که در تحقیقات بین المللی برای بررسی نابرابری بین کشورها و درون کشورها مورد استفاده قرار گرفته بودند که روایی آنها بوسیله جمعی از متخصصان امر نیز مورد تایید قرار گرفته بود و پایایی آنها از طریق ضریب آلفای کرونباخ مورد سنجش قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که بین انواع مدارس از نظر شاخص های مورد مطالعه تفاوت معنی دار وجود داشت و مدارس گزینشی منابع آموزشی و جو مدرسه بهتری نسبت به مدارس دولتی و غیردولتی داشتند. هم چنین، بطور متوسط دانش آموزان مدارس گزینشی وضعیت اجتماعی- اقتصادی بالاتری نسبت به همتایان خود در مدارس دولتی داشتند که می تواند بیانگر تاثیر وضعیت اجتماعی- اقتصادی بر دسترسی به فرصت های آموزشی باشد.
    کلیدواژگان: برنامه ریزی آموزشی، عدالت تربیتی، منابع آموزشی، جو مدرسه، مدارس گزینشی
  • مصطفی محمدی ده چشمه، نعیم اکرامی صفحات 137-155
    وجود نابرابری و ابعاد مختلف آن از نشانه های مهم توسعه نیافتگی است، که رفع چنین کمبودهایی مستلزم نگرش و توجه جدی به نحوه پراکندگی شاخص های توسعه در سطوح مختلف است. به منظور حل مسائل ناشی از عدم تعادل های منطقه ای، گام نخست شناخت و سطح بندی مناطق از نظر میزان برخورداری در زمینه های مختلف است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نابرابری های آموزشی در سطح شهرستان های استان بوشهر طی سال های 1385 و 1390 انجام گرفته است. بر این اساس؛ در پژوهش حاضر سعی شده است تا 9 شهرستان استان بوشهر را بر اساس 12 شاخص آموزشی، بر پایه مطالعات کتابخانه ای و عمدتا سالنامه آماری سال های 1385 و 1390، با استفاده از مدل های تاکسونومی عددی و شاخص ترکیبی توسعه انسانی، سطح بندی و میزان برخورداری این شهرستان ها از نظر شاخص های آموزشی تعیین شود. نوع پژوهش کاربردی- توسعه ای می باشد، روش گردآوری اطلاعات از نوع کتابخانه ای و برای تحلیل داده ها، ترسیم نقشه و نمودار از نرم افزارهای Excel ، Gis و Spss استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که در بین شهرستان های استان بوشهر به حیث میزان برخورداری از شاخص های آموزشی مورد نظر در سال 1385، شهرستان های تنگستان و بوشهر به ترتیب با دارا بودن ضریب توسعه یافتگی (938/0) و ( 159/0 ) بر اساس تکنیک شاخص ترکیبی توسعه انسانی و (116/0) و (880/0) بر اساس تکنیک تاکسونومی عددی به عنوان برخوردارترین و محروم ترین شهرستان های استان و در سال 1390، شهرستان های تنگستان و کنگان به ترتیب با دارا بودن ضریب توسعه یافتگی (814/0) و (15/0) بر اساس تکنیک شاخص ترکیبی توسعه انسانی و (304/0) و (879/0) بر اساس تکنیک تاکسونومی عددی به عنوان برخوردارترین و محروم ترین شهرستان های استان بوشهر محسوب گردیده اند.
    کلیدواژگان: سنجش تطبیقی، نابرابری، توسعه، آموزش، بوشهر
|
  • Pages 12-29
    The enjoyment of a variety of factors, including natural, economic, social and political, create or exacerbate regional inequalities. The emphasis on harmonious regional development requires study and understanding of the characteristics of each region according to its position in the regional system . The purpose of this study was to analyze and classify the provinces in terms of their educational sector indices and descriptive-analytic methods was used. The required data and information of the study were collected from the Statistical Yearbook and the results of public Census of Population and Housing of 1390. The data which is based on 19 indicators in the education sector has been analyzed. The data analyses were carried out based on SAW, TOPSIS, and VIKOR models and for fining the weight gain of indices, the Shannon entropy was used and though Copland method the results of three models were combined. And also the Arc GIS 10.1 software was used to analyze and discuss the issue. The results show that there is a significant difference between the levels of development nationwide and different provinces. Provinces can be classified based on three categories: developed, mid-developed and less developed. And province ranking shows that, Tehran ranked first and the last Belongs to Sistan and Baluchistan.
    Keywords: Development, regional planning, Iran, SAW, TOPSIS, VIKOR, Copland
  • Pages 38-41
    Governments through taxation and budget policies have tried towards a more equitable income distribution. But as long as the structure does not change, these policies bring little consequences. However, the distribution of public spending on education and how people and especially low income household benefit from these expending, can reduce the effect of these inequalities. This study investigates the public spending on education in Northern, Razavi and Western Khorasan provinces during two Years, 1384 and 1390. The method used in the study is the benefit incidence analysis. Concentration curve benefit, income Lorenz curve, Suits coefficient and the Gini coefficient were used for examining the questions. The results show that the distribution of public education spending in each province during the two years reduced, meaning that the upper deciles share of the spending education is greater than lower deciles. Also comparison of Gini and Suits coefficients during the two years (1384 and 1390) shows that despite the decrease in inequality of income distribution spending ,the distribution of spending in 1390 is lower (more unequal) that 1384. Therefore, based on the results of study the hypothesis posed in the first chapter is rejected. This means that the previous government has not been very successful in creating more equality in education in the studied provinces. Considering these results, it is suggested that the government should plan comprehensive programs to support the poor and rural areas to reduce poverty and prevent the spread of illiteracy on the agenda.
    Keywords: Benefit Incidence Analysis, Poverty, Public Spending on Education, Human capital, Inequality
  • Pages 50-75
    With understanding the necessity of media literacy in the new age, many countries over the past decades have focused on teaching this literacy and have tried to consider their local conditions in teaching media literacy concepts. Experiences of different countries are precious in helping us to partly compensate our lag in this field and finding the local pattern for promotion of our media literacy with regard to our local condition. Due to the importance of teenage years and media's main focus on teenagers, this research aims for designing a model for promotion of media literacy of teenagers. For answering the research questions, Grounded theory method was used. In this regards, by extensive study of different patterns and strategies of teaching media literacy in different countries and conducting 15 interviews with senior managers of IRIB, professors of communications, educational planners and media literacy teachers, data has been gathered and coded in three phases. Research results show that in the local model for promotion of media literacy of teenagers in Iran, two institutions (Ministry of Education and IRIB) have important role in media literacy education. In this model, the main goal is to guide and educate teenagers and education requirements of media literacy, teaching methods and educational content are designed based on the primary and secondary objects of the model.
    Keywords: Teaching Media Literacy, Teenagers, Ministry of Education, IRIB, Local Model
  • Pages 75-89
    Undoubtedly, globalization is origin of globalizing human issues, but the effects of this process do not spread evenly. Only those who have the capacity to compete in educational settings can benefit from this process. Education will be a key parameter for each country to assess the benefit of this process. In this paper, the effects of globalization on education (educational expenditures) have been studied in 36 selected developing countries, including Iran, over the period from 1970 to 2013. Panel co-integration techniques with the approach of dynamic ordinary least squares (DOLS) have been employed to estimate the effects of variables. The empirical results suggest that globalization have a positive impact on educational expenditures and leads to increase in educational expenditures at the selected developing countries. At the same time, it was found that the world financial crisis has negative impact on educational expenditures at the selected developing countries.
  • Pages 91-112
    The present survey has been conducted to detect and analyze educational inequality of exceptional students in rural ereas of our country’s provinces and to see what position or place these students have in education system. It would be taken for granted that educational planning would have a great impact on their progress and improvement. Therefore, in this research we have tried to detect and analyze educational inequality of exceptional students in rural ereas of our country by using 21 criteria which are divided into two parts: education system input criteria and education system output criteria (functional). To this end, the Promethee model which is one of the multi-criterion decision making method has been used. Using this model, we have attempted to choose functions, coupled scales and priority determination on the respective indicators. In order to evaluate the respective indicators, we have weighed them by using Entropy method. In the next stage, the obtained rankings were matched with the exceptional students. The results show that the provinces rankings with regard to the exceptional students’ status is as follow: Yazd, Tehran and Alborz are among the top ranks and Hormozgan, Sistan and Balouchestan and southern Khorasan are among the low ranks. However, the highest rate of exceptional literates is in Alborz, Semnan, Isfahan and Tehran.
  • Pages 113-136
    Educational planning is the process of setting out in advance strategies, policies, programmes and standards through which an educational objective (or set of objectives) can be achieved and it is one of the ways to improve equity in education. Equity in education can be achieved if all students have equal access to opportunities, support, and the tools they need to succeed. Therefore, present study aimed to investigate inequalities between three main types of second- cycle high schools. The statistical population included all students who were studying in second-cycle high schools in Urmia in 1394-1395 and all teachers and principals who were working in these schools in the same academic year. One thousand and three students and 301 teachers were selected by using proportionate stratified random sampling but the entire population of principals was used. Data was collected through questionnaires that have been used in international studies to investigate inequalities between countries as well as within the counties and the validity had been approved through expert's views and reliability was confirmed by Cronbach-Alpha coefficient. The findings showed that there were significant differences between these types of schools in terms of studied indicators, especially selective schools had better school climate and educational resources than public and private high schools. Moreover, on average, students in selective high schools had higher socioeconomic status than their peers in public high schools that can demonstrate the impact of socio-economic status on access to educational opportunities.
    Keywords: educational planning, educational equity, educational recourses, school climate, selective schools
  • Pages 137-155
    The existence of inequality and its various dimensions is one of the important signs of underdevelopment. The elimination of such shortfalls requires a serious attitude and attention to the distribution of development indicators at various levels. In order to solve problems caused by regional imbalances, the first step is to recognize and stratify different regions in terms of their level of enjoyment in different fields. The present study aimed to explore educational inequalities in the cities of Bushehr province during 2006 and 2011. Accordingly, 9 cities of Bushehr province were evaluated based on 12 selected educational indicators through library research and mostly statistical yearbooks of 1385 and 1390. Numerical taxonomy and combined human development index were used for data analysis. The type of research is application-development and data gathering technique is library type and for analyzing data, maps and charts has been used from Excel, GiS and Spss software. The results of the research show that in the Bushehr province, with regard to the amount of educational indicators in 1385, the cities of Tangestan and Bushehr had a developmental coefficient of (0.938) and (0/159)based on the technique of combined human development index and (0/6) and (0,880) based on the numerical taxonomic technique as the most developed and deprived township in the province. In addition, in 1390, the cities of Tangestan and Kangan had a developmental coefficient of (814/0) and (0/15) based on the technique of combined human development index and (0/304) and (0,879) based on the numerical taxonomic technique as the most developed and deprived township in the province.
    Keywords: Bushehr province, Inequality, Development, education