فهرست مطالب

  • پیاپی 1 (پاییز و زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1396/07/25
  • تعداد عناوین: 6
|
  • احمدرضا یزدانی مقدم صفحه 5
    هدف این مقاله پژوهش در معنای فلسفه سیاسی از منظر فارابی و ابن سینا است. روش هایی که این مقاله در این پژوهش و بررسی استفاده می کند عبارتند از: روش های استقرایی، تحلیلی و مقایسه ای. مدعای مقاله این است که معنای فلسفه سیاسی نزد فارابی و ابن سینا و در آثار این دو متنوع بوده و تحول و تطور یافته است. این امر به ویژه در تعریف فلسفه سیاسی و حدود و دامنه و مناسبات آن با قانون و شریعت در آثار فارابی و ابن سینا قابل مشاهده است. از این مقاله به دست می آید که مفهوم فلسفه سیاسی و معنای آن، نزد فارابی و ابن سینا، ثابت و منجمد نبوده و بر اثر فلسفه ورزی و فلسفه پردازی این فیلسوفان تحول و دگرگونی یافته است.
    کلیدواژگان: فلسفه سیاسی، فارابی، ابن سینا، قانون، شریعت
  • سید مرتضی هزاویی، سیده فاطمه حسینی صفحه 23
    شناخت و فهم جایگاه مشارکت اجتماعی سیاسی افراد در جامعه اسلامی، یکی از حوزه های مطالعاتی مهم در بررسی اندیشه سیاسی در اسلام به شمار می رود. این شناخت عمدتا از آنجایی اهمیت می یابد، که گفتمان علمی و سیاسی لیبرالیستی غرب، همواره بر تقابل اسلام و مردم سالاری و مشارکت سیاسی به عنوان یکی از نمودهای حاکمیت مردم تاکید می کند. بدین ترتیب، پرسش اصلی این مقاله آن است که که آیا فرهنگ سیاسی اسلام و به ویژه فقه سیاسی، تمهیدکننده زمینه های تصمیم برای انجام عمل و رفتار سیاسی است یا خود، مانعی در این راستا محسوب می گردد؟ و آیا جهت گیری فقه سیاسی نسبت به افراد، حالت مشارکت جویانه راپیشنهاد می دهد یا اهتمام بدان نشان نمی دهد؟ یافته های این نوشتار نشان می دهد که بر خلاف تصوری که مدعی است، اسلام و به ویژه مبانی فقهی آن، سازوکارهای جلب مشارکت اجتماعی سیاسی افراد جامعه را فراهم نمی کند و حتی خود به مثابه مانعی در برابر آن قد علم می کند، مبانی عمده فقهی در اسلام، بر پیش بینی مکانیسم های لازم در این خصوص برای جلب و جذب منطقی مشارکت آنان دلالت دارد. این مبانی هر یک به نحوی مستقیم یا غیرمستقیم راه را برای ظهور و بروز اشکال مختلفی از مشارکت اجتماعی سیاسی هموار می کند. به این ترتیب این مقاله بر آن است که تا ضمن تاکید بر نسبت نظری فکری حق و تکلیف، نشان دهد که مشارکت سیاسی اجتماعی مردم در منطق فکری فقهی اسلام، نه تنها یک حق است، بلکه یک تکلیف نیز به شمار می رود.
    کلیدواژگان: مشارکت سیاسی، فقه سیاسی، نظام سیاسی، حق، تکلیف، بیعت
  • احمد بستانی صفحه 47
    اندیشه های سیاسی را عموما به دو دسته واقع گرا و آرمان گرا تقسیم بندی کرده اند. در سنت اندیشه سیاسی اسلامی هر دو جریان مزبور را می توان بازجست. به عنوان نمونه اندیشه شیعی و فلسفی عموما وجوه آرمانی قوی تری دارند و اندرزنامه ها با واقع گرایی سیاسی نسبت بیشتری دارند. در مقاله حاضر نشان خواهیم داد اندیشه سیاسی اهل سنت و جماعت اندیشه ای است واقع گرا و بر دو عنصر مهم مبتنی است: نخست فاقد وجوه پیشینی است؛ بدین معنا که از تجربه های تاریخی منتج می شود و پس از واقعیت موجود و برای تبیین و مشروعیت بخشی به آن ظاهر می شود و دوم اینکه تغلب یا قدرت عریان و زور را به عنوان اصل مشروعیت بخشی می پذیرد. نکته جالب توجه این است که در طول تاریخ به تدریج شاهد این هستیم که هرچقدر مشروعیت شرعی و ویژگی های آرمانی نظریه خلافت کم رنگ می شود تاکید آن بر زور و خشونت افزایش می یابد. از همین روی می توان تحولات نظریه خلافت در دوره میانه اسلامی را برمبنای تحولات تاریخی نهاد خلافت مورد مطالعه قرار داد. این مقاله با تحلیل اندیشه های فقها و متکلمان برجسته اهل سنت و جماعت از مکاتب مختلف (به ویژه ماوردی، غزالی، ابن تیمیه و خنجی) نشان می دهد که توجیه خشونت عریان و زور در نظریه خلافت با افول مبانی مشروعیت نهاد خلافت نسبت مستقیم داشته است.
    کلیدواژگان: واقع گرایی_اهل سنت و جماعت_تغلب_خلافت_مشروعیت
  • محمود شفیعی، محمدرضا خراطی صفحه 61
    جنبش ملی که در تاریخ معاصر ایران شکل گرفت، در دهه بیست شمسی با مسئله ملی کردن صنعت نفت از یک سو و بازگشت مشروطه خواهی از سوی دیگر، پیوند خورد. جنبش ملی در ایران به همان مقیاس که در نوع خود یک تحرک کم نظیر در روابط حاکم بر نظام بین الملل به شمار می آمد، واجد یک مشخصه داخلی نیز بود. جنبش مردمی که در پی حمایت از ملی شدن صنعت نفت برآمد، غیر از اهمیت ضد استعماری که در ذات خود داشت، نماد روند دموکراتیزه شدن حکومت نیز به حساب می آمد. تحولاتی که تحت لوای این رویداد رقم خورد، همچون تکیه بر مطبوعات و احزاب آزاد، انتخابات آزاد و سالم و حکمرانی قانون، همگی نشانه هایی از اصول عینیت یافته مبنی بر روند رو به رشد نظام مردم سالار در ایران معاصر است. در این جنبش ملی، مردم ایران با یک اتحاد هر چند ناپایدار بین عناصر ملی گرا و مذهبی، قهرمان حق تعیین سرنوشت خود در دو عرصه ملی و بین المللی شدند. مسئله اصلی ما در این مقال این است که چگونه ملی گرایی در دهه بیست با دو بعد ملی و بین المللی، مردم سالاری را هر چند نا پایدار، تحقق بخشید. فرضیه ما این است که در جنبش ملی دهه بیست، رهبران ملی و مذهبی مردم، با تاثیرپذیری از اصل حق تعیین سرنوشت ملت ها در عرصه بین الملل و با تکیه بر گذشته تاریخی خود خصوصا تجربه متاخر مشروطه خواهی درصدد تضمین ارزش آزادی و اختیار انسانی مردم ایران برآمدند.
    کلیدواژگان: جنبش ملی ایران، مردم سالاری، اصل حق تعیین سرنوشت، ملی شدن صنعت نفت
  • نساء زاهدی، رضا پورقره خان صفحه 85
    داعش با داعیه احیای خلافت اسلامی و تفکرات اسلام تندرو مورد حمایت مالی کشورهای عربی به ویژه عربستان سعودی و قطر قرار گرفته است. از این جهت پاسخ به سوال چرایی انگیزه های حامیان مالی داعش و کشورهای حمایت کننده، اهمیت فوق العاده ای دارد . مقاله حاضر در صدد پاسخ به این سوال است که منابع مالی و دلایل اصلی حمایت های مالی برخی کشورها از داعش چیست؟ یافته های پژوهش بر آن است که منابع مالی داعش تحت حمایت قطر و عربستان، شامل بهره مندی از روندهای غیرقانونی اشغال سرزمینی، غارت بانک، اخاذی، کنترل حوزه های نفتی و پالایشگاه ها و سرقت از مایملک اقتصادی از یکسو و حمایت های مالی توسط افراد یا موسسات غیر انتفاعی، اعزام جنگجویان تروریستی خارجی و افزایش سرمایه از طریق شبکه های اجتماعی از سوی دیگر با انگیزه دامن زدن به نزاع طایفه ای در منطقه و مقابله با بسط نفوذ جمهوری اسلامی ایران در کشورهای عراق و سوریه است.
    کلیدواژگان: رئالیسم ساختاری، داعش، منابع مالی
  • محمد پزشگی صفحه 107
    هدف از نوشته حاضر بیان پارادایمیک بودن چیستی علم سیاست است. به این ترتیب پرسش مقاله حاضر این است که ماهیت علم سیاست چیست؟ مدعای این مقاله آن است که توضیح سرشت علم سیاست بستگی به تعلق خاطر به یکی از سه پارادایم مسلط در علم سیاست دارد: پاردایم پیشاعلمی، علمی و پساعلمی. برای این منظور از روش اسنادی استفاده شده است. از نتایج این نوشته می توان در فلسفه علم سیاست، روش شناسی سیاسی، روش های پژوهش در علم سیاست و بررسی پارادایمیک بودن علم سیاست برآمده در جهان اسلام استفاده کرد.
    کلیدواژگان: چیستی علم سیاست، فلسفه علم سیاست، روش شناسی سیاسی، روش های پژوهش در علم سیاست
|
  • Ahmadreza Yazdanimoghaddam Page 5
    The purpose of the present study is to investigate the meaning of political philosophy from Al-Farabi and Ibn Sina viewpoint. The methodologies used in the study include inductive, analytic and comparative methods. The claims made in the study assert that the underlying meaning of political philosophy in the works of Al-Farabi and Ibn Sina has been different and gone through changes and modifications. The findings show that the concept of political philosophy and its meaning has not been stable and inflexible, and has experienced changes due to the philosophizing and practicing philosophy of the abovementioned philosophers.
    Keywords: Political philosophy, Al-Farabi, Ibn Sina, law, Shariah
  • Seyyed Morteza Hazaveei, Seyyedeh Fatemeh Hosseini Page 23
    Any school which offers a proposal to save humanity owns a set of core values and presents collectively or individually some "dos and donts" and "mays and may nots" like freedom to live, establishing justice, and ideas such as these. Islam, as a human ideology rather than a collective one, is unique and not based on separation and division of humans, it is inborn, not utilitarian, and orients the dos and donts in respect of citizen and governor. Therefore, the author believes that one of the most important distinctive features of Islam from other schools is in governance models and moral citizenship since regulatory agencies cannot guarantee establishing Islamic ethics, rather authorities and citizens should respect values like God, justice, and other moralities. No judicial or civil law can successfully introduce complete discipline and prevent crime on the part of authorities through merely their rules and regulations, instead every single individual (governors and citizens), should supervise themselves in order to have a rightful and virtuous society. Here, Islam claims to seek the moral governance or righteous government/citizen in the society. On the contrary to other schools which are incapable in that, Islam claims to be capable and adroit enough to establish moral governance and reach the final aim of righteous government/citizen.
    Keywords: righteous citizen, righteous governor, moral values, Islamic thought
  • Ahmad Bostani Page 47
    Political thoughts are mainly categorized into two groups of realistic and idealistic. Both groups can be found in Sunnah of Islamic thought. As an example, Shiite-philosophical thoughts mainly possess stronger idealistic aspects and more epistles of political realism. In this paper, it will be shown that political thoughts of Sunnis are realistic and based on two essential elements. Firstly, they lack a priori aspects meaning they do not result from historical experiences, and appears after the existing reality for explanation and legitimization. Second, it accepts Taghlib, or illegitimate power and coercion, as legitimatization principles. Interestingly, we have observed that over the history, as Shariah legitimatization and idealistic features of caliphate theory fades away, the emphasis on coercion and violence increases. As such, the caliphate theory changes occurred during medieval Islam can be studied based on historical changes. Analyzing the thoughts of prominent Sunni Fuqaha and speakers from various schools (particularly from Mawardi, Al-Ghazali, Ibn Taymiyyah, and Khonji), the paper shows that justifying illegitimate power and coercion in caliphate theories is directly related to the fall of foundations of legitimatization of caliphate character.
    Keywords: realism, Sunnis, Taghlib, Caliphate, legitimatization
  • Mahmoud Shafiei, Mohammd Reza Kharati Page 61
    The national movement formed during the contemporary history of Iran was on the one hand joined with nationalization of the Iranian oil industry and on the other hand with the revival of constitutionalism during the 1950s. Iranian National movement, not only was a unique movement in the scope of international political system, but also had a distinguished local feature. The popular movement formed in support of nationalization of oil industry, except its inherent anti-imperialistic importance, was considered a sign of democratization of the government. The consequent changes brought up due to this movement, such as relying on the press and free political parties, free and uncorrupted elections, and governance based on law, all show the realization of some principles indicating the growing trend toward democracy in contemporary Iran. In this national movement, Iranians by forming a union (though instable) between nationalists and religious groups, became the hero of their self-determination in both national and international arenas. The main issue discussed here is that how nationalism in 1950s at both national and international levels fulfilled democratic wishes, though it was not stable. The assumption is that during the national movement of 1950s, national and religious leaders, by receiving influence from the self-determination right of countries at international level and relying on their past history, especially the last constitutionalism, tried to guarantee the freedom and human authority of the people.
    Keywords: Iranian National Movement, democracy, the right to self-determination, Nationalization of Iranian oil industry
  • Nesa Zahedi, Reza Pour Garehkhan Page 85
    With claims made to revive Islamic caliphate and extreme Islamic thoughts, the ISIS is financially supported by Arabic countries, particularly Saudi Arabia and Qatar. Therefore, it is of paramount importance to find a reason for the motivation of the ISIS financial supporters. The purpose of the present paper is to discover the financial resources of the ISIS as well as the main reasons for the support of some countries in this regard. The findings demonstrate that financial resources of the ISIS backed by Saudi Arabia and Qatar include benefiting from illegal land occupation, bank robbery, extortion, gaining the control of refineries and oil reserves, as well as stealing properties. On the other hand, they are supported by individuals or non-profit organizations, foreign unlawful combatant, and their rich capitals in social networks. The purpose of all the ISIS-driven actions is to worsen endemic warfare in the region and stop the expansion of the influence of Iran in Iraq and Syria.
    Keywords: Structural realism, The ISIS, financial resources
  • Mohammad Pezeshgi Page 107
    The purpose of the paper is to show the paradigmatic nature of political science. Therefore, the question addressed here is: What is the nature of political science? What is claimed here is that explaining the nature of political science depends on attachments to one of three established paradigms in political science: Pre-scientific, scientific, and post-scientific paradigms. Documentary method was employed to conduct the study. The findings of the study can be applied in the fields of political philosophy, political methodology, research methods in science, and the study of the paradigmatic nature of political science arisen from Muslim world.
    Keywords: The nature of political science, political philosophy, political methodology, research methods in politics.