فهرست مطالب

پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی - پیاپی 22 (تابستان 1396)
  • پیاپی 22 (تابستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/06/28
  • تعداد عناوین: 20
|
  • احمدرضا دادرس، حبیب الله سمیع زاده*، حسین صبوری صفحات 1-13
    اعتبارسنجی نشانگرهای پیوسته به QTLهای شناسایی شده قبل از انجام انتخاب به کمک نشانگر به عنوان یک گام ضروری محسوب می شود. در تحقیق حاضر با استفاده از 121 رقم و لاین پیشرفته سویا و کشت در دو محیط نرمال و تحت تنش خشکی در دو منطقه رشت و گنبد کاووس اقدام به اعتبار سنجی 21 نشانگر ریزماهواره مرتبط با تحمل به تنش خشکی شد. در بررسی جمعیت از لحاظ میزان تنوع ژنتیکی، متوسط تعداد الل به ازای هر نشانگر، 53/5 الل و متوسط محتوای اطلاعات چندشکلی (PIC)، ضریب تنوع ژنتیکی نی (H) و شاخص شانون (I)، به ترتیب 73/0، 77/0 و 57/1 برآورد شد که مقدار بالای این آماره ها،نشان دهنده توانایی این نشانگرها در تفکیک ژنوتیپ های مورد مطالعه است. تجزیه ساختار و تجزیه خوشه ایبترتیب بر اساس روش بیزی و اتصال همسایگی افراد را به سه زیرجمعیت و سه گروه تقسیم نمودند. نتایج تجزیه ارتباطی بین نشانگرهای ریزماهواره و صفات مرتبط با عملکرد با استفاده از روش های GLM و MLM با سه مدل آماری نشان داد که نشانگرهای Satt454، Satt345، Satt210، Sat_292، Satt142، Satt339، Satt249 و Satt458 در این زمینه ژنتیکی به تایید رسیدند و به عنوان تاثیرگذارترین نشانگرها تعیین شدند. بالاترین درصد توجیه تغییرات صفات مربوط به نشانگرهای Sat_292 و Satt454 بود که بیش از 18 درصد از تغییرات وزن دانه در کل غلاف های بوته را بترتیب در شرایط نرمال و تنش خشکی تبیین نمودند.
    کلیدواژگان: انتخاب به کمک نشانگر، تجزیه خوشه ای، تجزیه ساختار، تنوع ژنتیکی، ریزماهواره
  • فرشته هنری، سعید رضا وصال*، نادعلی باباییان جلودار، نادعلی باقری صفحات 14-22
    هندوانه بذر آجیلی یکی از محصولات مهم درآمدزا در مناطق دیم کاری استان های سه گانه خراسان به شمار می رود که تاکنون مطالعات چندانی در مورد آن انجام نشده است. در این پژوهش تنوع ژنتیکی بین پنج ژنوتیپ منتخب هندوانه بذر آجیلی به همراه یک رقم هندوانه تجاری (کریمستون سوییت) از طریق مطالعه صفات مورفولوژیکی و نیز با استفاده از 10 آغازگر ریز ماهواره (SSR) مورد ارزیابی قرار گرفت. 14 صفت مورفولوژیکی طی 45 روز از دوره رشدی گیاه مورد ارزیابی و آنالیزهای آماری قرار گرفت. تجزیه به مولفه های اصلی براساس داده های مورفولوژیکی، ژنوتیپ ها را در سه گروه مجزا تفکیک کرد. ژنوتیپ های C1 و C14 در یک گروه، C8 و SW در گروه بعدی و C2 و C5 در گروه سوم قرار گرفتند. با تکثیر DNA ژنومی بوسیله آغازگرها و الکتروفورز محصولات حاصل، در مجموع 76 آلل تولید شد که از میان آن ها، 42 آلل چند شکل بودند. میانگین تعداد آلل های چند شکل به ازای هر مکان ژنی 6 بود که در دامنه 8-2 قرار داشت. محتوای اطلاعات چند شکل (PIC) نیز بین 46/0 تا 85/0 متغیر بود. آنالیز خوشه ایبراساس الگوریتم روش جفت گروه بدون وزن با میانگین حسابی (UPGMA) و ضریب تشابه جاکارد برای داده های مولکولی، ژنوتیپ‏ها را در سه خوشه اصلی قرار داد. دو ژنوتیپ C2 و C5 هرکدام در یک خوشه مجزا قرار گرفتند که گویای حداکثر تفاوت ژنتیکی آن ها با سایر ژنوتیپ‏ها است. در این دندروگرام ژنوتیپ‏های C8 و C14 از لحاظ ژنتیکی نزدیکی بالایی به هم داشتند. نمودار پراکنش ژنوتیپ‏ها براساس دو معیار تشابه جاکارد و ضریب همبستگی کوفنتیک نیز وجود تفاوت ژنتیکی قابل توجه بین ژنوتیپ‏های C2 و C5 را با سایر ژنوتیپ‏ها تایید کرد. در مجموع داده های حاصل از این آزمایش بیانگر وجود تنوع قابل ملاحظه میان این ژنوتیپ‏ها از هر دو جنبه مورفولوژیکی و مولکولی بود که برای اهداف گزینش و به نژادی این محصول می تواند بسیار مهم باشد.
    کلیدواژگان: هندوانه بذرآجیلی، تنوع ژنتیکی، صفات مورفولوژیکی، ریزماهواره، تشابه جاکارد، ضریب همبستگی کوفنتیک
  • مریم میدانسری، قربانعلی نعمت زاده، نجمه نصیری، احسان شکری* صفحات 23-30
    گیاه چمن شور ساحلی یکی از موفق ترین گراس های تک لپه مطرح از نظر تحمل به شوری های زیاد است که ارزش علوفه ای داشته و دارای خصوصیات فیزیولوژیک ارزشمندی است. هدف از این مطالعه معرفی و دسترسی سریع به نشانگرهای مولکولی مبتنی بر DNA و بررسی تنوع ژنتیکی در گونه شورزی و ارزشمند چمن شور ساحلی (Aeluropus littoralis) می باشد. بدین منظور آزمون تکثیر ژنومی در این گیاه با استفاده از 110 جفت نشانگر ریزماهواره EST بدست آمده از گونه های گندم، برنج و جو برای شناسایی نشانگرهای انتقال پذیر انجام گرفت. بر این اساس میزان کل انتقال پذیری نشانگرهای ریزماهواره EST با منشاء غلات در گیاه چمن شور ساحلی 44 درصد بدست آمد. این نتیجه نشان می دهد که از مخزن نشانگرهای ریزماهواره غلات می توان برای دستیابی و توسعه نشانگرهای مولکولی در سایر گونه های ارزشمند خویشاوند با صرف کمترین زمان و هزینه استفاده نمود. در ادامه به منظور بررسی میزان کارآمدی نشانگرهای انتقال پذیر شناسایی شده در ارزیابی سطح تنوع و گروه بندی ژنتیکی، از 12 جفت نشانگر انتقال پذیر استفاده گردید. در مجموع 74 مکان ژنی با میانگین 1/6 آلل به ازای هر جفت آغازگر تکثیر شدند که بیش از90 درصد آن ها چندشکل بودند. شاخص PIC برای نشانگرهای مورد بررسی بین 26/0 و 38/0 با میانگین 33/0 محاسبه شد. در نهایت تجزیه خوشه ای، اکوتیپ های آلوروپوس را در 7 گروه دسته بندی کرد. بر این اساس اکوتیپ ها ازلحاظ فاصله جغرافیایی نسبتا از هم تفکیک شدند و میزان چند شکلی افراد و تفاوت گروه ها با مشاهدات ظاهری و تنوع کیفی بین نمونه ها مطابقت بالایی داشت.
    کلیدواژگان: انتقال پذیری، تنوع ژنتیکی، چمن شور ساحلی (Aeluropus littoralis)، ریزماهواره EST
  • معصومه احمدی، آرش فاضلی *، علی آرمینیان صفحات 31-40
    بیماری سفیدک پودری جو (Blumeria graminis f.sp.hordi) یکی از مخرب ترین بیماری های برگی جو است که باعث کاهش عملکرد جو در جهان می شود. از نشانگرهای مولکولیDNA می توان جهت بررسی تنوع ژنتیکی و درک بهتر زمینه ژنتیکی مقاومت به سفیدک پودری جهت انتخاب ژنوتیپ های مناسب قبل از بروز بیماری استفاده کرد. از این رو انتخاب ارقام مقاوم و متحمل به بیماری احتیاج به شناسایی مارکرهای مولکولی مرتبط با بیماری دارد. در این تحقیق، تنوع ژنتیکی و فنوتیپی و همچین مارکرهای مولکولی مرتبط با تحمل به بیماری سفیدک پودری در 34 ژنوتیپ زراعی و وحشی جو مورد بررسی قرار گرفت. با استفاده از 16 آغازگر ISSR در مجموع 125 آلل تکثیر و 124 (27/99) آلل به عنوان آلل چند شکل تشخیص داده شدند. تعداد آلل های تکثیر شده از 5 تا 10 با میانگین 93/7 برای هر آغازگر متفاوت بود. محتوای اطلاعات چندشکلی از 17/0 در آغازگر 15 تا 44/0 برای آغازگر LBMB-B و شاخص نشانگر از 84/0 برای آغازگر 809 تا 85/3 برای آغازگر UBC836 متفاوت بود. ژنوتیپ های مقاوم و حساس بیشترین فاصله ژنتیکی و ژنوتیپ های مقاوم و نیمه مقاوم کمترین فاصله ژنتیکی را نشان دادند. نتایج حاصل از ارتباط بین صفت مقاومت به بیماری و 125 آلل تکثیر شده با استفاده از روش رگرسیون چندگانه (گام به گام) منجر به شناسایی شش قطعه ژنومی با اندازه 1000bp،1000bp،300bp،1500bp،700bp،1000bp به ترتیب مربوط به آغازگرهای 12،UBC840،826،ISSR10 ،LBMB،826 به عنوان آلل های آگاهی بخش مرتبط با تحمل به بیماری سفیدک پوردی در جو گردید. نتایج تحقیق نشان می دهد که نشانگر ISSR، نشانگر مناسبی جهت غربال گری ژرم پلاسم های جو در مقابل بیماری سفیدک پودری می باشد.
    کلیدواژگان: نشانگر ISSR، تنوع ژنتیکی، مقاومت به بیماری، سفیدک پودری، جو
  • سکینه پسرکلو، حسن سلطانلو *، سیده ساناز رمضانپور، مهدی کلاته صفحات 41-52
    جو یکی از چهار غله مهم جهان بعد از گندم، ذرت و برنج می باشد، در سال زراعی 90- 1389 حدود16/2میلیون هکتار به کشت جو اختصاص داده شده است. به منظور بررسی توارث پذیری و نحوه عمل ژن در برخی صفات مرتبط با عملکرد جو از طرح دای آلل یک طرفه 7×7 استفاده گردید. بدین منظور 6 ژنوتیپ جو به همراه رقم صحرا (رقم بومی منطقه) مورد استفاده قرار گرفتند. آزمایش در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 3 تکرار در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان (ایستگاه تحقیقات عراقی محله) طی سال های 90-89 و 91-90 انجام شد. صفات مورد مطالعه تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله، وزن سنبله، وزن هزار دانه، تعداد سنبلچه، ارتفاع بوته، طول سنبله، طول پدانکل و روز تا رسیدگی فیزیولوژیک بودند. نتایج نشان داد میانگین مربعات والدین و تلاقی ها برای تمام صفات معنی دار بود. لذا تجزیه ژنتیکی برای صفات صورت گرفت. در اکثر صفات مورد ارزیابی واریانس غیر افزایشی بیشتر از افزایشی تخمین زده شد، همچنین محاسبه میانگین درجه غالبیت نیز برای تمامی صفات بجز طول سنبله عمل فوق غالبیت ژن ها را نشان داد که نتایج تجزیه گرافیکی آن را تایید نمود. وراثت پذیری عمومی برای اکثر صفات چندان بالا نیست، بنابراین گزینش فنوتیپی روش مناسبی نیست و نتایج حاصل از آن در نسل های بعد قابل تثبیت نخواهد بود. پس انجام تلاقی در جهت نیل به اهداف اصلاحی مورد نظر برای صفات مذکور روش موثرتری از انتخاب خواهد بود. ژنوتیپ 352/166 منطقه معتدله بالاترین میانگین را برای صفات تعداد دانه و وزن دانه در سنبله و تلاقی 352/283×352/166 بالاترین میانگین در صفات مرتبط با عملکرد دانه را بخود اختصاص داده اند.
    کلیدواژگان: تجزیه ژنتیکی، تلاقی دای آلل، جو، توارث پذیری
  • علی اصغر قنبری، حمید مظفری *، حسین حسین پور درویشی صفحات 53-62
    به منظور بررسی صفات کمی و کیفی 138 ژنوتیپ لوبیا، آزمایشی با چهار شاهد (صدری، کوشا، KS21676 و KS21682) و به صورت آگمنت اجرا شد. مهم ترین صفات رویشی، زراعی و عملکرد و اجزای عملکرد بررسی شد. بررسی پارامترهای آماری شامل دامنه، کمترین، بیشترین، میانگین، انحراف معیار و واریانس نشان داد که صفت تعداد دانه در بوته بیشترین تغییرات فنوتیپی را داشت و پس از آن صفت ارتفاع بوته قرار گرفت. ژنوتیپ ها از نظر کلیه مراحل رشدی، عملکرد و اجزای عملکرد تفاوت های زیادی نشان دادند. نتایج تجزیه همبستگی نشان داد که صفات تعداد روز تا ظهور سه برگچه اول، ارتفاع بوته و بازارپسندی دانه در سطح احتمال پنج درصد و تیپ بوته و تعداد دانه در غلاف در سطح احتمال یک درصد با عملکرد دانه همبستگی معنی دار داشتند. در تجزیه رگرسیون گام به گام، بهترتیب صفات تیپ بوته، تعداد دانه در غلاف، دوره پرشدن دانه، تعداد روز از کاشت تا ظهور سه برگچه اول و بازارپسندی دانه وارد مدل شدند. با توجه به اثرات مستقیم موجود، می توان صفات تعداد دانه در غلاف، دوره پرشدن دانه، تعداد روز تا ظهور سه برگچه اول و بازارپسندی دانه را جهت برنامه های اصلاحی پیشنهاد داد. به طور کلی، طبق نتایج تجزیه علیت می توان عنوان کرد صفات تیپ بوته، تعداد دانه در غلاف و دوره پرشدن دانه موثرترین عوامل مستقیم تغییرات عملکرد دانه می باشند. نتایج تجزیه به عامل ها به روش تجزیه به مولفه های اصلی، صفات را به هفت عامل اصلی تقسیم کرد که بیش از 76 درصد تغییرات کل داده ها را توجیه کردند. با توجه به نتایج، می توان از تنوع موجود در برنامه های اصلاحی لوبیا بهره برداری کرد و برای افزایش عملکرد از صفاتی مانند تعداد دانه در غلاف و دوره پرشدن دانه استفاده کرد.
    کلیدواژگان: تجزیه عامل ها، تجزیه علیت، تیپ بوته، دوره پرشدن دانه، لوبیا
  • سیده ارحامه فلاح شمسی، همت الله پیردشتی *، علی اکبر عبادی، مسعود اصفهانی، محمود رایینی صفحات 63-72
    امروزه از ویژگی های ریشه به عنوان صفات ثانویه در کنار عملکرد دانه برای بررسی پاسخ ارقام برنج در شرایط کم آبیاری استفاده می شود. از این رو جهت ارزیابی صفات ریشه 40 ژنوتیپ برنج غرقابی در شرایط کم آبیاری، آزمایشی گلدانی به صورت فاکتوریل در سال 1393 در موسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) انجام شد. تیمار آبیاری در دو سطح شاهد (آبیاری مرسوم) و کم آبیاری از مرحله آبستنی اعمال گردید. نتایج نشان داد که در شرایط کم آبیاری، طول ریشه از حدود 45 به 28 سانتی متر، سطح ریشه از 190 به 117 سانتی متر مربع و چگالی سطح ریشه نیز از شش به حدود چهار سانتی متر مربع بر سانتی متر مکعب کاهش یافتند. میانگین عملکرد شلتوک و وزن خوشه طی این شرایط نیز به ترتیب 25 و 5/18 درصد کاهش نشان دادند. در شرایط
    کم آبیاری، وزن خشک ریشه کاهش و از سویی وزن خشک شاخساره نیز از 7/42 گرم در شرایط شاهد به 4/49 گرم در شرایط کم آبیاری افزایش یافت. گروه بندی ژنوتیپ ها براساس صفات مورد مطالعه و به روش حداقل واریانس وارد در شرایط شاهد و کم آبیاری به ترتیب ژنوتیپ ها را به چهار و سه گروه تفکیک نمود. در هر دو شرایط، گروه هایی با عملکرد شلتوک بالاتر مقدار صفات ریشه کمتری داشتند. بر این اساس در گروه سوم 19 ژنوتیپ از جمله خزر، شیرودی و گوهر در شرایط کم آبیاری ضمن ثبت عملکرد شلتوک بالاتر مقدار صفات ریشه کمتری داشتند. مقایسات گروهی نیز اختلاف معنی دار ارقام بومی نسبت به اصلاح شده را از نظر صفات وزن خشک ریشه، وزن خشک شاخساره، وزن خوشه و عملکرد شلتوک (به ترتیب حدود 21+، 14+، 19- و 14- درصد) نشان دادند. از این رو به نظر می رسد هرچند بین ژنوتیپ های مورد مطالعه نیز اولویت اصلاح گیاه تخصیص بیشتر ماده ی خشک گیاه به اندام های هوایی در مقایسه با ریشه بوده اما تنوع قابل ملاحظه ای از نظر نحوه تسهیم ماده خشک گیاه به اندام های مختلف در شرایط کم آبیاری وجود دارد.
    کلیدواژگان: تجزیه خوشه ای، تسهیم ماده خشک، حجم ریشه، نسبت ریشه به زیست توده
  • لیلی هنرمند، ناصر زارع *، رسول اصغری زکریا، پریسا شیخ زاده مصدق، علی اصغر عسکری صفحات 73-81
    امواج فراصوت دارای کابردهای متعددی در صنعت، پزشکی و فناوری زیستی است. امواج فراصوت کم انرژی، نفوذ پذیری غشای سلولی را افزایش داده و منجر به اثرات بیولوژیکی متعددی در سلول های گیاهی می شود. این تحقیق با هدف بررسی تاثیر تیمار امواج فراصوت بر زنده مانی و رشد ریزنمونه های نوک ساقه گیاه اسپرس انجام گرفت. برای این منظور، ریز نمونه های نوک ساقه تحت تاثیر تیمار امواج فراصوت (فرکانس 37 کیلوهرتز) با زمان های صفر (شاهد)، 20، 30، 40، 50، 60، 90، 180،120، 240 و 300 ثانیه در حمام اولتراسونیک قرار گرفته و سپس روی محیط کشت MS حاوی 1/0 میلی گرم در لیتر IBA و 3 میلی گرم در لیتر BAP کشت گردیدند. نتایج نشان داد که درصد ساقه دهی ریزنمونه ها به طور معنی داری در اثر تیمار امواج فراصوت کاهش یافته ولی درصد ساقه های چندگانه، تعداد ساقه در هر ریزنمونه و درصد کالوس زایی به طور معنی داری افزایش یافته است. تیمار شاهد (بدون امواج فراصوت) بیشترین درصد ساقه دهی به همراه پایین ترین میزان کالوس زایی و شیشه ای شدن را نشان داد. بیشترین درصد کالوس زایی (98/60% و 11/61%) در دوره های زمانی بالاتر (180 و 240 ثانیه) امواج فراصوت مشاهده گردید. بیشترین درصد ساقه های چندگانه، تعداد ساقه در هر ریز نمونه و درصد ریز نمونه های شیشه ای شده در تیمار 30 ثانیه امواج فراصوت بدست آمد. افزایش دوره های زمانی تیمار با امواج فراصوت باعث کاهش میزان زنده مانی سلول ها و بافت های گیاهی و در نتیجه کاهش ساقه دهی ریزنمونه ها گردید.
    کلیدواژگان: اسپرس، امواج فراصوت، باززایی، کشت درون شیشه ای
  • محمدحسن رحیمی *، سعدالله هوشمند، محمود خدامباشی، بهروز شیران، شهرام محمدی صفحات 82-97
    عدس با بیش از 28 درصد پروتئین، قیمت نسبی پایین و طعم مطلوب، نقش بسیار مهمی در رژیم غذایی انسان داشته و در مناطق خشک و نیمه خشکی مورد توجه می باشد، بنابراین شناسایی ارقامی از آن که متحمل به خشکی باشند، ضروی به نظر می رسد. از این رو، به منظور ارزیابی تاثیر تنش خشکی در مرحله گلدهی بر 168 لاین اینبرد نوترکیب عدس حاصل از تلاقی رقم هندی L3685 (پر محصول، دارای عادت رشدی ایستاده و زودرس) به عنوان والد مادری و رقم ایرانی قزوین (دارای عادت رشدی خوابیده و دیررس) به عنوان والد پدری، آزمایشی تحت دو شرایط معمول زراعی و تنش خشکی پایان دوره رشد در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال زراعی 92-1391 به اجرا در آمد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب داده ها، نشان داد که بین لاین ها از نظر کلیه صفات مورد مطالعه به غیر از قطر دانه در سطح احتمال یک درصد اختلاف معنی دار وجود دارد. اختلاف بین شرایط معمول زراعی و تنش خشکی و برهمکنش لاین × تنش برای کلیه صفات به جز روز تا گلدهی و قطر دانه معنی دار شد. در محیط تنش نسبت به شرایط معمول زراعی، صفات وزن غلاف در بوته، عملکرد دانه و تعداد غلاف در بوته به ترتیب با کاهش 54، 3/45 و 25/42 درصدی نسبت به شرایط معمول زراعی، بیشترین تاثیرپذیری را نشان دادند. از نظر عملکرد دانه، عملکرد زیستی، روز تا رسیدگی و تعداد غلاف در بوته، لاین های 160، 125، 48، 129 و 103 به عنوان لاین های برتر شناسایی شدند. تجزیه همبستگی بیانگر رابطه مثبت و معنی دار بین عملکرد دانه با عملکرد زیستی، تعداد غلاف در بوته و وزن غلاف در بوته و همچنین همبستگی منفی و معنی دار با روز تا رسیدگی در هر دو شرایط بود. انجام رگرسیون گام به گام برای عملکرد دانه در هر دو محیط، اهمیت و نقش تعیین کننده صفات عملکرد زیستی و روز تا رسیدگی را نشان داد. در کل بر مبنای نتایج این آزمایش ضمن شناسایی اولیه لاین های پرمحصول در شرایط معمول زراعی و لاین های متحمل به تنش خشکی در جامعه مورد بررسی، بر اهمیت ویژه صفات عملکرد بیولوژیکی، روز تا رسیدگی، تعداد و وزن غلاف در بوته در انتخاب به منظور افزایش عملکرد دانه در عدس تاکید دارد.
    کلیدواژگان: تنش خشکی، تنوع اگرو-مورفولوژیکی، رگرسیون مرحله ای، عدس، لاین خالص
  • علی افتخاری*، امین باقی زاده، روح الله عبدشاهی، مهدی یعقوبی صفحات 98-108
    خشکی از عمده ترین خطرات برای تولید مطلوب گندم می باشد، دست یابی به نتایج مطلوب در برنامه های اصلاحی نیازمند انتخاب آگاهانه والدین بر اساس قابلیت ترکیب پذیری عمومی و خصوصی می باشد. به منظوربررسی خصوصیات ژنتیکی و قابلیت ترکیب پذیری عمومی و خصوصی و نحوه عمل ژن ها در شرایط تنش خشکی، در بین نه رقم گندم نان تلاقی هایی به صورت دایالل یک طرفه انجام شد. در پاییز1392 بذور دورگ F2به همراه نه والد آن ها در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه دانشگاه شهید باهنر کرمان کشت گردید. والدین و نتاج F2از لحاظ صفات زراعی طول ساقه، تعداد روز تا رسیدگی، طول سنبله، طول پدانکل، وزن هزار دانه، مساحت برگ پرچم و عملکرد دانه مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج دایالل با استفاده از روش دو مدل B گریفینگ و هیمن- جینکز نشان داد که اثر ترکیب پذیری عمومی برای صفات وزن هزار دانه، طول ساقه، تعداد روز تا رسیدگی، طول پدانکل، در سطح آماری یک درصد و برای سایر صفات در سطح پنج درصد معنی دار و ترکیب پذیری خصوصی برای صفات طول ساقه ،وزن هزار دانه و عملکرد دانه در سطح آماری یک درصد و برای سایر صفات در سطح پنج درصد معنی دار بود. برای اندازه‫گیری میزان اثر افزایشی، نسبت میانگین مربعات ترکیب پذیری عمومی بر ترکیب پذیری خصوصی در مورد کلیه صفات به غیر از صفت عملکرد دانه محاسبه و معنی دار شد، در نتیجه برای عملکرد دانه بیشترین سهم واریانس ژنتیکی به واریانس غیر افزایشی اختصاص دارد. میزان وراثت پذیری عمومی برای صفات مورد مطالعه بین 55 تا 74 درصد و میزان وراثت پذیری خصوصی بین 32 تا 61 درصد متغییر بود. با توجه به بررسی گرافیکی تجزیه هیمن - جینکز می توان نتیجه گرفت که برای صفات طول ساقه، تعداد روز تا رسیدگی و عملکرد دانه رابطه فوق غالبیت و برای سایر صفات رابطه غالبیت نسبی بین آلل ها وجود دارد.
    کلیدواژگان: عمل ژن، تنش خشکی، وراثت پذیری، تجزیه دایالل، گندم نان
  • محسن فتحی سعد آبادی *، غلامعلی رنجبر، محمدرضا زنگی، سید کمال کاظمی تبار، حمید نجفی زرینی صفحات 109-116
    شوری یکی از عوامل مهم کاهش تولید و رشد محصولات زراعی است. سطح خاک های شور در کشور ما قابل توجه بوده و با این که پنبه یک گیاه متحمل به شوری است اما تاثیر شوری در ارقام و ژنوتیپ های مختلف یکسان نبوده لذا در این پروژه به منظور ارزیابی تحمل به شوری در مرحله گیاهچه ای، بذور 11 ژنوتیپ جدید پنبه، در مقایسه با رقم تجاری گلستان (شاهد) در گلدان کشت شدند. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار در موسسه تحقیقات پنبه کشور در سال 1394 انجام شد. فاکتور اول شوری در سه سطح صفر، 8 و 16 دسی زیمنس بر متر و فاکتور دوم 12 ژنوتیپ مورد بررسی بودند. صفات مورد بررسی شامل درصد جوانه زنی، ارتفاع گیاهچه، وزن تر و خشک گیاهچه، وزن تر و خشک ساقه و ریشه و همچنین میزان آب بافت ساقه و ریشه بود. نتایج بررسی نشان داد که بین ژنوتیپ های مورد بررسی از لحاظ صفات اندازه گیری شده تفاوت معنی داری در سطح 1% یا 5% وجود داشت. تیمار شوری سبب کاهش رشد و کاهش طول ساقه و ریشه شده بود. وزن تر ساقه و ریشه نیز در نتیجه آبیاری گلدان ها با آب شور کاهش یافته اما در بین ژنوتیپ های مورد بررسی ژنوتیپ SB8 از نظر درصد جوانه زنی، طول ساقه، وزن تر ریشه و وزن خشک گیاهچه در مقایسه با سایر ژنوتیپ ها برتر بوده و ژنوتیپ های SB26 و S29 از نظر وزن تر ساقه و میزان آب بافت ساقه و ریشه نسبت به شاهد برتر بودند. محاسبه ضریب همبستگی بین صفات نشان داد که درصد جوانه زنی رابطه مثبت و معنی داری با طول ساقه و ریشه دارد. همچنین رابطه طول ساقه با دیگر صفات نظیر طول ریشه، وزن خشک و تر ریشه مثبت و معنی دار شد. تجزیه رگرسیون مشخص کرد که وزن خشک ریشه و ساقه معیار مناسبی برای گزینش ژنوتیپ های متحمل به شوری است.
    کلیدواژگان: پنبه، تنش شوری، زودرسی، ژنوتیپ، گیاهچه
  • مرضیه محرابیون محمدی، ولی الله بابایی زاد*، حشمت الله رحیمیان، شاپور ابراهیم نژاد صفحات 117-124
    جو یکی از مهم ترین غلات در تغذیه دام بوده که به عنوان منبع جایگزین گندم و برنج در تغذیه رژیمی نیز نقش مهمی دارد. جو همواره در معرض خسارت عوامل متعدد آفات و بیماری ها می باشد که سبب کاهش میزان محصول و یا پائین آوردن ارزش غذایی آن می شوند. از جمله عوامل خسارت زا جو قارچ بیوتروف (Bgh) Blumeria graminis f. sp. hordei عامل بیماری سفیدک سطحی است که در برخی مناطق زیر کشت این محصول خسارات جدی وارد می کند. همانند سایر گیاهان، جو نیز با استفاده از سیستم های دفاعی بر پایه پروتئین ها و سایر مواد ضد میکروبی در مقابل بیمارگرها مقاومت می کند و در این میان پروتئین های مرتبط با بیماری زایی (Pathogenesis- Related Proteins) نقش بسزایی دارند. این تحقیق به منظور بررسی مورفولوژیکی و مولکولی چندین ژنوتیپ جو کشور در تعامل با قارچ Bgh انجام شد. تجزیه وتحلیل آماری نتایج غربالگری نشان داد لاین Mb-86-5 بیشترین حساسیت و بجز ژنوتیپ Beecher، بقیه ژنوتیپ‏هاBIR ، Ceres،Avt/Attiki ،L1242 ، یوسف، نصرت، ماهور،Comp171E ،Rihane-03 در مقایسه با لاین حساسMb-86-5 مقاومت معنا داری داشتند. جهت تعیین پروفایل ژن های دخیل در مقاومت از گیاهچه های یک هفته ایی در ساعات مختلف پس از تلقیح (0-12-24-48 ساعت) نمونه برداری و Total RNA از آنها استخراج شد. نتایج بررسی مولکولی نشان داد که بیان ژن های PR1، PR5، NH1 و POX به مقدار معنی داری در ژنوتیپ مقاوم در مقایسه با ژنوتیپ حساس افزایش یافت. این نتایج نشان می دهد ژن های مطالعه شده در مقاومت به بیماریBgh در ژنوتیپ Ceres جو ایفای نقش می کنند.
    کلیدواژگان: جو، سفیدک سطحی، پروتئین های مرتبط به بیماریزایی، تعامل، Real time PCR
  • سیدمهدی صفوی، صحبت بهرامی نژاد* صفحات 125-132
    در این بررسی 21 ژنوتیپ یولاف زراعی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در 13 محیط (ترکیب سال-مکان) در طی سال های 1394-1388 موردبررسی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب عملکرد دانه نشان داد که ژنوتیپ های مطالعه شده، اختلاف بسیار معنی داری (P≤0.01) با یکدیگر دارند همچنین اثر محیط و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط نیز در سطح احتمال 1% معنی دار بود. بر این اساس برای بررسی اثر متقابل و مشخص کردن ژنوتیپ های پایدار، از مدل AMMI استفاده شد. با توجه به مقادیر عددی مولفه های اثر متقابل ژنوتیپی و رتبه ژنوتیپ ها، مشخص شد که ژنوتیپ های 6، 8، 20، 12، 18، 21 و 1 نسبت به سایر ژنوتیپ ها از پایداری عملکرد بیشتری برخوردار بوده اند. همچنین طبق شاخص ارزش پایداری امی (ASV) به ترتیب ژنوتیپ های 20، 6، 8، 1، 21، 18، 9 و 3 به عنوان ژنوتیپ های پایدار تعیین گردیدند. جهت بررسی پایداری و پتانسیل عملکرد بالای دانه به طور همزمان از نمودار AMMI1 استفاده گردید. از میان ژنوتیپ های پایدار ژنوتیپ های 21 و 6 علاوه بر پایداری عملکرد از میزان عملکرد دانه بالاتری نیز برخوردار بودند. بنابراین می توان این ژنوتیپ ها را جهت معرفی به عنوان ارقام جدید یا برای استفاده در برنامه های اصلاحی آتی پیشنهاد نمود.
    کلیدواژگان: یولاف زراعی، اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، مدل AMMI و پایداری عملکرد
  • رضا درویش زاده*، میرجواد موسوی اندزقی، امیر فیاض مقدم صفحات 133-141
    کلر به عنوان یک ریز مغذی، اثرات مثبتی در کیفیت برگ توتون دارد. بااین حال مقدار بیشتر کلر دارای اثرات سوء بر کیفیت توتون است. به منظور بررسی ژنتیکی تجمع کلر در برگ توتون شرقی (Nicotiana tabacum L.)، هر یک از دو لاین ‘Basma 16-10‘ و ‘SPT 406’ با میزان تجمع کم کلر با رقم ‘Basma S.31‘ با میزان تجمع بیشتر کلر تلاقی یافتند. والدین هر تلاقی به همراه نسل های F1، F2، BC1 و BC2 مربوطه در شرایط مزرعه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار برای تجمع کلر در برگ ارزیابی شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که تفاوت معنی داری بین نسل های موردبررسی برای تجمع کلر در برگ در سطح احتمال 1 درصد وجود دارد. تجزیه میانگین نسل ها به منظور برآورد آثار ژن با استفاده از آزمون مقیاس وزنی و کای اسکور انجام گرفت. کای اسکور مدل ساده سه پارامتری افزایشی- غالبیت برای تلاقی ها معنی دار شد که حاکی از حضور اثرات متقابل غیر اللی در توارث صفت تجمع کلر در برگ است. برای تلاقی Basma 16-10 × Basma S. 31بهترین مدل برای توجیه توارث صفت تجمع کلر در برگ مدل 5 پارامتری با اجزای [m]، [h]، [i]، [j] و [l] می باشد. مقدار بالا و معنی دار[h] در مقایسه با [d] حاکی از نقش مهم مولفه غالبیت در کنترل صفت در این ترکیب تلاقی است. در ترکیب تلاقی SPT 406 × Basma S. 31 مدل 4 پارامتری با اجزاء [m]، [d]،[i] و [l] بهترین مدل می باشد. حضور [d] و [i] در غیاب [h] بر اهمیت بیشتر اثرات ژنتیکی افزایشی در این ترکیب تلاقی در کنترل صفت تجمع کلر در برگ دلالت دارد. بنابراین می توان گفت مکانیسم درگیر در تجمع کلر در ژنوتیپ های فوق فرق می کند. بنابراین استراتژی های اصلاحی متفاوتی برای گزینش و اصلاح واریته های با تجمع کم کلر از جمعیت های در حال تفرق هریک از تلاقی ها لازم است.
    کلیدواژگان: تجزیه میانگین نسل ها، تجمع کلر، تنوع ژنتیکی، توتون شرقی
  • اعظم ملکی*، جلال صبا، مجید پوریوسف، حسین جعفری، علی اشرف جعفری صفحات 142-148
    به منظور تعیین مهم ترین اجزای تشکیل دهنده عملکرد دانه در گیاه انیسون بر مبنای تجزیه رگرسیون و تجزیه علیت، آزمایشی با استفاده از 12 جمعیت انیسون در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان در دو سال زراعی 93-1392 و 94-1393 انجام گرفت. صفات مورد مطالعه شامل روز تا گلدهی، روز تا رسیدگی کامل، دوره پرشدن دانه، ارتفاع بوته، تعداد ساقه اصلی، تعداد ساقه فرعی، وزن هزار دانه، تعداد چتر در بوته، تعداد چترک در چتر، تعداد دانه در چتر، عملکرد دانه، عملکرد زیست توده و شاخص برداشت بودند. نتایج تجزیه واریانس مرکب، اختلاف معنی دار بین جمعیت های مورد مطالعه در تمامی صفات مورد بررسی را نشان داد. صفات روز تا رسیدگی، تعداد چتر در بوته، تعداد دانه در چتر، عملکرد زیست توده و شاخص برداشت همبستگی مثبت و معنی داری با عملکرد دانه داشتند. نتایج تجزیه رگرسیون گام به گام نشان داد صفات تعداد چتر در بوته و تعداد دانه در چتر 53 درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه می‏کنند. تجزیه علیت نیز نشان داد که بخش عمده همبستگی این صفات با عملکرد دانه را اثر مستقیم آن ها تشکیل می دهد. بنابراین، از آنجایی که تعداد چتر در بوته و تعداد دانه در چتر با هم رابطه منفی ندارند، می توان گزینش ژنوتیپ های انیسون را با توجه به این دو صفت جهت اصلاح غیرمستقیم عملکرد دانه توصیه نمود.
    کلیدواژگان: انیسون (Pimpinella anisum L.)، اجزای عملکرد، تعداد دانه در چتر، تعداد چتر، گزینش غیرمستقیم
  • محمد مرادی*، رجب چوگان صفحات 149-157
    به منظور تجزیه و تحلیل گرافیکی و تعیین چگونگی کنترل ژنتیکی صفات وابسته به عملکرد دانه 6 اینبرد لاین ذرت و 15 هیبرید حاصل از ترکیب آنها در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در دو آزمایش مجزا تحت شرایط نرمال و تنش خشکی در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد دزفول در سال1390 اجرا گردید. تفاوت بین ژنوتیپ ها برای کلیه صفات در هر دو شرایط تنش و نرمال بسیار معنی دار بود. لذا تغییرات ژنتیکی بین ژنوتیپ ها به روش های هیمن و جینکز به اجزاء افزایشی و غیرافزایشی تفکیک گردید. تجزیه واریانس نشان داد که در هر دو شرایط تنش و نرمال اثرات افزایشی و غیرافزایشی در کنترل صفات مورد نظر دخالت دارند. بر اساس میانگین درجه غالبیت در هر دو شرایط تنش و نرمال، صفات ارتفاع گیاه، تعداد ردیف دانه در بلال، تعداد دانه در ردیف و عملکرد دانه در بوته با اثر فوق غالبیت و بدلیل سهم بیشتر آثار غیرافزایشی ژن ها در کنترل این صفات انتخاب مستقیم برای صفات مذکور در نسل های اولیه موثر نیست و گزینش برای این صفات باید به نسل های پیشرفته برنامه به نژادی موکول گردد. همچنین صفات ASI1و وزن 100 دانه با اثر غالبیت نسبی کنترل می شوند. با توجه به سهم بیشتر آثار افزایشی ژن ها در کنترل این صفات انتخاب مستقیم برای آنها در نسل های اولیه می تواند در هر دو محیط نرمال و تنش مفید باشد.
    کلیدواژگان: ذرت، تجزیه و تحلیل گرافیکی، پارامترهای ژنتیکی، خشکی
  • مسعود گلستانی*، شهرام محمدی، سعدالله هوشمند، محمد ربیعی صفحات 158-167
    در بررسی تنوع درون ژنومی و روابط رگرسیونی صفات عملکرد دانه و اجزای آن با استفاده از دو سری لاین جایگزین کروموزومی گندم شامل سری لاین های جایگزین رقم تایمستین و رقم رد اجیپشن در زمینه ژنتیکی رقم چاینیزاسپرینگ به همراه والدینشان در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 4 تکرار در دو شرایط بدون تنش و تنش خشکی به صورت گلدانی در سال 1393 انجام شد. همچنین از یک جامعه F2 حاصل از تلاقی تایمستین و چاینزاسپرینگ استفاده شد. تفاوت های معنی دار بین لاین های جایگزین برای تمامی صفات، در هر دو شرایط و هر دو سری مشاهده شد. ژنوم B نقش مهم تری در کنترل واریانس عملکرد بیولوژیک داشت. این مقایسات در سری رد اجیپشن نشان داد که در شرایط بدون تنش ژنوم D و در شرایط تنش ژنوم B نقش بیشتری در کنترل واریانس عملکرد دانه و شاخص برداشت داشتند. با مقایسه ژنوم ها بین دو سری مشخص شد که ژنوم های دو سری روندی مشابه در ایجاد تنوع صفات ندارند. آنالیز های رگرسیونی نشان دادند که مشارکت اجزاء عملکرد در ایجاد واریانس عملکرد دانه در دو شرایط یکسان نیست. به طوری که در شرایط بدون تنش عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت و در شرایط تنش تعداد دانه و تعداد سنبله واریانس بیشتری از عملکرد دانه را توجیه نمودند. شاخص برداشت و عملکرد بیولوژیک در سه حالت از چهار حالت وارد مدل رگرسیون شدند و این دو از پایدارترین صفات در توجیه واریانس عملکرد دانه بودند.
    کلیدواژگان: تنش خشکی، تنوع درون ژنومی، رگرسیون گام به گام، گندم، لاین های جایگزین کروموزومی
  • هادی علیپور *، محمدرضا بی همتا، ولی الله محمدی، سیدعلی پیغمبری صفحات 168-177
    به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی موجود در کلکسیون گندم های بومی و ارقام زراعی ایران و تعیین ارتباط صفات مورد بررسی با عملکرد دانه، تعداد 313 ژنوتیپ شامل 203 شماره از توده های بومی ایرانی و 110 رقم زراعی اصلاح شده قدیمی و جدید در قالب طرح آگمنت با 3 رقم شاهد نوید، پیشتاز و آذر در 7 بلوک ناقص با سه بار تکرار آزمایش آگمنت به صورت مجزا به طوری که ژنوتیپ ها در آزمایش ها به صورت مجزا تصادفی شده بودند، در سال زراعی 94-93 در مزرعه تحقیقاتی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه تهران- کرج کشت شدند. در این تحقیق هر بلوک تصادفی به صورت طرح آگمنت با 3 رقم شاهد نوید، پیشتاز و آذر در 7 بلوک ناقص اجرا شد. با توجه به عدم معنی داری بلوک های ناقص برای صفات مورد بررسی، تجریه واریانس به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که از نظر تمامی صفات بین ژنوتیپ ها اختلاف بسیار معنی داری وجود دارد. با توجه به نتایج آمار توصیفی از نظر تمامی صفات، توده های بومی نسبت به ارقام زراعی ضریب تغییرات بالاتری را نشان دادند که بیانگر وجود تنوع فنوتیپی بالاتر در توده های بومی می باشد. بر اساس نتایج تجزیه همبستگی، رگرسیون گام به گام و تجزیه علیت صفات تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه و وزن سنبله به عنوان صفات مهم و تاثیر گذار بر عملکرد دانه شناخته شدند. براساس تجزیه کلاستر و تجزیه تابع تشخیص کانونیکی، ژنوتیپ های مورد بررسی در سه گروه متمایز طبقه بندی شدند. به طوری که در گروه اول و سوم اکثرا توده های بومی گروه بندی شدند و گروه دوم بیشتر شامل ارقام زراعی بودند که بیانگر انتخاب مناسب روی این صفات در طول روند به نژادی می باشد که خود نشان دهنده اهمیت صفات ارزیابی شده در برنامه های به نژادی می باشد. با توجه به تنوع بالایی که بین صفات و ژنوتیپ های ارزیابی شده، مشاهده شد، می توان با انتخاب و اصلاح برای این صفات و از طرف دیگر انتخاب ژنوتیپ های مناسب برای تلاقی در برنامه اصلاحی آتی، عملکرد دانه را به نحو مطلوبی افزایش داد.
    کلیدواژگان: تجزیه تابع تشخیص، تجزیه خوشه ای، تجزیه علیت، تجزیه همبستگی، تنوع ژنتیکی، رگرسیون گام به گام
  • مهناز علیمحمدی*، شهرام محمدی، بهروز شیران، محمد ربیعی صفحات 178-190
    به منظور بررسی تنوع درون کروموزومی و بین کروموزوم های همیولوگ برای عملکرد و اجزای آن در گندم، دو سری کامل لاین های جایگزین شده کروموزومی شامل سری کامل لاینهای جایگزین کروموزومی گندم تایمستین درزمینهٔ ژنتیکی رقم چاینیز اسپرینگ و سری کامل لاین های جایگزین کروموزومی گندم رد اجیپشن درزمینهٔ ژنتیکی رقم چاینیز اسپرینگ به همراه والدینشان در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 4 تکرار در دو شرایط معمول و تنش آبی در گلخانه مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که واریانس درون کروموزومی تمامی کروموزوم های 21 گانه و نیز گروه های همیولوگ 7 گانه تفاوت های معنی داری به ترتیب در سطوح احتمال 5 و 1 درصد برای تمام صفات موردمطالعه در هر دو شرایط آزمایش داشتند که دلالت بر وجود تنوع کافی در بین لاین های مورد ارزیابی دارد. همگنی واریانس های درون کروموزومی در شرایط نرمال و تنش روندی غیریکسان داشتند. در شرایط بدون تنش رطوبتی، واریانس های درون 21 کروموزوم برای صفات عملکرد دانه در بوته و وزن هزار دانه در هر دو آزمون بارتلت و لون ناهمگن بوده ولی برای بقیه صفات، واریانس درون کروموزوم های 21 گانه از نظر آماری همگن بودند. در حالیکه در شرایط تنش، علاوه بر صفات عملکرد دانه در بوته و وزن هزار دانه واریانس درون کروموزوم ها برای صفات شاخص برداشت و تعداد دانه درسنبله نیز در هر دو آزمون بارتلت و لون ناهمگن بودند. مقایسه دو بدوی واریانس درون کروموزومی با استفاده از آزمون F برای واریانس های ناهمگن نشان دادکه کروموزوم B2 نقش بزرگتری در کنترل واریانس صفات عملکرد دانه، وزن هزار دانه و شاخص برداشت داشته ولی نقش کروموزوم D5 در کنترل واریانس تعداد دانه در سنبله بیشتر بوده است. بررسی همگنی واریانس ها با استفاده از آزمون های بارتلت و لون برای گروه های همیولوگ نیز نشان داد که در شرایط بدون تنش، واریانس صفت وزن هزار دانه، و در شرایط تنش، واریانس صفات شاخص برداشت و عملکرد دانه در بوته ناهمگن بوده ولی سایر صفات واریانس همگنی داشته اند. مقایسه دو بدوی واریانس درون گروه های همیولوگ با استفاده از آزمون F برای واریانس های ناهمگن نشان داد که گروه همیولوگ 2 دارای بیشترین میزان واریانس برای صفات عملکرد دانه، شاخص برداشت و وزن هزار دانه بوده است. بنابراین می توان استنباط نمود که کروموزوم های گروه همیولوگ2 بیشترین نقش را در مسیر تکاملی گندم نان از لحاظ تاثیر بر اجزای عملکرد داشته اند.
    کلیدواژگان: تنش خشکی، تنوع درون کروموزومی، تنوع بین کروموزوم های همیولوگ، گندم، لاین های جایگزین کروموزومی
  • رحمت منتظری، مجید مرادخانی*، مرتضی سام دلیری، سید امیر عباس موسوی صفحات 191-199
    به منظور بررسی رابطه بین خصوصیات مورفولوژیکی و انتخاب معیار مناسب برای بهبود عملکرد این پژوهش روی 9 لاین اصلاح شده جدید و یک رقم برنج (شاهد) اصلاح شده کشت غالب منطقه (رقم شیرودی) در سال زراعی 1389 در ایستگاه تحقیقات برنج چپرسر تنکابن در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که در بین ژنوتیپ های برنج مورد مطالعه برای تمامی صفات اختلاف معنی داری در سطح احتمال یک درصد وجود داشت. عملکرد رقم شیرودی و لاین های شماره 1 و 2 نسبت به بقیه بیشترین عملکرد دانه را تولید نمودند. عملکرد دانه با صفات تعداد پنجهبارور در بوته و وزن صددانه همبستگی مثبت و معنی دار به ترتیب 66/0 و 71/0 بود. همچنین عملکرد دانه با صفات ارتفاع بوته در 45 روز بعد از نشا، تعداد پنجه کل، تعداد پنجه بارور و غیربارور در بوته، طول برگ پرچم و عرض برگ پرچم، سطح برگ پرچم، طول دانه، عرض دانه، و تعداد دانه در خوشه همبستگی مثبت غیرمعنی دار داشت و با صفات ارتفاع بوته در مرحله رسیدگی، نسبت طول به عرض برگ پرچم، نسبت طول به عرض دانه، طول خوشه و فاصله آخرین میان گره همبستگی منفی غیرمعنی دار داشت. نتایج تجزیه رگرسیون گام به گام نشان داد که صفت های وزن صددانه و تعداد پنجهبارور در بوته بیشترین تاثیر را در افزایش عملکرد دانه داشتند. نتیجه تجزیه علیت معلوم کرد که وزن صددانه می تواند جایگزین عملکرد دانه در گزینش برای افزایش عملکرد دانه شود.
    کلیدواژگان: ژنوتیپ، بهبود عملکرد برنج، تجزیه رگرسیون، تجزیه علیت، همبستگی صفات
|
  • Ahmad Reza Dadras, Habibollah Samizadeh*, Hossein Sabouri Pages 1-13
    The validity test of the linked markers to identified QTLs is as a necessary step before performing marker assisted selection. In the present study were conducted validity test of 21 microsatellite markers associated to drought tolerance using 121 soybean varieties and advanced lines and planting in two condition normal and under drought stress at two regions Rasht and Gonbad-Kavous. In investigation of population genetic diversity, the average of allele number per marker, 5.53 alleles and average of polymorphic information content (PIC), Nei genetic diversity coefficient (H) and Shannon index (I) were estimated 0.73, 0.77 and 1.57 respectively that high values of these statistics shows their ability to separate studied varieties and lines. The structure and cluster analysis based on bayesian approach and neighbor joining method assigned the cases to three subpopulation and three groups respectively. The association analysis between microsatellite markers and yield related traits using GLM and MLM by three statistic models revealed Satte454, Satt345, Satte210, Sat_292, Satt142, Satt339, Satt249 and Satt458 were confirmed in this genetic background and identified as the most effective markers. The highest percent of variation explanation were dedicated to Sat_292 and Satt454 with more than 18 percent variation explanation of seed weight in all plant pods in normal and drought condition respectively.
    Keywords: Cluster analysis, Genetic diversity, Marker assisted selection, Microsatellite, Structure analysis
  • Fereshteh Honari, Saeid Vessal *, Nad Ali Babaean Jelodar, Nad Ali Bagheri Pages 14-22
    Edible seed watermelon is a cash crop in rain-fed condition in Khorasan provinces, with little research paid to it yet. In this study, genetic variation was evaluated among five candidate genotypes of edible seed watermelon, along with one commercial cultivar (Crimson Sweet) using 10 microsatellite primers (SSR) as well as morphological studies. 14 morphological traits were evaluated and analyzed during 45 days of early plant growth. Principal Components Analysis on morphological data could separate the genotypes into three distinct groups, including C1 and C14 genotypes in one group, C8 and SW in the next and C2 and C5 in the third one. For molecular analysis, genomic DNA was extracted and amplified further by the primers, followed by electrophoresis of the products. A total of 76 clear alleles were produced, of which 42 were polymorphic alleles. Average number of polymorphic alleles per locus was 6, ranging from 2 to 8. Polymorphic information content (PIC) varied within 0.46 to 0.85. Cluster analysis based on Jaccard's similarity coefficient and Unweighted Pair Group Method with Arithmetic Mean (UPGMA) algorithm classified the genotypes into three main clusters. C2 and C5 genotypes placed separately in different cluster that represents high genetic distance from the other genotypes. In this dendrogram, a very close genetic relationship was found between C8 and C14 genotypes. The scatter plot of genotypes based on Jaccard's correlation coefficient and Cophenetic correlation also confirmed a significant genetic difference between both C2 and C5 genotypes compared with other genotypes. The data from this experiment suggested a considerable diversity in terms of morphological and molecular aspects among the genotypes, which is very crucial for selection and breeding purposes in this crop.
    Keywords: Cophenetic Correlations, Edible seed watermelon, Genetic diversity, Jaccard's similarity coefficient, Microsatellite, Morphological traits
  • Maryam Meidansari, Ghorbanali Nematzadeh, Najmeh Nasiri, Ehsan Shokri * Pages 23-30
    Aeluropus littoralis is one the most successful monocot grasses in terms of high salinity tolerance, that contains forage quality and has valuable physiological features. The goal of this study is to introduce and provide quick access to DNA-based molecular markers for valuable halophyte, Aeluropus littoralis to assessment of genetic diversity. For this, a total number of 110 EST-SSR markers derived from wheat, rice and barley were amplified using A.littoralis genomic DNA to identify markers were being transferable. Accordingly, the total transferability of gramineous EST-SSR markers in A.littoralis was calculated about 44 %. This result showed that gramineous SSRs pool can be used easily for development of molecular markers in the valuable related species by spending less time and cost.Then, 12 pairs of transferable markers were used to evaluate the effectiveness of identifying markers in diversity assessment and genetic clustering of A. littoralis plants. Overall, 74 alleles of which over 90% were polymorphic were detected with an average of 6.1 alleles per marker. The polymorphism information content (PIC) values ranged from 0.26 to 0.38 with an average of 0.33. Cluster analysis using Unweighted Pair Group Method with Arithmetic Means (UPGMA) and Dice´s coefficient similarity grouped the Aeluropus ecotypes into seven groups. In this regard, ecotypes were rather separated in terms of geographical distances and the polymorphism among individuals and differences between groups was highly consistent with visual observations and variation of samples.
    Keywords: Aeluropus littoralis, EST-SSR, Genetic diversity, Transferability
  • Masoumeh Ahmadi, Arash Fazeli *, Ali Arminian Pages 31-40
    Powdery mildew (Blumeria graminis f. Sp. Hordei) is one of the most destructive foliar diseases in barley that cause yield reduction worldwide. DNA molecular markers can be used to study the genetic diversity and better understanding of genetic predisposition to disease resistance to powdery mildew in barley at early growth stage. Selection of resistance and tolerance need to identify molecular markers associated with disease. In present study, genetic and phenotypic variations and also molecular markers linked to tolerance to powdery mildew in 34 of cultivated and wild barley genotypes were investigated. Using 16 ISSR ma rkers in total amplified 125 alleles that 124 (99.27%) of that were identified as polymorphic alleles. Number of amplified alleles ranged from 5 to 10 with an average 7.93 was different for each primer. Polymorphic Information Content (PIC) were varied from 0.17 (15) to 0.44 (LBMB-B) and also Molecular Index (MI) varied from 0.84 (primer No. 809) to 3.85 (UBC836). Resistance and susceptible genotypes show the highest genetic distance, however, resistance and tolerant genotypes show the lowest genetic distance. Multiple regression analysis (stepwise) between trait resistances amplified 125 alleles identified six fragments 1000 bp (primer No. 826), 700 bp (LBMB), 1500 bp (ISSR10), 300 bp (primer No. 826), 1000 bp (UBC840) and 1000 bp (primer No. 12), respectively. Results indicated that ISSR markers are suitable for screening of barley germplasm tolerant to powdery mildew disease.
    Keywords: Barley, Genetic diversity, ISSR markers, Powdery mildew, Resistance
  • Sakineh Pesaraklu, Hassan Soltanloo*, Sanaz Ramezanpour, Mehdi Kalateh Arabi Pages 41-52
    Barleys one of the important four major crops in the world after wheat, corn and rice. About 2.16 million hectare of arable land was cultivated by barely in 2011-2012. In order to investigate heritability and gene action was used barely half-diallel of 7 × 7 in some barley-related yield traits. For this purpose were used in 6 barley genotypes with Sahra variety (the native desert). Tests carried out in a randomized complete block design with three replications at the Agricultural Research Station of gorgan (Iraqi Research Station neighborhood) 2011-2012 and 2012-2013 years. The traits were of grains per spike, grain weight per spike, spike weight, grain weight, 1000 grain weight, spikelet number, plant height, spike length, peduncle length and days to maturity. The results showed significant mean square of parents and crosses for all traits. Therefore, performed genetic analysis for traits In most of the traits was estimated to be non-additive variance greater than additive, also, calculation of average degree of dominance indicated for all traits except spike lengthover dominance genes effect, graphical analysis that confirmed it. Broad sense heritability not so high for traits, So phenotypic selection is not an appropriate method and the results will not be consolidated in next generations. So, hybridization will be more effective method of selection for traits in order to achieve the objectives of the reform. 166/352 genotypes for temperate regions has the highest average seed number and weight of grains per spike and the highest average seed number and weight of grains per spike and 166/352×283/352 crosses have become the highest average grain yield related traits.
    Keywords: Barley, Diallel cross, Genetic analysis, Inheritance
  • Ali Asghar Ghanbari, Hamid Mozafari *, Hossein Hassanpour Darvishi Pages 53-62
    To investigate some quantitative and qualitative traits of genotypes a field study was performed as augmented experiment consisting four checks (Sadri, Koosha, KS21676 and KS21682) and138 genotypes. Vegetative, morphological and agronomical characteristics as well as traits related to pod and seed were studied. Statistical analysis showed that number of seeds per plant and plant height had the greatest variations. Genotypes had significant differences in all growth stages, yield and yield components. Correlation analysis revealed that five traits including days to emergence of the first trifoliate leaf (V3), plant height, plant type, seeds per pod and grain marketing were significantly correlated with grain yield. Five traits entered into the model based on stepwise regression analysis that were plant type, seeds per pod, grain filling duration (GFD), V3 and grain marketing. Path analysis results indicated a high direct effect of plant type on grain yield. Due to available direct effects, it was recommended seeds per pod, GFD, V3 and grain marketing for breeding programs. Overall, due to path analysis results, can be said that the characteristics plant type, seeds per pod and GFD were the most effective direct factors in grain yield variations. Factor analysis using principal component method showed that seven main factors explained more than 76% of the total variation.
    Keywords: Factor analysis, Grain filling duration, Path analysis, Phaseolus vulgaris, Plant type
  • Seyedeh Arhameh Fallah-Shamsi, Hemmatollah Pirdashti *, Aliakbar Ebadi, Masoud Esfahani, Mahmood Raeini Pages 63-72
    Nowadays, the root characteristics as one of secondary traits along with grain yield are used to response evaluation of rice genotypes under deficit irrigation. Thus, to evaluate the root traits of 40 irrigated rice genotypes to water limited condition a pot experiment was performed in 2014 at Rice Research Institute (Rasht), Iran. Irrigation treatment was applied in two levels include control (traditional irrigation) and deficit irrigation (withholding irrigation at the booting stage). The results showed that deficit irrigation reduced root length from closely 45 to 28 cm, root area from 190 to 117 cm2 and root area density from closely 6 to 4 cm2cm-3. Under deficit irrigation, average of paddy yield and panicle weight decreased 25% and 18.5%, respectively. In this condition, root dry weight decreased, in other hand the shoot dry weight increased from 42.7 to 49.4 g. Genotypes classification carried out based on studied traits by the Ward's Minimum Variance test in both conditions (control and deficit irrigation) that separated the genotypes into four and three groups, respectively. In both situations, groups with lower amount for root traits had the higher paddy yield. Accordingly in deficit irrigation conditions, group III include 19 genotypes such as Gohar, Shiroudi and Khazar with low amount for root characteristics, had paddy yield higher than other groups. Comparison of groups showed that significant variation of root dry weight, shoot dry weight, panicle weight and paddy yield (about , , -19 and -14%, respectively) in local genotypes compare with improved genotypes. Therefore, it seems that although priorities of crop improvement in studied genotypes were to allocate more dry matter from the root to the shoot, but considerable diversity existed in terms of dry matter partitioning to different organs under deficit irrigation.
    Keywords: Cluster analysis, Dry matter Partitioning, Root dry weight to biomass ratio, Root volum
  • Leyli Honarmand, Nasser Zare *, Rasool Asghari-Zakaria, Parisa Sheikhzade Mosadegh, Ali Asghar Askari Pages 73-81
    Ultrasound has multiple industrial, medical and biotechnological applications. Ultrasound increases membrane permeability and causes several biological effects in plant cells. In this research, the effects of ultrasound on survival and growth of the sainfoin shoot apex explants were investigated. For this, shoot apex explants were exposed to ultrasonic waves (Frequency 37 kHz) for 0, 20, 30, 40, 50, 60, 90, 120, 180, 240 and 300 seconds in a ultrasonic bath and then cultured on MS medium supplemented with 0.1 mg/l IBA and 3 mg/l BAP. Results showed that the percentage of shooting (explants with shoot growth) significantly reduced by ultrasound treatment, but percentage of multiple shoots, number of shoots per explants and percentage of callusing significantly increased. Control treatment (without ultrasound) showed the highest percentage of shooting with the lowest callus induction and percentage of explants vitrification. The highest percentage of callus induction (60.98% and 61.11%) was observed in higher sonication dosages (180 and 240 seconds). While, the highest percentage of multiple shoots, number of shoots per explants and percentage of explants vitrification were obtained in 30 seconds ultrasound treatment. Increasing ultrasound treatment duration decreased viability of plant cells and tissues, and as a result reduced shooting of explants
    Keywords: In vitro culture, Regeneration, Sainfoin, Ultrasound
  • Mohammad Hassanrahimi *, Saadollah Houshmand, Mahmoud Khodambashi, Behrouz Shiran, D. Shahram Mohammadi Pages 82-97
    Lentil with high protein (up to 28%), low price and good taste, have a very important role in the human diet and known as one of the most important plants in in semi-arid and dry regions. So it seems necessary to identifing the varieties that are drought tolerant. In order to identifying drought tolerant lines in 168 recombinant pure lines derived from crosses between Hindi variety of L3685 (High yield, stand-up habit and early maturity) as the female parent and Iranian variety of Qazvin (sleeping growth habit and late maturity) as male parents, an experiment was conducted in a Randomized Complete Block Design with three replications under normal and drought stress conditions at experimental field of Shahrekord University in 2013-14. The results of combined analysis revealed that the differences between lines were significant in all studied traits except seed diameter (P≤0.01). The differences between normal and stress conditions and also interaction of line × stress were significant for all traits except day to flowering and seed diameter. Drought stress had the maximum effect on pod weight, seed yield and pod number and reduced them 54%, 45.3% and 42.25%, respectively, compared to the normal condition. 160, 125, 48, 129 and 103 Lines were identified as superior in terms of seed yield, biological yield, days to flowering nd pod number per plant. Correlation analysis revealed that the relationship between yield with biological yield, pod number per plant and pod weight per plant was significantly positive in two conditions, while its correlation with days to maturity was significantly negative. Stepwise regression in both environments for seed yield, showed the important and determining role of biological yield and days to maturity. The results of present study showed that identification of the high-yielding lines in normal and stress conditions and drought tolerant lines is possible. The biological yield, days to maturity, number of pods and weight per plant are very important to selection for high grain yield.
    Keywords: Agro-morphological diversity, Drought stress, Lentil, Pure line, Stepwise regression
  • Ali Eftekhari *, Amin Baghizadeh, Roohollah Abdoshahi, Mohammad Mahdi Yaghoubi Pages 98-108
    Drought is one of the main dangers for optimum production of wheat. Achieving optimal results in breeding programs require to make informed choices of parents based on general and specific combining ability.In order to study the genetic characteristics, general and specific combining abilities and gene actions under drought stress conditions, a half diallel cross including 9 varieties of wheat was used. Seeds of parents and F2 hybrids were planted based on a randomized complete block design with three replicates in Shahid Bahonar University in autumn of 1392. Parents and F2 progenies were compared in a number of agronomic traits such as plant height,days to maturity,spike length,peduncle length,seed weight,flag leaf area and grain yield. Diallel results based on method 2 of Griffing B model and Hayman _ Jinks showed that general combining ability was significant for seed weight, plant height, days to maturity, peduncle length in statistical level of 1% and for the other traits at 5% statistical level and specific combining ability was significant for seed weight, plant height and grain yield in statistical level of 1% and for the other traits at 5% statistical level.The ratio of mean square of gca to sca was significant for all traits except of grain yield.Therefore, in grain yield most genetic variation is belonged to non-additive genetic variances. The broad and narrow sense heritabilities for the studied traits had ranged from 55 to 74 and from 32 to 61 percent, respectively. The Hayman _ Jinks graphical analysis showed plant height, days to maturity and grain yield controlling by over dominance gene actions however the other traits was controlled by relative dominance gene actions.
    Keywords: Bread wheat, Diallel analysis, Drought stress, Gene action, Hertability
  • Mohsen Fathi Sadabadi *, Golam Ali Ranjbar, Mohammad Reza Zangi, Seyed Kamal Kazemi Tabar, Hamid Najafi Zarini Pages 109-116
    In order to evaluate salt tolerance in seedling stage, seeds of 11 hybrid and new varieties of cotton, compared to commercial cultivars of Golestan as control were planted in pot. Factorial experiment in a completely randomized design with three replications was conducted at the Cotton Research Institute of Iran in 2014. The first factor was salinity levels and the second factor was 12 genotypes. The characteristics were included: germination percentage, seedling height, seedling fresh and dry weight, dry weight of shoot and also water in root and stem tissue was observed among genotypes. The results showed that the genotypes studied traits measured showed significant differences at 1% or 5%. Different level of salt water reduce plant high and length of shoot and root. Irrigation of pots by salt water decreased root and stem weight, while among genotypes studied SB8 was superior the percentage of germination, shoot length, root fresh weight and dry weight of seedlings in view of other genotypes and 8S26, S29 were superior in view of shoot fresh weight and water content than control. Correlation coefficient was positive and significant between germination and stem and root length. Also, the length of the stem with other traits such as root length, root dry weight were positive and significant. Regression analysis revealed that root and shoot dry weight suitable criterion for selection is salt tolerant cultivars.
    Keywords: Cotton, Earliness, Genotype, Salt stress, Seedling
  • Marzieh Mehrabioun Mohammadi, Valiollah Babaeizad *, Heshmatollah Rahimian, Shahpor Ebrahim Nejad Pages 117-124
    Barley is one of the most important cereals in animal nutrition and it has a role as a substitute source of wheat and rice in diet nutrition. This product is always exposed to damaging factors such as pests and diseases which lead to reduce yield and quality. The Powdery mildew agent, as a biotrophic fungus, seriously causes damage in some barley plantation areas. Similar to other plants, barley employs diverse mechanisms against the disease based on proteins and other antimicrobial agents such as pathogenesis- related proteins which have essential roles in disease resistance. In this study, morphological and molecular analyses were conducted on some barley genotypes after challenge inoculation with Blumeria graminis f.sp hordei (Bgh), the causal agent of powdery mildew. For this purpose, 11 barley cultivars were selected for initial screening. Result from data analysis showed that Mb-86-5 was the most susceptible cultivar and in Avt/Attiki, Ceres, BIR, L.1242, Yousef, Nosrat, Mahoor, Comp-1-71E and Rihane-03 cultivars, the rate of Bgh colony number significantly decreased when compared to susceptible Cv. The susceptibility rate between Beecher and Mb-86-5 was not significant. Determination of the genes expression involving in disease resistance, carried out on one- week old seedling. For all samples total RNAs were extracted. Molecular investigation showed that PR1, PR5, NH1, POX genes enhanced significantly in resistant cultivar Ceres when compared to Mb-86-5 susceptible genotype. Results of this study indicate that the mentioned genes are involved in powdery mildew disease resistance in Ceres barley genotype.
    Keywords: Barley, Powdery mildew, PR Proteins, Interaction, Real time PCR
  • Seyed Mehdi Safavi, Sohbat Bahraminejad* Pages 125-132
    In order to evaluate the grain yield stability of 21 oat genotypes, 13 experiments carried out during 6 years (from 2009 to 2015) and across 4 environments in the west of Iran. Five of them were carried out by the author of this thesis during 2013-2015 using a completely randomized block design with three replications under three conditions including irrigated, drought stress and rainfed at the Research Farm of the Campus of Agriculture and Natural Resurces, Razi University, Kermanshah. Based on the results of analysis of variance for grain yield, high significant differences were detected for genotype, environments and genotype × environment interaction. Significance interaction of genotype × environment showed that the response of genotypes to the environment were different. Significance of genotype × environment interaction allowed us to perform genotype × environment interaction analysis to find stable and high yielding genotypes across experiments. Accordingly, to investigate the interaction and identify stable genotypes, AMMI model was used. According to the numerical values ​​of the components of the interaction of genotype and their ranks it can be concluded that genotypes 6, 8, 20, 12, 18, 21 and 1 have been greater yield stability than other genotypes and also according to Ammi stability value (ASV) genotypes respectively 20, 6, 8, 1, 21, 18, 9 and 3 were determined as stable genotypes. To take account of sustainability and yield AMMI1 charts were used simultaneously. In addition to the sustainability performance of stable genotypes, genotypes 21 and 6 had higher grain yield. Thus, we can figure this genotypes to introduce a new or used in breeding programs proposes.
    Keywords: AMMI Model, Genotype-Environment Interaction, Oat, Yield Stability
  • Reza Darvishzadeh *, Mir Javad Mousavi Andazghi, Amir Fayyaz Moghaddam Pages 133-141
    Chlorine as a micronutrient has a positive effect on the quality of tobacco leaves. However, the more chlorine has adverse effects on tobacco quality. To study the genetic accumulation of chlorine in leaves of oriental tobacco, each of the two lines ‘Basma 16-10’ and ‘SPT 406’ with the low accumulation of chlorine were crossed separately with Basma S. 31 with the high accumulation of chlorine. Parents of each cross together with F1, F2, BC1 and BC2 generations were evaluated for chlorine accumulation in a randomized complete block design with 3 replications under filed condition. Analysis of variance showed a significant difference between generations for accumulation of chlorine in leaves. Therefore, generation mean analysis was performed to estimate gene actions using Chi-square and scaling tests. The Chi-square of simple three-parametric model (additive- dominance model) was significant for studied crosses that indicate the presence of non-allelic interaction in the inheritance of property of accumulation of chlorine in leaves. In ‘Basma S. 31 × Basma 16-10’ cross, the best model to explain the inheritance of chlorine accumulation is 5-parameters model with [m], [h], [i], [j] and [l] components. High and significant value of [h] compared to [d] show the importance of dominance effect in controlling trait. In ‘SPT406 × Basma S. 31’ cross, 4-parameters model with [m], [d], [i], and [l] components is the best model. The presence of [d] and [i] in the absence of [h] suggest the importance of additive genetic effects in control of chlorine. So we can say that the mechanisms involved in the accumulation of chlorine are different in studied genotypes. So, different breeding strategies are necessary to selection and modification of genotypes with low chlorine accumulation in segrigation populations.
    Keywords: Chlorine accumulation, Generation mean analysis, Genetic diversity, Oriental tobacco
  • Azam Maleki *, Jalal Saba, Majid Pouryousef, Hossein Jafari, Ali Ashraf Jafari Pages 142-148
    In order to determine the most important components of anise grain yield using regression analysis and path analysis, an experiment was conducted with 12 anise population in a randomized complete block design with three replications at research farm of the agricultural faculty, University of Zanjan in 2014 and 2015. The evaluated traits were days to flowering, days to maturity, grain filling period, plant height, number of primary branches per plant, number of secondary branches per plant, 1000-grain weight, number of umbels per plant, umbelet numbers per umbel, number of grains per umbel, grain yield, biological yield and harvest index. Combined analysis of variance showed significant differences between the populations from the all of studied traits. Days to maturity, number of umbels per plant, number of grains per umbel, biological yield and harvest index had significant positive correlations with grain yield. Stepwise regression analysis showed that the number of umbels per plant and number of grains per umbel justify 53 percent of the grain yield variations. Also, path analysis showed that direct effects include the main portion of correlation of these traits with grain yield. Since the traits have not negative relationship together, selection of anise genotypes using these two traits can be recommended to indirect improve grain yield.
    Keywords: Anise (Pimpinella anisum L.), Indirect selection, Number of grains per umbel, Number of umbels, Yield components
  • Mohammad Moradi *, Rajab Choukan Pages 149-157
    This study was carried out in order to investigate the genetic structure of the F1 hybrids along with their parents (6 inbred lines) evaluated in field under normal and water stress regimes to determine the nature and magnitude of genetic variances and heritability estimates at dezful research station in safi abad, from 2012, using RCBD with three replications. Results analysis of variance showed that Variation among genotypes were highly significant for all the traits studied under both regimes. Therefore, variations were partitioned into additive and non additive components according to Hayman and Hayman & Jinks methods. It was observed that a and b components which are due to additive and dominant gene effects respectively, were significant for all studied characteristics under both conditions. Considering the average degree of dominance, as well as Vr/Wr graphs revealed that the yield potential traits like plant height, grain number in row in ear, grain row number in ear, and grain yield per plant were controlled by over dominance type of gene action, while traits like ASI, and 100-kernel weight were under the control of partial dominance with additive type of gene action under both conditions. Over-dominance for most of the parameters reveals that selection in later generations may be more effective and the selection in early generations will be more effective for the trait which is additively controlled.
    Keywords: Drought stress, Genetic parameters, Graphic plot, Maize
  • Masoud Golestani *, Shahram Mohammady, Sadolla Hooshmand, Mohammad Rabii Pages 158-167
    In order to evaluate intra-genomic variation and regression analysis of grain yield and its components using two wheat substitution lines series including substitution lines of ‘Timstein’ and ‘Red Egyptian’ into genetic background of ‘Chinese Spring’ and their parents in a randomized complete block design with four replications under water-stress and non-stress conditions in a greenhouse at 2014. In addition, a F2 population obtained from crosses between Timstein and Chinese Spring was also included within the experiment. Significant differences were seen among substitution lines under the both conditions for all studied traits. B genome of Timstein series was more effective in controlling variances observed for biological yield than other genomes. In Red Egyptian series, genome comparisons demonstrated that D and B genome were more important in controlling the variances observed for grain yield and harvest index at non-stress and water-stress conditions, respectively. It was also determined that the genomes of these two substitution lines series did not have the same trend in controlling the variations observed for the studied traits. Stepwise regression analyses showed that yield components contributions for grain yield variance were not similar under the two conditions. So that, at non-stress condition biological yield and harvest index and at water-stress conditions the number of seeds and spikes explained a higher percentage of variations for grain yield. In general it was documented that biological yield and harvest index were entered into model in three cases out of four regression analyses and these two traits are the most stable traits in explaining the variance observed for grain yield.
    Keywords: Drought stress, Intra-genomic variation, Stepwise regression, Substitution lines, Wheat
  • Hadi Ali Pour *, Mohammad Reza Bihamta, Valiollah Mohammadi, Seyed Ali Peyghmbari Pages 168-177
    In order to evaluate the genetic variability of Iranian wheat landraces and cultivars and to determine the relationship between grain yield and other traits, 313 Iranian wheat genotypes including 203 Iranian wheat landraces and 110 Iranian cultivars were planted in a three separated augmented design along with three check cultivars repeated in seven blocks in 2014 on the research field of Agronomy and Plant Breeding, University of Tehran. Results showed that there are significant differences among genotypes in the investigated traits. Based on the results of descriptive statistics, the landraces showed highly coefficient of variation in compare with the cultivars which reveals high phenotypic variation among the landraces. According to the results of phenotypic correlations, stepwise regression, path analysis, it can be concluded that the number of seed per spike, thousand seed weight and spike weight were the most important and effective traits affecting yield and considering that among genotypes, the biggest diversity were observed for these traits, therefore, selecting and breeding for these traits can ideally improve the grain yield. Based on cluster and canonical discriminant analysis, the investigated genotypes were grouped in three clusters. The most of the landraces were grouped in the first and third clusters and most cultivars were grouped in the second cluster which means during breeding programs, breeders have done selection for the investigated traits and it reveals the importance of these traits.
    Keywords: Cluster analysis, Correlation analysis, Discriminant analysis, Genetic variability, Path analysis, Stepwise regression
  • Mahnaz Alimohammadi *, Shahram Mohammady, Behroz Shiran, Mohammad Rabiei Pages 178-190
    This study was conducted to evaluate intra-chromosome and inter hemeologous variations of grain yield and its components using two wheat substitution lines series including substitution lines of ‘Timstein’ into genetic background of ‘Chinese Spring’ and substitution lines of ‘Red Egyptian’ into genetic background of ‘Chinese Spring’ and their parents in a randomized complete block design with four replications under water-stress and non-stress conditions in a greenhouse. Analyses of variance indicated that significant differences exist within chromosomes and hemeologous groups for all studied traits under the both conditions. inter chromosome variations and inter hemeologous variations were significant at the level of 1 and 5 percent of probability, respectively. Homogeneity was performed using Bartlett’s and Levene’s tests for inter chromosomal and intra hemeologous variances. The results of these tests differed in water-stress conditions compared with normal ones. The results of homogeneity tests under non-stress conditions indicated that intra chromosomal homogeneity was significant for grain yield and weight of thousand grains. While under the water-stress conditions, these tests were significant for another two extra characters including harvest index and number of grains per spikelet. Similar to intra chromosome homogeneity, intra hemeologous hemogenety was also performed using Bartlett’s and Levene’s tests. Homologous groups in non-stress condition showed that the variances observed for 1000 seed weight were not homogeneous while variances observed for grain yield and harvest index were non homogeneous in the water-stress conditions. The hemeologous groups of wheat were statistically compared with each other for the characters indicated non homogenous variance using F-test. These comparisons indicated that 2 Homologous group was more effective in controlling variances observed for grain yield, harvest index and 1000 seed weight than other hemeologous groups. So it can be concluded that hemeologous grop 2 has the most important role in controlling the variance of yield and its components.
    Keywords: Drought stress, inter-Chromosome variation, Intra Homologous chromosomes Variations, Substitution lines, Wheat
  • Rahmat Montazeri, Majid Moradkhani *, Morteza Sam-Daliri, Amir-Abbas Mosavi Pages 191-199
    In order to investigate the relationship between morphological properties and choose suitable criteria for improving this research yield on ten new breeding lines and varieties of rice (control) modified rice cultivation area (Shiroodi cultivar) in the crop during 2010 in Tonekabon Rice Research Station in a randomized complete block design with four replications. The results showed that rice genotypes for all traits studied there was a significant difference in the level of one percent. Shiroodi cultivars yield and lines 1 and 2 produced the highest grain than others. Grain yield with fertile tiller number per plant and 100-grain weight was positive correlation and significant was respectively 0.66 and 0.71. The grain yield with plant length at 45 days after seedling, the tiller number, fertile till number per plant and non-fertile tiller number, flag leaf length and flag leaf width, area flag leaf, grain length, grain width, and number of grains per panicle positive correlation non-significant and with plant height treat in maturity and leaf length to width ratio, ratio of grain length to width, panicle length and distance last node non-significant negative correlation. Stepwise regression analysis results showed that the trait of 100-grain weight and a number of fertile tillers per plant had the greatest effect on grain yield increase. Path analysis result revealed that 100-grain weight can grain yield replaced in the selection for grain yield increased.
    Keywords: Genotype, Improve rice yield, Regression analysis, Path analysis, Correlation