فهرست مطالب

فضای جغرافیایی - پیاپی 59 (پاییز 1396)
  • پیاپی 59 (پاییز 1396)
  • 392 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1396/09/21
  • تعداد عناوین: 16
|
  • تقی حیدری، علی شماعی *، فرزانه ساسان پور، محمد سلیمانی، محسن احدنژاد صفحات 1-25
    بافت فرسوده شهر به عنوان بستر زیست انسان شهرنشین، نیازمند تامین استانداردهایی است که در یک نگاه می توان آن را استانداردهای زیست پذیری نامید. با این وجود فقدان یکپارچگی و استراتژیهای ضعیف در برنامه ریزی شهری؛ زیست پذیری شهر؛ بالاخص زیست پذیری بافت فرسوده شهرها را تحت تاثیر قرار داده است. از این رو هدف این تحقیق؛ شناسایی شاخصه های موثر بر زیست پذیری بافتهای فرسوده شهری و ارزیابی این شرایط در وضع موجود بافت می باشد. بستر تحقیق بافت فرسوده شهر زنجان بوده و در این راستا تعداد 381 نفر از شهروندان ساکن بافت به روش نمونه گیری احتمالی به (روش تصادفی ساده) انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته های تحقیق نشان می دهد که وضعیت زیست پذیری شهر زنجان با میانگین 2.77 و آماره t 14.687- در حد مطلوب نیست. این درحالی است که طبق نتایج آزمون تحلیل واریانس(ANOVA) با رد فرضیه صفر(H0≠P<0.05)، شرایط زیست پذیری در بافت شمالی، جنوبی و بازار یکسان نیست. در این زمینه، نتایج آزمون شفه نشان می دهد که شرایط زیست پذیری در بافت شمالی، نسبت به بافت جنوبی و بافت بازار بهتر است. همچنین شاخص مدیریتی در هر سه بافت ضعیف است. علاوه بر این، نتایج تحلیل عاملی نشان داد که مهمترین عامل در تبیین زیست پذیری بافتهای فرسوده شهر زنجان، عامل زیست محیطی(5.537) با سهم واریانس 43.38 می باشد و این عامل بیشترین ارتباط و همبستگی را با شاخص مدیریتی(0.717) و کالبدی(0.674) دارد؛ در نتیجه برای رسیدن به یک زندگی مطلوب در بافت فرسوده شهر زنجان باید مسائل فضای زیست محیطی؛ مدیریتی و کالبدی را در برنامه ریزی ها و سیاستگذاری های شهری مورد تاکید بیشتر قرار داد.
    کلیدواژگان: زیست پذیری، شاخص های زیست پذیری، بافت های فرسوده، شهر زنجان
  • سیدعلی علوی *، شهرام روستایی، مریم یوسفی، روح الله کیا صفحات 27-46
    شهر تبریز به عنوان بزرگ ترین کلان شهر شمال غرب کشور در سه دهه ی اخیر تغییرات و رشد قابل توجهی را به خود دیده است. پژوهش حاضر به آشکار سازی تغییرات کاربری اراضی شهری این کلان شهر با استفاده از از تصاویر ماهوار ای در دسترس و با قدرت تفکیک مکانی متوسط (IRS LISS III وETM+ ) پرداخته است. روش شبکه عصبی مصنوعی جهت تهیه نقشه های کاربری اراضی از تصاویر مذکور استفاده وطبقات کاربری های اصلی شهری، پوشش گیاهی، اراضی ساخته شده، زمین های بایر، راه های ارتباطی و پهنه های آبی استخراج گردید. بدین منظور ابتدا با استفاده از الگوریتم پس انتشار خطا، شبکه عصبی طراحی و بر روی تصاویر قرار گرفت. سپس تصاویر طبقه بندی شد و در نهایت تصاویر با تکنیک PCC مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن است که اراضی ساخته شده در بازه زمانی 20 سااله از میزان 4707 به 8322 هکتار و همچنین راه های ارتباطی از 1416 به 3128 هکتار افزایش و پوشش گیاهی حدود 937 و زمین های بایر به میزان 4379 هکتار کاهش داشته است. همچنین نتایج حاصل از عملکرد شبکه عصبی پس انتشار خطا نشان می دهد که استخراج تغییرات در کاربری های زمین های بایر، اراضی ساخته شده و راه های ارتباطی از دقت بالاتری برخوردار بوده است.
    کلیدواژگان: آشکار سازی تغییرات، PCC، شبکه عصبی، الگوریتم پس از انتشار خطا، تبریز
  • علی حنفی *، جواد خوشحال دستجردی صفحات 47-66
    شناخت اقلیم و بررسی نیازهای اقلیم شناختی گیاهان زراعی از مهمترین عوامل موثر در تولید است. با بررسی های هواشناسی کشاورزی می توان امکانات بالقوه اقلیمی را در مناطق مختلف مشخص و از آنها حداکثر بهره برداری را نمود. در این تحقیق برای بدست آوردن نقشه پتانسیل اقلیمی استان زنجان از سیستم اطلاعات جغرافیایی استفاده گردید. بدین منظور از آمار 30 ساله ایستگاههای کلیماتولوژی و سینوپتیک واقع در محدوده استان زنجان استفاده گردید. بعد از بدست آوردن تاریخ آغاز بارش های پاییزی برای هر منطقه از استان برای هر منطقه از استان تاریخ کاشتی مشخص گردید. در ادامه از عنصر بارش، نقسه های هم ارزش اقلیمی بارش سالانه، بارش در دوره جوانه زنی، بارش در دوره گل دهی و بارش پر شدن دانه استخراج گردید. هم چنین با توجه به عنصر دما نیز نقشه های هم ارزش اقلیمی دمای مناسب جوانه زنی، تنش های دمایی در طول دوره گل دهی و پر شدن دانه در سطح استان تهیه شد. در نهایت با تلفیق این نقشه ها در محیط GIS نقشه پهنه بندی اقلیمی کشت گندم دیم استخراج گردید. نقشه بدست آمده شامل چهار پهنه بسیار مناسب، مناسب، متوسط و ضعیف ترسیم شد این نقشه ها نشان داد که عمده مناطق مناسب برای کشت گندم دیم در استان در ناحیه جنوبی و مرکزی استان قرار دارند و شامل نواحی جنوبی شهرستان زنجان، نواحی غربی شهرستان ابهر و بیشتر قسمت های شهرستان های خرمدره و خدابنده می باشد. در مقابل مناطق واقع در شمال استان در محدوده استان های طارم و ماهنشان و مناطق مرتفع و پرشیب رشته کوه های البرز دارای وضعیت متوسط و ضعیف از لحاظ کشت گندم می باشند.
    کلیدواژگان: پهنه بندی، پتانسیل اقلیمی، گندم دیم، استان زنجان، سیستم اطلاعات جغرافیایی
  • علی دلال اوغلی، محمد حسین فتحی *، کاظم خوشدل صفحات 67-82
    سیلاب از اصلی ترین بلایای طبیعی جهان می باشد. با افزایش شدت و فراوانی رخدادهای سیل، نگرانی های جهانی در خصوص افزایش مرگ و میر و ضررهای اقتصادی ناشی از آن افزایش یافته است. در این مطالعه با هدف تعیین پهنه های سیل خیز، حوضه رودخانه آجرلو چای با استفاده از رویکرد نوین سیستم های تصمیم گیری چند شاخصه و مدل فازی پهنه بندی شده است. در این زمینه از هشت پارامتر طبیعی و انسانی شامل: بارش، کاربری زمین، خصوصیات مورفولوژیک دامنه ها مثل شیب دامنه ها، ارتفاع، شاخص پوشش گیاهی، فاصله از رودخانه های اصلی، تراکم شبکه زهکشی و سنگ-شناسی برای اجرای مدل استفاده شده است. پس از تولید لایه های عوامل و از بازدید میدانی و تصاویر ماهواره ای به منظور اصلاحات مورد نیاز لایه های تهیه شده استفاده شد. سپس، ازطریق توزیع پرسشنامه و جمع آوری نظریه های کارشناسی با استفاده از روش AHP ، به هر یک از معیارها و زیرمعیارها وزنی اختصاص یافت، سپس از طریق همپوشانی لایه ها در محیط GIS و با استفاده از عملگرهای فازی نقشه خطر سیل خیزی تهیه گردید. با توجه به نقشه پهنه بندی سیلخیزی، پهنه های با خطر بسیار زیاد در بالا دست حوضه واقع گردیده اند، این سطوح اغلب شیب بالای 40 درصد، پوشش گیاهی کم تراکم، دامنه های واگرا با پروفیل محدب را تشکیل می دهند. در نقشه پهنه بندی خطر سیلگیری، پهنه-های با خطر بسیار زیاد در پایین دست حوضه قرار دارند. این مناطق اغلب نواحی کم شیب، سطوح همگرا با پروفیل مقعر، نواحی پست و حاشیه رودخانه ها را تشکیل می دهند.
    کلیدواژگان: آجرلو چای، سیل خیزی، پهنه بندی، تصمیم گیری چند شاخصه، منطق فازی
  • منیژه قهرودی تالی، داود طالب پور اصل* صفحات 83-101
    امروزه استفاده از مجموعه های فازی به دلیل در نظر گرفتن محدوده ای از احتمالات به جای اعداد، نداشتن محدودیت روش های کمی و برخورداری از دقت به مراتب بیشتری در پیش بینی وقوع ناپایداری دامنه ای، مورد توجه ژئومورفولوگها واقع شده است. این پژوهش با هدف مشخص کردن مناطق با پتانسیل بالای وقوع مخاطرات دامنه ای در حوضه آبریز سد مهاباد به روش فازی انجام شده است. به این منظور، ابتدا متغیرهای موثر در وقوع حرکات دامنه ای شناسایی، سپس با استفاده از تصویر ماهواره ای سنجنده + ETM ، نقشه های توپوگرافی 1/50000 ، نقشه زمین شناسی 1/100000 مهاباد و انجام عملیات میدانی، لایه های مورد نیاز تهیه شد. در مرحله بعد لایه ها، ابتدا با استفاده از مدل فازی، استاندارد و فازی شده و در قالب رستر به صورت ارزشی از صفر تا یک درآمده اند. سپس تابع های جمع و ضرب جبری فازی روی لایه ها انجام گرفته و با هم همپوشانی شده اند. در نهایت با در نظر گرفتن بهترین توان گاما، نقشه نهایی پتانسیل وقوع حرکات دامنه ای حوضه سد مهاباد با استفاده از تابع Gamma0.7 تهیه شده است. نتایج نشان داد که در حدود 254/64کیلومتر مربع معادل 33/8 درصد از کل مساحت حوضه سد مهاباد، دارای احتمال وقوع حرکات دامنه ای «خیلی زیاد»و «زیاد» می باشد. مقایسه نقشه نهایی با نقشه های متغیرهای موثر در ناپایداری دامنه ای نشان می دهد که نواحی با احتمال وقوع «خیلی زیاد و زیاد» منطبق بر نواحی با شیب توپوگرافی بالای 20درصد، ارتفاعات بالای 2300 متر، نواحی با تراکم بالای گسل ها و همچنین تراسهای پرشیب رودخانه ای می باشد.
    کلیدواژگان: ناپایداری دامنه ای، مدل سازی، مدل فازی، تابع عضویت خطی، حوضه سد مهاباد
  • مجید رضایی بنفشه، سعید جهانبخش اصل، اسماعیل حقیقی* صفحات 103-119
    در این پژوهش مهم ترین الگوهای همدیدی موثر بر بارش برف با رویکرد محیطی به گردشی در ایستگاه کرمانشاه در غرب کشور مورد بررسی قرار گرفته است. به این منظور ابتدا داده های روزانه ایستگاه برف سنجی کرمانشاه از تاریخ ژانویه 1951 تا تاریخ دسامبر 2004 از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید. همچنین برای شناسایی الگوهای جوی، داده های میانگین روزانه فشار و دمای تراز دریا و داده های میانگین روزانه فشار و دمای سطح 500 هکتوپاسکال از سری داده های بازکاوی شده ی مرکز پیش بینی های محیطی ایالات متحده آمریکا در همان تاریخ برداشت گردید و با تحلیل خوشه ای بر روی داده های فشار و دما، الگوهای جوی طبقه بندی گردیدند. سپس با تحلیل نقشه های کل روزها تعداد خوشه ها تعیین گردید به طوری که 3 خوشه به بهترین نحو الگوهای بارش برف را در منطقه توجیه نمود. در نهایت برای شناسایی مهم ترین سامانه ها، الگوهای ترکیبی فشار تراز و دمای تراز دریا و ارتفاع تراز 500 با دمای هر خوشه ترسیم گردید و مبنای واکاوی این پژوهش واقع گردید. نتایج نشان داد که بارش برف در غرب ایران در اثر ورود سامانه های مختلف دور و نزدیک به این ناحیه شکل می گیرد که عبارتنداز؛ 1- شکل گیری و تقویت پرفشار اروپایی در شمال غربی ایران 2- قرارگیری منطقه بر روی فرود مدیترانه 3- گسترش تاوه قطبی به سمت عرض-های جنوبی 4- تقویت پرفشار سیبری و هیمالیا در شمال شرق و شرق ایران 5- گسترش و نفوذ زبانه های کم فشار سودان به سمت نواحی غربی ایران .به طوری که بارش های برف ناشی از این الگوها را می توان در 3 خوشه؛ 1- بارش برف کم 2- بارش برف متوسط 3- بارش برف سنگین قرار داد. زمانی که این سامانه ها از شدت و گسترش کمتری برخوردار هستند شاهد بارش برف کم و پراکنده و زمانی که تقویت می شوند شاهد بارش برف متوسط و زمانی که در اوج فعالیت خود باشند بارش های برف سنگینی را در منطقه مورد مطالعه شاهد هستیم.
    کلیدواژگان: رویکرد محیطی به گردشی، تحلیل خوشه ای، پرفشار اروپایی، ناوه مدیترانه، تاوه قطبی، ریزش برف، کرمانشاه
  • غلامحسین عبدالله زاده *، سودابه رنجبری شاره، رضا علی رحیمی صفحات 121-142
    پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر پروژه های آبخیزداری بر کیفیت زندگی در نواحی روستایی شهرستان بابل انجام گرفته است. جامعه آماری تحقیق را 5225 نفراز سرپرستان خانوار در 8 روستای هدف پروژه های آبخیزداری در شهرستان بابل تشکیل دادند که از طریق فرمول کوکران 300 نفر به عنوان نمونه های این تحقیق انتخاب گردید. نمونه ها از طریق انتساب متناسب در بین سه گروه روستا با اقدامات پیشرفته، متوسط و ضعیف آبخیزداری انتخاب شدند. نمونه گیری دورن روستاها به شیوه تصادفی ساده بود. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه بود که روایی صوری و محتوایی آن بر اساس نظر کارشناسان محلی و اساتید دانشگاهی تایید شد و پایایی آن از طریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای سازه های مختلف تحقیق بین 68/0 تا 96/0 مورد تایید قرار گرفت. نتایج آزمون t تک نمونه ای نشان داد که در گروه روستاهای با اقدامات آبخیزداری پیشرفته و متوسط سطح کیفیت زندگی کمتر از حد متوسط است. در حالی که در گروه روستاهای با اقدامات آبخیزداری ضعیف سطح کیفیت زندگی بیشتر از حد متوسط است. مولفه های چهارگانه کیفیت زندگی از طریق آزمون F مستقل بین سه گروه روستاها مقایسه شد. نتایج نشان داد که وضعیت مولفه اقتصادی و فیزیکی- کالبدی و محیطی-حفاظتی در روستاهای با اقدامات آبخیزداری ضعیف بهتر از دو گروه دیگر است. در حالی که نتایج ارزیابی مولفه اجتماعی نشان داد که وضعیت در روستاهای با اقدامات آبخیزداری پیشرفته بهتر از دو گروه دیگر است. نتایج این تحقیق بیانگر عدم تاثیر اجرای پروژه های بزرگ آبخیزداری با تاثیر بلندمدت بر کیفیت زندگی در نواحی روستایی است. به علاوه پروژه های کوچک بیولوژیکی که تاثیر عینی و محسوسی بر فعالیت های معیشیتی دارند بیشتر بر سطح کیفیت زندگی روستاییان تاثیر داشته است.
    کلیدواژگان: پروژه های آبخیزداری، کیفیت زندگی، نواحی روستایی، شهرستان بابل
  • سعید ملکی *، علی شجاعیان، قاسم فرهمند صفحات 143-164
    فرسودگی واقعیتی است که تاکنون بیشتر شهرهای با سابقه و تاریخی را متاثر ساخته است. آنچه مسلم است در این گونه شهرها این مساله، رشد بافت شهری را مختل کرده و آن را به پیرامون سوق میدهد. بنابراین افزون بر نابودی بافت های درونی و باسابقه شهری، هزینه های هنگفتی را با ایجاد بافت های نوظهور بر گرده شهر تحمیل می کند. هدف این تحقیق اولویت بندی مناطق مختلف قلمرو پژوهش به منظور اعمال بهسازی و نوسازی است. برای دستیابی به هدف مذکور از 5 متغیر اصلی در بافت فرسوده شامل قدمت، قیمت، نوع مصالح، مساحت و وضعیت دسترسی به بافت استفاده شده است. جهت تجزیه و تحلیل داده های پژوهش از عملگرهای فازی(Sum، Gama، Product) در محیط GIS، و همچنین با وزن گذاری معیارهای منتخب، از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی(FAHP)، به منظور مقایسه استفاده شده است. در نهایت نتایج بدست آمده از عملگرهای فازی و AHP فازی، جهت شناسایی بهترین مکان ها برای بهسازی و نوسازی بافت فرسوده، به قیاس کشیده شده است. نتایج بدست آمده حاکی از آن است که مطابق توابع و مدل بکار رفته در پژوهش قسمت های بیرونی بافت (با مساحت 236103 متر یعنی 65/0 درصد از کل سهم بافت) به علت نزدیکی به خیابان های اصلی و ساخت وساز نسبتا بهتر نسبت به قسمت های درونی بافت (با مساحت 100754 متر یعنی 28/0 درصد از کل سهم بافت)، از اولویت پایین تری برای نوسازی برخوردار است. همچنین مدل FAHP، مساحتی بالغ بر 47569 متر یعنی 13/0 درصد از کل مناطق بافت را برای امر بهسازی پیشنهاد می کند. البته این امر در عملگر Gama fuzzy با دقت و جزئیات بیشتری نسبت به دیگر توابع و و مدل AHP فازی نشان داده شده است.
    کلیدواژگان: بافت فرسوده، نوسازی و بهسازی، عملگرهای فازی GIS، Fuzzy AHP، خوزستان، شهر ایذه
  • مهدی ثقفی *، ابوالفضل رحمانی صفحات 165-185
    حدود 24 درصد از اراضی قابل سکونت زمین تحت تاثیر فعالیت های انسانی است که کاهش حاصلخیزی خاک را به دنبال دارند. یکی از مهم ترین اثرات فرسایش بادی، از بین رفتن تنوعات زیستی و از بین رفتن ظرفیت تولید زمین تحت عنوان بیابان زایی است. بیابان زایی به طور دائم و البته نه انحصاری در مناطق خشک اتفاق می افتد. دهستان ماژان شهرستان بیرجند با کاربری کشاورزی و دامداری ازجمله مناطق تحت تاثیر فعالیت شدید فرسایش بادی در استان خراسان جنوبی است. متوسط بارندگی سالانه در این دهستان طی یک دوره 20 ساله برابر با 154 میلی متر بوده و به طورکلی اقلیم آن از نوع خشک و بیابانی است. هدف از این مطالعه، تخمین نرخ تغییرات پهنه های فرسایش بادی طی دوره زمانی مشخص با استفاده از تصایر ماهواره لندست است. برای مطالعات فرسایش باد از مدل های فرسایش با اهداف مختلف شامل: تخمین متوالی فرسایش و طراحی ابزارهای کنترل فرسایش، استفاده می شود. موضوع مهم در مدل سازی فرسایش باد، ارائه تعریفی واضح جهت تشخیص موضوع و نیز بررسی داده های موردنیاز و موجود برای اجرای مدل است. در این مقاله اطلاعات حاصل از دو مدل شامل: مدل پهنه بندی فرسایش باد IRIFR و مدل استخراج طبقات کاربری اراضی و پوشش زمین از تصاویر ماهواره ای، تلفیق شده است. درنهایت به کمک روش آماری چند متغیره، تغییرات زمانی و مکانی پهنه های فرسایش باد موردبررسی قرارگرفته است. نتایج نشانگر وقوع بیشترین نرخ تغییرات در پهنه های فرسایش بادی با شدت متوسط بر روی لند فرم های مخروط افکنه است. همچنین اولین مولفه اصلی که دربردارنده 89/98 درصد تغییرات پهنه های فرسایش بادی است، بهترین نماینده وضعیت تغییرات در پهنه های فرسایش بادی طی دوره موردبررسی است.
    کلیدواژگان: نرخ تغییرات، پهنه های فرسایش بادی، مدل IRIFR، کاربری اراضی و پوشش زمین، تصاویر ماهواره لندست، دهستان ماژان
  • بتول زینالی *، فیروزه کرمی، شهریار خالدی، صیاد اصغری صفحات 187-203
    باد در روی زمین عامل مهمی برای تبادل گرما، رطوبت و انتقال ذرات ذره بینی و غیر ذره بینی از نقطه ای به نقطه دیگر است. بنابراین نقشی حائز اهمیت در کاهش آلاینده های وارد شده به فضاهای شهری دارد. عناصر کالبدی بافت های شهری، از جمله جهت گیری خیابان ها و پراکنش بناهای بلند مرتبه نیز نقشی مهم در الگودهی ثانویه به جریان باد دارند. با توجه به این که محله الهیه یکی از متراکم ترین بافت های شهری در شمال شهر تهران است برای اثبات هر چه بیشتر نقش این بافت در تشدید آلودگی های جوی، ویژگی های باد در این منطقه مورد ارزیابی قرار گرفت. در همین راستا از داده های ساعتی جهت و سرعت وزش باد ایستگاه هواشناسی تهران شمال(اقدسیه) طی دوره (1988-2009) بهره گرفته شد. تغییرات سرعت باد در بافت محله الهیه با توجه به ویژگی های متفاوت بافت در اطراف ایستگاه سینوپتیک اقدسیه، در ارتفاع 10 متر و ارتفاع 2 متر محاسبه گردید. سرعت باد آستانه برای حذف اثر جزیره گرمایی محاسبه شد، پس از آن به بررسی جهات غالب باد و فراوانی آن ها پرداخته شد. بر همین اساس بافت محله با استفاده از بخش Arc Scene نرم افزار ArcGIS شبیه سازی شد. همچنین تاثیراتی که قرار گیری بناهای بلندمرتبه بر الگوی جریان باد دارند با استفاده از قانون رینولد برای ساختمان های نمونه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از کاهش چشمگیر سرعت باد در بافت منطقه الهیه نسبت به بافت ایستگاه هواشناسی (اقدسیه) ناشی از بلند مرتبه سازی در این منطقه می باشد. قراوانی سالانه و فصلی سرعت باد نشان داد که در بیشتر از 60 درصد مواقع، منطقه از لحاظ وزش باد آرام بوده و جهات باد غالب نیز عموما شمال غربی-جنوبشرقی و جنوبی- شمالی بوده است. شبیه سازی بافت محله نیز نشان داد که حجیم ترین بناها درست در همین مسیرها و بر مسیر بادهای غالب ساخته شده اند که به علت ممانعت از جریان باد باعث تشدید آلودگی و ایجاد جزایر گرمایی در منطقه می گردد. مقدار باد آستانه در سه دوره آماری نشان داد که سرعت باد آستانه کم تر از آن است که بتواند منجر به تهویه مناسب در منطقه گردد. محاسبات معادله رینولد در چند نمونه ساختمانی در منطقه نیز نشان داد عدد رینولد بیش از 200000 بوده که نشانه دهنده ظاهر شدن گردبادهای تصادفی در منطقه دنباله استوانه است..
    کلیدواژگان: باد، محله الهیه، تراکم ساختمانی، بنای بلند مرتبه، قانون رینولد
  • علی عجم زاده *، محمود رضا ملائی نیا، قاسم قندهاری صفحات 205-228
    توسعه یک مدل پیش بینی هیدرولوژیکی بر اساس اطلاعات ثبت شده ی گذشته، به منظور مدیریت و برنامه ریزی موثر مخازن آبی، وابسته به پیش بینی و درک صحیح از سری های زمانی تاثیر گذار در منابع آب است. در سال های اخیر یکی از موضوعات رو به رشد در این زمینه، استفاده از روش های هوش مصنوعی در مدل سازی، پیش بینی و بازیابی اطلاعات هیدرولوژیکی است. در این مقاله به مقایسه روش های هوش مصنوعی در پیش بینی و بازیابی سری های زمانی روزانه ی دمای حداقل و حداکثر و بارش در ایستگاه سد تنگاب پرداخته شده است. در این مطالعه هم از خود سری ها (استفاده از تاخیر در سری ها) و هم از ایستگاه های مجاور، به منظور بازیابی و پیش بینی اطلاعات، استفاده شده است. روش های MLP (پرسپترون چند لایه)، RBF (توابع شعاعی پایه)، SVM (ماشین های بردار پشتیبان)، روش منطق فازی (FIS) و روش ANFIS (سیستم استنتاج عصبی- فازی)، مورد بررسی قرار گرفته اند. به منظور ارزیابی و سنجش عملکرد این مدل ها از میانگین توان دوم خطا (MSE)، ضریب همبستگی (R)، واریانس و انحراف معیار داده های حاصل، و همچنین نمودارهای گرافیکی استفاده شده است. نتایج نشان دهنده عدم کارایی مدل ها در پیش بینی بارش است ولی به منظور بازیابی بارش و پیش بینی دما می توان از این روش ها استفاده کرد.
    کلیدواژگان: ANFIS، RBF، MLP، SVM، تنگاب، هوش مصنوعی
  • حسن احمدی، اکبر ولایی گرگری *، نادر زالی، مسعود زمانی پور صفحات 229-253
    یکی از گام های اصلی در برنامه ریزی منطقه ای، شناخت نابرابری های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و دیگر ابعاد توسعه در نواحی مختلف می باشد. هدف این پژوهش بررسی و تحلیل روند توسعه شهرستان های استان آذربایجان شرقی به لحاظ برخورداری از شاخص های توسعه در قلمرو زمانی 1390- 1375 می باشد. روش تحقیق، توصیفی و روش جمع آوری داده ها، اسنادی می باشد. از تکنیک تاکسونومی عددی موزون و تحلیل خوشه ای جهت سطح بندی و از شاخص انحراف معیار برای تحلیل روند توسعه استان آذربایجان شرقی، استفاده گردید. متوسط امتیاز تاکسونومی عددی شهرستان های استان در این دوره حاکی از آن است که امکانات و فعالیت ها متناسب با جمعیت در مناطق مختلف استان توسعه نیافته است. همچنین طی این دوره انحراف معیار امتیازات تاکسونومی عددی از 136/0 به 083/0 رسیده است که بیانگر کاهش شکاف توسعه و کاهش نابرابری ها در بین شهرستان ها می باشد. نتایج نشان داد که در این دوره، شهرستان های تبریز و مراغه، توسعه یافته ترین و شهرستان های خداآفرین و چاراویماق، محروم ترین شهرستان های استان می باشند و به طور کلی شهرستان های نیمه غربی استان در مقایسه با نیمه شرقی توسعه یافته تر می باشند. با توجه به کاهش سطح توسعه یافتگی در بین شهرستان های استان آذربایجان شرقی از سال 1375 تا 1390 از یک سو و همچنین کاهش سطح نابرابری ها در استان از سوی دیگر، می توان اینطور استنباط کرد که کاهش نابرابری ها بین شهرستان ها به بهای کاهش سطح توسعه یافتگی در گستره ی جغرافیای استان حاصل شده است. ادامه این روند حاکی از تشدید بحران محرومیت در فضای توسعه استان برای آینده می باشد.
    کلیدواژگان: توسعه یافتگی، آذربایجان شرقی، نابرابری های منطقه ای، تاکسونومی عددی، تحلیل خوشه ای
  • هیوا علمیزاده *، امید ماه پیکر صفحات 255-270
    هندسه فرکتال کاربردهای بسیاری در قلمرو علوم در دهه های اخیر پیدا کرده است. استفاده از مدل های فرکتالی در بررسی پدیده های ژئومورفولوژیکی طی سال های اخیر گسترش یافته است. یکی از پرکاربردترین روش ها در مطالعه این پدیده ها، بعد فرکتالی است. در این مطالعه، تجزیه و تحلیل فرکتال برای حوضه رودخانه زرینه رود واقع در شمال غرب ایران با استفاده از روش شمارش جعبه ای انجام گرفت. برای دست یابی به این هدف، مطابق روش رودریگز و رینالدو، با استفاده از تصاویر ماهواره ای و نقشه های توپوگرافی، تعداد سلول های پوشش دهنده تمامی طول رودخانه زرینه رود به همراه انشعابات فرعی آن در هفت مقیاس مختلف(25، 50، 100، 200، 400، 800 و 1600 متر) محاسبه و شبکه های رودخانه ای به کمک نرم افزار Arc GIS استخراج گردید. بعد فرکتالی محاسبه شده (04/1) به مقدار اقلیدسی نزدیک است. این بدان معنی است که بعد فرکتالی مشخصه الگوی پیچ وخم این رودخانه را نشان می دهد. در نتیجه، بعد فرکتالی پایین رودخانه زرینه رود می تواند وجود فرآیندهای کنترلی تکتونیک روی تکامل الگوی زهکشی مورد مطالعه را نشان دهد. بنابراین دلایل می توان نتیجه گرفت رودخانه مذکور از نوع خود الحاقی هست و شکل رودخانه به طور یکسان در تمام جهات منتشر نشده است و در سیمای کنونی شبکه زهکشی، شاخه های جانبی مراتب کمتر، مستقیما به شاخه اصلی با بالاترین مرتبه ریخته می شوند.
    کلیدواژگان: زرینه رود، بعد فرکتالی، شمارش جعبه ای، ژئومورفولوژی رودخانه، خود الحاقی
  • محمدعلی زنگنه اسدی *، شهرام بهرامی، الهه اکبری، بهروز پوراسکندر صفحات 271-287
    در سالهای اخیر، نوسان و بالا رفتن سطح آب زیرزمینی در دشت پارس آباد مغان منجر به بروز مشکلاتی نظیر زهدار شدن و شور شدن زمین های کشاورزی و نیز تخریب پی ساختمان های شهری و روستایی و نشست جاده ها و بناها در این مناطق گردیده است. در این تحقیق با در نظر گرفتن عوارض جغرافیایی و نحوه تاثیر آن بر نوسان سطح آب زیرزمینی از طریق سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، روند آن مدل سازی شده که با تغییر در نحوه سیستم آبیاری در منطقه می توان تاثیر این فرایند را به حداقل رساند. برای پایش نوسان سطح آب زیرزمینی از آمار 30 حلقه چاه مشاهده ای به صورت برداشت های ماهانه، داده های زمین شناسی، توپوگرافی، خاک و منابع ارضی و داده های اقلیمی منطقه مورد مطالعه استفاده شده است. با استفاده از این داده ها که متعلق به دوره آماری 92-81 می باشند، روند نوسان سطح آب زیرزمینی و هیدروگراف تراز رسم گردید. سپس ارتباط بین عوامل مختلف جغرافیایی و نوسان سطح آب زیرزمینی بررسی شده است. در این راستا همبستگی پیرسون و مدل رگرسیون چند متغیره بین عوامل موثر در نوسان آب زیرزمینی و تراز آب زیرزمینی بدست آمد که معیارهای عملکرد (97/0=R2 و07/0=RMSE) در دوره آزمون نیز حاکی از کارایی این مدل می باشند. نتایج به دست آمده نشان دهنده افزایش روند سطح آب زیرزمینی در این دشت می باشد که جریان آب زیرزمینی از جنوب به سمت شمال و خصوصا شمال شرقی می باشد. در این میان عوامل ارتفاع، شیب، جنس زمین (تخلخل و قابلیت انتقال) با تاثیرگذاری بیشتر و نفوذ پذیری، بارش و تبخیر با تاثیرگذاری کمتر و عمق آب زیرزمینی نیز بی تاثیر در نوسان آب زیرزمینی شناسایی شده اند. با اعمال زهکشی های مداوم در اکثر نقاط دشت و تغییر سیستم آبیاری از سنتی به مکانیزه می توان از شور شدن خاک های مزروعی و نشست برخی منازل جلوگیری نمود.
    کلیدواژگان: نوسان سطح آب زیرزمینی، مدل رگرسیون چند متغیره، عوارض جغرافیایی، GIS، دشت پارس آباد
  • سعید بساطی *، داریوش یاراحمدی صفحات 289-309
    بارش، تغییرات آن و پیش بینی دوره های خشک سالی - ترسالی وابسته به تغییرات سیگنال های اقلیمی جوی- اقیانوسی است. با توجه به این موضوع، بررسی ارتباط بارش ایستگاه های غرب کشور و نوسان مدیترانه شرقی مهم ترین هدف این مطالعه می باشد. هاتزاکی و فلوکاس با استفاده از روش های تحلیل همبستگی و تحلیل مولفه های اصلی (PCA) بر اساس سری های زمانی ماهانه و فصلی، الگویی را که دو هسته ی آن در شرق مدیترانه و شمال شرق اقیانوس اطلس و در ترازهای 300 و 500 هکتوپاسکال قرار دارد شناسایی نمودند که الگوی مدیترانه شرقی (EMO) نام گذاری گردید. برای شناسایی رابطه میان بارش غرب ایران و نوسان مدیترانه شرقی، مقادیر این شاخص با داده های نرمال شده بارش ایستگاه های غرب کشور با استفاده از تحلیل همبستگی پیرسون، روند خطی و پلی نومیال، مقایسه و موردبررسی قرار گرفت. نتایج مطالعه نشان می دهد که بارش در ایستگاه های نیمه جنوبی منطقه موردمطالعه در فاز مثبت از 5 تا 41 میلی متر افزایش و در فاز منفی از 4 تا 20 میلی متر کاهش داشته است. هم چنین نیمه شمالی برعکس نیمه جنوبی در فاز مثبت با کاهش بارش و در فاز منفی با افزایش بارش تا حداکثر 8 میلی متر روبرو بوده است. هم چنین تاثیر الگوی مدیترانه شرقی بر بارش غرب ایران در فصل بهار ضعیف تر از فصل زمستان بوده است.
    کلیدواژگان: پیوند از دور، نوسان مدیترانه شرقی (EMO)، بارش، غرب ایران
  • بهروز محسنی *، بهناز راحلی نمین صفحات 311-330
    آلودگی آب های زیرزمینی در ارتباط با فعالیت های کشاورزی و توسعه شهری یکی از مسایل مهم در مدیریت این منابع با ارزش می باشد. روش های زمین آمار و GIS می تواند ابزاری قوی در تولید اطلاعات مکانی و تعیین راهکارهای مدیریتی مناسب باشد. در این مطالعه با مقایسه روش های زمین آمار سری کریجینگ و کوکریجینگ، مناسب ترین روش تهیه نقشه تغییرات مکانی میزان نیترات و فسفات آب های زیرزمینی با تاکید بر مصارف آشامیدنی تعیین گردید. منطقه مورد مطالعه در این پژوهش، حوزه آبخیز قره سو واقع در غرب استان گلستان می باشد. ارزیابی صحت نتایج حاصله و تعیین مناسب ترین روش درون یابی نیز با استفاده از معیار اعتبارسنجی متقابل و با استفاده از معیارهای خطاگیری ریشه مربعات میانگین خطا (RMSE)، انحراف استاندارد عمومی (GSD) و شاخص میانگین خطای مطلق (MAE) انجام پذیرفت. مقایسه روش ها نشان دهنده بالا بودن توان روش کوکریجینگ با استفاده از متغیر کمکی، در برآورد میزان نیترات و فسفات می باشد. در مرحله بعد با استفاده از رگرسیون چندگانه خطی، عوامل موثر بر کاهش کیفیت آب شناسایی گردیدند. براساس نتایج مدل سازی با رگرسیون چندگانه خطی، متغیرهای مستقل ارتفاع، خاک، فاصله از زمین های کشاورزی، زمین شناسی، کاربری اراضی، تراکم جمعیت و میزان مصرف کود ازته در سطح 99 درصد تاثیر معنی دار داشتند. فاصله از مناطق مسکونی، سطح آب زیرزمینی و فاصله از جاده در سطح 95 درصد نیز رابطه معنی دار با پراکنش نیترات داشته اند. در مورد فسفات، متغیرهای مستقل فاصله از جنگل، زمین شناسی و تراکم جمعیت، در سطح 99 درصد و متغیر مستقل رابطه بین تراکم سطح زیرکشت و میزان مصرف کود فسفاته در سطح 95 درصد، رابطه معنی دار با پراکنش فسفات در حوزه آبخیز قره سو داشته اند. نتایج آنالیز حساسیت مدل با استفاده از ضریب تبیین نیز موید همین مطالب است. تهیه نقشه تغییرات مکانی پارامترهای کیفیت آب می تواند در برنامه ریزی و تصمیم گیری های آینده مدیران مفید واقع شود.
    کلیدواژگان: زمین آمار، درون یابی، مد ل سازی، کاربری اراضی، آنالیز حساسیت، GIS
|
  • Pages 1-25
    Place of friendly people and the relationships between them, then they should at least provide the environment for their residents By The lack of integration and poor strategies in the urban planning and providing infrastructure, productivity, and Zist the stability of the city of especially the possibility of randomly selected for evaluation. Based on the findings of a study, the results showed that the average livability Distressed city is 2.65. And then the physical parameters 10.26- statistics, environmental statistics, 9.532-, 7.859- economic and social statistics are calculated by 6.246- in next orders.
    Keywords: livability, livability indicators, worn texture, Zanjan
  • Ali Alavi Seyed, Shahram Roostaei, Roohallah Kia Pages 27-46
    Tabriz as the largest metropolis in the North West has seen faced significant change and growth in last three decades. In this study, by using satellite imagery such as IRS LISS III and ETM within the interval of 20 years and using the technique of comparing the classification (PCC) changes within the city of Tabriz was discussed. As the accuracy of extracted changes in this technique depend on the classification method, so an artificial neural network (ANN) was used for classification. Firstly, by using back propagation Neural Network was designed and then images classified and finally data were evaluated by PCC method. Results show that, built-up area in this period increased from 4707 to 8322 hectare and also road area 1416 to 31128 hectare. Also, vegetation area and barren land decreased about 937 and 4379 hectare respectively. The result of performance of back propagation Neural Network shows that extracted data in barren land, built-up and road have more accuracy than other land uses.
    Keywords: change detection, pcc, neural network, back propagation error, tanriz
  • Pages 47-66
    Climate knowledge and investigating in climatologic requirements of plants is taken into account as a the most salient factor in cultivation. It can be determined the climatic potential conditions in the various regions and utilize them to a large extent by investigating in agro-meteorology. In this research, it has been applied the Geographic Information System to generate the climatic potential maps for Zanjan Province. To this purpose, the 30-year statistical records of climatology/synoptic stations have been used in the province of Zanjan. It was determined the date of cultivation for each section of the province after obtaining the beginning date of autumn precipitations for each part of the province. In the next step, the rainfall element was used for producing the isohyets climatic maps of annual rainfall, rainfall in the germination, blossoming, and ripe periods. The isotherm climatic maps of germination’s suitable temperature, thermal tensions during the blossoming, ripe periods were provided for the whole province. In the long run, the climatic potential regionalization map of dry-farming wheat was produced through overlying the relevant maps by GIS. The outputs showed that the major suitable regions for dry-farming of wheat are in the South and Central areas of the province. In contrast, the regions located in the North of the province – upland and sharp steep regions of Alburz mountain chain - hold ordinary and feeble conditions in the light of wheat cultivation.
    Keywords: Agro-Climatology Interpolation, Climatic Potentials, Dry-Faming Wheat, GIS, Zanjan Province
  • Ali Dalal Ughli Dr, M.H. Fathi*, Kazem Khoshdel Pages 67-82
    Flooding of major natural disasters in the world. With increasing intensity and frequency of flood events, global concerns about increased mortality and economic losses resulting from increased. This study aimed to determine areas of potential flooding, river basin Ajurloo chay using a new approach to multi-criteria decision systems and fuzzy model is zoning. In the field of natural and man-eight parameters including rainfall, land use, the morphological characteristics such as steep slopes, altitude, vegetation index, and distance from major rivers, drainage density and lithology is used to run the model. After producing layers of the field visit and satellite images were used in order to obtain the required layers. Then, gathered through questionnaires and expert opinion using the AHP, the weight assigned to each criterion and sub is found, then the overlapping layers in GIS and flood risk maps were prepared using fuzzy operators. According to the map of the area of the silkhisi, regionalization is a very high risk in the basin have been located upstream, this high slope often 40 percent levels, low vegetation density, range of diverging with convex profiles they established. A flood risk map were in the regionalization of the area, with a very high risk in the basin are located downstream. These areas are often low-slope areas converge with concave profiles, levels, areas and rivers make up the margin.
    Keywords: Ajurloo chay, flood zoning, multi-criteria decision making, fuzzy logic
  • Manijeh Ghahroudi Tali, Dawood Talebpour Asl* Pages 83-101
    Recently, Use of fuzzy sets has been considered by geomorphologists. due to consider a range of possibilities instead of numbers, no limits on quantitative methods and a more accurate prediction of the instability slopes. The aims of this study are identify areas with high susceptibility of instability slope in Mahabad watershed has been done using fuzzy model. At first, the factors affecting on the occurrence mass movement were determined. These effective factors were mapped with satellite image (ETM), topographic map (1/50000), geological map (1/100000), and field surveys. Then, the additive and multiplicative algebraic function fuzzy, carried out on factors and overlaps were done. Finally, based on the best possible gamma (Gamma 0.7), the final mass movement susceptibility map has been obtained. The results showed that about 33.8 percent (equal to 254.64 km2) of the total area of Mahabad watershed have “high” and “very high” the susceptibility of mass movements. Comparison of the final maps with the effective factors indicating that the areas with the possibility of very high are according to areas of slope degrees of over than 20 percent, elevation of sea of over than 2300 meters, regions with a high density of faults and the steep terraces river.
    Keywords: Instability Slope, Modeling, Fuzzy Models, Linear Membership Function, Mahabad Watershed
  • Majid Rezaee Banafsheh, Saied Jahanbakhsh Asl, Esmaeil Haghighi Pages 103-119
    In this Research, the main synoptic patterns affecting snow with an environment-to-circulation approach in Kermanshah station in the West of Iran have been studied. To this end, the daily data of this snow station from January 1951 to December 2004 was collected from Iran Meteorological Organization. Also, to identify patterns of climate, sea level pressure, and temperature data, daily averages of temperature and pressure set of 500 HP data daily mean the reanalysis database by the United States Environmental Forecasting Center on the same date was collected, clustered, and categorized to analyze the temperature and pressure data on atmospheric patterns. Then, by analyzing the maps of all days the number of clusters was determined so that three of them justified the snowfall patterns in the region in the best way. Finally, to identify the most important systems, the combined patterns of sea level pressure and temperature and height and temperature level of 500 of each cluster were drawn and analyzed, forming the basis of this research. The results showed that snow in the west of Iran is affected by different systems near and far in the area, that is 1- formation and strengthening the European high pressure in northwestern of Iran 2- area located on the Mediterranean trough 3- the spread of Polar Vortex of the Southern latitude 4- Strengthening the Siberian High and the Himalayas in the Northeast and East of Iran 5- spread and penetration of Low pressure Sudan to the west of Iran. Consequently, the snowfall of these patterns can be classified in three clusters.1- low snowfall 2- moderate snowfall 3- heavy Snow.When these systems are less severe and extended, low and sporadic snowfall when strengthened, moderate snowfall and when they are at the peak of their activities, heavy snow in this area is witnessed.
    Keywords: Environment-to-circulation Approac, Cluster Analysis, High-pressure European, Mediterranean trough, Polar vortex, Snowfall, Kermanshah
  • Pages 121-142
    This study aimed to assess the impact of watershed management projects on quality of life in rural areas of Babol County. The statistical population includes 5225 heads of households in eight villages targeted for watershed management projects in Babol County in which 300 samples were selected by Cochran Formula. Based on appropriate allocation among three groups of villages with strong, medium and weak watershed management activities samples were selected. Random sampling method was used to select head of households within villages. A questionnaire was used in order to collect data and its face and content validity was verified using comments of faculty members and local experts and reliability of the questionnaire was confirmed according to calculate Cronbach's alpha between 0.68 to 0.96. Results of one-sample t-test showed that quality of life level in villages with strong and medium watershed management activities were lesser than average. While in villages with weak watershed management activities the level of quality of life was greater than average. Five components of quality of life were compared among three groups of villages through one-way ANOVA test. Result showed that average means of economical, physical and environmental components in villages with weak watershed management activities were better than two other groups. While assessing social components showed that the situation in villages with strong watershed management activities was better than other two groups. The results of this research revealed that large watershed management projects with long-term effect have on contribution on quality of life in rural areas. Moreover small biological projects which objective and tangible effect on livelihood activities has more contribution on quality of life in rural areas.
    Keywords: watershed management projects, quality of life, rural areas, Bobol County
  • Saeed Maleki*, Ali Shojaeean, Gasem Farhmand Pages 143-164
    Distressed fact that so far has affected many historic towns. It is crystal clear that the growth of urban fabric has disrupted by this issue and so is leaded to around. Therefore, in addition to the destruction of internal and historical texture, the substantial costs of creating new textures of the city are imposed to the cities. The aim of this research priority areas studied in order to apply the improvement and modernization. To achieve this goal, 5 main variables decay include dating, price, type of materials, area and the accessibility of textures has been used. Survey data and variables were analyzed by using fuzzy operators (Sum, Gama, Product) in GIS software environment Also, with weight bearing selection criteria, the Fuzzy Analytical Hierarchy Process (FAHP), was used in order to compare. Finally, the results obtained from the fuzzy AHP and fuzzy operators, to identify the best places for the improvement and modernization of the decay, the analogy is compered. Results obtained suggest that in accordance with the functions and models used, in the outer parts of the research context (i.e. meters with an area of post-traumatic 236103 share% 65 of total tissue) due to the proximity to the main street and construction are relatively better than the inner part of the tissue (with an area of %28 m2 i.e. 100754 percent of the total share of the tissue), a lower priority for the renewal of ppt. Moreover, based on FAHP, an area of over 47,569 m2 (with 13 percent of whole regions) applies for the development of the proposal. Of course, this applies to the operator for more details on Gama with accuracy and relative to other functions and fuzzy AHP model has been shown.
    Keywords: Old texture, Renovation, improvement, Fuzzy Functions, Fuzzy AHP, Izeh city
  • Mahdi Saghafi*, Abolfazl Rahmani Pages 165-185
    The estimated surface area affected by human-induced soil degradation is 24 percent of the inhabited land areas. A major impact of desertification is loss of biodiversity and loss of capacity of land is known as desertification. Desertifications permanently, but not exclusively occur in arid regions. Mazhan district of Birjand city have agriculture and livestock activities, including areas affected by severe wind erosion in the South Khorasan province. Average annual rainfall in the district during a 20 year period equal to 154 mm and are generally dry and desert climate. The aim of this study was to investigate the variability of wind erosion zones specified period using Landsat satellite images. Wind erosion models are used for a variety of purposes including estimating consequences of wind erosion, as well as for designing erosion control measures. For applying wind erosion model, one has to clearly define the objective of assessment and also to check if required data for running the model is available. In this paper, combining data from two models: the model of wind erosion IRIFR zoning and land use land cover classification using satellite images is done. Finally, multivariate statistical method of principal component analysis, the spatial and temporal variability of wind erosion zone is studied. The results indicate the highest rate of occurrence of wind erosion in areas of moderate intensity on the geomorphologically alluvial fans. The first principal component, which contains 98.89% of the variation in the areas of wind erosion is the best representative of the area during the period under consideration.
    Keywords: variation Rate, Wind Erosion Zones, IRIFR model, Landuse, Landcover, LANDSAT Satalait images, Mazhan district
  • Batool Zeinali Dr*, Firuzeh Karami, Shahryar Khaledi Dr, Sayyad Asghari Dr Pages 187-203
    Wind on land is an important factor for the exchange of heat and transportation of microscopy and non-microscopic particles from one point to another. So it has important role in reducing pollutants entering the urban spaces. The physical elements of the urban tissue, such as orientation of the streets and distribution of high-rise buildings have important role in secondary patterning the wind flow. Because of Tehran Elahiyeh is one from the densest of urban tissues in north of Tehran city, so wind features was evaluated in this part because of showing this tissue role in weather pollutants increasing. For this purpose, hourly data of wind velocity and orientation of North Tehran meteorological station (Aghdasiyeh) in period 1988-2009 was used. Wind speed changes in the Elahiyeh area tissue were evaluated in heights of 2 and 10 meter because of different features of station around tissue. The wind speed of threshold was calculated to remove the heat island effect, then the predominant wind directions and theirs frequency was evaluated. Accordingly, the district tissue was simulated using the Arc Scene of ArcGIS software. Also, the effects of high-rise buildings on wind flow patterns were studied for samples buildings by the Reynolds Law. Results are indicator important decrease of wind velocity in Elahiyeh area tissue in compared to station tissue due to high-rise buildings in this tissue. Annual and seasonal frequency of wind velocity indicated that more of % 60 from winds frequency is calm and dominate wind directions are west north-east south and north-south. Simulation of area tissue showed that the highest tissues are exactly in direct of dominate wind. Theses tissues prevent from flow of wind that consequently increase pollution and Thermal Island at area. Amount of threshold wind in three of statistical periods indicated that threshold wind velocity is low so it prevents from weather suitable ventilation in area. Calculation of Reynolds number for samples buildings in area showed that Reynolds number is more of 200000 that is indicator random whirlwind in cannon trail area.
    Keywords: wind, Elahiyeh part, density of buildings, high-rise buildings, the Reynolds Law
  • Ali Ajamzadeh Pages 205-228
    Development of a prediction hydrological model based on past records depends on the proper prediction and understating of time series effective on water resources to manage and plan water reservoirs effectively. In recent years, a growing issue in this context is the application of artificial intelligence techniques in modeling, forecasting and recovery of hydrological data. This paper compares the artificial intelligence methods in predicting and recovery of time series of daily minimum and maximum temperatures and precipitation in Tangab dam station. Both series (using delay in the series) and nearby stations are used in this study to recover and predict data. Multi-layer perceptron (MLP), radial basis functions(RBF), support vector machine (SVM), fuzzy inference system (FIS) and adaptive neuro-fuzzy inference system (ANFIS) methods have been studied. In order to evaluate the performance of these models, the mean squared error (MSE), correlation coefficient (R), variance and standard deviation of obtained data, as well as graphical diagrams have been used. The results showed the inefficiency of the models in predicting precipitation, but these can be used in recovering the precipitation and predicting temperature.
    Keywords: ANFIS, MLP, RBF, SVM, Artificial intelligence
  • Hassan Ahmadi Dr, Akbar Velaii*, Nader Zali Dr, Masoud Zamnipoor Pages 229-253
    One of the major steps in regional planning is recognition of economic, social, cultural, and political inequality as well as other development aspects in different regions. The objective of this study is to analyze and examine the development trend of different cities of the East Azerbaijan province as possessed development indicators between 1997 and 2012. The research is a descriptive one and in terms of data collecting it is a documentary research. Weighted numerical taxonomy method and cluster analysis were applied for classification and also standard deviation for analyzing the development trend of the East Azerbaijan over the mentioned period. The average score of numerical taxonomy of province’s cities showed that facilities and services did not develop enough to fit the population in various areas of the province. Standard deviation of numerical taxonomy scores have reached from 0.136 to 0.083 which indicates a decline both in development gap and in inequalities among cities of the province. The redults show that cities of Tabriz and Maragheh are the most developed cities while Khoda-afarin and Charavimagh the poorest cities of the province. In general, cities of the the eastern half of the province are more developed than those of western half of the province. Regarding development downward trend among cities of Azerbaijan province since 1997 to 2012 and also a decline in inequalities level in the province it is said that a decline in inequalities amongst cities led to a decrease in the degree of development throughout the geographical scope of the province. Continuity of this trend will intensify the deprivation crisis throughout the development process of the province.
    Keywords: Development, East Azerbaijan, Regional Inequalities, Numerical Taxonomy, Cluster Analysis
  • Heeva Elmizadeh, Omid Mahpeykar Pages 255-270
    Fractal geometry has found many applications within the realm of sciences in recent decades. The use of fractal models in the study of geomorphologic phenomena expanded in recent years. The most important feature of the research on this phenomenon is the fractal dimension. In this study, fractal analysis was conducted for Zarineroud Basin located in northwest of Iran, using the box-counting method. to achieve this aim, according to Rodriguez-Iturbe and Rinaldo's method by using Satellite imagery and topographic maps in seven various scales (25, 50, 100, 200, 400, 800 and 1600 meters), we count the covering cells by river, then river systems are extracted by using Arc GIS software and acquire the box-counting dimension. The fractal dimension obtained for the river (1.04) is close to the Euclidean value. That means that these fractal dimensions do indicate the meandering pattern complexity characteristic of this river. whereas a low fractal dimensions could indicate the existence of controlling processes on the evolution of the element studied.That means the network river is self-affine and its shape changes for difference's scale. Then the river geometry has not been published equally in all directions. In present landscape river network, branches with a low order, join the main branch directly.
    Keywords: Zarrineroud, Fractal Dimension, Box-Counting, River Geomorophology, Self-affinity
  • Mohammad Ali Zangameh Asadi*, Shram Bahrami, Elahe Akbari, Behroz Pourskandar Pages 271-287
    In recent years, groundwater fluctuations and rising of Parsabad plain in recent years has resulted in the formation of some problems such as water logging and salinity of agricultural lands as well as in the destruction of rural and urban's building foundations and in the subsidence of roads and building. In this research, considering geomorphology features and the style of their effects on groundwater fluctuations by means of Geographical Information System (GIS), the trend of groundwater was modeled so that the effect of groundwater fluctuation can be minimized by change in irrigation system. The monthly data of 30 observational well, geological, topographical, climatic data, soil and territorial recourses of study area was used for surveying the level of groundwater fluctuations. Using the 2002 to 2008 period data, trend of groundwater fluctuation and hydrograph level were drawn. Then the relationship between different geographic factors and groundwater fluctuation were evaluated. Pearson correlation and linear multivariate regression model between effective parameters in groundwater fluctuation and were prepared, in which operation criteria in test course shows adequate performance of mentioned model. The obtained results imply the increase in groundwater level of plain and that its flow is from south to north especially northeast. It was found that, among factors, elevation, slope, earth material (porosity and transition capacity) are highly effective, permeability, precipitation and evaporation are less effective in groundwater fluctuation whereas the depth of groundwater doesn’t have any effect on groundwater fluctuation. Operating continuous draining in most part of plain and modifying irrigation system from traditional to mechanized system can prevent the salinity of cultivated soils and the subsidence of some homes.
    Keywords: Fluctuating of groundwater levels, linear multivariate regression model, geographic features, GIS, Parsabad plain
  • Saeid Basati S.* Pages 289-309
    Precipitation variability and drought - wet forecasting are related to changes in signals of atmospheric - oceanic.Considering this, the most important goal this study is to investigate the relationship of stations rainfall in the West of Country and the Eastern Mediterranean Oscillation. Hatzaky and Flokas identified two cores using methods of correlation analysis and principal component analysis (PCA) on a monthly and seasonal time series which were situated between the East Mediterranean and Northeastern Atlantic and at 300 and 500 hPa levels that named as the eastern Mediterranean pattern (EMP).To identify the relationship between rainful in west of Iran and eastern meditrranean oscillation,the values of this index which are standardized have been studied and compared with normalized data of country,s west stations rainful,using pearson correlation analysis,linear and polynomial process. The study results show that ther is a negative correlation between the stations precipitation of the north of the under study region and the above mentioned oscillation,and ther is a strong positive correlation in southern stations,that most of them are meaningful at 0.05 level. Also, this study proves that stations precipitation in southern half of the under study region in positive phases increases from 5 to 41 mms and in negative phases decreases from 4 to 20 mms.But, contrary to southern half, in the northern half the rainful increases up to 8 mms in negative phases and precipitation decreases in posetive phases.
    Keywords: Teleconnection pattern, Eastern Mediterranean Oscillation(emo), Precipitation, West of Iran
  • Pages 311-330
    The contamination of groundwater in relation to agricultural activities and urban development is one of the most important issues in the management of this valuable resource. Earth statistics and geographic information system techniques can be a strong tool in the production of spatial data and determine the appropriate management strategies. In this study with comparing of Kriging and Co- Kriging series Earth statistics methods, determine the most appropriate method of providing location changes map the amount of groundwater phosphate and nitrate with emphasis on the for drinking. The study area in this research, Gharah- Soo watershed, located in the West of Golestan province. Accuracy evaluation of the results and determine the most appropriate method of interpolation also is done by using criterion of mutual transvaluation and by using criterions of Root Mean Square Error, General Standard Deviation and Mean Absolute Error. Compare of methods represents a high throughput method of Co- Kriging using auxiliary variable, an estimated amount of nitrate and phosphate. In the next step using multiple linear regression, identify factors affecting on the reduction of water quality. Based on the results of the multiple linear regression modeling, independent variables of elevation, soil, distance from land farming, geology, land use, population density and nitrogen fertilizer consumption at the level of 99 percent have significant impact. Distance from residential areas, underground water level and distance of road level also at the level of 99 percent have significant relationship with the distribution of Nitrate. In the case of the phosphate, independent variables of distance from forest, geology and population density, at the level of 99% and the independent variable the relationship between the cultivation area density and the amount of in phosphate fertilizer consumption in level of 95%, have a significant relationship with the distribution of phosphate in Gharah- Soo watershed. The results of the sensitivity analysis of the model with the use of explaining coefficient also this confirms the content. Map Preparation of water quality parameters spatial variations can be in programmed and decisions useful future managers.The contamination of groundwater in relation to agricultural activities and urban development is one of the most important issues in the management of this valuable resource. Earth statistics and geographic information system techniques can be a strong tool in the production of spatial data and determine the appropriate management strategies. In this study with comparing of Kriging and Co- Kriging series Earth statistics methods, determine the most appropriate method of providing location changes map the amount of groundwater phosphate and nitrate with emphasis on the for drinking. The study area in this research, Gharah- Soo watershed, located in the West of Golestan province. Accuracy evaluation of the results and determine the most appropriate method of interpolation also is done by using criterion of mutual transvaluation and by using criterions of Root Mean Square Error, General Standard Deviation and Mean Absolute Error. Compare of methods represents a high throughput method of Co- Kriging using auxiliary variable, an estimated amount of nitrate and phosphate. In the next step using multiple linear regression, identify factors affecting on the reduction of water quality. Based on the results of the multiple linear regression modeling, independent variables of elevation, soil, distance from land farming, geology, land use, population density and nitrogen fertilizer consumption at the level of 99 percent have significant impact. Distance from residential areas, underground water level and distance of road level also at the level of 99 percent have significant relationship with the distribution of Nitrate. In the case of the phosphate, independent variables of distance from forest, geology and population density, at the level of 99% and the independent variable the relationship between the cultivation area density and the amount of in phosphate fertilizer consumption in level of 95%, have a significant relationship with the distribution of phosphate in Gharah- Soo watershed. The results of the sensitivity analysis of the model with the use of explaining coefficient also this confirms the content. Map Preparation of water quality parameters spatial variations can be in programmed and decisions useful future managers.
    Keywords: Earth statistics, Interpolated, modeling, land use, Sensitivity analysis, GIS