فهرست مطالب

تحقیقات فرهنگی ایران - سال دهم شماره 3 (پیاپی 39، پاییز 1396)
  • سال دهم شماره 3 (پیاپی 39، پاییز 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/10/02
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مقاله علمی پژوهشی
  • یحیی علی بابایی، سیدضیاء هاشمی، محمود تیموری * صفحات 1-26
    با توجه به اهمیت سرمایه فرهنگی در میدان آموزش و پرورش تحقیق حاضر سرمایه فرهنگی معلمان را بر اساس چارچوب نظری پیر بوردیو بررسی می کند. حجم نمونه 480 نفر از معلمان شهرستان بیرجند است، که به روش نمونه گیری طبقه ای متناسب و تصادفی ساده انتخاب شده اند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه است که برای تعیین پایایی آن از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است و مقدار آن 71/0 به دست آمده است. برای سنجش اعتبار پرسشنامه از تکنیک تحلیل عاملی تاییدی و اعتبار محتوایی استفاده شده است و برای آزمون فرضیات تحقیق از آزمون های آماری مناسب در سطح تحلیل های دومتغیره و چندمتغیره استاندارد، مانند تحلیل رگرسیون، تحلیل عاملی و همبستگی ها با به کارگیری نرم افزارهای اس پی اس اس و اموس استفاده شده است. طبق یافته های توصیفی، موقعیت اجتماعی معلمان برحسب سرمایه فرهنگی در سطح متوسط و برحسب سرمایه اقتصادی در سطح متوسط رو پایین است. براساس آزمون معادلات ساختاری، سرمایه اجتماعی معلمان به صورت مستقیم، سرمایه اقتصادی و خاستگاه اجتماعی اقتصادی آن ها به صورت مستقیم و غیرمستقیم و سرمایه نمادین معلمان فقط به صورت غیرمستقیم شکل گیری سرمایه فرهنگی معلمان را تبیین می کند.
    کلیدواژگان: سرمایه اقتصادی، سرمایه فرهنگی، سرمایه اجتماعی، سرمایه نمادین، میدان اجتماعی، معلمان، آموزش و پرورش
  • علیرضا رضایی * صفحات 27-50
    مفهوم «موجو» از مفاهیم بنیادی فرهنگ و تفکر ژاپن است که در مقایسه با سایر مفاهیم و کلید واژه های ضروری برای درک فرهنگ ژاپن در ایران کاملا ناشناخته مانده است. درک این مفهوم پیش شرط لازم برای درک موضوعاتی مانند چرایی اهمیت «ساکورا» یا همان شکوفه های گیلاس در فرهنگ ژاپن، دلیل ارجحیت چوب بر سنگ در معماری ژاپنی، چگونگی توجیه سنت شکم دری سامورایی ها، پدیده کامی کازه، چرایی خاص بودن معنی واژه بیانگر خداحافظی در زبان ژاپنی یعنی سایونارا، و همچنین درک درونمایه بسیاری از اشعار ژاپنی و به ویژه هایکو است. موجو بیانگر نوعی جهان بینی است که در طول تاریخ پرفراز و نشیب ژاپن و از طریق ادغام تفکرات اصیل ژاپنی با تفکرات بودیسم شکل گرفته است. مقاله حاضر پس از تبیین معنی لغوی و مفهومی موجو نمودهای آن را در ادبیات، فرهنگ، جامعه و زبان ژاپن بررسی می کند و تلاش می کند که از دیدگاه یک فرد غیرژاپنی یکی از جنبه های جهان بینی ژاپنی را واکاوی کند. نگارنده با دقیق شدن بر روی مفهوم موجو و تفاسیر موجود از آن تلاش می کند برداشت جدیدی از این مفهوم ارائه دهد؛ برداشتی که مفهوم موجو را به صورت «گریز از ابدیت» تفسیر می کند. مقاله حاضر در پی پاسخ دادن به چرایی این برداشت است.
    کلیدواژگان: ژاپن، موجو، ساکورا، کامی کازه، سایونارا
  • شقایق یوسفی مقدم*، محمد سعید ذکایی صفحات 51-78
    پرسش اصلی مقاله حاضر این است که شش رمان معاصر فارسی در بازه زمانی پیش و پس از انقلاب اسلامی چه تصویری از الگوی روابط بین نسلی را در خانواه ایرانی ترسیم کرده است و در این زمان چه تغییری در روایت رمان ها از مناسبات نسلی درون خانواده ایجاد شده است. بنابراین، ادبیات داستانی را به مثابه میانجی فهم مان از تحولات جامعه در این زمینه در نظر گرفته ایم و از آنجا که با هدف مطالعه ژرف و عمیق روایت ها به دنبال کشف و تفسیر بوده ایم، از تکنیک تحلیل محتوای کیفی مضمونی استفاده کرده ایم. براساس چارچوب مفهومی، الگوی مناسبات نسلی را ذیل سه عنوان بررسی کرده ایم: توافق نسلی، تفاوت و تعامل هم زمان نسلی، و شکاف نسلی. به رغم متفاوت بودن بازنمایی مناسبات نسلی در دو بازه زمانی، مسئله نسلی در بافت روایی رمان ها، در همه موارد، به شکل شکاف تصویر شده است. از بررسی مناسبات نسلی در روایت های پیش از انقلاب الگویی به دست آمده که مهم ترین ویژگی آن شکاف مذهبی و ایده آل گرایی شخصیت های داستانی است که در چارچوب کلی تقابل سنت و مدرنیته و ماهیت طردی و تقابلی آن قابل تفسیر است. این گونه شکاف و تقابل های سنتی مدرن در روایت های پس از انقلاب کمتر دیده می شود؛ اما به رغم پیدایش مولفه هایی چون رسانه های جمعی و فناوری های اطلاعاتی، که گذار به بزرگسالی را غیرخطی و دگرگون کرده اند، روایت های پس از انقلاب نیز کماکان شکاف نسلی را بازنمایی می کنند.
    کلیدواژگان: بازنمایی، الگوی روابط نسلی، شکاف نسلی، گذار، رمان
  • سارا شریعتی مزینانی، سامان ابراهیم زاده * صفحات 79-99
    مکتب قرآن، اولین و قدیمی ترین جریان اسلام گرای اهل تسنن در ایران، در چهار دهه اخیر به لحاظ ساختاری و گفتمانی مراحل گوناگونی را گذرانده است. هدف این مقاله بررسی سازوکارهای اجتماعی موثر بر گرایش کردها به مکتب قرآن، در مرحله سوم تطور گفتمانی ساختاری این جریان از میانه دهه 1370 هجری تا کنون با روش گراوندد تئوری است. بنابر مطالعات وکاوش ها، از دلایل اصلی گرایش کردها به مکتب قرآن تجربه نوعی زندگی جمعی با ویژگی های بارزی، همچون همدلی، روابط گرم و صمیمی، روابط شخصی و همبستگی جمعی است، درحالی که روابط اجتماعی حاکم بر جامعه بزرگ تر به سمت نوعی روابط جامعه ای حرکت کرده که ویژگی های بارزش سرد بودن و ابزاری بودن، حسابگری، فردگرایی فزاینده، بیگانگی و روابط غیرشخصی است. مدعای اثر حاضر این است که با گسترش نفوذ و پهنه جهان جامعه ای و هژمونی قواعد و مختصات آن، ساکنان دل زده از جامعه به عزیمت و ترک این جهان و پناه جستن در نوعی جهان اجتماعی روی می آورند؛ مکتب قرآن با مختصات شبه اجتماع گونه اش یکی از پناه گاه هاست. این نوع جدید هجرت در دوران مدرن ماست؛ هجرتی نه مبتنی بر حرکت مکانی و گسست فیزیکی از اجتماع پیشینی چنانکه در صدر اسلام روی داد و امروز در راس هیاهوی تبلیغاتی دولت اسلامی (داعش) است بلکه مبتنی بر جهت دهی فعال و مستمر به پیوندهای اجتماعی روزانه فرد مکتبی و تاکید بر روابط درون گروهی، با تضعیف روابط فرد با فضای بیرون از آن. حاصل این فراگرد، خلق جهان خاص مکتب قرآن است؛ هجرت ایمانی به دنیای روابط تنگاتنگ درون گروهی امت مطهر، بدون گسست فیزیکی از جامعه نامطهر سابق.
    کلیدواژگان: جنبش اسلام گرا، روابط اجتماعی، روابط جامعه ای، فردگرایی، جمع گرایی
  • مریم مختاری *، حکیمه ملک احمدی صفحات 101-124
    تکنولوژی نقش مهمی در ارتباطات دارد و بخش زیادی از روابط افراد را در درون خود شکل می دهد. بر همین اساس قادر است ایدئولوژی خاص خود را بر روابط چهره به چهره تحمیل کند و سبک زندگی خاصی را شکل دهد که از آن با عنوان موبایلیزیشن با ویژگی هایی، مانند سرعت و کمیت یاد می شود. هدف این پژوهش پیگیری تجربه های کاربران از موبایلی شدن روابط است. برای این منظور، با روش پدیدارشناسی و تمرکز بر فضاهای مجازی گوناگون، با 12 نفر از کاربران وسایل ارتباطی مصاحبه کرده ایم و استفاده از تلفن همراه و شبکه های مجازی را با دیدگاه «رضایتمندی و خشنودی» بررسی کرده ایم. یافته ها با روش 7 مرحله ای کولایزی تحلیل شده است و حاصل آن استخراج دو تم «تجربه از تکنولوژی» و «تجارب ارتباطی» است که هر کدام از آن ها زیرمقوله های جزئی تری دارند. نتایج حاکی از آن است که کاربران فرایند تجربه تکنولوژی را به صورت آشنایی، جذابیت، غرق شدن تا عریانی و دلزدگی و در نهایت، کنترل عامدانه طی می کنند. همچنین، تجارب ارتباطی مشارکت کنندگان گونه های متفاوت ارتباط مخدوش شده را نشان می دهد. این فرایند را موبایلی شدن می نامند؛ یعنی ویژگی ها و ماهیت خاص و زمینه کاربردی موبایل، وارد لایه های انسانی شده و شکل روابط را تغییر می دهد. موبایلی شدن فرایندی فناورانه نیست، بلکه فرایندی فرهنگی است. مسئله اختراع نیست بلکه واداشتن مان به کاربرد و احساس نیاز کردن است.
    کلیدواژگان: پدیدارشناسی، موبایلی شدن، تجربه از تکنولوژی، تجارب ارتباطی
  • عبدالله بیچرانلو، سیده فرزانه سیاسی راد * صفحات 125-151
    امروزه شبکه های اجتماعی در زندگی کاربران حضوری پررنگ دارند، اما بهره مندی کاربران از مزایای آن ها، مانند اغلب تعاملات میان فردی در زندگی واقعی مستلزم حل تناقض میان خودافشاگری و حفظ حریم خصوصی کاربر است. این بهره مندی با فرایندهای بهینه سازی حریم خصوصی و با تاکید بر توانایی های کاربر در سطح فردی محقق می شود. هدف اصلی این نوشتار ایجاد درکی از چگونگی به کارگیری راهبردهای مبتنی بر سواد حریم خصوصی آنلاین برای دستیابی کاربران دختر اینستاگرام به سطح بهینه حریم خصوصی است. به این منظور ابتدا تناقض حریم خصوصی، مزایا و خطرهای خودافشاگری بررسی شده و سپس بر اساس سواد حریم خصوصی آنلاین، برخی از راهبرد های اجتماعی و فناورانه برای حل «تناقض حریم خصوصی» معرفی شده اند. در بخش یافته ها پس از توصیف مهم ترین مزایا و خطرهای خودافشاگری برای کاربران دختر، الگوهای فعلی چگونگی به کارگیری راهبردهای اجتماعی و فناورانه برای حل این تضاد استخراج و درباره آن ها بحث شده است. این بررسی به روش مردم نگاری و با مصاحبه نیمه ساخت یافته و مشاهده غیرمشارکتی صفحات 20 کاربر دختر اینستاگرام صورت گرفته است.
    کلیدواژگان: سواد حریم خصوصی آنلاین، حریم خصوصی، خودافشاگری، شبکه های اجتماعی مجازی
  • روح الله تولایی*، زهرا صباغی، نوید نظافتی صفحات 153-175
    امروزه با توجه به رشد فزاینده فناوری اطلاعات و ارتباطات در جوامع به ویژه در میان قشر فرهیخته دانشگاهی استفاده از این فناوری ها بخشی از کار روزمره افراد شده است. شبکه های اجتماعی نیز یکی از موضوعات مهم و گسترده در فضای مجازی است که بسیاری از افراد در زمینه های گوناگون از آن استفاده می کنند. بهره برداری دانشجویان از این شبکه ها به مثابه قشر جوان و فرهیخته جامعه بسیار اهمیت دارد. این تحقیق با هدف بررسی و شناسایی فرصت ها و تهدیدهای شبکه های اجتماعی برای دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی صورت گرفته است. جامعه آماری تحقیق دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی فعال در شبکه های اجتماعی است و نمونه آماری به صورت تصادفی شامل 370 نفر است. متغیرهای مستقل تحقیق در قالب فرصت ها و تهدیدهای شبکه های اجتماعی با مرور ادبیات نظری و پیشینه تحقیق در قالب مدل مفهومی احصا شده و بر اساس آن پرسشنامه تحقیق طراحی شده است. بر مبنای نتایج تحقیق پنج متغیر فرصت های شبکه های اجتماعی شامل یادگیری الکترونیک، پر کردن اوقات فراغت، سازماندهی گروه های اجتماعی، امکان گفت و گو و آشنایی با فرهنگ ها، و همچنین پنج متغیر تهدیدهای شبکه های اجتماعی شامل انتقال ارزش های غیراخلاقی، سوء استفاده، انتشار اطلاعات نادرست، اعتیاد اینترنتی و ارتباطات مخرب بر دانشجویان اثری مثبت و معنادار دارد.
    کلیدواژگان: فناوری اطلاعات و ارتباطات، فضای مجازی، شبکه اجتماعی، دانشجویان، دانشگاه شهید بهشتی
|
  • Y. Alibabaie, S. Z. Hashemi, M. Teimouri * Pages 1-26
    Considering the importance of cultural capital in the field of education ,the present research would study the teachers’ cultural capital based on the theoretical framework of PIERRE BOURDIEU .The sample includes 480 teachers elected according to a simple and well-proportioned classified sampling .The tool for collecting data is a questionnaire that its stability determined was 0 /71 using CRONBACH’s Coefficient Alpha .To the measurement of the questionnaire validity ,confirming factor analyzing techniques and the content validity. For testing the hypothesizes of the research appropriate statistic tests in the level of the standard multivariate and two- variate analysis including Regression analysis , factor analysis and correlations with application of SPSS and AMOS software’s are used. According to the descriptive findings, the social situation of the teachers in view of their cultural and economic capital volume is in an average and downward trend Based on Structural Equation Test, The social capital of teachers directly, Economic and socio-economic origins of their direct and indirect, and finally, Teachers symbolic capital only indirectly, explained teachers’ cultural capital formation.
    Keywords: economic cultural, social capital, symbolic capital, social field, teachers, education
  • A. Rezaee* Pages 27-50
    This paper discusses the concept of "Mujō," one of the fundamental concepts of Japanese culture and thinking. The concept of Mujō, compared with other concepts and keywords necessary to understand Japanese culture, is completely unknown in Iran. In fact, this concept is a prerequisite for understanding many aspects of Japanese culture. Some of these aspects include the importance of sakura or cherry blossoms in Japanese culture, the reason for the preference of wood over stone in Japanese architecture, the justification for the tradition of samurai suicide by sword, the kamikaze concept, and the specificity of the meaning of the word for goodbye (sayonara). Mujō is also instrumental in understanding the theme of many Japanese poems, particularly Haiku. Mujō represents a kind of worldview that has emerged throughout the history of Japan and through the integration of genuine Japanese thoughts with the thoughts of Buddhism. After explaining the literal and conceptual meaning of Mujō, the present article deals with its manifestations in the literature, culture, society, and language of Japan. This article also attempts, from the perspective of a non-Japanese, to examine one aspect of the Japanese worldview. Based on the various interpretations of Mujō, the author has attempted to reconceptualize Mujō by interpreting it as "escape from eternity." The present article seeks to respond to the implications of this conceptualization.
    Keywords: Japan, Mujō, sakura, kamikaze, sayonara
  • Sh. Yusefi Moghadam* (Ms) Zokaei Pages 51-78
    The main question of this research is that how generational relations patterns in Iranian family are represented in six novels chosen from two periods: before and after the Islamic revolution of Iran. This research also tracks the changes that have been occurred in novels in regard with narrating generational relations during this period. Therefore novels have been considered as interpreting elements that clarifies major social changes including generation relations within the family. So Qualitative content analysis technique is utilized for analyzing texts According to the theoretical framework in this research, three general concepts in regard with generational relations is afforded: generation agreement, generation difference and interaction simultaneously, and generation gap. In spite of diversity of views about generational relations, generation gap was the dominant represented pattern in both pre and post revolution novels. Religious gap and idealistic views of characters are the main reasons of the generation gap in pre revolution novels. Generation gap in this period is of an ideologist character and shows a departure from tradition that should be interpreted in terms of tradition-modernity confrontation. Nowadays mass media and information technologies have transformed generational relations. These elements are expected to decrease generation gap or at least diminish the intensity of challenge between successive generations; especially due to the fact that they provide a nonlinear interpretation of these relations. But generation gap is still the main pattern represented in post revolution novels.
    Keywords: representations, pattern of generational relations, generational gap, transition, novel
  • S. Shariati Mazinani, S. Ebrahimzadeh* Pages 79-99
    In recent decades, Maktab Quran(MQ),founded by Ahmad Muftizadeh (Iranian Sunni Kurdish scholar and political activist) in 1977,as the oldest Iranian Sunni Islamist group, has experienced different phases in its evolution, bothstructurally and discursively. In this study,using grounded theory,we have examined the social mechanisms affecting Iranian Sunni Kurd's tendency to Islamist movements (MQ as the case study, in the fourth phase of its structural evolution since1995). This study argues a major reason for Sunni Kurds’ orientation to Maktabis a tendency among people to live in a "community", and what makes this community ideal is a collective life that strengthenspersonal relationships and collective solidarity. Also, the dominant social relationships in society have moved toward a kind of "societal" relationshipcharacterized by impersonal relationships, alienation and increasing individualism. In this study it is argued that while the influence of societal world is increasing, some of its alienated inhabitants try to leave it and dwell in a new community. Therefore, currently, due to lack of other supportive structures in today's Iranian society, MQ, with its community-like characteristics, functions as a kind of haven for Iranian Sunni Kurds who feel alienated from the individualistic society.This is a new kind of "Hijra" in our modern era, which is not place-based but is rather characterized by transformations in Maktabi Muslims’ social ties and beliefs, which virtually provide them with a new Ummah–MaktabQur’an–to live in.
    Keywords: collectivism, community, individualism, Islamist movements, society
  • M. Mokhtari *, H. Malek Ahmadi Pages 101-124
    Technology has important role in communications and shapes people’s relations but also imposes its principles on these relationships. The term “Mobilization” refers to special form of life style characterized by properties such as speed and quantity. This investigation aimed at studying user experiences with regard to mobilization in human relationships. To this purpose, we conducted a phenomenological approach and arranged in-depth interviews with 12 users of mobile phones focusing on different virtual spaces. The use of mobile and virtual networks was researched with the view of "satisfaction and happiness."The obtained data were analyzed with Colaizzi’s 7 steps method and the results revealed 2 themes: “experience from technology” and “relational experiences” with more detailed sub-themes. Results showed that users pass through the stages of “experience from technology” i.e., from “familiarity”, to “attraction”, then “drown to nakedness, “to” pointlessness,” and ultimately “control”. Also participants’ communication experiences showed different types of confounded relationships. This process called mobilization, in which the characteristics, application context, and specific nature of the mobile phone use enter the human relationships and change them. Indeed, mobilization is not a technologic process but is a cultural one. The problem is not the invention but is the feel and urge to use this technology.
    Keywords: phenomenology, mobilization, experience from technology, relational experiences
  • Abdollah Bicharanlou, Seyedeh Farzaneh Siasi Rad * Pages 125-151
    Social networks affect remarkably in the lives of virtual space users. These networks like most human relations involve compromising between self-disclosure and privacy protection. A process which is realized through improving privacy and empowering the user at the personal level. This study aimed to assess strategies based on online privacy literacy. In particular, strategies that Instagram young girls users should employ to achieve the optimum level of privacy. For this purpose, firstly the paradox of privacy, benefits and risks of self-disclosure are explained, then according to online privacy literacy, some social and technological strategies are introduced by which users can solve the “paradox of privacy.” In the result section, after describing the main benefits and risks of self-disclosure by girl users, the current models of using these social and technological strategies to solve the mentioned paradox are discussed. The research method is ethnography based on non-collaborative observation of Instagram pages and semi-structured interviews with 20 girl users of social networks.
    Keywords: Online privacy literacy, privacy, self-disclosure, social virtual networks
  • R. Tavalaee*, Z. Sabaghi, N. Nezafati Pages 153-175
    Due to the growth of information and communication technology in societies Especially among students, the use of these technologies has become as part of regular working people.
    Social networks as one of the most important and widely in cyberspace which is Used by many people in various fields. application of social network by students as young and educated population is important.
    In this regard, this study aimed to investigate and identify the opportunities and threats for shahid Beheshti University students in social network. This study aims to develop a practical and descriptive methodology. Information obtained from the questionnaires using SPSS statistical analysis software in two parts: descriptive and inferential statistics were analyzed.
    The results indicate that five variables related to social networking opportunities, including e-learning, leisure, organized social groups, the possibility of dialogue and culture, as well as five variables related to social networking threats, including transfer value unethical, abusive, spreading false information, internet & Communications destructive addiction, has a significant positive effect on students.
    Keywords: Information, communication technology, virtual space, social networks, students, shahid Beheshti University