فهرست مطالب

تئاتر - پیاپی 67 (زمستان 1395)
  • پیاپی 67 (زمستان 1395)
  • بهای روی جلد: 100,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1395/12/24
  • تعداد عناوین: 8
|
  • سید مصطفی مختاباد صفحه 7
  • مهدی داوری دولت آبادی، رحمت امینی صفحه 11
    ادبیات تطبیقی، تحقیقی است در باب روابط و مناسبات بین ادبیات ملل جهان و نظارت بر تمامی مبادلات و معاملات فکری و ادبی که از سرحد قلمرو زبان قومی به اقوام دور و نزدیک روی میدهد. در این مقاله به تحلیل و مقایسهی داستان غم انگیز رستم و سهراب از فردوسی و نمایشنامه کوهولین از ویلیام باتلر ییتز پرداختهایم. شاهنامه فردوسی از ارزندهترین آثار ادبی ایران و جهان است که از دیدگاه های گوناگون قابل نقد و بررسی است و تاثیر فراوانی بر ادبیات جهان داشته است و نمایشنامه کوهولین از آثار حماسی مهم ایرلند از نمونه های مهم متاثر از شاهنامه به شمار می رود.
    از آنجاکه پیش از این مطالعات فراوانی در باب تطبیق این دو اثر صورت گرفته است، در مقاله پیش رو به وسیله ی روش بین رشته ای که گامیست نوین در راه همسوسازی پژوهش های تطبیقی با سایر رشته ها و با هدف افزایش تالیفات در این حوزه، این دو اثر مورد تببین قرارگرفته است. نظر به اهمیت علم روانکاوی در حوزه ادبیات حماسی و اسطوره شناسی، در بررسی و تطبیق این دو اثر حماسی رویکرد روانکاوانه اتخاذ شده و نتایج قابل توجهی نیز از این منظر بدست آمده است. در این مقاله سعی بر آن شده که با نگاهی دقیقتر مضامین روانکاوانه ی هر دو اثر را کشف و بررسی کنیم و با بررسی رفتار شخصیتها به این نتایج خواهیم رسید که مفاهیمی چون عقده ادیپ، مهراکین یا دوسوگرایی و همچنین مفهوم سرنوشت محتوم، چگونه در هر دوی این آثار حماسی وجود دارند و قابل تحلیل و تطبیق هستند.
    کلیدواژگان: شاهنامه فردوسی، رستم و سهراب، کوهولین، ادبیات تطبیقی، روانکاوی
  • مصطفی مختاباد، فاطمه فلاح صفحه 29
    نمایشنامه ی شاعرانه عنوانی است که برای برخی متون نمایشی از جمله آثار بهرام بیضایی به کار برده می شود اما کمتر تحلیل و تعریفی از اینگونه نمایشنامه ها ارائه شده است. این مقاله به دنبال روشی مناسب برای تحلیل اینگونه نمایشنامه ها و به خصوص دو نمایشنامه ی تاراج نامه و شب هزارویکم اثر بهرام بیضایی است؛ این دو اثر از جدیدترین آثار بهرام بیضایی است که زبان، معنا، موسیقی و نگاه شاعرانه و استعاری دارند. چارچوب نظری ای که در این مقاله دنبال شده فرمالیسم و ساختارگرایی به خصوص نظرات شکلوفسکی و یاکوبسن است. به نظر می رسد این مبانی به دلیل توجه ویژه به ادبیت و زبان شاعرانه در فرم و محتوا برای تحلیل این گونه نمایشنامه ها مناسب باشد. مهم ترین دستاورد این مقاله تبیین عناصر زبانی شاعرانه ی نمایشنامه های بهرام بیضایی و تهیه ی الگویی منسجم و ساختاری برای تحلیل همه جانبه ی زبان شاعرانه ی اینگونه نمایشنامه ها است. بنابراین سطح محتوایی، زبانی و ادبی هر اثر تحلیل می شود که منجر به ایجاد زبان شاعرانه شده و سپس عناصر سبکی و ساختاری شاعرانه ی هر اثر مشخص خواهد شد. تحلیل این نمایشنامه ها به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده.
    کلیدواژگان: زبان شاعرانه، نمایشنامه ی شاعرانه، بهرام بیضایی، تاراج نامه، شب هزار و یکم
  • میترا خواجه ئیان، محمدرضاخاکی، پرویز آزادفلاح صفحه 43
    هدف از این پژوهش بررسیی تطبیقی دو شیوه درمانی «سایکودرام» و آیین «زار» در جنوب ایران می باشد.سایکودرام دارای مفاهیم وعناصر نمایشی است و به مداوای بیماران می پردازد.آیین زار نیز آیینی نمایش واره با کارکردی درمانی است که قدمتی بس کهن دارد.
    لذا ضرورت این پژوهش در پی یافتن پاسخی به این سئوال بوده است که آیا این آیین درمانی کهن می تواند شباهت هایی با شیوه درمانی مدرن امروزی با توجه به مقوله ی نمایش داشته باشد یا نه؟و در طی پژوهش مفاهیمی مشترک بین این دو شیوه درمانی از جمله همذات پنداری، خودانگیختگی، پالایش و...به دست آمد همچنان که عناصر مشابه نیز در هر دو شیوه مشهود بود.عناصری چون شخص اول، درمانگر، من های یاور،موسیقی وصحنه.این پژوهش بر اساس روش توصیفی تحلیلی وبا استفاده از روش کتابخانه ای ومطامعات میدانی انجام گرفته است.
    کلیدواژگان: نمایش، آیین زار، سایکودرام، درمان
  • اشرف سلطانی نیا، ناهید ثناگو، مهدی نصیری صفحه 61
    هدف مقاله حاضر (( از اسطوره آناهیتا تا آیین نمایشی گلی گلی بوشهر )) بوده که ابتدا ضمن معرفی تاریخچه اسطوره ،آئین و نمایش در مبانی نظری، جایگاه اسطوره آناهیتا را - در دو متن کهن پارسی : «اوستا»و «یاد گار زریران» – مورد بررسی قرار داده است .در بخش دوم نیز به تحلیل این اسطوره جاودان ، نقش آن در شکل گیری آئین ها و وجه تشابه آئین و نمایش در جنبه های نمایشی آئین گلی گلی استان بوشهر پرداخته .این پژوهش با تعاریف داده شده تلاش دارد بر دو فرضیه مهم استوار باشد :1 این آئین چگونه از یک اسطوره آریایی بهره گرفته و به چه ترتیب از گذشته تا به امروز در بوشهر به یادگار مانده است ؟
    2جنبه های اجرایی هر دو مقوله ی مهم ( آئین و نمایش ) در عرصه تئاتر این منطقه چگونه می تواند بستری مناسب و دراماتیک باشد ؟
    ما قصد داریم از رهگذر این پژوهش چنین به نتیجه برسیم که براساس تنوع اقلیمی هر منطقه اساطیربجا مانده می توانند بعنوان کهن الگو های ایران زمین منابع مفید و مناسبی برای نمایش های هر منطقه بشمار آیند .
    این مقاله به روش توصیفی و تحلیلی نگارش یافته و شیوه های گردآوری و دسته بندی اطلاعات با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و مشاهدات نگارندگان انجام پذیرفته است .
    کلیدواژگان: اسطوره آناهیتا، آیین گلی گلی، نمایش، اوستا، یادگار زریران
  • محمد راغب، مهدی فیضی صفحه 77
    بیش و کم بحث از تعزیه به ترازهای مقولی دیگری چون نمایش، نمایش شرقی، نمایش ایرانی و... انتقال داده شده است و همین امر روند بازشناسی خود تعزیه- و در واقع، یادکردی را که «تعزیه» خوانده می شود- مبهم ساخته است. از این رو در آنچه می آید، تعزیه نه فصلی از تاریخ نمایش در ایران، بلکه در نتیجه ی تعلیق ویژگی های تجربی اش و قرارگرفتن در «رابطه با خودش»، تنها مثال یا پارادایم خودش (یک فرضیه پارادایمی) خواهد بود تا بدین سان بتواند در فرایند فهم پذیری خود مشارکت کند.
    بنابراین پرسش اصلی «چیستی» خود تعزیه خواهد بود پیش از واگذاری اش به مقوله هایی که انتظارش را می کشیده اند. و چنانکه اشاره شد پاسخ به این چیستی نه از توصیف ویژگی های تعزیه که از تعلیق آنها ممکن خواهد شد. بدین سان نامی که در این تعلیق برای تعزیه به یاد خواهد آمد همان mimesis خواهد بود از چشم اندازی دیگر. در واقع، مثال تعزیه خواهد کوشید تا میمسیس را دوباره معنا کند، به طوری که میمسیس دیگر نه تقلید یا بازنمایی که فراشد تجربه ی حضور (یک اثر) خواهد بود: زندگی بالفعل اثر. در نتیجه، ممیسس تعزیه نشان خواهد داد که چگونه «تئاتر» همچون انحرافی از کنش و منش میمسیس یونانی، و به عنوان «تقدیر گفتمانی» آن، شکل گرفته است.
    بدین سان، مسئله ی نهانی بحث نمایان خواهد شد: تقابل سادگی حضور و «هنر» اجرا (باز نمایی تئاتریک)، تقابل حضور صرف چیزها و «واقعیت» در حال اجرا؛ اینکه آنچه به اصرار «واقعیت» خوانده می شود برساخته ی هنر فراگیر اجراست.
    کلیدواژگان: تعزیه، مثال، پارادایم، میمسیس، بازنمایی، اجرا
  • مصطفی مرادیان، فریدون علیاری صفحه 97
    طراحان صحنه تئاتر و سینما از طریق راه های مختلف فضای صحنه را طراحی و معرفی می کنند. ساخت ماکت صحنه یکی از مهم ترین این راه ها به حساب می آید. امروزه استفاده از ماکت در طراحی صحنه تئاتر و سینما ، برخلاف سایر رشته ها همچنان متداول است. این در حالی است که بسیاری از طراحان جوان ضرورت ساخت ماکت در این رشته را نمی دانند. ازاین رو، یکی از اصلی ترین اهداف این پژوهش، بررسی و دسته بندی علمی و چرایی ساخت ماکت در تئاتر و سینما است و تلاش شده تا دلایل این امر مورد ارزیابی قرار گیرد. طراح صحنه تئاتر نه تنها با ساخت ماکت اسکیس به راحتی می تواند به طرحی دراماتیک دست یابد؛ بلکه ساخت ماکت صحنه، کارگردان و سایر عوامل اجرایی را برای درک بهتر فضا یاری می کند؛ در سینمای امروز برای تهیه ی بسیاری از لانگ شات ها، لوکیشن های فیلم موردنظر را به صورت ماکت تهیه می کنند. استفاده از ماکت به جای لوکیشن های واقعی، حداقل دو مزیت دارد: 1- کاهش هزینه های ساخت، 2- به تولیدکنندگان فیلم این امکان را می دهد که تصاویر خود را از زاویه و نمای دلخواه، آن هم در فضای مسلط آتلیه از ماکت برداشت و پس ازآن تصاویر ضبط شده را با اعمال جلوه های ویژه به تصاویر طبیعی بدل کنند. در ادامه، ارائه عکس و نمونه ی آکسسوارهای تهیه شده برای صنعت سینما از دیگر بخش های این پژوهش است. درواقع طراح با دست یابی به شناخت و اشراف کامل و علمی از حرفه ی ماکت سازی، در خلق و ارائه ی فضاها و کارهای خود بیش ازپیش موفق خواهد بود.
    کلیدواژگان: ماکت، طراحی‬صحنه، تئاتر، سینما، آکساسوار
  • بابک عباسی، شهلا اسلامی، منیره حجتی سعیدی صفحه 115
    در اگزیستانسیالیسم سارتر انسان ناگزیر از انتخاب است و با هر انتخاب، ارزش هایی را برمی گزیند و در نتیجه اخلاق مورد نظر خود را می آفریند و با این کار دیگران را نیز به التزام به ارزش ها و اخلاق ساخته خود دعوت می نماید. سارتر معتقد است که انسان در حوزه هنر نیز مانند اخلاق در موقعیت آفرینندگی قرار دارد و به همان ترتیب که اخلاق خود را میسازد به تئاتر و ادبیات شکل می دهد. او معتقد است هدف غایی این هنرها، و نه هنرهای تجسمی، آن است که این جهان را دوباره تملک نمایند و آن را چنانکه هست در معرض تماشا نهند، اما به صورتی که گویی از آزادی بشر سرچشمه گرفته است. از این منظر است که تئاتر نزد وی همراه و همبسته تعهد و التزام و در نتیجه همراه و همبسته اخلاق می شود. ما در این پژوهش در جستجوی نسبت اخلاق و هنر در فلسفه سارتر نشان می دهیم که نزد وی تئاتر رویدادی صرفا زیباییشناسانه نیست بلکه راهنمایی است اخلاقی که قابل تعمیم به جهان واقعی میباشد. در واقع هنرمند از طریق تئاتر جهان را به مخاطب مینمایاند و محدودیتها و امکانات انسان آزاد و مختار را بر صحنه نمایش به تصویر میکشد و این همه نه فقط به قصد آگاهی مخاطب که به منظور وادار ساختن مخاطب به کنشی آگاهانه و اخلاقی در راستای تغییر جهان صورت میگیرد. با اینحال نزد این فیلسوف اگزیستانسیالیست هنرمند تنها ابداع کننده ارزش های اخلاقی به شمار نمیآید بلکه تماشاگر تئاتر نیز در ابداع و آفرینش ارزشها و اخلاق مورد بحث اثر مشارکت فعالانهای دارد.
    کلیدواژگان: اگزیستانسیالیسم، سارتر، فلسفه هنر، تئاتر، اخلاق
|
  • Dr Rahmat Ahmadi, Mehdi Davari Dolatabadi Page 11
    Comparative literature, is a research on relations between world literature and review of all intellectual and literary transactions that moves from territory of ethnical language to near or far ethnicities. In this article we compare and analyze the tragic story of Rostam and Sohrab by Ferdowsi and William Butler Yeats “The Death of Cuchulain”. Shahname by Ferdowsi is one of the precious works in Persian and world literature that can be reviewed from various viewpoints and has immense effect on world literature and “Cuchulain” is an epic Irish play is an important examples of Shahname’s effect. Since there have been many research in comparative aspect of these two works, in this article by use of interdisciplinary approach which is a new step for align comparative projects with other majors and with aim of increasing research in this area these two works has been reviewed. Due to importance of psychology in epic and mythological literature, in comparative review of these two epic works, psychoanalysis was used and the results were remarkable. In this article we aim to have closer look to psychological context in these two works and by reviewing characters behaviors we find this conclusion that how concepts like Oedipus complex, ambivalence and also unchangeable faith exist in these two epic works and can be analyze and compare with each other.
    Keywords: Ferdowsi Shahname. Rostam, Sohrab, Cuchulain, Comparative literature, psychoanalysis
  • Mostafa Mokhtabad, Fatemeh Fallah Page 29
    Poetic drama is a title that is used for some of dramatic works such as works of Bahram Beyzayee and Akbar Radi. This dissertation is persuading a method to analyze such dramas. This dissertation reviewed poetic aspects of drama’s language in 1990’s and 2000’s. In this dissertation a theoretical schema of formalism and structuralism critics is persuaded. It seems that, this base is suitable for analyzing Iranian poetic language of drama. The most important achievement of this dissertation are defining poetic lingual elements and providing a coherent paradigm. The method of analysis of the dramas is descriptive-analytic. Lingual poetic elements in each drama are considered according to its form and content in whole text. It will be defined that the style of each drama according to witch elements dominance is inclined to poem. Therefore, with important achievement of formalism and structuralism- make unknown, destabilize – content level, lingual level of each work will be analyzed. Literary level will be analyzed according to semantic rhetoric and literal arrays. Then, the important techniques that result in a poetic drama will be analyzed. Finally, the style and structural elements will be defined. In conclusion, each work will be reviewed structurally to explore and analyze poetic language of each drama.
    Keywords: Poetic Language, Poetic Drama, Bahram Beyzayi, Tarajname, Thousand First Nights
  • Mitra Khajehian, Dr. Mohammad Reza Khaki, Dr. Parviz Azad Fallah Page 43
    The purpose of this research is to compare the two therapeutic methods "Psychodrama" and "ayinzar" in the southern part of Iran. The psychodrama has Concepts and show elements and treatments for patients. Ayinzar is also a ritual show with a therapeutic function dating back to ancient times. Therefore, the necessity of this research is to find an answer to this question as to whether this ancient ritual therapy can have similarities with modern therapies according to the category of show. During the research, there were commonalities between these two therapies, including Identification (psychology), spontaneity, refinement, and so on. As the same elements were evident in both methods. Elements such as first person, therapist, the inner helper, music and scene. This research was based on an analytical descriptive method and with the using the library and field method have been carried out.
    Keywords: show, ayinzar, psychodrama, therapy
  • Ashraf Soltani Nia, Nahid Sanagoo, Mehdi Nasiri Page 61
    The purpose of this paper (myths Anahita to ritual performance play of Geli Geli in Boushehr province) is to introduce the history of myth, ritual play and dramma in Theoretical basis of research and recalling the status of myth of Anahita in two contexts of ancient Persia (Avesta and legacy of Zarirran) in second part of research, it is going to analyze this lmmortal myth , formation of ritusl plays by using this myth , comparing the similatities of that myth with ritual play of Geli Geli in Boushehr province. This study according to this definition considering to basic hypothesis , first of all is that how this ritual play used of an ancient myth of persia and how it has remained in bousher province up to now. Another matter is considering how the executive aspect of both above mentioned categories (ritual plays and dramma) can be appropriate field and dramatic view of theater in the region today. Through this research, it was found that the diversity of each region myths and ritual archetypes of Iran are suitable sources for drammatic plays in each region .this research follows a descriptive analytic mehod and uses library research approach and researcher observation for gathering data and to categorize information.
    Keywords: Anahita myth, ritual play, Geli Geli, dramma, Avesta, memorial of Zatriran
  • Dr. Mohammad Raqeb, Mehdi Feizi Page 77
    Disputes over Ta’ziya, more or less, have fitted it into the category of theatre and this categorical determining has obscured the initial condition of a recollection called Ta’ziya. Therefore, in what follows Ta’ziya will be posed not as a section of the history of theatre in Iran, but rather as an example of itself alone (an paradigmatic hypothesis) in order to be able to participate in the process of its own intelligibility. Thus, the main question will be “whatness” of Ta’ziya prior to its being abandoned to the pre-existing categories. Responding to this question, as mentioned above, will be possible not by describing the characteristics of Ta’ziya but by suspending them. Therefore, the name that will be remembered for Ta’ziya in this suspension inevitably should be “mimesis”. In fact, in consequence of its exemplary exposition, Ta’ziya will attempt to give new meaning to the Greek mimesis. As we will see, it exposes mimesis neither as an imitation nor as a representation but as a pure presence of what is in front of us in the form of an art-work. As a result, Ta’ziya as an example will show in what way “theatre” has been shaped as a digression of authentic Greek mimesis and as its discursive destiny. Thus, the underlying problem comes into view: the opposition between simplicity of a presence and performance art (Theatrical Representation), between mere presence of things and a continuous performance called “reality”; that what is emphatically called “reality” is an elaborated one by an invisible performance.
    Keywords: Taziya, example, paradigm, mimesis, re-presentation, performance
  • Mostafa Moradian, Fereydoun Alyari Page 97
    Today, use the maquette in theater and cinema scene design is still commonplace, unlike other disciplines. Hence one of the main objectives of this research is that study and classification of scientific and the reason for making model(maquette) in the theater and cinema, And attempts have been made to evaluate the reasons for this. Theater scene designer can easily achieve a dramatic design by building a sketchy maquette, rather than making a scene, director and other executive agents for better understanding of space. In today’s cinema to produce many long shots, they provide locks of the desired film as a modeling. The use of a modeling has at least two advantages over real location: 1. Reduce production costs, 2. Allows movie producers to take their pictures from the desired angle and view, in the dominant atmosphere of the studio, and then convert effects by applying special effects by applying special effects to natural images. In the next section, presenting the photos and samples of the prepared accessory for the cinema industry is another part of this research. In fact, the designer will be more successful in creating and works by knowing and full of scientific knowledge about the profession of replication.
    Keywords: maquette, scene design, theater, cinema, accessory
  • Babak Abbasi, Shahla Eslami, Monireh Hojati Saidi Page 115
    In Sartre’s existentialism, everyone is forced to choose, and he/she makes all other humans committed by this choice. According to him, human, as the owner of free will, chooses some values, and so, creates his/her own morality and thereby, invites others to commit. Sartre extends this moral choice to the field of art because he believes that in both fields of ethics and art, and particularly, literature and theater, we are in the same situation of creation. Therefore, according to Sartre, humans create literature and theater the same way they create ethics. From this perspective, theater, according to Sartre, is accompanied by commitment and consequently morality. However, this artwork does not guide the audience passively and through ethics, it calls them to participate actively in reconstructing and recreation of the work as a model to create the world the way it is not but should be. In this writing, in search for the ethics and art in Sartre’s philosophy, we show that although according to Sartre, theater is a moral guideline, the artist is not the only creator of this morality, the audience also participates actively in creating, and inventing values derived from the work. By holding such an approach, we want to show that, according to Sartre’s definition of art, theater, ethics, and their relationship, the theater can be viewed as a moral guideline; however, this guideline is not just invented by the artist, and the audience in the creation of values and developing applied morality derived from the work of art as well.
    Keywords: Existentialism- Sartre-philosophy of art- theater- ethics