فهرست مطالب

متن پژوهی ادبی - پیاپی 73 (پاییز 1396)
  • پیاپی 73 (پاییز 1396)
  • 184 صفحه، بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1396/10/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مقاله پژوهشی
  • محمد علیجانی، محمد آهی * صفحات 7-28
    بیوولف کهن ترین و بزرگترین اثر حماسی ادبیات انگلستان به زبان انگلیسی قدیم است که قهرمان اصلی آن، بیوولف نام دارد. در شاهنامه هم ابرقهرمان اصلی، رستم است. حماسه بیوولف و شاهنامه، خصوصا بخش پهلوانی آن و نیز شخصیت های اصلی دو حماسه، شباهت هایی شایسته تامل دارند که با تعمق در آن ها و تطبیق آن ها با یکدیگر، هم به تشابهات شخصیت رستم و بیوولف و هم به خصوصیات اشتراکی ژانر حماسه و روایت داستانی حماسی بین دو قوم ژرمن و ایران می توان پی برد. در این جستار، نگارندگان با توجه به مکتب امریکایی ادبیات تطبیقی که به اشتراکات عام و جهان شمول آثار ادبی و تجربیات مشترک ابنای بشر را توجه می کند، به تحلیل این دو اثر حماسی و شخصیت های اصلی آن ها پرداخته اند و هیچ گونه روابط تاریخی و مبتنی بر تاثیر و تاثر را در نظر نداشته اند. وجود قهرمان برجسته قومی، وسعت فضا، اعمال خارق العاده قهرمان، وجود موجودات مافوق طبیعی و نیز حضور خدا و نیروهای قدسی و... از وجوه مشترک ژانری است که این دو اثر را که متعلق به فرهنگ های گوناگون هستند، ذیل ژانر حماسه قرار می دهد. از ویژگی های داستانی و روایی مشترک این دو حماسه، تلفیق هنرمندانه دو دنیای پیش و پس از سرایش اثر و انعکاس آن در شخصیت و کنش های قهرمانان، ارائه توصیف ها، پند ها و اندرزها در آغاز و انجام داستان ها و حضور مسلط تقدیر در سرنوشت قهرمانان است.
    کلیدواژگان: بیوولف، رستم، شاهنامه، ادبیات تطبیقی، حماسه
  • عباسعلی وفایی*، داوود اسپرهم، رقیه کاردل ایلواری صفحات 29-52
    انسجام از به هم پیوستن واژگان و جملاتی ایجاد می شود که حاوی معنا و مفهوم خاصی هستند و به کمک روابط معنایی که میان عناصر یک متن وجود دارد، مفاهیم را انتقال می دهد و متنی منسجم و یکپارچه می آفریند. انسجام به سه نوع دستوری، واژگانی و پیوندی تقسیم می شود که در این پژوهش، به انسجام واژگانی و تحلیل عناصر و روابط واژگانی داستان گیومرت بر اساس نظریه هالیدی و حسن پرداخته شده است. روش پژوهش، توصیفی است و نتایج با استفاده از تحلیل واژگان به شیوه کتابخانه ای بررسی گردیده است. پس از تحلیل عناصر واژگانی، این نتیجه حاصل شد که شاعر توانسته در متن داستان، با به کارگیری همه عناصر واژگانی، به ویژه عنصر تکرار، پیوندی ناگسستنی در متن ایجاد کند.
    کلیدواژگان: انسجام، روابط واژگانی، نظریه هلیدی و حسن، داستان گیومرت
  • پارسا یعقوبی جنبه سرایی*، فردین حسین پناهی، شهرام احمدی صفحات 53-78
    چند (یا چندین) ساحتی بودن «خود»، و نسبت آن با هویت های متکثر، باعث شده که این مقوله در هر حوزه ای تعریف خاصی داشته باشد. در روایت های پسامدرن، مفهوم «خود» با تکیه بر تلقی پساساختارگرایانه و با چشم اندازی متفاوت از دوران قبل، به عنوان امری همواره در تعلیق و مبتنی بر هویت های همواره متکثر تعریف می شود. این رویکرد ویژه از مبانی مهم در داستان پردازی نویسندگان پست مدرنی چون محمدرضا کاتب است. در این مقاله، به روش توصیفی تحلیلی، ضمن تبیین تلقی پست مدرنیستی از مفهوم «خود» و بررسی ریشه های پساساختارگرایانه آن، نقش مقوله تعویق «خود» در داستان پردازی کاتب بررسی و تحلیل می شود. نتایج این تحقیق، نقش مقوله «تعویق و عدم قطعیت خود» به عنوان یکی از شگردهای اصلی در داستان پردازی و روایت پردازی در برخی داستان های کاتب را نشان می دهد؛ چنانکه این مقوله امری صرفا ژرف ساختی نیست و از مهم ترین ابزارهای او به هنگام بازنمایی هویت نویسنده راوی، راوی، راوی کنشگر، شخصیت ها و یا حتی خود اثر ادبی است و به صورت های مختلفی چون شک هستی شناختی بر اثر عدم تعین «خود»، و تکثر هویت ها در نتیجه تکثر ذهنیت ها تا تنزل جایگاه فرد به سوژگی، قهرمان زدایی و یا حتی انسان زدایی نمود یافته است و این مسئله، چالش هایی جدی برای برخی تعاریف روایت پیشامدرن به وجود می آورد.
    کلیدواژگان: روایت پست مدرن، پساساختارگرایی، تعویق خود، محمدرضا کاتب
  • اکبر شایان سرشت * صفحات 79-102
    در سده چهاردهم خورشیدی، ادبیات معاصر ایران تحولات شگرفی یافت و همسو با جریان های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی معاصر دستخوش تغییرات بسیار شد. بررسی نقش ترجمه آثار ادبی غرب، همچون رمان ها و نمایشنامه ها و اشعار، به منزله یکی از جریان های فرهنگی عصر جدید، می تواند دگرگونی های ادبیات معاصر ایران را به درستی نشان دهد. در این میان، حتی شاعران معاصر ایران که رنگ ملی در سروده های آنان بارزتر است، گاه از آثار و اشعار غربی یا ترجمه آن سود جسته اند. مهدی اخوان ثالث از جمله این شاعران است که گرچه در آغاز به ترجمه منظوم برخی اشعار غربی پرداخت، اما به تدریج از ترجمه صرف فاصله گرفت و در رویارویی با آثار خارجی، به خلاقیت های ادبی قابل ستایشی دست یافت. شعرهای «سه قطره یا داستان دوستی ها»، «گل سرخ و گلچین»، «سگ ها و گرگ ها»، «گرگ و بره»، «آنگاه پس از تندر» و «مایا» نمونه های آشکار تاثیرپذیری اخوان از ترجمه آثار و اشعار غربی است.
    کلیدواژگان: اخوان ثالث، ادبیات معاصر، تجددگرایی، ترجمه، شعر فارسی
  • لیلا آقایانی چاوشی* صفحات 103-127
    تمثیل از شگردهایی است که کلام را هنری و سخن را موثرتر می کند. تمثیل علاوه بر جنبه های زیباشناسانه، کارکردهای مهم دیگری نیز در سخن دارد. نوشتار پیش رو با در نظر گرفتن شگرد تمثیل و کارکردهای آن، این شیوه را در مقالات شمس بررسی کرده است. در این راستا، انواع گوناگونی از تمثیل های به کار رفته در این اثر شناسایی و بررسی شده است. با در نظر گرفتن گستره کاربرد این شیوه در مقالات و جایگاه مهم تمثیل در اقناع مخاطب و بیان آموزه های حکمی، نکته مهم دیگری مورد توجه قرار گرفت و آن اینکه تمثیل در مقالات شمس فراتر از یک ابزار بلاغی صرف برای هنری تر کردن کلام است. می توان گفت تمثیل شیوه ای است که از رهگذر آن، آموزه های عرفانی و حکمی مقالات به شیوه ای باورپذیرتر در اختیارمخاطبان قرار داده شده است؛ چنا نکه باور پذیر ساختن موضوع سخن با احتجاجی هنری و پنهان از کارکردهای مهم تمثیل، علاوه بر جنبه های زیباشناسانه آن برشمرده شده است.
    کلیدواژگان: تمثیل، مقالات شمس، حکایت حیوانات، حکایت انسانی، مثل، اگزمپلوم
  • فرامرز خجسته*، عاطفه جمالی، مریم زبیدی صفحه 129
    داستان های کودک و نوجوان، به طور عام و داستان های کودکان کار و خیابانی، به طور خاص، با فراهم آوردن زمینه و فضای تخیلی، به مخاطبان خود این امکان را می دهند تا ضمن هم ذات پنداری و همانندسازی با شخصیت های داستان، به وجهی خیالی، اما معرفت شناسانه، ماجراها و کشمکش های گاه ناخوشایند زندگی را نیز تجربه کنند و افق دیدشان را گسترش بخشند. از سویی، دقت نظر در شیوه تحلیل و جهت گیری های متون داستانی به مقوله کار کودکان، روشنگر دگرگونی ذهنیت یا الگوهای گفتمانی مربوط به کار کودک در گذر زمان، خواهد بود. در این مقاله که به شیوه تحلیل محتوای کیفی، بیش از پنجاه رمان و مجموعه داستان با نگاهی جامعه شناسانه بررسی شده است،کوشیده ایم تا به این پرسش بنیادین پاسخ گوییم که داستان کودک و نوجوان ایران پس از انقلاب اسلامی در گستره چندین دهه نسبت به کار کودک و زندگی کودکان کار و خیابان چه الگوها و دیدگاه هایی را فرانموده است. یافته نهایی پژوهش به اجمال نشان می دهد که نگاه به کار کودک در جهان سنتی و روستایی داستان، به مثابه عنصری مثبت و مرحله ای برای تشرف او به بزرگسالی، و در فضای شهری و صنعتی در حکم مقوله ای از جنس استثمار و تعرض به حقوق کودک است. این دگرگونی با تحولات اجتماعی ایران و جایگزینی اقتصاد عمدتا دهقانی با اقتصاد صنعتی هم نوایی دارد.
    کلیدواژگان: ادبیات داستانی کودک و نوجوان، جامعه شناسی ادبیات، الگوهای کار کودک
  • علی حیدری *، محمدرضا حسنی جلیلیان، قاسم صحرایی، بهنوش رحیمی هرسینی صفحات 151-173
    یکی از مشخصه های اصلی سبک حافظ، چند معنایی بودن کلام اوست. او به روش های مختلف کوشیده است به این مهم دست یابد. یکی از راه هایی که حافظ برای خلق ای هام در پیش گرفته است و تا حال در کتب، شروح و مقالاتی که درباره حافظ و ای هام نوشته شده، نامی از آن آورده نشده، ای هام سازی از رهگذر بدل بلاغی است. ظاهرا یکی از کارکردهای بدل، پرهیز از تکرار واژگان است که روزگاری از عیوب فصاحت محسوب می شد، اما حافظ در اکثر موارد به این اکتفا نکرده است. وی با دانش زبانی و بلاغی خود، کلماتی را جانشین یکدیگر می کند که علاوه بر وظیفه جانشینی، متضمن هنرهای بلاغی نیز هستند. یکی از مهم ترین کارکردهای بدل بلاغی در غزلیات حافظ، ای هام سازی است. حافظ با انتخاب دقیق بدل، علاوه بر مصون ماندن از بلیه تکرار، در بسیاری از موارد، به هنر زیبای ای هام نیز دست یافته است. در این مقاله، ابتدا به نقد تعاریف بلاغیون درباره ای هام پرداخته شده، سپس «بدل بلاغی» مختصرا معرفی شده است. در ادامه، ابیاتی از حافظ که بدل بلاغی در آن ها موجب ای هام کلام گشته، تحلیل شده است و در پایان، بدل های بلاغی بیست غزل حافظ که تصادفی انتخاب گردیده، استخراج، و نسبت ای هام هایی که از رهگذر بدل بلاغی حاصل شده، با سایر ای هام ها سنجیده شده است.
    کلیدواژگان: بدل، بدل بلاغی، ایهام، حافظ
|
  • Mohammad Alijani, Mohammad Ahi * Pages 7-28
    Beowulf is the oldest and greatest work of epic literature in England which was composed in old English language. Its major hero`s name is Beowulf. The name of the major hero of Shahnameh is Rostam. As Beowulf and Shahnameh have considerable similarities, especially in their epic parts, a comparison of the two works would shed light on the similarities of the two heroes. In addition, the similarities of epic genre and fiction epic literature in the two works can be demonstrated. With a focus on American approach to comparative analysis of literature, the author intends to explore the common global similarities of the two literary works by considering their major characters. Contrarily, the historical or any affective relationship between the two works is not within the scope of the present study. The results show that the similar epic aspects of the two works are prominent national hero, extension of the atmosphere, miraculous acts of the hero and supernatural things.
    Keywords: Beowulf, Rostam, Shahnameh, Comparative Literature, Epic
  • Abbas-Ali Vafaie *, Davood Sparham, Roghayeh Kardelilvari Pages 29-52
    Coherence is achieved through creating a link between words and sentences which have specific content and meanings. Hence, the meaning is clarified through the meaningful relationships between the textual elements of a text. Cohesive factors are of the three types, namely, syntactic, lexical and relational. The present study aims at investigating lexical cohesion in the story Gaumart based on Halliday and Hasan’s Theory. The study had a descriptive and secondary research approach. The results of the study showed that the poet has been able to create close ties between different elements of the text through the application of lexical elements, especially repetitive ones.
    Keywords: lexical cohesion, Halliday, Hasan's Theory, The Gaumart story
  • Parsa Yaghoubi Janbesaraei *, Fardin Hosseinpanahi, Shahram Ahmadi Pages 53-78
    Multiplicity of "Ego" and its relationship with pluralistic identities have caused it to be defined differently in various areas. In postmodern narratives, “Ego” is conceptualized based on pluralistic identities and poststructuralist perception as an entity in suspension. This approach is one of the important foundations in the narration of postmodern writers like Mohammad Reza Kateb. Drawing on a descriptive-analytic method, we first, explain the postmodern conception of "Ego", and its Post-structural roots, then we study the deferment of "Ego" in Kateb’s narration. The results shows the fundamental role of "Deferment and uncertainty of "Ego"" as one of the most important techniques of narration in some of Kateb’s stories. Not only this is a superstructure category, but also is one of the most important tools of Kateb in forming the identity of Author-Narrator, Narrator, Narrator-Actor even the Literary Work. This is reflected in different ways such as ontological doubt through indeterminacy of "Ego", and plurality of identities as a result of the multiplicity of subjectivities and decadence of the status of individual to subjectivity, anti-heroism, and even anti-humanism. This issue has led to serious challenges for some definitions of classic narratives.
    Keywords: Postmodern Narrative, Post-structuralism, Deferment of Ego, Mohammad Reza Kateb
  • Akbar Shayanseresht* Pages 79-102
    Contemporary Persian literature of the 20th century has dramatically changed in line with the mainstream societal and cultural events. The investigation of the effect of translated western works such as novels, dramas and poetry as a modern cultural movement could reflect the way contemporary literature of Iran has correspondingly changed. In the meantime, even those groups of poets who have a national orientation in their works have gained advantage of western literary works in original language or through translation. Mahdi Akhavan Saleth, one of the famous modern poets, translated some of the western works. He later digress from mere translation of western works and tried to touch his creativity in the course of his literary activity. “Se Ghatre”, “Gole Sorkh o Golchin”, “Sag-ha o Gorg-ha”, “Gorg o Bareh”, “Angah pas az Tondar” and “Maya”, are some of Akhavan’s poems which are created under the effect of translation of foreign works. This paper aims at investigating how these poems have been influenced by western works.
    Keywords: Akhavan Saleth, New Literature, Modernity, Translation, Persian Poetry
  • Leila Aghayani Chavoshi * Pages 103-127
    Allegory is a literary device which makes language more artistic and effective. Besides its aesthetic aspects, allegory has some other important functions. Considering this, the paper investigates allegory in Maghalat-e Shams and identify various types of allegory in this text. Regarding the frequent use of allegory in Maghalat-e Shams and its role in convincing the audience and expression of wise teachings, it came to notice that allegory in Maghalat-e Shams is not only a rhetorical device but also an effective method for conveying mystical and wise teaching more persuasively. Along with the aesthetic aspect, implicit reasoning is another important function of allegory.
    Keywords: Allegory, Maghalat-e Shams, Fable, Parable, Proverb, Exemplum.R
  • Faramarz Khojasteh *, Atefeh Jamali, Maryam Zobeidy Page 129
    Children and adolescents’ stories in general and street and labor children's stories in particular, via providing an imaginary context, make it possible for the readers not only to empathize with the stories’ characters, but also experience the unpleasant struggles of life in an epistemological manner and expand their life horizon. On the other hand, a meticulous analysis of the orientation toward child labor presented in children’s literature clarifies the changes to mentalities and discourse patterns about this issue over time. This paper was an attempt to find how the phenomenon of child labor has been presented in Post-Islamic children’s Persian fiction. To do so, the content of more than fifty novels and short story collections are analyzed based on sociological approaches. The findings showed that in the traditional and rural areas, child labor is considered as a positive element or stage for adulthood preparation. On the contrary, in the urban and industrial spaces, child labor is regarded as an act of exploitation and assault on the child rights. This transformation coincides with social developments and healthcare services and replacement of agrarian economy by industrial economy.
  • Ali Heidari *, Mohammad Reza Hasani Jalilian, Ghasem Sahraei, Behnoush Rahimi Harsini Pages 151-173
    The main characteristic of Hafez style is polysemy of his words. He has tried different ways, especially ambiguity, to achieve this important. Hafez has been committed to creating ambiguity by different methods. One of the ways Hafez has picked for creating ambiguity in his poetry and has not been mentioned in books, interpretations and articles is creating ambiguity through rhetorical substitute. It seems that a function of substitute is avoiding repetition of words that once was considered as a defect to eloquence, but Hafez went beyond this in most cases. Through using his verbal and rhetorical knowledge, he substitutes words which have rhetorical functions along with the substitution ones. One of the most important functions of rhetorical substitute in Ghazals of Hafez is the creation of ambiguity. Through exact selection of substitute, in addition to staying immune of repetition, in many cases, he has achieved the beauty of ambiguity. In this article, first, rhetoricians’ definitions for ambiguity are presented, then rhetorical substitute is briefly defined. Next, some verses of Hafez are ambiguous due to rhetorical substitute are analyzed. Finally, 20 poems by Hafez are randomly selected and analyzed for rhetorical substitute. This is to measure the proportion of ambiguity created through rhetorical substitute to other kinds of ambiguity.
    Keywords: Rhetorical Substitute, Ambiguity, Hafez, Verse