فهرست مطالب

جغرافیا و برنامه ریزی - پیاپی 61 (پاییز 1396)
  • پیاپی 61 (پاییز 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/09/27
  • تعداد عناوین: 20
|
  • مقاله علمی پژوهشی
  • حمید ابراهیمی، علی اکبر رسولی، داود مختاری صفحات 1-18
    شهر مرند از لحاظ وضعیت لرزه خیزی در پهنه های با خطر بسیار زیاد قرارگرفته است، ازاین رو مساله اسکان موقت و بهینه سازی اسکان جمعیت در هنگام بروز بحران زلزله از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و مدلسازی مکانی مراکز پیشنهادی اسکان موقت به منظور مدیریت بحران زلزله در شهرستان مرند تدوین گردیده است. با مطالعه مبانی نظری تحقیق و استفاده از نظرات کارشناسان هشت معیار موثر در پهنه بندی مراکز اسکان موقت استخراج گردیده و در قالب دو مدل؛ فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) و سیستم استنتاج فازی (FIS)، مراکز با شرایط مناسب به منظور اسکان موقت در مدیریت بحران زلزله مشخص گردیدند. با مقایسه نتایج به دست آمده از دو مدل بر اساس نظر کارشناسان و امکان سنجی استفاده بهینه و عملی از پهنه های پیشنهادی، از میان پهنه های با شرایط بسیار مناسب در سیستم استنتاج فازی، 232723 مترمربع و در مدل فرآیند تحلیل سلسله مراتبی 44995 مترمربع مورد تایید کارشناسان و دارای شرایط تعریف شده می باشند؛ که نشان از دقت و صحت بیش تر نتایج حاصل از سیستم استنتاج فازی نسبت به فرآیند تحلیل سلسله مراتبی می باشد. استفاده از نتایج حاصل از این تحقیق توسط مدیران و برنامه ریزان شهری نقش موثری در مدیریت بحران زلزله خواهد داشت.
    کلیدواژگان: پهنه های اسکان موقت، شهرستان مرند، تحلیل سلسله مراتبی فازی، سیستم استنتاج فازی
  • منیژه احمدی صفحات 19-35
    امروزه بروز بحران های زیست محیطی ناشی از دخالت بی رویه انسان باعث شده است اندیشه های مربوط به نحوه تعامل انسان با محیط و از جمله مفهوم اخلاق و جایگاه آن در حفظ و بهره برداری بهینه از محیط زیست مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته و ضرورت ارزیابی مواضع کنونی انسان نسبت به طبیعت با توجه به ابعاد اخلاقی و معنوی مورد تاکید قرار گیرد. تحقیق حاضر به تحلیل اثرات سرمایه اجتماعی در اخلاق زیست محیطی روستائیان پرداخته است. نوع تحقیق، کاربردی و ماهیت و روش آن توصیفی - تحلیلی می باشد. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و میدانی (پرسشنامه) و روش تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از آمارهای توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و استنباطی (کای دو و رگرسیون خطی) صورت گرفته است. جامعه آماری تحقیق، روستاهای دهستان چایپاره بالای شهرستان زنجان است که در سرشماری سال 1390 دارای 15022 نفر جمعیت و در قالب 3584 خانوار بوده است. واحد تحلیل، خانوارهای روستایی ساکن در این دهستان می باشند، به منظور سازگاری درونی و پایایی پرسشنامه گویه های طرح شده از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده که مقدار آن 86/0 درصد به دست آمد. نتایج تحقیق نشان دهنده وجود تفاوت معنادار آماری میان متغیر وابسته اخلاق زیست محیطی و متغیر مستقل سرمایه اجتماعی است. بررسی های پژوهش حاضر نشان می دهد براساس سرمایه اجتماعی، تفاوت معناداری در میزان اخلاق زیست محیطی روستایی به دست آمده و جهت این رابطه نیز مثبت برآورد شده است که نشان دهنده وجود رابطه مستقیم می باشد. براین اساس می توان گفت که با افزایش سرمایه اجتماعی، میزان اخلاق زیست محیطی نیز افزایش پیدا می کند.
    کلیدواژگان: سرمایه اجتماعی، اخلاق زیست محیطی، توسعه پایدار، دهستان چایپاره بالا، زنجان
  • اباذر اسمعلی عوری، محمد گلشن، کمیل خورشیدی میانایی صفحات 37-56
    جمع آوری آب باران، با اهداف و انگیزه های گوناگونی صورت می گیرد که هدف اصلی آن، بهینه سازی و مدیریت بهره برداری از آب باران بر اساس نیاز و مصرف می باشد. حوضه آبخیز سمبور چای با مساحت 74830 هکتار در مناطق خشک و نیمه خشک ایران در استان اردبیل واقع شده است. در این تحقیق به منظور تعیین مناطق مستعد برای استحصال رواناب از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS استفاده شد. بدین منظور نقشه مناطق مستعد استحصال آب با به کارگیری مفهوم سطح منبع متغیر بر اساس حجم آب قابل استحصال و از طریق مدل AHP تهیه شد. پس از وزن دهی به پارامترهای شدت بارش نیم ساعته با دوره بازگشت 10 سال، شدت بارش یک ساعته با دوره بازگشت 2 سال، بارش متوسط سالانه، NDVI، متوسط شیب، نفوذپذیری خاک، سنگ شناسی سطحی و دما و مشخص شدن تاثیر آن ها، عرصه های مناسب و نامناسب برای استحصال رواناب مشخص شد. نتایج نشان داد که زیرحوضه های واقع در قسمت شمالی منطقه با دارا بودن مساحت بالادست بیش تر و دبی پیک 7 تا 21 متر مکعب بر ثانیه، زمان تمرکز بالای 120 دقیقه، دمای متوسط بیش تر از 13 درجه سانتی گراد، شاخص NDVI منفی و ارتفاع رواناب سالانه 7 سانتی متر بیش ترین پتانسیل تولید رواناب را دارند.
    کلیدواژگان: رواناب، دوره بازگشت، اولویت بندی، تناسب اراضی، سمبورچای
  • اصغر اصغری مقدم، مریم قره خانی، عطا الله ندیری، مهدی کرد، الهام فیجانی صفحات 57-74
    افزایش جمعیت، توسعه کشاورزی و صنایع باعث افزایش شدید در مصرف منابع آب و به تبع آن کاهش کمی و کیفی منابع آب زیرزمینی شده است. افت گسترده در سطح تراز منابع آب زیرزمینی شیرین و نفوذ آب های سطحی و بارش ها به این منابع، جریانات سطحی را با کاهش دراماتیک مواجه کرده و در اکثر مناطق ایران آب زیرزمینی مهم ترین منبع تامین کننده آب کشاورزی، شرب و صنعت گردیده است. از این رو اهمیت مدیریت، حفاظت و جلوگیری از آلودگی این منابع به ضرورت اجتناب ناپذیری مبدل شده است. یکی از راهکارهای مناسب برای جلوگیری از آلودگی منابع آب زیرزمینی شناسایی مناطق آسیب پذیر آبخوان است. در این پژوهش به منظور ارزیابی آسیب پذیری آبخوان دشت اردبیل از روش های DRASTIC، SINTACS و SI استفاده شده است. با استفاده از این روش ها و با توجه به ویژگی های هیدرولوژیکی و هیدروژئولوژیکی منطقه مورد مطالعه آسیب پذیری آبخوان در مقابل عوامل آلاینده پهنه بندی شد و مناطق مستعد به آلودگی در هر کدام از روش ها مشخص شد. سپس برای صحت سنجی هر کدام از روش ها از مقادیر نیترات اندازه گیری شده در منطقه استفاده شد. به منظور مقایسه بهتر و دقیق تر این روش ها، شاخص همبستگی (CI) بین نقشه های آسیب پذیری و مقادیر نیترات محاسبه گردید. نتایج نشان داد که مدل DRASTIC بالاترین شاخص همبستگی را دارد و بنابراین برای ارزیابی آسیب پذیری روش بهتری نسبت به روش های دیگر است. بر اساس نتایج حاصل از مدل DRASTIC، 36/44 درصد از آبخوان دشت اردبیل که بیش تر شرق و قسمتی از جنوب دشت را شامل می شود در محدوده آسیب پذیری کم و بقیه قسمت های دشت یعنی بخش های شمالی و غربی در محدوده آسیب پذیری متوسط قرار دارد.
    کلیدواژگان: آسیب پذیری، دشت اردبیل، DRASTIC
  • فریدون بابایی اقدم، حسن آهار، حدیثه قیصری، فرخ طهماسبی صفحات 75-91
    هدف از این تحقیق استفاده از رویکرد توسعه میان افزا به منظور توسعه آتی شهر مراغه و به دست آوردن پتانسیل های هر یک از محلات می باشد که از چندین شاخص از جمله نرخ فضای باز، کیفیت ابنیه، دسترسی و نفوذناپذیری، فشردگی و ریزدانگی و... استفاده شده است. محدوده مورد مطالعه در این پژوهش شهر مراغه می باشد. روش تحقیق میدانی-اکتشافی می باشد که از روش های دیگر از جمله توصیفی-تحلیلی بهره گرفته شده است. نتایج نشان می دهد شهر مراغه 867 هکتار زمین بایر دارد. 56 درصد ساختمان های موجود در وضعیت تعمیری و تخریبی قرار دارند. هم چنین 70درصد از کل ساختمان ها به صورت یک طبقه می باشد. در نتیجه شهر مراغه دارای پتانسیل های زیادی در امر توسعه میان افزا می باشد. این ظرفیت بالقوه با استفاده از اصول رشد هوشمند شهری و علی الخصوص توسعه میان افزا می تواند در توسعه پایدار شهر موثر باشد.
    کلیدواژگان: گسترش افقی شهر، رشد هوشمند شهری، توسعه میان افزا، تحلیل سلسله مراتبی، شهرمراغه
  • اسماعیل پیش بهار، رقیه پرچم، حسین یادآور صفحات 93-110
    این پژوهش باهدف بررسی تاثیرپذیری انواع مختلف گردشگری از یکدیگر در منطقه آزاد ارس انجام شده است. ابزار تحقیق پرسشنامه است که بر اساس نمونه گیری تصادفی ساده، اطلاعات 70 نفر از گردشگران این منطقه جمع آوری و با رهیافت مدل یابی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که رابطه دوسویه ای بین گردشگری تاریخی و بوم گردشگری وجود دارد. به عبارت دیگر با افزایش گردشگری تاریخی، میزان بوم گردشگری افزایش می یابد و بالعکس. جهت افزایش گردشگری تاریخی باید میزان رضایت گردشگران از جاذبه های تاریخی پل خداافرین، حمام جلفا، کاروانسرای خواجه نظر، کلیسای چوپان، کلیسای سنت استپانوس و... افزایش یابد و با افزایش رضایت گردشگران از جاذبه های طبیعی، بوم گردشگری منطقه آزاد ارس نیز توسعه می یابد. میزان رضایت گردشگران از روستای اشتبین، تاثیر معناداری را بر میزان رضایت آن ها از امامزاده سیدمحمدآقا می گذارد. هم چنین یافته های تحقیق حاکی از این است که یکی از عوامل موثر بر گردشگری تجاری میزان رضایت گردشگران از تنوع کالا است و یا به عبارت دیگر جهت افزایش گردشگری تجاری باید میزان تنوع کالاها افزایش یابد. بنابراین بازسازی آثار تاریخی و اماکن مذهبی و توسعه ی طرح های تجاری در منطقه آزاد ارس پیشنهاد می شود.
    کلیدواژگان: بوم گردشگری، گردشگری مذهبی، گردشگری تاریخی، گردشگری تجاری، مدل معادلات ساختاری، منطقه آزاد ارس
  • مسعود تقوایی، فاطمه جلالیان صفحات 111-125
    بررسی میزان آسایش اقلیمی و روزهای مناسب برای گردش در مناطق شهری، یکی از جنبه های برنامه ریزی موفق برای رشد صنعت گردشگری شهری می باشد. استان پهناور خوزستان با برخورداری از توان های بسیار بالای گردشگری و تنوع اقلیمی، می تواند به عنوان یکی از قطب های گردشگری کشور معرفی شود. در این پژوهش به بررسی تعداد روزهای توام با آسایش اقلیمی در استان خوزستان، با به کارگیری مدل دمای معادل فیزیولوژیک پرداخته شده است. برای این منظور ابتدا از داده های روزانه هواشناسی هشت ایستگاه همدید طی یک دوره ده ساله (2000-2009) میانگین گرفته شده است. چهار عنصر هواشناسی مورد نیاز برای این کار دمای هوای خشک، رطوبت نسبی، میزان ابرناکی و سرعت باد می باشد. شهرهای مورد پژوهش، شامل؛ آبادان، اهواز، بهبهان، دزفول، ایذه، مسجدسلیمان، رامهرمز و شوشتر می باشد که با قرار دادن میانگین داده های شهرهای مذکور در نرم افزار ریمن روزهای مناسب برای گردش مشخص شده اند. طبق خروجی مدل (با در نظر گرفتن دوره های دارای تنش اندک سرمایی و گرمایی) شهر ایذه با 168 روز بیش ترین تعداد روزهای توام با آسایش را در بین شهرها دارد. بعد از آن مسجدسلیمان با 139 روز، اهواز با 130 روز، شوشتر و آبادان با 128 روز، بهبهان با 124 روز، رامهرمز با 119 و دزفول با 116 به ترتیب در رده های بعد قرار می گیرند. هم چنین نتایج نشان داده که در کل استان به طور متوسط از اوایل آذر تا اوایل فروردین آب و هوا برای گردش مناسب می باشد.
    کلیدواژگان: گردشگری شهری، اقلیم، آسایش حرارتی، شاخص دمای معادل فیزیولوژیک، خوزستان
  • ایرج تیموری، هادی حکیمی صفحات 127-145
    برای شهروندان ایرانی سفر به ترکیه بدون داشتن ویزا مقدور بوده و عمده ترین دلایل شهروندان ایرانی برای سفر به ترکیه را می توان؛ استراحت و گذران اوقات فراغت، بهره مندی از جاذبه های مختلف طبیعی، ساحلی، انسانی، تجارت، داد و ستد؛ مخصوصا خرید البسه و پوشاک؛ بر شمرد. گردشگری یکی از اصلی ترین محرک های اقتصادی کشور ترکیه محسوب می شود. افزایش یا کاهش تعداد گردشگران ایرانی در ترکیه به عوامل متعدد اقتصادی، سیاسی در سطح ملی و بین المللی ربط دارد. برآورد دقیق تقاضای گردشگری موضوعی مهم و حیاتی برای صنعت توریسم به شمار رفته و پیش بینی دقیق تقاضای گردشگری می تواند اطلاعات مفیدی را برای برنامه ریزی و سیاست گذاری های آتی در رابطه با توریسم فراهم سازد. هدف این مقاله پیش بینی تقاضای سفر به ترکیه از طرف گردشگران ایرانی می باشد. تکنیک مورد استفاده برای پیش بینی تقاضای سفر شبکه های عصبی مصنوعی می باشد. متغیرهای اثر گذار بر روی تقاضای گردشگری ایرانیان با بررسی پیشینه تحقیق استخراج شد و جمعا 13 متغیر را این تحقیق برای پیش بینی تقاضای گردشگری به کار رفت. نتایج به دست آمده از تحقیق نشان می دهد که برآوردهای به دست آمده در مقایسه با داده های واقعی از خطای کم تری برخوردار هستند. طبق یافته های تحقیق چهار متغیر مهم اثر گذار بر تقاضای گردشگری از طرف شهروندان ایرانی؛ میزان تولید روزانه نفت خام در ایران، نرخ تورم در ایران، تولید ناخالص داخلی در ترکیه، تولید ناخالص داخلی در ایران به ازای افراد شاغل است.
    کلیدواژگان: پیش بینی، تقاضای سفر، شبکه عصبی مصنوعی
  • جعفر جعفرزاده، هاشم رستم زاده، محمدرضا نیک جو، اسماعیل اسدی صفحات 145-164
    مطالعه و بررسی تغییرات منابع آب در هر منطقه برای مدریریت منابع آب و استفاده بهینه از آن ها ضروری می باشد. در این پژوهش، هدف ارزیابی وضعیت منابع آب موجود در دشت اردبیل از لحاظ وضعیت منابع اعم از سطحی و زیرسطحی بر اساس چهار معیار طبیعی، هیدرولوژیکی، کشاورزی و انسانی با استفاده از روش تحلیل شبکه ای فازی می باشد. به منظور ارزیابی بهتر روش تحلیل شبکه ای فازی از زیرمعیارهای میزان جمعیت، وضعیت صنایع، وضعیت بارش، وضعیت آب های سطحی (حجم برداشت از رودخانه) و آب های زیرزمینی (شامل وضعیت قنات ها و چاه ها و چشمه ها)، سطح زیر کشت و نوع محصولات از نظر نیاز آبی، شیب و ارتفاع استفاده شده است. وابستگی میان زیرمعیارها با استفاده از تکنیک DEMATEL فازی و بر اساس نظر کارشناسان خبره تعیین شده است. سپس با استفاده از فرایند تحلیل شبکه ای فازی تمامی معیارها و زیرمعیارها وزن دهی شده و برای تمامی زیرمعیارها نقشه های متناسب با وزن های به دست آمده تهیه گردید. در نهایت نقشه نهایی که بر اساس لایه های اولیه و وزن دار شده با تکنیک شبکه ای فازی ایجاد شده بود، در محیط GIS ترسیم شده است. نقشه های حاصله حساسیت منطقه مورد مطالعه را از لحاظ پتانسیل های منابع آب مشخص کرده است. مناطق با خطر پایین 13/11 درصد معادل 9200 هکتار در منتهی الیه شمالی دشت و کمی در غرب دشت می باشند. مناطق با خطر متوسط 36/19 درصد معادل15870 هکتار بوده و در شمال و غرب دشت قرار گرفته اند، مناطق با خطر بالا 3/21 درصد معادل 17510 هکتار بوده و بیشتر در قسمت های مرکزی و بالایی دشت واقع شده اند، مناطق با خطر در معرض آسیب 9/31 درصد معادل 26220 هکتار بوده و و در قسمت های جنوبی و مرکزی دشت قرار گرفته و در نهایت مناطق بحرانی 1/16 درصد معادل 13250 هکتار را شامل می شوند که بیش تر در قسمت جنوب و شرق پراکندگی دارند.
    کلیدواژگان: پتانسیل منابع آب، تکنیک DEMATEL، تحلیل شبکه ای فازی، سیستم اطلاعات جغرافیایی، دشت اردبیل
  • مسعود جلالی، وهاب کمریان صفحات 165-182
    بادهای شدید تحت عنوان توفان نامگذاری شده اند که به شکل های متفاوت و با سرعت زیاد برای مدتی کوتاه می وزند و معمولا با هوای ناپایدار همراه هستند. اگر هوای پایدار رطوبت داشته باشد توفان تندری و اگر خشک باشد توفان گرد و خاک ایجاد می شود. هدف از این مطالعه بررسی و تحلیل نوسان های زمانی توفان های تندری در شمال غرب ایران (استان های اردبیل، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی) با استفاده از تحلیل طیفی (تحلیل همسازه ها) می باشد. بدین منظور داده های روزانه 16 ایستگاه همدید (در قالب داده های هوای حاضر)، از سازمان هواشناسی کشور طی دوره آماری 1988-2009 استفاده شد. در ادامه کدهای مربوط به توفان های تندری شامل کد 17، 29، 91 تا 99 استخراج گردید. سپس به منظور بررسی و تحلیل چرخه های توفان های تندری شمال غرب ایران از امکانات برنامه نویسی در محیط نرم افزارMatlab و برای انجام عملیات ترسیمی از نرم افزار Surfer بهره گرفته شد. نتایج نشان داد که فراوانی چرخه های 2 ساله بیش تر از بقیه حاکمیت دارد؛ بنابراین از نظر فراوانی تعداد چرخه های معنی دار، 2 چرخه با فراوانی 5 ایستگاه بیش ترین نسبت را به خود اختصاص داده است. ایستگاه های ماکو و خوی و نواحی مرکزی شامل ایستگاه های تبریز، مراغه، مهاباد و تکاب، چرخه های 6-2 ساله را به خود اختصاص داده اند و از حیث احتمال بیش ترین احتمال وقوع در این نواحی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: توفان تندری، تحلیل طیفی، سری های زمانی، شمال غرب ایران
  • یعقوب رضازاده، بهلول علیجانی صفحات 182-202
    سرما و یخبندان در منطقه ی شمال غرب کشور، همه ساله خسارت های جبران ناپذیری بر بخش های حمل و نقل، تصادف های جاده ای، باغ ها و محصول های کشاورزی وارد نموده و زندگی عادی مردم را در شهر و روستاها فلج می نماید. به منظور تبیین و تحلیل همدید امواج فراگیر سرما در شمال غرب ایران ابتدا روزهای بسیار سرد 18 ایستگاه مورد مطالعه در دوره آماری 23ساله استخراج شد. سپس از بین این آمار 43 موج شدید و فراگیر انتخاب گردید. برای تحلیل سینوپتیکی امواج سرما در نهایت دو موج نماینده بهمن 1370 و دیماه 1386 تعیین شدند. نقشه های فشار سطح زمین و سطح 500 هکتوپاسکال این یخبندان ها از سایت NCEP استخراج شده و تحلیل گردید. نتایج تحقیق نشان داد که علت بیش تر یخبندان های شدید سطح بالا ناشی از استقرار یک فرود عمیق در غرب ایران بوده که هوای سرد مناطق قطبی را به ایران هدایت می کند. استقرار فراز مانع در شرق این فرود سبب ایستایی نسبی این فرود شده و تداوم سرما را در منطقه تشدید می کند. در سطح زمین هم اکثرا پرفشارهای مهاجر غربی و گسترش زبانه پرفشار سیبری بر شدت سرمای هوای سطح 500 هکتوپاسکال می افزاید. بر این اساس می توان حداقل از 5 روز قبل با استقرار این سیستم ها در همسایگی های منطقه مورد مطالعه شرایط سرمایی را پیش بینی کرده ومدیران و کشاورزان را برای مقابله با سرما آماده نمود.
    کلیدواژگان: امواج سرمایی، شمال غرب ایران، الگوهای سینوپتیک، پرفشار های مهاجر، پرفشار سیبری، یخبندان
  • بتول زینالی، مهدی عالی جهان، فاطمه دشتبانی، رحیم فاضلی صفحات 203-221
    سیلاب ها یکی از شدیدترین و مخرب ترین مخاطرات جوی می باشند که همه ساله خسارت جانی و مالی شدیدی را متحمل جوامع در جای جای نقاط مختلف دنیا می کنند. پژوهش پیش رو به دنبال آشکارسازی ویژگی های همدیدی و هیدرومتئورولوژیکی رخداد سیلاب در هروچای به انجام رسیده است. جهت انجام این پژوهش از داده های روزانه بارش ایستگاه های خلخال، خانقاه، آرپاچایی و لمبر و داده های ایستگاه هیدرومتری رودخانه کیوی چای جهت شناسایی بارش رخ داده و سیلاب اتفاق افتاده و برای بررسی همدید این پدیده از داده های تراز سطح زمین (فشار سطح زمین)، داده های سطوح فوقانی جو از قبیل ارتفاع ژئوپتانسیل، امگا، بادمداری، باد نصف النهاری و رطوبت نسبی در ترازهای 500 تا 1000 هکتوپاسکال استفاده به عمل آمد. نتایج به دست آمده بیانگر این می باشد که قرارگیری سیستم کم فشار در سطح زمین، وقوع بلوکینگ و قرارگیری منطقه مورد مطالعه در شرق ناوه در سطوح فوقانی، منفی بودن پیچانه های جوی و امگا در ترازهای مختلف، همراه با تغذیه رطوبتی دریای سیاه و مدیترانه در ترازهای 500 تا 700 هکتوپاسکال، دریای سرخ و خلیج فارس و دریای عمان در ترازهای 850 و دریای خزر در ترازهای 925 و 1000 هکتوپاسکال شرایط لازم جهت تولید ناپایداری بر بالای جو منطقه مورد مطالعه را فراهم کرده است. این شرایط باعث ایجاد رگبار شدید و شدت یافتن دبی رودخانه هروچای گشته و منجر به تولید سیلاب در این منطقه شده است.
    کلیدواژگان: مخاطرات جوی، سیلاب، آشکارسازی، همدید، هروچای
  • طاهره صادقلو، ثریا عزیزی صفحات 223-240
    امروزه آگاهی از امکانات و تنگناهای نواحی روستایی و تحلیل آن ها در فرایند برنامه ریزی توسعه روستایی اهمیت بسزایی دارد و نوعی ضرورت جهت ارائه طرح ها و برنامه های توسعه محسوب می شود. در این راستا طرح های متنوعی در قالب برنامه های توسعه روستایی به اجراء گذاشته شده است که طرح های بهسازی و نوسازی روستایی یکی از مهم ترین این طرح ها در کشور می باشد. اما آنچه مهم است تاثیر طرح های توسعه و آثار آن در بلندمدت بر کیفیت محیطی روستا می باشد. هدف پژوهش حاضر ارزیابی تاثیرات ناشی از طرح های بهسازی و نوسازی مسکن بر کیفیت محیطی روستاهای دهستان حومه شهرستان شیروان با حدود 22 نقطه روستایی می باشد. روش انجام این تحقیق توصیفی- تحلیلی از نوع پیمایشی می باشد. جامعه آماری این تحقیق را دریافت کنندگان وام بهسازی و نوسازی مسکن روستایی تشکیل می دهند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 203 نفر برآورد گردید که به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. پس از طراحی پرسشنامه براساس شاخص ها و متغیرهای مستخرج از ادبیات نظری تحقیق و تایید روایی و سنجش پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ (80 درصد)، پرسشنامه ها تکمیل و در محیط SPSS مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از یافته های تحقیق نشان می دهد طرح های بهسازی و نوسازی روستایی تاثیرات قابل توجهی در شاخص های کیفیت محیط نظیر ماندگاری (01/3)، افزایش استحکام مساکن (01/3)، افزایش حس امنیت (95/2) داشته است. براساس مدل تحلیل مسیر بعد اقتصادی با اثرات کل 659/0 بیش ترین تاثیر و بعد اجتماعی با اثرات کل 450/0 کم ترین تاثیر را بر روی سطح کیفیت محیط کل جامعه آماری روستاهای دارای طرح بهسازی و نوسازی داشته اند.
    کلیدواژگان: طرح های بهسازی و نوسازی، مسکن روستایی، کیفیت محیط، مدل تحلیل مسیر
  • علی عالیخواه صفحات 241-264
    تاثیرپذیری کالبدی و عملکردی سکونتگاه ها از محیط طبیعی امری مسلم و انکارناپذیر است. در این ارتباط عوامل عدیده ای نقش ایفا می کنند و متاثر از آن مکانیابی، ایجاد، گسترش فیزیکی، جمعیت پذیری و… در سکونتگاه های انسانی به نحو متفاوتی شکل می یابد. این پژوهش با هدف بررسی تحلیل الگوی فضایی نظام سکونتگاهی استان گیلان، تحت تاثیر عوامل طبیعی شکل گرفته است. در این مسیر سوال اصلی پیش روی تحقیق، میزان تاثیر عوامل طبیعی بر الگوی فضایی نظام سکونتگاهی استان است. نظام سکونتگاهی استان گیلان بر اساس سرشماری اخیر شامل 2990 نقطه می باشد که به صورت تمام شماری مورد توجه است. روش تحقیق حاضر توصیفی- تحلیلی است که در آن مطالعات اسنادی و روش های تحلیل آمار فضایی در نظام اطلاعات جغرافیایی با روش تحلیل همبستگی خودکار فضایی مبتنی بر شاخص مورن I مورد توجه است. نتایج حاکی از آن است که هرچند نظام سکونتگاهی استان گیلان از منظر جمعیت متمرکز نیست اما از نظر تمامی متغیرهای مورد بررسی (ارتفاع، شیب، جهت شیب، بارش، دما، تبخیر و تعرق، فاصله از آب های سطحی و پوشش گیاهی طبیعی) تمرکز بالایی در توزیع نقاط سکونتگاهی در سطح استان مشاهده شده و همبستگی فضایی تمامی متغیرها با الگوی توزیع فضایی شکل گرفته، از نظر آماری معنادار است.
    کلیدواژگان: تحلیل فضایی، نظام سکونتگاهی، عوامل طبیعی، همبستگی خودکار فضایی، گیلان
  • حمید علیپور، حسن فتحی زاد، محمد اخوان قالیباف، فهیمه عربی علی آباد صفحات 261-277
    یکی از راه کارهای اساسی جهت نیل به اهداف جنگلداری و به حداقل رساندن بحران های زیست محیطی، برنامه ریزی استفاده از جنگل با در نظر گرفتن توان طبیعی آن برای کاربری مورد نظر است. در این تحقیق با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه، معیارهای اکولوژیک، اقتصادی و اجتماعی، در ساختار BOCR در رویشگاه جنگلی جوزک- درکش خراسان شمالی ارزیابی و اولویت بندی شدند. نتایج نشان داد که زیرشبکه سودها با وزن کل 55/0 در اولویت اول و زیرشبکه ریسک ها با وزن کل 07/0 در اولویت آخر قرار دارد. در زیرشبکه سودها اولویت اول مربوط به افزایش درآمد بود و الویت اول زیرشبکه ریسک ها را نیز پذیرش اجتماع به خود اختصاص داد. از بین معیارهای استراتژیک نیز معیار اجتماعی وزن بالایی را به خود اختصاص داد (49/0) و بعد از آن معیار اقتصادی با وزن 31/0 و اکولوژیک با وزن 19/0 قرار گرفتند. در نهایت نتایج نشان داد که گزینه های اکوتوریسم با وزن کلی 62/0، حفاظت با وزن کل 19/0 و گزینه بهره برداری از محصولات فرعی با وزن کل 18/0 به ترتیب در اولویت اول، دوم و سوم قرار گرفتند. با توجه به نتایج، عرصه جنگلی مذکور را می توان به سمت کاربری توریستی سوق داد که بی شک تاثیر به سزایی در جلوگیری از تخریب تمامی این عرصه ها، اشتغالزایی با جلب مشارکت مردم و ارج نهادن به سیاست های مشارکتهای مردمی و به دنبال آن افزایش در آمد ساکنان منطقه، کمک در جهت جلوگیری از مهاجرت به شهرها و به طور کلی توسعه روستاهای همجوار ناحیه جنگلی را به دنبال خواهد داشت.
    کلیدواژگان: فرآیند تحلیل شبکه، اکوتوریسم، ساختار BOCR، جوزک- درکش
  • محمدحسن یزدانی، ابراهیم فیروزی مجنده صفحات 263-283
    توزیع نامتوازن و نامتعادل کاربری های عمومی یکی از تبعات رشد افسار گسیخته و شتابان شهری در دهه های اخیر است که یکی از تبعات آن برخورداری نابرابر شهروندان از خدمات شهری می باشد. شهر اردبیل با توجه به تحولات اداری-سیاسی و جمعیتی که طی دهه های اخیر پشت سر گذاشته به رشد گسترده فیزیکی دست زده، به طوری که این توسعه فیزیکی افسار گسیخته منجر به عدم تعادل و نابرابری در توزیع کاربری های عمومی گشته و موجبات شکل گیری شهر دوقطبی برخوردار و غیربرخوردار را فراهم آورده است. در این راستا پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل نحوه توزیع فضایی کاربری های عمومی مناطق مختلف شهر اردبیل جهت ارزیابی کجایی و چگونگی توزیع و پراکنش کاربری های عمومی انجام گرفته است. روش تحقیق پژوهش حاضر توصیفی، تحلیلی بوده و بر اساس ماهیت نیز جنبه کاربردی دارد. در پژوهش پیش رو به منظور جمع آوری داده ها و اطلاعات مورد نیاز از روش کتابخانه ای استفاده گردیده است. در راستای دستیابی به اهداف تحقیق دو فرضیه طراحی گردید که جهت آزمون آن ها از روش های گرافیک مبنا استفاده شده است. نتایج تحقیق حاضر مبین این است که توزیع انواع کاربری های عمومی در سطح شهر اردبیل به صورت نامتعادل و متفاوت از یکدیگر شکل گرفته، ضمن تفاوت در الگوی توزیع در بین کاربری ها، منجر به شکل گیری مناطقی متفاوت از نظر نوع برخورداری گشته است که لزوم بازنگری در خط مشی ها را در امر مکان یابی و جانمایی آن ها، آشکار می سازد. در نهایت می توان گفت که منطقه دو شهرداری اردبیل در بالاترین سطح برخورداری قرار گرفته و با سایر مناطق شکاف قابل ملاحظه ای را نشان می دهد.
    کلیدواژگان: توزیع فضایی، عدالت فضایی، کاربری های عمومی، ضریب نزدیک ترین همسایگی، شهر اردبیل
  • صفر قائدرحمتی، بابک عظیمی نیا صفحات 279-298
    وضعیت تراکم در کلان شهرهای کشور ازجمله تهران، با افزایش شدید جمعیت و بدون توجه به آثار اجتماعی، اقتصادی، روانی، فضایی-کالبدی و زیست محیطی مشکلات و مسائلی را به وجود آورده که توجه مدیران و برنامه ریزان شهری را به خود جلب نموده است. پژوهش حاضر به دنبال دست یابی به یک چارچوب مناسب از تراکم (تراکم جمعیتی، تراکم ارتفاعی و تراکم کاربری) در سطح نواحی نه گانه در منطقه چهار شهر تهران می باشد و در ادامه تاثیر تراکم بر افزایش آسیب پذیری ناشی از زلزله را ارزیابی می کند. ماهیت پژوهش کاربردی و روش بررسی پژوهش با استفاده از مدل های فازی، همبستگی و رگرسیون خطی چندمتغیره می باشد. روش جمع آوری داده ها در این پژوهش به صورت اسنادی و پیمایشی است. بر همین اساس با استفاده از روش مجموع ساده وزنی فازی (FSAW) مشخص گردید که ناحیه 6 (رتبه تراکمی: 46/1) و ناحیه 5 (رتبه تراکمی: 48/2) ؛ به ترتیب بالاترین میانگین رتبه تراکم را به خود اختصاص داده اند؛ و به عبارتی عمده تراکم های جمعیتی، کاربری و ارتفاعی منطقه چهار شهرداری تهران، در این نواحی بوده اند. هم چنین با استفاده از همبستگی و نیز رگرسیون خطی چندمتغیره ارتباط آسیب پذیری با انواع تراکم مورد بررسی قرار گرفت و مشخص شد که ضرایب همبستگی چندگانه این سه متغیر مستقل با متغیر وابسته (یعنی آسیب پذیری مساکن) ، برابر با 754/0 است؛ و نیز ضریب رگرسیون تراکم های سه گانه بیانگر این بوده است که ضریب رگرسیون تراکم جمعیتی برابر با 738/0، ضریب رگرسیون تراکم ساختمانی برابر با 308/0 ضریب رگرسیون تراکم کاربری برابر با 165/0 بوده است که در حقیقت بیش ترین ضریب متعلق به تراکم جمعیتی در سطح نواحی نه گانه منطقه چهار شهر تهران است.
    کلیدواژگان: تراکم جمعیتی، کاربری، تراکم ارتفاعی، آسیب پذیری مساکن
  • محمود قدیری، فاطمه حاجی اسمعیلی صفحات 299-318
    برای توسعه ی صنعت گردشگری، وجود جاذبه ها به تنهایی کافی نبوده و ایجاد تسهیلات مطلوب گردشگری امری ضروری است. با توجه به اهمیت تسهیلات گردشگری، به خصوص در مکان های برون شهری، این پژوهش به سنجش میزان رضایت مندی گردشگران از تسهیلات گردشگری در منطقه چک چک شهرستان اردکان در قالب سه سوال پژوهشی و با روش توصیفی- تحلیلی می پردازد. بدین منظور، تعداد 106 گردشگر در نوروز 1392 به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه جمع آوری و از طریق روش هایT تک نمونه ای، تحلیل واریانس یک طرفه و روش های همبستگی پیرسون و Eta تحلیل گردید. یافته ها نشان داد که رضایت گردشگران از وضعیت تسهیلات، پایین تر از متوسط می باشد. هم چنین بین رضایت مندی گردشگران واقع در گروه های سنی، جنسی و شغلی مختلف تفاوتی وجود ندارد و تنها بین رضایتمندی گردشگران از نظر گروه بندی مذهبی تفاوت وجود داشت. مطابق نتایج، بین سن، مذهب و پایگاه شغلی گردشگران و میزان رضایت آنان رابطه معناداری وجود دارد. در مجموع، پایین بودن رضایت مندی از انواع تسهیلات از ابعاد مختلف دسترسی، کمیت و کیفیت؛ بیانگر نادیده انگاشته شدن این گونه مکان ها و ضرورت توجه جدی است.
    کلیدواژگان: تسهیلات گردشگری، رضایت گردشگران، استان یزد، چک چک
  • رسول قربانی، راضیه تیموری صفحات 319-340
    توسعه و گسترش فضای سبز با توجه به گسترش روزافزون جمعیت و ساخت و سازهای شهری و نیاز ضروری انسان ها به فضاهای سبز برای ایجاد تعادل اجتماعی، جسمانی و روحی، حفظ تعادل اکولوژیک شهرها امری مهم و حیاتی به شمار می‎آید. این مقاله بر آنست تا با دیدی سیستماتیک و ساختاری تمامی عوامل دخیل در توسعه فضاهای سبز شهری را مورد تحلیل و بررسی قرار دهد و با استفاده از روابط ایجاد شده بین این عوامل، عوامل کلیدی و مهم ترین عوامل را جهت توسعه بهینه فضاهای سبز شهری استخراج نماید. این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی و با هدف کاربردی، با به کارگیری دیدگاه آینده پژوهی، سعی در ارائه راهکارهایی جهت توسعه ساختاری و اکولوژیکی فضای سبز شهر تبریز شده است. لذا جهت نائل شدن به این امر، ابتدا با استفاده از روش پویش محیطی و تحلیل عوامل مستخرج در نرم افزار MICMAC، ارتباط عوامل دخیل در توسعه فضاهای سبز شهر تبریز را مورد تحلیل قرار داده و نهایتا عوامل کلیدی مشخص می شوند. عواملی کلیدی موثر بر برنامه ریزی فضاهای سبز شهری عواملی از قبیل: مکانیابی مناسب جهت توسعه اکولوژیک فضاهای سبز، دسترسی مناسب تمام شهروندان، پیوستگی لکه های سبز، تامین منابع آبی پایدار، نگهداری و حفاظت از فضاهای سبز، کاشت متراکم پوشش گیاهای، احیاء زمین های رها شده، تنوع بخشی به عملکردهای فضاهای سبز، تنوع زیستی، زیباسازی و طراحی فضاهای سبز می باشند. به کارگیری سیستماتیک این عوامل در برنامه ریزی توسعه فضاهای سبز شهری از جمله راهکاری جهت بهبود وضعیت فعلی و آینده این فضاهای مهم شهری خواهد شد.
    کلیدواژگان: عوامل کلیدی، فضای سبز، تحلیل اکولوژیک، تحلیل ساختار، MICMAC
  • مصطفی کریمی احمدآباد، الهه قاسمی صفحات 341-361
    در مطالعات ارزیابی پدیده تغییر اقلیم غالبا از خروجی مدل های جفت شده اتمسفری– اقیانوسی گردش عمومی جو (AOGCM) بهره گرفته می شود که به دلیل بزرگ مقیاس بودن برونداد این مدل ها، فرآیند ریزمقیاس سازی ضروری است. تاکنون روش های متعددی در این زمینه ارائه شده است که هریک از عملکرد متفاوتی برخودار می باشند. در این مطالعه سعی شده است با رویکردی جدید و با استفاده از تکنیک های تصمیم گیری از بین چند روش مرسوم در ریزمقیاس سازی خروجی مدل های گردش عمومی جو، مدل ایده ال انتخاب و تغییرات اقلیم در دوره آتی در زیرحوضه الند آذربایجان غربی مورد بررسی قرار گیرد. به این منظور با استفاده از تکنیک تصمیم گیری چندمعیاره و روش TOPSIS و با استفاده از شاخص های R2، RMSE، MAE، MAD و NSE عملکرد الگوهای SDSM، LARS WG و روش تناسبی در شبیه سازی برون داد مدل HadCM3 در شبیه سازی دما و بارش در دوره پایه مورد رتبه بندی قرار گرفته است و در نهایت مدل SDSM به عنوان مدل مناسب تر برای ارزیابی چگونگی تغییرات دما و بارش در دوره آینده در منطقه مورد مطالعه انتخاب شده است.
    کلیدواژگان: AOGCM، ریزمقیاس کردن، Topsis، آذربایجان غربی
|
  • Hamid Ebrahimy, Ali Akbar Rasoli, Davod Mokhtari Pages 1-18
    Marand city is located in very dangerous zone in terms of seismicity status, Therefore the problem of temporary settlement and optimization of the population settlements in the occurrence of earthquake is very important. This study has been implemented with the aim of identifying and spatial modeling of temporary settlement area in order to manage the earthquake crisis. Eight effective criteria in modeling temporary settlement has been extracted by studying research theoretical foundations and using the opinions of experts, then by using two models; Fuzzy Analytic Hierarchy Process (FAHP) and Fuzzy Inference System (FIS), the area with proper conditions for temporary settlement in earthquake disaster management was determined. By comparing the results from the two models Based on expert’s opinions and Feasibility, optimization and practical of the Suggested zones among the zones with very good condition in Fuzzy Inference system, 232723 square meters And in the Fuzzy Analytical Hierarchy Process Model 44995 square meters, are Confirmed by experts and have most proper condition. The results indicates more accuracy in results of fuzzy inference system In comparison with fuzzy analytic hierarchy process.
    Keywords: Temporary settlement area, Marand city, Fuzzy Analytic Hierarchy Process, fuzzy inference system
  • Manije Ahmadi Pages 19-35
    Now a day, environmental crisis resulting from uncontrolled human intervention has caused ideas on human interaction with the environment and also the concept of ethics and its importance in the preservation and optimal utilization of the environment considered by researchers. Due to this, the need of evaluation of the current human approaches towards nature regarding moral and ethical aspects will be emphasized. The existing study was conducted to analyze the effects of social capital in rural environmental ethics. Type of research is applied and its nature and method is Descriptive-Analysis. Data collection method is library and fieldwork (questionnaire) and data analysis was done by using descriptive (mean, standard deviation) and inferential statistics (chi-square and linear regression). Population of The study were, Chaypareh Bala villagers of Zanjan city: 15022 people inhabitants in 3584 households in the 1390 census. Analysis Unit is rural households who are living in the village, in order to plan internal consistency and reliability of indicators, Cronbach's alpha coefficient was 0.86. The results indicate, there is a statistically significant difference among independent variable social capital and dependent variable environmental ethics. Investigations of existing study show, based on social capital a significant difference obtained in rural environmental ethics and there is a direct relationship between them. So, we can say that with increase social capital, the environmental ethics increase too.
    Keywords: Social capital, Environmental ethics, Sustainable development, Chaypareh Bala, Zanjan
  • Abazar Esmali Ouri, Mohammad Golshan, Komail Khorshidi Mianaee Pages 37-56
    Determine appropriate areas for optimum use of the flood is one of the most important factors determining the success of watershed management plans that collected rainwater, with the intent varies. That the main objective is optimization and operational management of rain water based on demand and consumption. SamborChay watershed area with ​​74,830 hectares in the arid and semi-dry wines in Iran in Ardabil province is located. In order to determine suitable areas for harvesting runoff was used geographic information system GIS. For this purpose the use of concept maps suitable areas for water extraction based on the source level variable water volume obtained through AHP model was developed. After weighting to determine the parameters intensity rainfall in 30 minutes with 10 years return period, intensity rainfall in one hours with 2 years return period, average rainfall, NDVI, average slope, capacity infiltration, formation geology, and temperature their effect was assessment after appropriate and inappropriate areas were identified for harvesting runoff. The results indicate that sub basin at the northern of the area have a high potential for Production runoff with peak flow 7 to 21 (m3/s), concentration time 120 minutes, average temperature 13 C°, negative NDVI, high runoff 7 centimeters.
  • Asghar Asghari Moghaddam, Maryam Gharekhani, Ata Allah Nadiri, Mahdi Khord, Elhan Fijani Pages 57-74
    growing of population, development of agricultural and industrial activities were intensively increased the consumption of water resources, as results, the water quality and quantity have been decreased. Vast declining of fresh groundwater resources levels and infiltrations of surface runoffs and precipitations into groundwater, were decreased the runoffs dramatically and, as a consequence, the groundwater resources became as an important part of the water resources for drinking, industrial and agricultural demands in all over the country. Therefore, the importance of groundwater preservation, management and prevention of its contamination becomes as an inevitable task. One of the effective solutions to prevent the contamination of groundwater is to distinguish the vulnerable areas of the aquifer. In this study, DRASTIC, SINTACS and SI methods are used for assessment of vulnerability of the Ardabil plain aquifer. Using from these methods and with respect to the hydrological and hydrogeological characters of the study area, zoning of the vulnerability of aquifer to contamination is carried out and then susceptible areas to contamination was distinguished in each method. The measured nitrate concentrations in the area were used to validate each method. Correlation Index (CI) between vulnerability maps and nitrate amounts were calculated for exact and better comparing of these methods. Results showed that DRASTIC model has the highest CI, this means it is better than other methods for vulnerability assessment. According to the results of DRASTIC, 44.36% of the Ardabil plain aquifer area, located in the eastern and southern part of the plain, has low vulnerability and the rest parts including northern and western part of the plain has moderate vulnerability.
  • Freydoun Babaie Aghdam, Hasan Ahar, Hadiseh Gheysari, Farrokh Tahmasebi Pages 75-91
    In recent decades, cities have grown organically and urban areas in a short time have been several times its original size and city development has been the forms of the individual components, without planning, uncoordinated that urban sprawl pattern is the main feature. Urban Smart Growth cities were developed for deal with problems of sprawl. The case study is Maragheh city. The research method is descriptive and analytical. In this paper, the capacity of Maragheh, using the development from within the main principles of smart growth is about the sprawl, is marked. Indexes such as population density, rate of open space, building quality, access and permeability, compressibility, etc. are used. Neighborhoods with using Analytical Hierarchy presses (AHP) to prioritize and ultimately the level was estimated for each of them. Results show that in 1392 the gross population density of 59.3 persons per hectare is which is considered very low density and On the other hand there is a lot of undeveloped land, 333 hectares, Uses of unconventional urban, and the average per capita level of infrastructure per person is 162.3 square meters. With this description, using the principles of smart growth and in particular, the principle of development from within and Suitable density, Building on wasteland and etc., sprawl can be prevented the sprawl.
    Keywords: sprawl, smart growth, development from within, AHP, Maragheh
  • Esmaeil Pishbahar, Rogaye Parcham, Hossin Yadavar Pages 93-110
    This study was performed to investigate the influence of different types of tourism in Aras Free Zone (AFZ). The tool of this research is questioner that data were collected by simple random sampling from 70 tourists and it have been analyzed using Structural Equation Modeling (SEM) approach. The results indicate that there is the correlation between ecotourism and historical tourism. In the other words, an increase in historical tourism increases the ecotourism and vice versa. For increase, historical tourism must increase satisfaction of historical attractions of "Chopan churches", "Caravanserai of KhwajaNazar". For increase, the ecotourism must increase satisfaction of the natural attractions of the "Aras", "Mill Ruins", Villages Ashtbyn", "Plain Gordian" and "Plain Aynalo". The increase of satisfaction of tourists of village "Ashtbyn", satisfaction of tourists from "Holy Muhammad Agha" increases. The only factor affecting the on trade tourism is the satisfaction of variety of goods or in other words to increase the satisfaction of trade tourism must increase the variety of goods. Therefore, restoration of historic and religious buildings and development projects, business tourism, natural and historical and policies encouraging exports and imports in Aras Free Zone is proposed
    Keywords: Ecotourism, Religious tourism, historical tourism, trade tourism Structural Equation Modeling (SEM), Aras Free Zone
  • M. Taghvaei, Fatemeh Jalalian Pages 111-125
    Evaluation of climate comfort and the suitable days for recreational walking in urban areas is a significant aspect of successful planning aimed at promoting the urban tourism industry. Khuzestan is a vast province in Iran with very high tourism potentials as well as climatic variety, and can be regarded as a tourism pole in Iran. This study aims to use the Equivalent Physiological Model for determining the number of climate comfort days in Khuzestan Province. To this end, the mean values of the daily data provided by eight synoptic meteorological stations during a ten year period (2000-2009) were used. Four meteorological factors were considered: dry air temperature, relative humidity, cloudiness, and wind velocity. The following cities were studied: Abadan, Ahvaz, Behbahan, Dezful, Iezeh, Masjed-e Soleiman, Ramhormoz, and Shustar. Upon feeding the mean data obtained for these cities to Rayman, the number of climatically suitable days for recreational walking in each city were determined. Upon taking into account the periods with negligible high- and low-temperature stresses, the output obtained from the computer model indicated that Iezeh with 168 climate comfort days was the most suitable city for accomodating tourists; followed by Masjed Soleiman (139 days), Ahvaz (130 days), Shushtar and Abadan (128 days), Behbahan (124 days), Ramhormoz (119 days), and Dezful (116 days). The results also showed that between late November and late March, Khuzestan Province would generally provide climatically favorable conditions for the visiting tourists.
    Keywords: Urban tourism, Climate, thermal comfort, physiological equivalent temperature indicator, Khuzestan
  • Iraj Teimouri, Hadi Hakimi Pages 127-145
    For Iranian citizens traveling to turkey without visa is possible and the main reasons of Iranian citizens for traveling to Turkey are; resting, leisure time, enjoying various attractions like sea side, cultural, trading especially buying clothes and etc. The tourism industry is one of the main driving forces of Turkish economy. The increase and decrease of traveler to turkey depends on various factors in both national and international levels. This article wants to forecast the amount of Iranian tourist which traveling to Turkey by using the Artificial Neural Network; (ANN). On the other hand, the present article attempts to attend to explore the importance of used variables in tourism demand to Turkey. The variables effects on Iranians’ tourism demand were extracted by exploring the literature review, and the present research just utilized 13 variables for forecasting the tourism demand. The results of the research showed that accessed estimates had less error in comparison with real data. According to present research, four important variables effect on tourism demand of Iranian citizens are the daily crude oil producing in Iran, inflation volume in Iran, gross domestic product in Turkey, gross domestic product for working people in Iran.
    Keywords: Forecasting, Tourism Demand, Artificial Neural Networks
  • Jafar Jafarzadeh, Hashem Rostamzadeh, Mohammadreza Nikjoo, Esmaeil Asadi Pages 145-164
    The study of changes in water resources in each region is essential to manage water resources and using them. In this study, the goal is to evaluate the available water resources in the plain of Ardebil in terms of surface and subsurface resources based on four criteria including natural, hydrological, agricultural and humanitarian by using fuzzy network analysis. In order to assess better fuzzy network analysis evaluation, sub-criteria of population, industry condition, rainfall situation, the status of surface water (volume taken from the river) and groundwater (wells, springs and aqueducts status), the area under cultivation and the type of products in terms of water demand, slope and elevation are used. Dependencies among sub-criteria using DEMATEL fuzzy technique and according to experts are determined. Using the fuzzy network analysis all criteria and sub- criteria are weighed, and the maps for all sub-criteria, are generated in according to the weight obtained. Finally, the result map that is based on initial layers and weighted based on the fuzzy techniques is generated in GIS. The resulting map is identified the sensitivity of the study area in terms of potential water resources. The study area (Ardebil plain) is located in the northwest of Iran and is delimited by latitudes 38°05′ N and 38° 30′N and longitudes 48°15′ E and 48° 35′E. The average height is about 1360 meters from the sea level. It covers an area of about 820 km2 and is part of Qara Soo river basin. The low risk areas 11.13 % equivalent to 9200 hectares are located on the northern and a bit in west of the plain. The average risk areas 19.36 % equivalent to 15870 hectares are located in the north and west of plain. The high risk areas 21.3 % equivalent to 17510 hectares are located mostly in the central and upper parts of the plain. The vulnerable risk areas 31.9 % equivalent to 26220 hectares are located in the southern and central parts of the plain and finally the critical areas 16.1 % equivalent to 13250 hectares are scattered mostly in the south and east of the study area.
    Keywords: Water resources, DEMATEL technique, Fuzzy analytic network process, Geographic information systems, Ardabil plain
  • Masoud Jalali, Vahab Kamariyan Pages 165-182
    Strong winds have been named as the storms that blow in different shapes and too fast for a short time and are usually associated with unstable weather. If the unstable air have had humidity thunderstorms was happen other case was caused the dust storms. The purpose of this study was the analysis of temporal oscillations of Thunderstorms in the North West of Iran (Ardebil, East Azerbaijan and West Azerbaijan) using spectral analysis. For this purpose, a daily 16-synoptic data (in the form of current weather data) of the Meteorological organization during the period 1988-2009 were used. In the following codes of 17, 29, 91 until 99 related to thunderstorms were identified. In order to analyze the Thunderstorms cycles in North West of Iran were used possibilities of programming in the Matlab software and Surfer software was used for graphical operations. The results showed that the frequency of the 2-year cycles is more than any other state; Therefore, the frequency of significant cycles, 2 cycles of 5 stations with the highest proportion allocated. Maku and Khoy and central stations, including stations of Tabriz, Maragheh, Mahabad and being involved, 6. 2-year cycles, respectively, and in terms of risk is most likely to occur in these areas.
  • Yaghoob Rezazadeh, Bohloul Alijani Pages 182-202
    Cold and freezinginthe North West ofthe country(Iran), has arrived allyearirreparabledamages to thetransportsectors, roadaccidents, gardens andagriculturalproductsandcrippled thenormal lifeof people incityand villagesAt first, theverycolddays of 18 stationsin the statistical periodwere extracted then of thestatistics, the number of 43 Severe and pervasive wave was selected..Finally, for Synopticanalysis ofcoldwaves, tworepresentativewaves on February1991 and January 2007were determined. The maps of Earth and the500Hpa pressuressurfaceof thefreezing from theNCEPwebsitehas been prepared andanalyzed. The results showed that in most cases of severe frost in the top level, a deep descends in the Iran west established and polar regionsCold Weatherwill leadtoIran. The establishment of above thebarrier in the East of this descends was due relativestagnation of descends and the continuity of cold inthe region intensifies. At the surface of Earth, west migrant high-pressures and the spread of Siberian high-pressure tab add to intensityat 500Hpa levels. Accordingly, we can at least 5 days prior to the deployment of these systems in the vicinity of the study area, predicted cold conditions, the managers and farmers are prepared to deal with cold.
    Keywords: Cold Waves, North-West, Synoptic Patterns, Migratory high-pressure, Siberiahigh-pressure, Freezing
  • Batoul Zeinali, Mahdei Aalijahan, Fatemeh Dashtbani, Rahim Fazeli Pages 203-221
    Floods are one of the most destructive atmospheric hazards which push different communities all over the world to suffer from life and financial damages. The present research has the aim of detection of synoptic and hydrometeorology features of flood in Herochay. For this goal, the data from daily rainfall of stations in Khalkhal, Khanghah, Arpachayi and Lamber and the data from Hydrometer station in River Kivichay was used to detect the rainfall and flood happened and for synoptic inspection of this phenomenon, the data from Sea level pressure, upper layers of atmosphere like Geopotential high, Omega, Orbital wind, Meridional wind and Relative humidity in levels of 500 to 1000 HPA was used. The obtained results show that presence of low-pressure system on the surface of ground, occurrence of blocking and located of the study area on the east of the trough on the upper levels, negativity of atmospheric eddies and omega on different levels with humid supply of Black Sea and Mediterranean sea on the levels of 500 to 700 HPA, Red sea and Persian Gulf and Oman Sea on the levels of 850 and Caspian Sea on the levels of 925 and 1000 HPA have prepared the conditions needed for generation of instability over the atmosphere of the studied area. The mentioned conditions have caused intense thunderstorm and increase of Herochay discharge and generation of flood in that region.
    Keywords: Atmospheric hazards, Flood, Detection, Synoptic, Herochay
  • Tahere Sadeglou, Sorayya Azizi Pages 223-240
    Nowadays, awareness of rural facilities and cul de sacs and analyzing them in rural development planning process is so important and had been counted as necessities of designing the development plans and projects. In this order, varied projects had been applied in form of rural development plans that a rural housing renovation and improvement project is one of recent and also important type of them. This plan began from 1989 by agricultural Jihad ministry and for achieving to such purposes like: providing the suitable, safe and strong house for rural community. But it’s obvious that the effect of these kinds of projects don’t limited to scarce purpose of rural environment development and its impacts on rural environmental quality will be appearance in a long time. This study tried to assessing the effect of rural housing renovation and improvement projects on the rural environmental quality in Houmeh Dehestan from Shirvan township rural districts that contain 22 rural points. In this study had been used of analyzing – descriptive methodology in type of field study research. Sample size of study also had been chosen from rural housing loan recipients that through of Cochran formula are 203 families and selected by random. After questionnaire designing and confirming the validity and reliability using Cronbach's alpha (80%), data were analyzed in SPSS and that result show these project had a considerable effects on all indexes of rural environmental quality and economic dimension with total effect about 0.659 has the greatest impact and social dimension with total effect about 0.450 has less impact on the environmental quality of case study rural area.
    Keywords: Rural housing renovation, improvement projects, Rural housing, Environmental quality, Rural development, Path analysis model
  • Ali Alikhah Pages 241-264
    Settlements physical and functional affecting from the natural environment is obvious and undeniable. In this regard numerous factors play a role and by that location, building, physical development, population absorption and … in human settlements formed differently. This study aimed to analyze the spatial pattern of settlement in Gilan Province, has been formed under the influence of natural factors. In this way the main questions facing the study, is the effect of natural factors on the spatial pattern of settlement in the province. Gilan settlement system based on the last census has 2990 points, that all of them were considered in this research. The research method is descriptive- analytic and in it the documentary and spatial statistical analysis in geographic information system with the spatial autocorrelation analysis based on Moran's I index were used. The results indicate that although the settlements of Gilan province in terms of population is not concentrated but from all variables point of view (height, slope, slope aspect, precipitation, temperature, evapotranspiration, distance from surface water and natural vegetation) high clustering were observed in the distribution of the settlements in the province and spatial correlation of all the variables with the spatial distribution pattern were statistically significant
    Keywords: Spatial Analysis, Settlement System, Natural Factors, Spatial Autocorrelation, Gilan
  • Hamid Alipor, hassan fathizad, Mohammad Akhvan Galibaph, Fanhime Arabei Ali Abad Pages 261-277
    One of the main strategies to achieve the forestry objective and to minimize the environmental crisises, planning use of the forest by taking a natural ability is for users desired. In this research, using the Analytic Network Process (ANP), the criteria of ecological, economic and social, in the BOCR structure frame work in forest habitat of Jouzk-darekhsh (Northern Khorasan) were evaluated and prioritized. The results showed that the sub network of profits with a total weight of 0.55 is located in first priority and sub network of risks with total weight 0.07 in the last priority. In sub network of earnings, revenue increase was in the first priority and the first priorities of the risks sub network also was allocated public acceptance. Among the strategic criteria also social criteria were to assign high weight (0.49) and then economic criteria weighing 0.31 and ecological with weighting 0.19. Finally the results showed that ecotourism options with a total weight of o.62, protection with a total weight 0.19 and option exploitation of ancillary products with a total weight 0.18 respectively in the priority first, second and third. According to the results, the forest can be pushed to the client-side tourist undoubtedly made an impact in preventing the destruction of all the fields, employment and public participation, public participation and respect for the policies followed by the increase in the residents of the area, helping to prevent migration to urban areas and overall development of villages surrounding the forest area will be followed.
    Keywords: Analytic Network Process, Ecotourism, The BOCR, Jouzk-Darekhsh
  • Mohammad Hosein Yazdani, Ebrahim Firoozei Majande Pages 263-283
    Uneven and unequal distribution of public land has been one of the consequences of libertine urban growth in the recent decades that has led to an unbalance in the distribution of urban public lands. This has had enormous implications, one of them being the lack of equal access to municipal services for citizens. Due to political and political developments in Ardabil during the recent decades this city achieved a massive physical growth so that this libertine physical growth has led to an unbalanced distribution of public land and caused forming a bipolar wealthy and deprived city. Accordingly this study aims at investigating and analyzing the public land distribution manner to evaluate the distribution of public utility and to grade and determine wealthy and deprived urban regions. This study employs descriptive-analytical method and essentially could have applied nature. To collect data the library method was used. To achieve study objectives two hypotheses were designed, in order to test the first one spatial autocorrelation analysis tools and the nearest neighbor index and to test the second one Kernel density function were used.
    Keywords: Spatial distribution, Public land, Space justice, GIS, spatial autocorrelation
  • safar ghaedrahmati, Babak Azimi Neya Pages 279-298
    Density with increased population and disregarding social, economic, spatial-physical and environmental effects caused some problems that attracted the attention of urban planners and managements in metropolises such as Tehran. This problem is attention by urban planner and urban management. The proper framework of density (population density, high density, and land use density) at nine areas of 4 district of Tehran municipality seeks in this paper. And effect of density on earthquake vulnerability is study. This is an applied research; and research scrutiny methods are correlation, multivariate regression and fuzzy models. Data collected by documentary and survey methods. Research objectives include identifying density status (population, high, and land use) and discovering the relation between density level (population, high, and land use) and earthquake vulnerability and finally analyzing the effects of increased density (population, high, and land use) on earthquake vulnerability at municipality of Tehran (4 District). Research results show that it is necessary to consider three types of population, land use, and high densities in studying urban density. Moreover, fuzzy approach in urban density data normalization is one of the best approaches in urban vulnarability. In this regard, using fuzzy simple additive weighted method (FSAW) revealed that 7zone (density rank: 6.43), 8zone (density rank: 7.46), and 9zone (density rank: 8) at 4 district of Tehran obtained the lowest density rank; whereas, the highest mean density rank attributed to 6zone (density rank: 1.46) and 5zone (density rank: 2.48), respectively.
    Keywords: Population Density, Land Use, Building Density, Housing Vulnerability
  • Mahmood Ghadiry, Fateme Hajesmaeeli Pages 299-318
    For tourism development, existing of tourist attractions is not enough, but developing of suitable tourist facilities is neccessory. So, according to the importance of tourist facilities in attracting tourists, especially to suburban places, the present study investigate the status of the tourist satisfaction of tourist facilities in Chak-Chak in Ardakan county. So, 106 number of tourists were selected in Norooz 2013 by Convenience sampling method. To gather data, library method, field method as well as tourist questionnaires were applied. Gathered data analyzed with descriptive (number, frequency, percentage, mean) and quantitative (T-Test, One-Way Anova, Pearson correlation) method. Regarding the first hypotheses, the findings indicated that tourists believe that the status of tourist facilities is very inappropriate in Chak-Chak and tourist satisfaction in all these three dimensions is low and very low; as a result, the first hypothesis was confirmed. The results indicated that the second hypothesis reject relatively, so that the total findings indicated that Chak-Chak tourists’ satisfaction is only significantly different in about religion variable. The results suggested that tourists’ satisfaction is not significantly different in all variables, except job position. To test the third hypothesis, the results of relationship analysis of tourists’ satisfaction and social-economic variables revealed that Chak-Chak tourists’ satisfaction has a significant relationship with all variables (gender, religion and job position) except age. So in general, the third hypothesis was relatively confirmed. In all, low level of tourist satisfaction indicate that the planning system ignored these places, whereas need more attention
    Keywords: Tourist facilities, Tourists’ satisfaction, Yazd Province, Chak-Chak
  • Rasoul Gorbani, Razieh Teymouri Pages 319-340
    The development of green space due to increasing population and urban constructions and human necessary need to green spaces is vital for balance in social, physical, spiritual and also cities ecology. This article with structural view intends to analyze all of factors that contribute in the development of urban green spaces. Andby using the relationships between these factors, extract the key factors that are the most important factors for the optimal development of urban green spaces.This study with descriptive - analytical method and with applied purpose, and using futures studies view, try to provide strategies for structural and ecological development of green spaces in the city of Tabriz. In order to achieve this goal, by using environmental scanning and analysis of extracted factors in MICMAC software, the relationship between contributed factors in the development of green spaces in the city of Tabriz analyzed and eventually the key factors identified. Therefore ten following factors have been determined as key factors for the development of Tabriz green spaces; "Locating for development of ecological green spaces, optimal access for all citizens, green spots physical connections, sustainable water resources, maintenance and protection of green spaces, dense vegetation planting, restoration of abandoned land, green spaces diversity functions, biodiversity and green spaces Beautify designing ". The systematic application of these factors in the planning of urban green spaces, can be strategies for improve the current and future situation of these important urban spaces.
  • Mostafa Karimi, Elahe Ghasemi Pages 341-361
    General circulation models (GCMs) are an important tool in the assessment of climate change. These numerical coupled models represent various earth systems including the atmosphere, oceans, land surface and sea-ice and offer considerable potential for the study of climate change and variability. However, they remain relatively coarse in resolution and are unable to resolve significant subgrid scale features such as topography, clouds and land use. Bridging the gap between the resolution of climate models and regional and local scale processes represents a considerable problem for the impact assessment of climate change. Thus, considerable effort in the climate community has focussed on the development of techniques to bridge the gap, known as ‘downscaling’. In this study two statistical downscaling techniques (lars WG and SDSM) and Proportional Downscaling method have been sued , which are combination to TOPSIS approach.The result shows SDSM is more ability technique of downscaling. And climate change will reduce monthly rainfalls up to 39% and increase the temperatures up to 2 °C.
    Keywords: AOGCM, Downscaling, Topsis, West Azerbaijan