فهرست مطالب

پایداری، توسعه و محیط زیست - سال چهارم شماره 3 (پیاپی 15، پاییز 1396)
  • سال چهارم شماره 3 (پیاپی 15، پاییز 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/10/26
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سمانه نگارچی، محمدرضا زارع مهرجردی*، صدیقه نبی ئیان، دیوید مارتینزگرانادوز، رحمان خوش اخلاق صفحات 1-13
    زمینه و هدف
    بحران و کمبود آب از مهم ترین مشکلات موجود در حوضه زاینده‏رود بوده است. در دهه گذشته با تغییر مدیریت حوضه از مدیریت یکپارچه حوضه به مدیریت استانی، بحران کم آبی و تخریب منابع جهت تغییر کاربری به زمین های کشاورزی در غرب حوضه شدت بیشتری گرفته است. لذا این مطالعه به تعیین روند و نوع کاربری اراضی و بررسی تاثیر تغییرات اقلیم و دخالت انسان در این حوضه پرداخته است.
    روش بررسی
    در این تحقیق، از نقشه‏های ماهواره‏ لندست 8 و 5 استفاده شده و بعد از تصحیح هندسی و رادیومتریک نقشه‏ها، با استفاده از شاخص پوشش گیاهیNDVI ، نحوه و میزان پراکندگی انواع اراضی و پوشش ها در 4 کلاس مختلف در طی دوره 1993 تا 2015 تعیین شده ‏است.
    یافته ها
    نتایج بدست آمده از بررسی پوشش اراضی حاکی از آن است که در بازه زمانی ده ساله بعد از اجرای مدیریت استانی، اراضی کشاورزی و اکوسیستم‏های طبیعی با روند افزایشی رو به نابودیست.کاهش سطح زمین های کشاورزی بیشتر در استان اصفهان رخ داده است و افزایش تخریب مراتع در غرب حوضه بخصوص در استان چهارمحال و بختیاری ایجاد شده است. از مهم ترین دلایل تخریب منابع طبیعی بخصوص مراتع می‏توان به تبدیل مراتع به زمین های کشاورزی و احداث جاده بین این زمین ها و همچنین مهم ترین علت کاهش سطح زمین های کشاورزی، نبود آب در این حوضه، اشاره کرد.
    نتیجه گیری
    نتایج حاصل از این تحقیق امکان اخذ تصمیمات اساسی در تدوین سیاست‏های مدیریتی برای برنامه‏ریزان و مدیران در حوضه زاینده‏رود جهت پایداری و ارزیابی منابع طبیعی را فراهم خواهد نمود.
    کلیدواژگان: حوضه زاینده رود، بحران آب، مدیریت استانی، تغییرات پوشش گیاهی
  • غلامرضا مرادی مجد، نجف هدایت، لعبت تقوی صفحات 15-27
    زمینه و هدف
    پایش و کنترل مستمر کیفی منابع آب از ابزارهای اصلی مدیریت و حفاظت از این منابع ارزشمند محسوب می شود. شاخص کیفی NSFWQI از میان شاخص های عمومی کیفیت آب، بیشترین کار برد را دارا می باشد. این مطالعه با هدف بررسی کیفیت آب رودخانه بهمن شیر با استفاده از شاخص کیفیت NSFWQI انجام پذیرفته است.
    روش بررسی
    درمطالعه تجربی حاضر نمونه برداری در طی 6 ماه و از 5 ایستگاه منتخب انجام گرفت و پارامترهای کیفی شامل دما، اکسیژن محلول، اکسیژن مورد نیاز بیولوژیکی، PH ، نیترات، فسفات، کل جامدات محلول، کدورت، هدایت الکتریکی، کلیفرم کلوکلیفرم مدفوعی در طول رودخانه بررسی گردید.
    یافته ها
    داده های حاصل از مطالعه بااستفاده از شاخص کیفی آبNSFWQI مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. باتوجه به نتایج حاصل از شاخص کیفی بیشترین میزان شاخص NSFWQI مربوط به ایستگاه دوم با مقدار 33/43 و بعد از آن به ترتیب ایستگاه اول با میزان 63/40، ایستگاه چهارم با میزان 25/38، ایستگاه پنجم 63/37 و کم ترین میزان شاخص مربوط به ایستگاه سوم با مقدار 10/37 می باشد.
    نتیجه گیری
    نتایج در5 ایستگاه نمونه برداری نشان از آن دارد که تمام ایستگاه های از لحاظ طبقه بندی کیفیت آب در رده بد قرار دارند که در نتیجه آب این رودخانه مناسب جهت آبیاری اراضی کشاورزی است. همچنین بالادست رودخانه بهمنشیر دارای آلودگی کمتری نسبت به پایین دست آن می باشد.
    کلیدواژگان: شاخص کیفیت آب، NSFWQI، رودخانه ها، بهمنشیر
  • ابراهیم آریانی قیزقاپان*، حیدر گل محمدی، پرستو قبادی، ریحانه عباس پور صفحات 29-41
    زمینه و هدف
    با توجه به کم بودن تحقیقات و اهمیت سطح دانش زیست محیطی بهورزان خانه بهداشت به عنوان عنصری کلیدی در حفظ محیط زیست، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی مقایسه ای سطح دانش زیست محیطی بهورزان انجام گرفت.
    روش بررسی
    روش شناسی پژوهش حاضر از نوع توصیفی _ مقایسه ای بود. جامعه آماری را تمامی بهورزان خانه بهداشت بخش مرکزی شهرستان شاهین دژ در سال 1395 تشکیل می داد. روش نمونه گیری تصادفی ساده بود و حجم نمونه با توجه به مدل کرجسی _ مورگان و با در نظر گرفتن خطای 05/0 = α، 35 نفر در نظر گرفته شد.جهت سنجش دانش زیست محیطی آزمون شوندگان از پرسشنامه محقق ساخته، استفاده گردید. روایی محتوایی پرسشنامه توسط متخصصان تایید گردید و پایایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ 64/0 به دست آمد. داده های جمع آوری شده با نرم افزار spss.vs.22 و با آزمون های t دو گروهی مستقل و آنالیز واریانس یک راهه تحلیل شد.
    یافته ها
    سطح دانش زیست محیطی بهورزان بسته به سن آن ها تفاوت معنی دارد (22/3=(2،32)F، 05/0>P)و سطح دانش زیست محیطی بهورزان بسته به سطح تحصیلاتشان متفاوت است (91/2=(3،30)F، 05/0>P). همچنین بهورزان مونث از نظر دانش زیست محیطی در وضعیت بهتری نسبت به بهورزان مذکر قرار دارند (60/2=t، 05/0>P) و بین سطح دانش زیست محیطی بهورزان بسته به سابقه خدمت ایشان تفاوت معنی دار وجود دارد (84/6=(2،30)F، 01/0>P).
    نتیجه گیری
    سطح دانش زیست محیطی بهورزان با توجه به جنسیت، سن، سطح تحصیلات و سابقه خدمت متفاوت است و برای همسطح سازی آگاهی های زیست محیطی آنان، اجرای دوره های ضمن خدمت پیشنهاد می گردد.
    کلیدواژگان: دانش زیست محیطی، بهورز خانه بهداشت، محیط زیست، شهرستان شاهین دژ
  • سحر رضاییان *، سیدعلی جوزی، ساناز محمودی، نسرین مرادی مجد صفحات 43-54
    زمینه و هدف
    در این مقاله شناسایی و تجزیه تحلیل ریسک در واحد تولید و احیای کارخانه آلومینیوم المهدی بندرعباس به روش تجزیه و تحلیل حالات شکست و اثرات آن در فرآیند تولید محصول به انجام رسید.
    روش بررسی
    پس از بررسی پیشینه و مروری بر ادبیات تحقیق جهت بررسی ریسک های محیط زیستی ناشی از این کارخانه، مصاحبه هایی با کارکنان کارخانه صورت گرفت و فهرستی از عوامل احتمالی مولد ریسک پس از تکمیل کاربرگ ها و بررسی مستندات سامانه مدیریت یکپارچه کارخانه موسوم به IMS مشخص گردید. با تکمیل پرسشنامه های بسته از 50 پرسنل شاغل در محیط مهم ترین منابع مولد ریسک در واحد تحت بررسی تعیین شد. پس از شناسایی فعالیت ها و فرآیندهای مختلف کارخانه، عوامل بالقوه آسیب رسان شناسایی و باتوجه به احتمال وقوع و شدت اثر آن ها بر انسان، تجهیزات و سرمایه طبقه بندی شدند.
    یافته ها
    از مقایسه اعداد اولویت ریسکمحاسبه شده در واحد تحت مطالعه کارخانه نتیجه شد که اولویت ریسک در فعالیت های عایق الکتریکی با نمره 162 در رتبه اول و پس از آن فعالیت های بازکردن بیرینگ چرخ ها، بالابرهای مکانیکی، جرثقیل پنج تن و سیستم Earthing با نمرات 144 ،140،140 و 108 در رتبه های دوم تا پنجم قرار دارند. همچنین فعالیت های ریسک مربوط به ستون آندگیر و آچار با امتیاز 14 کمترین عدد اولویت ریسک را دارا هستند.
    نتیجه گیری
    در نهایت نتایج این مطالعه نشان داد شرایط نسبتا ایمن در واحد تولید و احیای کارخانه آلومینیوم المهدی برقرار می باشد.
    کلیدواژگان: واحد تولید و احیای کارخانه آلومینیوم، ارزیابی ریسک، تجزیه و تحلیل حالات شکست و اثرات آن، عدد اولویت ریسک
  • لعبت زبردست، امید حیدری *، اسماعیل صالحی صفحات 55-68
    زمینه و هدف
    امروزه ماهیت پیچیده معضلات محیطزیستی، بخصوص در محیط های شهری، استفاده از روش های همه جانبه نگر را برای حل این مشکلات بسیار لازم و ضروری نموده است که در این میان، پسماندهای شهری به علت اثرات منفی محیط زیستی و بهداشتی، مهم ترین چالش پیش روی می باشد. حجم بالای تولید روزانه پسماند در کلانشهر تهران، منجر شده است که مشکل پسماند به یکی از معضلات حاد این شهر تبدیل شده و مدیران شهری همواره به دنبال چاره ای برای رفع آن باشند.
    روش بررسی
    این تحقیق، بخشی از نتایج دومین گزارش وضعیت محیط زیستی شهر تهران (بخش مربوط به مولفه پسماند) است که در آن، با استفاده از مدل (DPSIR) ابتدا به تحلیل اجزای مختلف این مولفه در شهر تهران پرداخته می شود. سپس با استفاده از همین چارچوب مفهومی، پاسخ های مناسب به تفکیک اجزای مدل ارائه می گردد.
    یافته ها و
    نتیجه گیری
    نتایج تحقیق نشان می دهد که رشد تولید پسماند در شهر تهران با نرخی بیش از نرخ رشد جمعیت در طول دوره مطالعاتی روی داده است که با توجه به کاهش نرخ رشد جمعیت شهر تهران در آخرین دوره سرشماری، عواملی نظیر تغییر سبک زندگی و مصرف گرایی و همچنین افزایش فشار محیط زیستی ناشی از حضور جمعیت غیر ساکن در تهران در طول مدت روز به آن دامن زده است. استفاده از مدل علی- معلولی (DPSIR) در بررسی مولفه پسماند شهر تهران، نشان می دهد که راه حل های ریشه ای برای مدیریت و کنترل این پدیده مورد نیاز می باشد که از جمله مهم ترین آن ها، کاهش فشار جمعیتی وارد بر شهر تهران از طریق برنامه ریزی کالبدی- فضایی و توزیع مجدد جمعیت و فعالیت ها می باشد.
    کلیدواژگان: پسماند، مدل نیروی محرکه-فشار-وضعیت-اثر-پاسخ، برنامه ریزی یکپارچه محیط زیستی، مدیریت پسماند
  • فرهاد جوان، لقمان جاوید صفحات 69-83
    زمینه و هدف
    حفظ محیط زیست و اکوسیستم های طبیعی از اصول توسعه پایدار در روستاهاست. توسعه با حفظ فرآیندهای محیطی، زیستی و منابع ذی ربط سازگار است. در این راستا تحقیق حاضر باهدف بررسی شاخص های زیست محیطی بر اساس ابعاد توسعه پایدار در سکونتگاه های روستایی دهستان گلچیدر شهرستان مریوان انجام گرفته است.
    روش بررسی
    جامعه آماری پژوهش، 16 روستای دهستان گلچیدر بالغ بر(803) خانوار بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و با استفاده از حجم نمونه بر اساس تعداد خانوار در هر روستا پرسشنامه توزیع شد. روش تحقیق به صورت پیمایشی و توصیفی -تحلیلی انجام می گیرد به طوری که در مرحله توصیفی به شناخت وضع موجود پرداخته و در روند کار با استفاده از تجزیه و تحلیل آماری به استنتاج و تبیین نتایج پرداخته شده است.
    یافته ها
    نتایج وضعیت شناسی شاخص های زیست محیطی با استفاده از مدل فازی( Rij) در روستاهای مورد مطالعه حاکی از آن است که از 16 شاخص مورد بررسی 8 شاخص یعنی 50 درصد روستاها در وضعیت کامل ناپایداری و نامطلوب قرارگرفته اند که در این بین شاخص تاسیسات فاضلاب با درجه پایداری 010/. در بدترین وضعیت از شاخص های زیست محیطی قرار گرفته است. آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که ارتباط معناداری بین شاخص های زیست محیطی با ناپایداری سکونتگاه های روستایی مورد مطالعه وجود دارد.
    نتیجه گیری
    با توجه به اینکه سکونتگاه های روستایی محدوده مورد مطالعه از وضعیت مطلوبی برخوردار نیستند لازم است که در خصوص وضعیت شاخص های توسعه پایدار در دهستان گلچیدر بازنگری اساسی صورت گیرد و عوامل مدیریتی صحیح و کارآمد برای حفظ روستا و اکوسیستم آن دیده شود.
    کلیدواژگان: پایداری، شاخص های محیط زیستی، سکونتگاه های روستایی، شهرستان مریوان
|
  • Samane Negarchi, Mohamadreza Zare Mehrjerdi *, Sadighe Nabyian, David Martinez Granados, Rahman Khoshakhlagh Pages 1-13
    Background And Objective
    Water crisis and scarcity, have been one of the most important issues in the Zayandehrud basin in recent years. In the past decade, by changing the management of the basin from integrated management of the basin to provincial management, the drainage crisis and the destruction of resources have become more intense in changing the use of agricultural land in the west of the basin. Therefore, this study has been conducted to determine the trend and type of land use and to study the effects of climate change and human intervention in this basin.
    Method
    In this research, satellite mapsfrom Lansat 8 and 5 have been used for this purpose. Atmospheric and radiometric correction were done. Using the NDVI vegetation index, the distribution of land types during the period from 1993 to 2015 is set to for 4 classes.
    Results
    The results of the study of land cover and natural ecosystems in Zayandeh Rood basin during the past 23 years have shown that in the period of ten years after the implementation of provincial management, agricultural lands and natural ecosystems with trend An increase is going to be destroyed because of developing of agricultural lands and roads in this area.
    Conclusion
    The results of this research will make it possible to make basic decisions in developing management policies for planners and managers in the Zayandehrud basin for sustainability and assessment of natural resources.
    Keywords: Zayandeh Rood Basin, Water Crisis, Provincial Management, Vegetation Changes
  • Gholamreza Moradimajd *, Najaf Hedayat, Lobat Taghavi Pages 15-27
    Background And Objective
    Water quality monitoring and continuous control of the main tools for managing and protecting these resources is valuable. NSFWQI water quality index of general water quality parameters, most application requirements.
    Method
    This study aimed to done evaluate the quality of river water quality index NSFWQI Bahmanshir. In the present study, sampling was done in 6 months and 5 selected stations and water quality parameters were investigated including: temperature, dissolved oxygen, biological oxygen demand, PH, nitrate, phosphate, total dissolved solids, turbidity, electrical conductivity, total coliform and total fecal form along the river.
    Results
    Using data obtained from the study were analyzed water quality index NSFWQI. According to the results of indicators qualitative the highest index NSFWQI are the second station with 43.33 and then the first station with 40.63, the fourth station with 38.25, fifth station with 37.63 and lowest the index with 37.10 is the third station.
    Conclusion
    Results show that the five sampling stations all stations in terms of water quality classification in the category are ill then result is the river's water is suitable for irrigation of agricultural lands. Upstream has less pollution downstream Bahmanshir.
    Keywords: water quality index, NSFWQI, rivers, Bahmanshir
  • Ebrahim Aryani Ghizghapan *, Heidar Gholmohammadi, Parastoo Ghobadi, Reyhaneh Abaspour Pages 29-41
    Background And Objective
    Due to the lack of research and the importance of environmental knowledgelevel of health house workers as a key element in protecting the environment, This study has been done with the aim of comparative analyses of environmental knowledge level of health house workers.
    Method
    Methodology ofthis research was descriptive- comparative research. All health house workers of health center of Shahindej central part in 2016 consisted the statistical population of the study. The sampling method was randomly simple and the size of sample was considered 35 based on Kregci-Morgan table and taking errorα=0/05. A researcher made questioner was used to evaluate level of environmental knowledge of tasters. The content validity of the questioner was verified by specialists and the instrument reliability by using Cronbach’s Alfa coefficient was determined 0/64. The data which were gathered by Spass.vs.22 software, were analyzed by independent-samples T test and one way ANOVA.
    Results
    The environmental knowledge level of health house workers is meaningfully different depending on their age (P
    Conclusion
    Environmental knowledgelevel of health house workers Based on age, education, gender and Years of service are different and to equalization their environmental knowledge level, In-service training is suggested.
    Keywords: Environmental Knowledge, health house worker, Environment, Shahindej
  • Sahar Rezaian *, S.Ali Jozi, Sanaz Mahmoudi, Nasrin Moradi Majd Pages 43-54
    Background And Objective
    In this paper, identification and risk analysis in the production and revitalization unit of Al-Mahdi aluminum factory Bandar Abbas has been accomplished by analyzing the failure modes and its effects on the production process of the product.
    Method
    After reviewing the background and reviewing the research literature for environmental risk assessment, the factory interviews were conducted with the factory staff and a list of possible risk factors was identified after completing the worksheets and examining the documentation of the integrated plant management system called IMS. By completing closed questionnaires, 50 employees in the field were identified as the most important risk-generating resources in the unit under study. After identification of various plant activities and processes, potential sources of damage were identified and classified according to the probability of occurrence and severity of their effects on human, equipment and energy.
    Results
    Comparison of the number of risk priority numbers calculated in the unit under study of the factory concluded that the priority of risk in electrical insulating activities with score of 162 in the first and then wheelbase opening activities, mechanical lifters, five tons cranes and Earthing system with scores 144, 140,140and 108 are second to fifth steps. Also, the risks associated with the endginner and wrench column are rated at 14 with the lowest risk perceptibility.
    Conclusion
    the results of this study showed that relatively safe conditions are in the production and revitalization unit of the Al -Mahdi aluminum factory.
    Keywords: Production, Revitalization Unit of Aluminum Factory, Risk Evaluation, Failure Mode, Effect Analysis, Risk Priority Number
  • Lobat Zebardast, Omid Heydari *, Email Salehi Pages 55-68
    Background And Objective
    Today, the complicated nature of environmental problems has made the application of integrated and holistic approaches necessary to address all of their aspects properly and therefore coming to practical and appropriate solutions to solve them in a fundamental manner. Driving force- Pressure- State- Impact-Response framework (DPSIR) is a systemic approach that finds out and highlights the key interactions between humans and their environment and depicts the main causes of environmental impacts of mans’ activity on the environment.
    Method
    This research, presents a part of Tehran’s second State of Environmental (SoE) report, in which by help of DPSIR as a casual and integrated framework, different aspects of waste, as a major factor affecting the environment in Tehran are analyzed and responses for each aspect is suggested separately.
    Results and
    Conclusion
    The results show that the growth of waste production in Tehran is higher than the rate of population growth. Therefore factors like change in life style and overusing the resources and also increasing environmental pressure and load due to the presence of non-habitant population in day time has made this problem. Municipal and medical wastes had a considerable growth in temporal scale of the research. Using Driving force- Pressure- State- Impact-Response frame work (DPSIR) as a casual model in studying waste of Tehran shows that for managing and control of this phenomenon, fundamental solutions are needed. One of such solutions can be reducing population load in Tehran by spatial and land use planning and redistributing the population and activities which need long term planning. For intermediate and short term, introducing households with cultural training in order to reduce waste production and control and regulating food and package industries to use healthy and decay able input matters can be effective.
    Keywords: Waste, Driving force-Pressure-State-Impact-Response model, Integrated Environmental Assessment, Waste management
  • Farhad Javan *, Loghman Javid Pages 69-83
    Background And Objective
    Environmental protection and natural ecosystems are among the principles of sustainable development in the countryside. Development is compatible with the preservation of environmental, biological and related resources. In this regard, the present study aimed at evaluating environmental indicators based on the dimensions of sustainable development in rural settlements of Golchidar village in Marivan county.
    Method
    The statistical population of this study was 16 villages of Golchider rural municipality (803) households, which were selected by available sampling method. The questionnaire was distributed using a sample size based on the number of households in each village. The research methodology is conducted in a descriptive and analytical manner, so that at the descriptive stage, the present situation is identified and in the process of work, using statistical analysis, we deduce and explain the results.
    Results
    The results of environmental status indices using the Rij model in the studied villages indicate that among the 16 indicators surveyed, 8 indicators, 50% of the villages were in a complete state of instability and undesirable, in which the index of sewage facilities with a degree of sustainability 010 /. In the worst case, there are environmental indicators. One-sample t-test showed that there is a significant relationship between environmental indicators and the instability of rural settlements studied.
    Conclusion
    Regarding the fact that rural areas of the study area are not in desirable condition, it is necessary to review the status of indicators of sustainable development in the village of Golchidar and to have proper and effective management factors for preserving the village and its ecosystem.
    Keywords: Sustainability, Environmental Indicators, Rural Settlements, Marivan County