فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال بیست و سوم شماره 2 (پیاپی 84، تابستان 1396)
  • سال بیست و سوم شماره 2 (پیاپی 84، تابستان 1396)
  • 158 صفحه، بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1396/04/15
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمدرضا آهنچیان*، الهام سلیمانی صفحات 1-23
    هدف اصلی این پژوهش بررسی ادراک اعضای هیئت علمی از حرفه ای بودن در نظام آموزش عالی ایران بود. در این پژوهش که با رویکرد کیفی انجام شد، مشارکت کنندگان اعضای هیئت علمی گروه های مختلف آموزشی دانشگاه فردوسی مشهد بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند. تعیین حجم نمونه بر مبنای اشباع نظری و مصاحبه با 17 مشارکت کننده صورت پذیرفت. جمع آوری اطلاعات از طریق مصاحبه نیمه ساخت یافته با مراعات اصول اجرای مصاحبه و با تاکید بر اصول اخلاقی انجام شد. برای تحلیل مضمونها و مفاهیم از تحلیل خرد ترکیبی استفاده شد که ترکیبی از کدگذاری باز و کدگذاری محوری است. یافته ها به شکل نوآورانه ای ادراک اعضای هیئت علمی از حرفه ای بودن را نشان داد. از این منظر، عضو هیئت علمی دارای 6 تعهد آموزشی، پژوهشی، ارتباطی، اخلاق حرفه ای، شخصیتی و سازمانی و 14 وظیفه است. در تعهد آموزشی وظیفه های شایستگی های ویژه، قابلیتهای فناورانه، قاعده مند ساختن آموزش و در تعهد پژوهشی وظیفه ارتقای اعتماد به نفس حرفه ای در تولید علم ناب و در تعهد ارتباطی وظیفه های در معرض بودن و توسعه چند وجهی ارتباطات و در تعهد اخلاقی وظیفه تابعیت از ارزشهای دانشگاهی به منزله توصیف کننده های سلامت رفتار و در تعهد شخصیتی وظیفه فراگیری نیازهای غالب و در تعهد سازمانی وظیفه فهم سازمانی، مهم ترین نشانه های حرفه ای بودن عضو هیئت علمی تشخیص داده شدند.
    کلیدواژگان: دانشگاه، نشانگان حرفه ای بودن، عضو هیئت علمی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
  • ناصر شیربگی *، نعمت الله عزیزی، شبنم بهرامی صفحات 25-48
    هدف این پژوهش آگاهی از برداشت و تجارب اعضای هیئت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی از مفهوم دانش آموخته دانشگاهی بود که با رویکردی تفسیری و کیفی و با راهبرد پدیدارنگاری انجام شد. میدان تحقیق دانشگاه کردستان بود. مشارکت کنندگان 42 نفر (25 نفر از اعضای هیئت علمی تمام وقت و 17 نفر از دانشجویان دوره تحصیلات تکمیلی) بودند. نمونه گیری با روش هدفمند و با حداکثر تنوع انجام شد. برای جمع آوری داده ها از یک منشور مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد که تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده ها با استفاده از کدگذاری نظری تحلیل شدند که شش مقوله توصیف درخصوص مفهوم دانش آموخته با عناوین محصول دانشگاه، سفیر دانشگاه، یادگیرنده مادام العمر، کاریاب پراسترس، کنشگر اجتماعی و کاربر دانش در شغل به دست آمد. دانشجویان بیشتر از اعضای هیئت علمی به مقولات محصول دانشگاه، کاریاب پراسترس و کنشگر اجتماعی تاکید داشتند. اعضای هیئت علمی بیشتر بر مقولات یادگیرنده مادام العمر، کاربر دانش در شغل و سفیر دانشگاه تاکید داشتند. بیشترین احساس ناخوشایند از دانش آموختگی به دانشجویان و بیشترین حس خوشایند از دانش آموختگی به اعضای هیئت علمی مربوط می شد. مفهوم دانش آموخته از دیدگاه زنان در مقایسه با مردان به دلیل مسائلی مانند ازدواج و نگهداری از فرزندان متفاوت بود. در زمینه برداشتهای متفاوت از مفهوم دانش آموخته به نظر می رسد که تنوع نظریه ها و برداشتهای سیاسی و اجتماعی تصوراتی را به وجود می آورد که موجب می شود تعریفها، اندازه گیری ها و یافته ها یکدست و یکپارچه نباشند.
    کلیدواژگان: اعضای هیئت علمی، دانشجویان، دانش آموختگان، پدیدارنگاری، اشتغال
  • محمد جواد صالحی* صفحات 49-69
    آموزش عالی همانند بسیاری از کالاها و خدمات کالایی اقتصادی است که خانوارها با توجه به درآمد خود در برابر مصرف آن حساسیت نشان می دهند که این حساسیت خود شاخصی برای ارزیابی کشش درآمدی خانوار برای تقاضای آموزش عالی است. بنابراین، در این مطالعه به نگرش خانوارها به آموزش عالی توجه شد هدف اصلی مطالعه محاسبه کشش درآمدی تقاضای آموزش عالی برای خانوارهای ایرانی بود و اینکه آیا آموزش عالی از نظر خانوارهای ایرانی کالایی لوکس، ضروری یا پست است. با استفاده از روش کمی و بهره گیری از داده های مرکز آمار ایران کشش درآمدی تقاضای آموزش عالی برای خانوارهای شهری و روستایی طی سالهای 1384 تا 1391 و به تفکیک دهکهای درآمدی برای سال 1391 محاسبه شد. نتایج نشان داد که هر چه به دهکهای درآمدی بالاتر می رویم، آموزش عالی از کالایی لوکس به کالایی ضروری برای خانوارهای ایرانی تبدیل شده است و فرضیه اصلی این مقاله نیز تایید می شود. همچنین در طول زمان آموزش عالی به کالایی ضروری برای خانوارهای شهری و روستایی تبدیل شده است.
    کلیدواژگان: آموزش عالی، کشش درآمدی تقاضا، سبد هزینه خانوار، ایران
  • حسن حیدری*، هادی رضایی صفحات 71-91
    در پژوهش حاضر تاثیر کیفیت تحقیقات دانشگاهی بر رشد اقتصادی سرانه با استفاده از روش گشتاورهای تعمیم یافته برای کشورهای منتخب منا طی سالهای 2004 تا 2012 بررسی شد. بدین منظور، از تعداد مقالات ارجاع داده شده به عنوان شاخص سنجش کیفیت تحقیقات دانشگاهی به همراه متغیرهای رشد بهره وری کل عوامل تولید و نسبت صادرات کالا و خدمات به تولید ناخالص داخلی استفاده شد. نتایج برآورد نشان دهنده تاثیر مثبت و معنادار کیفیت تحقیقات دانشگاهی بر تولید ناخالص داخلی سرانه و بیانگر نقش آموزش دانشگاهی در رشد اقتصادی سرانه کشورهای منتخب بود. به علاوه، تاثیر تولید ناخالص داخلی و رشد بهره وری کل عوامل تولید بر تولید ناخالص داخلی سرانه معنادار و مثبت ارزیابی شد. با توجه به نتایج کلی مدل برآوردی، سرمایه گذاری در ارتقای کیفیت تحصیلات و تحقیقات دانشگاهی و آموزش نیروی کار جوان برای تداوم رشد اقتصادی حیاتی است و افزایش بهره وری کل و استراتژی توسعه مبتنی بر تشویق صادرات باید در سیاستگذاری های کلان اقتصادی گنجانده شود.
    کلیدواژگان: کیفیت تحقیقات دانشگاهی، رشد اقتصادی، بهره وری کل عوامل تولید، روش گشتاور تعمیم یافته، طبقه بندی JEL: I23، I25، D24، J24
  • زهرا رشیدی* صفحات 93-114
    هدف پژوهش حاضر مفهوم پردازی شهروند جهانی از منظر صاحبنظران آموزش عالی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس روش شناسی نظریه زمینه ای و مصاحبه های نیمه ساخت یافته با 32 نفر از صاحبنظران انجام شد. داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوا در نظریه داده بنیاد در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه و تحلیل شد. یافته های پژوهش نشان دهنده ناکارآمدی و ضعف برنامه های موجود در تربیت شهروند جهانی بود که این امر متاثر از برخی از شرایط علی نظیر ناکارآمدی محتوا و سرفصلهای دروس، ضعف دیدگاهی موجود به تربیت شهروند جهانی، ضعف طراحان و برنامه ریزان درسی و ضعف استادان و بی کیفیتی تعاملات و همکاری های مناسب میان دانشجویان است. همچنین ضعف فرهنگ حاکم بر آموزش عالی، مسائل مربوط به ساختار سیاسی و ضعف برنامه درسی دانشگاهی از جمله عوامل زمینه ای موثر بر این ناکارآمدی است. نظام آموزشی، عوامل فرهنگی و اجتماعی شرط مداخله گری است که تربیت نشدن شهروند جهانی از طریق برنامه درسی دانشگاهی را تشدید می کند. صاحبنظران بر این باورند که شکل گیری مفهوم شهروند جهانی از طریق آموزش عالی بنا به دلایل یادشده و با توجه به استراتژی ها و راهبردهای موجود در آموزش عالی ایرانی رخ نمی دهد. آنها معتقدند مهم ترین راهبردهای موجود که مانع وقوع این امرمی شود، تمرکزگرایی، آموزش ناکارآمد، بازنگری نشدن دروس مبتنی بر بازنگری رویکردهاست. راهبردهای موجود پیامدهای اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و اقتصادی دارد که از مهم ترین آنها می توان به عدم ترویج تفکر سیستماتیک و انتقادی، نبود تفکر پلورالیسم فرهنگی(کثرت گرایی)، نبود آینده پژوهی و آموزش پایدار و نبود بازار کار جهانی اشاره کرد.
    کلیدواژگان: شهروند جهانی، صاحبنظران آموزش عالی ایران، برنامه درسی، نظریه زمینه ای
  • مسعود یزدان پناه *، طاهره زبیدی صفحات 115-131
    توسعه کسب و کار جدید از طریق کارآفرینی رشد و رونق اقتصادی را به طور مستقیم تحت تاثیر قرار می دهد. با توجه به اینکه درصد بالایی از بیکاران دانش آموختگان رشته های کشاورزی هستند، لازم است مشخص شود که کدام عناصر تاثیرگذارترین عوامل در شکل دادن به تصمیمات شخصی افراد برای راه اندازی کسب و کار جدید هستند. هدف این مطالعه بررسی تاثیر ویژگی های عزت نفس، خودکارآمدی، خطرپذیری و شبکه سازی اجتماعی بر نیت کارآفرینی بود. جامعه مورد مطالعه دانش آموختگان دوره کارشناسی از دانشگاه کشاورزی رامین خوزستان در سال تحصیلی 87-1386 بودند که تعداد 500 پرسشنامه برای آنان ارسال شد. از میان پرسشنامه های برگشتی تعداد 123 مورد مفید بودند که به نحوی از طریق مطالعات پیگیری انتخاب شدند. اعتبار صوری پرسشنامه را متخصصان تایید کردند. پایایی پرسشنامه از طریق مطالعه پایلوت آزمون و با استفاده از ضریب تتای به دست آمده (90/0- 68/0) تایید شد. نتایج نشان داد بین دانش آموختگان کارآفرین و بدون شغل در متغیرهای عزت نفس و خودکارآمدی تفاوت معنادار وجود دارد. همچنین رگرسیون چندگانه نشان داد دو متغیر خودکارآمدی و شبکه سازی می توانند 80 درصد از تغییرات نیت کارآفرینی را در آینده پیش بینی کنند. نتایج این تحقیق می تواند برای طرح ریزی طرحهای آموزشی موثرتر به کار رود.
    کلیدواژگان: نیت کارآفرینی، عزت نفس، خودکارآمدی، خطرپذیری، شبکه سازی، ایران
  • ابوالقاسم یعقوبی، اعظم میرزاصفی* صفحات 133-147
    هدف این پژوهش بررسی رابطه بین سبک های تفکر و میزان خلاقیت با قابلیتهای کارآفرینی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه بوعلی سینا همدان بود. روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری کلیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه بوعلی سینا همدان بودند که به روش نمونه گیری طبقه ای تعداد 150 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع آوری اطلاعات مربوط به سبک های تفکر از پرسشنامه استاندارد استرنبرگ، برای سنجش خلاقیت از پرسشنامه محقق ساخته 37 سوالی و برای سنجش قابلیتهای کارآفرینی از پرسشنامه محقق ساخته 39 سوالی استفاده شد. داده ها با استفاده از آزمون رگرسیون چندگانه از طریق نرم افزار آماری spss21 تحلیل شدند. نتایج در سطح معناداری P<0/05 نشان داد که سبک های تفکر مولد می توانند پیش بینی کننده میزان خلاقیت و قابلیتهای کارآفرینی دانشجویان باشند.
    کلیدواژگان: خلاقیت، کارآفرینی، سبک تفکر ساده، سبک تفکر مولد، ایران
|
  • Mohammad Reza Ahanchian Dr*, Elham Soleimani Pages 1-23
    The purpose of this research was to investigate the perception of faculty members on being professional in Iran's higher education system. A qualitative research was chosen for this study. Participants were faculty members from different departments in University of Mashhad who were selected purposefully. Sampling was determined through theoretical saturation and interviews with 17 individuals. Following the principles of ethical interviewing, data collection was carried out through semi-structured interviews. For analysis of the themes and concepts, a combination of micro-analysis was used, which combines open coding and axial coding. The findings showed in an innovative way, the perception of faculty members on being professional. From this perspective, a faculty member had six educational commitments including teaching, research, communication, professional ethics, personality and organizational as well as 14 duties. In educational commitment, duties were "special merit", "technological capabilities", "regulation of the training", "research commitment" and "promoting professional confidence in the production of pure science". In relationship commitment," exposure" and "development of multifaceted relations, the moral obligation, "citizenship of academic value as describing the behavior of health"; in personality commitment, "the dominant learning needs", and in organizational commitment, "institutional understanding" were the most indicators of faculty member's professionalism.
    Keywords: University, Indicators of professionalism, Faculty member, Ferdowsi University of Mashhad, Iran
  • Naser Shirbagi Dr *, Nematollah Azizi Dr, Shabnam Bahrami Pages 25-48
    members and graduate students about the concept of university graduates. A qualitative and interpretive approach was applied with a phenomenographic strategy. The research field was University of Kurdistan. Participants included 42 individuals (25 full-time faculty members and 17 graduate students). Purposeful sampling with maximum diversity was conducted. A semi-structured interview charter was used to collect data, which continued until theoretical saturation. The data were analyzed based on theoretical coding. At the end, six descriptive categories about the concept of a graduate were obtained as follows: university product, university ambassador, lifelong learner, stressful jobseeker, social activist, and knowledge user in the job. Students emphasized the categories of university product, stressful jobseeker and social activist more than the faculty members. Lifelong learner, knowledge user in the job, and university ambassador categories were mostly emphasized by faculty members. The most unpleasant feeling about graduation was related to students, as well as the most pleasant feeling of graduation was related to faculty members; The concept of graduate was perceived differently by women, in comparison to men, due to some issues such as marriage and child care. In regard to different perceptions of the concept of graduate, it appears that the variety of theories, and political and social perceptions give rise to ideas that make the definitions, measurements and findings unmatched and incongruous.
    Keywords: Faculty members, Students, Graduates, Phenomenography, Employment
  • Mohammad Javad Salehi Dr * Pages 49-69
    Higher education is an economic good like other goods and services that households, according to their income, have sensitivity to it. This sensitivity is an indicator for assessing household elasticity income for higher education demand. Therefore, in this study the attitude of households toward higher education was examined. The main objective of this study was to calculate higher education income elasticity demand for Iranian households. The major question was: is higher education a kind of luxury, necessary or inferior good for Iranian households? By using a quantitative method and utilizing data from Statistic Center of Iran, the income elasticity demand for urban and rural households during 2005-12 was calculated for 2012 by income deciles. The results showed that the higher the income growth, higher education as luxury goods has become an essential commodity for Iranian households. Consequently, the major hypothesis of this study is accepted. In addition, over time higher education has become an essential commodity for urban and rural households.
    Keywords: Higher education, Income elasticity demand, Household expenditure basket, Iran
  • Hassan Heidari Dr *, Hadi Rezai Pages 71-91
    The present study investigated the effect of the quality of the academic research on the economic growth per capita (GDP/p,c.) using Generalized Method of Moments over 2004-12 for MENA countries. For this purpose, the number of cited articles were used as a proxy of evaluating academic education and research quality along with variables such as Growth of Total Factor Productivity (GTFP) and export of goods and services over Gross Domestic Product (Exp/gdp). The results of estimation indicated a positive and significant effect of the quality of the academic research on GDP/p,c. which highlights the role of the academic education and research in the economic growth per capita in MENA countries. Moreover, the effect of Exp/gdp and GTFP on GDP/p,c. was evaluated significant and positive. With respect to total results of estimation, investment in the enhancement of the quality of the academic education and research, and training young workforce are vital for the sustainable economic growth. Additionally, total productivity growth and the export-based development strategies should be included in the macroeconomic policies.
    Keywords: Quality of university research, Economic growth, Total Productivity Production Factors, GMM
  • Zahra Rashidi Dr * Pages 93-114
    The purpose of this research was the conceptualization of global citizenship according to Iranian higher education expert's point of views. This research was carried out using qualitative approach based on grounded theory method and semi- structured interview with 32 experts. The data were analyzed by using content analysis method in grounded theory through three stages of open, axial, and selective coding. Findings indicated inefficiency and weakness of current curriculum for educating global citizens. This problem is consequence of some causal conditions such as inefficiency of contents and syllabuses, weakness of current views for educating global citizens, weakness of curriculum designers and developers, weakness of faculty members and poor quality of relationships and collaboration among students. Moreover, weakness in higher education culture, problems related to the political structure and weakness in university curriculum were among contextual factors affecting this inefficiency. Educational system, social and cultural factors were intervention conditions that increases the lack of educating global citizens through an academic curriculum. Experts believed that the formation of the concept of a global citizen through higher education for the reasons mentioned above and with regard to current strategies in the Iranian higher education does not take place. They believed that most important obstacles that prevent global citizenships are: centralization, insufficient training, and not revising curriculum based on revision of approaches. Present strategies have social, cultural, educational and economic consequences of which the most important are lack of systematic and critical thinking development, lack of cultural pluralism thought, lack of futurology and sustainability education, and lack of a global labor market.
    Keywords: Global citizenship, Iranian higher education expert, Curriculum, Grounded theory
  • Masoud Yazdanpanah Dr *, Tahereh Zobeidi Pages 115-131
    Development of new business through entrepreneurship directly impact on societies and economies growth and prosper. Due to the high percentage of unemployed graduates in agriculture, there is a need to clarify which elements play the most influential role in shaping the personal decision to start a firm. The purpose of this study was to investigate self-esteem, self-efficacy, risk taking and social networking on entrepreneurial intention. Study population was undergraduate students of the Khouzestan Ramin Agriculture and Natural Resources University during 2007-08. A total of 500 questionnaires were sent to graduates. Of the return questionnaires, 123 were useful, which were somehow selected through follow-up studies. The face validity of the questionnaire was confirmed by a panel of experts. The reliability of the questionnaire was confirmed by pilot study and using the obtained teta coefficient (0.68-0.90). The results showed that there are significant difference between entrepreneurs and non-entrepreneurs in self-esteem and self-efficacy variables. The multiple regression, also revealed self-efficacy and networking significantly can predict 80 percent of variations intention toward future entrepreneurship. The results of this research can be used to design more effective educational programs.
    Keywords: Entrepreneurial intention, Self-esteem, Self-efficacy, Risk taking, Social networking, Iran
  • Abolghasem Yaghoobi Dr, Azam Mirzasafi * Pages 133-147
    This study was conducted to evaluate the relationship between thinking styles and level of creativity with entrepreneurial capabilities of Bu-Ali Sina University graduate students. The research method was descriptive- correlational. The statistical population included all Bu-Ali Sina University graduate students. Using, stratified random sampling, 150 individuals were selected. To collect information related to thinking styles, Sternberg's standard questionnaire was used. A researcher-made questionnaire with 37 questions to measure creativity, and a 39 item researcher-made questionnaire to measure entrepreneurial ability were utilized. Data were analyzed using multiple regression test through SPSS21. Results indicated that (P
    Keywords: Creativity, Entrepreneurship, Simple thinking style, Generative thinking style, Iran