فهرست مطالب

علوم و تکنولوژی محیط زیست - سال هجدهم شماره 4 (زمستان 1395)
  • سال هجدهم شماره 4 (زمستان 1395)
  • ویژه نامه شماره 3
  • تاریخ انتشار: 1396/01/07
  • تعداد عناوین: 25
|
  • یاسر معرب*، سعید کریمی، نگار فروغی، وحید نیک زاد صفحات 1-20
    زمینه و هدف
    اهمیت فضای سبز شهری در حیات و پایداری شهرها و تاثیرات فیزیکی و طبیعی و اجتماعی آن ها در سیستم شهری انکارناپذیر است، به همین علت، وجود کاربری فضای سبز در شهرها و توزیع مناسب آن ها یکی از مباحث اساسی در برنامه ریزی و مدیریت- شهری تلقی می شود. هدف کلی از پژوهش حاضر، بدست آوردن و تعیین میزان اهمیت عوامل تاثیرگذار در مکان یابی پارک و فضای سبز شهری و نیز مکان یابی مناسب پارک و فضای سبز در منطقه مورد مطالعه می باشد.
    روش بررسی
    روش تحقیق پژوهش حاضر، توصیفی- تحلیلی است که ابتدا با استفاده از روش کتابخانه ای و مرور نوشته های تخصصی و رویکرد دلفی شاخص های موثر در مکان یابی پارک و فضای سبز استخراج شد. سپس مقایسات زوجی در FANP با کمک متخصصان مربوطه برای تعیین اهمیت و وزن شاخص ها صورت گرفت. در ادامه لایه های اطلاعاتی بدست آمده در محیط Idrisi استانداری سازی و به صورت فازی تهیه شدند. در نهایت نقشه های فازی تهیه شده با در نظر گرفتن وزن آن ها در محیط GIS رویهم گذاری شدند تا مکان های بهینه جهت احداث پارک و فضای سبز شهری در منطقه 8 شهرداری تهران مشخص شود.
    یافته ها
    در این تحقیق برای تعیین مکان یابی پارک و فضای سبز در منطقه 8 شهرداری تهران از معیارهای فاصله از مراکز مطلوب، فاصله از مراکز نامطلوب، کاربری، تراکم جمعیت و دسترسی استفاده شد. نقشه های مربوط به هر یک از لایه ها در محیطIdrisi استانداری سازی و به صورت فازی تهیه شد در ادامه برای وزن دهی و تلفیق لایه ها از فرایند تحلیل شبکه فازی (FANP) و GIS استفاده شد.
    نتیجه گیری
    نقشه های نهایی به پنج روشgumma ، And ،Or،Sum و Productتهیه شد. در نهایت در این پژوهش عملگر جمع به عنوان عملگر مناسب برای مکان یابی پارک وفضای سبز منطقه 8 شهرداری تهران شناخته شده و به پنچ طبقه، زمین های با تناسب خیلی خوب، خوب، متوسط، ضعیف و خیلی ضعیف طبقه بندی شد.
    کلیدواژگان: فضای سبز شهری، سیستم های اطلاعات جغرافیایی، پارک های شهری، FANP، منطقه 8 شهرداری تهران
  • فائزه هدایتی راد *، مهران شبانکاری، محمدرضا ضرغامیان صفحات 21-41
    زمینه و هدف
    شناخت پتانسیل های طبیعی، به عنوان بستر فعالیت های انسانی پایه و اساس غالب برنامه ریزی های محیطی و آمایش سرزمین را تشکیل می دهد. در این راستا ویژگی های اقلیمی و اغلب عناصر آن در پراکندگی فضایی و شکل گیری رفتار محیطی جوامع انسانی نقش تعیین کننده ای ایفا می کنند، تا آن جا که امروزه مطالعات و بررسی های بیوکلیمای انسانی و استفاده از توانمندی های مختلف آن پایه و اساس برنامه ریزی های شهری، عمرانی، سکونت گاهی، معماری، جهان گردی و غیره است.
    روش بررسی
    در این پژوهش، آسایش یا عدم آسایش انسان در منطقه آزاد اروند بر اساس مدل ها و شاخص های زیست اقلیمی بیکر، ترجونگ، دمای موثر، اقلیم توریستی (TCI)، نظر متوسط پیش بینی شده (PMV) و دمای معادل فیزیولوژیک (PET) با استفاده از داده های آماری 60 ساله (2010-1951) ایستگاه هواشناسی آبادان مورد بررسی قرار گرفت و بهترین زمان برای انجام فعالیت های محیطی و گردش گری در این شهر تعیین شد.
    یافته ها
    نتایج این تحقیق نشان داد که شاخص های بیوکلیمایی مورد استفاده، توانایی آشکارسازی دوره های آسایشی و عدم آسایش منطقه آزاد اروند را دارند و با وجود تفاوت های جزیی، نمودهای نسبتا همگونی از اقلیم آسایشی این شهر ارایه می دهند. بررسی ها نشان داد که منطقه آزاد اروند در طول سال با داشتن تنوع بیوکلیمایی، از شرایط داغ تا بسیار خنکی برخوردار است، طی فصول بهار و تابستان از محدوده آسایش زیست اقلیمی خارج است و با آغاز فصل پاییز در ماه های گذار از گرما به سرما (مهر ماه) اقلیم منطقه آزاد اروند به شرایط آسایش انسانی نزدیک می شود. در اواخر پاییز و سراسر زمستان با شرایط منحصر به فرد آسایش انسانی، بهترین شرایط زیست اقلیمی برای انجام فعالیت های محیطی و گردش گری در منطقه آزاد اروند فراهم است.
    کلیدواژگان: خوزستان، ارزیابی محیط زیست، آسایش بیوکلیمایی، منطقه آزاد اروند
  • اسدالله دیوسالار، پری شکری فیروزجاه، سجاد فردوسی * صفحات 43-65
    زمینه و هدف
    با توجه به گسترش شهرها، رودخانه ها از جمله آخرین فضاهایی محسوب می گردند که به نوعی حضور طبیعت را در شهرها بیان می دارند. با این حال این فضاها، فرصت هایی هستند که بی توجه رها شده و به رغم پتانسیل های فراوانی که دارا می باشند استفاده درخوری از آن ها نمی شود. در این خصوص هدف اصلی پژوهش حاضر، بازیابی و احیای رودخانه ها و مسیل هایی است که تاکنون تنها به اولین وظیفه خود یعنی گذر روان آب ها مشغول بوده اند و دیگر ظرفیت های آن ها بدون استفاده رها شده است. در این راستا در صورت برنامه ریزی و مدیریت صحیح و به کارگیری راهبردهای مناسب، می توان این گونه فضاها را به چرخه استفاده برگرداند.
    روش بررسی
    پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و جمع آوری داده ها و اطلاعات به صورت میدانی و اسنادی انجام پذیرفته است. در این پژوهش رودخانه شاهرود به عنوان نمونه مطالعاتی مورد بررسی قرار گرفته و داده ها و اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از روش swot تحلیل شده اند.
    یافته ها
    نتایج تحلیل ماتریس swot نشان می دهد که به منظور باز زنده سازی رودخانه شاهرود در زمینه حمل و نقل، راهبردهای تنوع از درجه اهمیت بالاتری برخوردار می باشند. به همین ترتیب به کارگیری راهبردهای تهاجمی در اولویت دوم، راهبردهای تدافعی در اولویت سوم و راهبردهای تغییر جهت در اولویت چهارم قرار می گیرند. هم چنین در زمینه کالبدی راهبردهای تنوع از درجه اهمیت بالاتری برخوردار بوده و راهبردهای تهاجمی در اولویت دوم، راهبردهای تدافعی در اولویت سوم و راهبردهای تغییر جهت در اولویت چهارم قرار می گیرند. در همین راستا در زمینه زیست محیطی و تفریحی، راهبردهای تنوع در اولویت اول، راهبردهای تدافعی در اولویت دوم، راهبردهای تهاجمی در اولویت سوم و راهبردهای تغییر جهت نیز در اولویت چهارم قرار می گیرند.
    نتیجه گیری
    به طور کلی این طور استنباط می گردد که مقابله با تهدیدات محیط بیرونی در اولویت اول باز زنده سازی محدوده مطالعاتی قرار دارد. هم چنین نتایج حاصل از تحلیل روش swot بر این است که در باز زنده سازی محدوده مطالعاتی، راهبردهای تنوع در اولویت اول قرار دارند به نحوی که باید با استفاده از قوت های محیط درونی، برای جلوگیری از تاثیر منفی تهدیدات محیط بیرونی سازوکارهایی را در پیش گرفت.
    کلیدواژگان: باز زنده سازی، رودخانه، روش swot، راهبردهای چهارگانه
  • سعید شربتی*، علی شعبانی صفحات 67-80
    زمینه و هدف
    کانال خزینی دومین راه ارتباط دایمی خلیج گرگان با دریای کاسپی می باشد که در سال های اخیر در اثر کاهش سطح آب و رژیم رسوب گذاری مسدود گردیده است. در تحقیق حاضر نتایج مدل سازی دوبعدی الگوی جریان با استفاده از مدل مایک21 اف ام به منظور بررسی اثرات بازگشایی کانال خزینی بر الگوی عمومی جریان خلیج گرگان تحت 24 سناریوی مختلف مورد مقایسه قرار گرفت.
    روش بررسی
    مدل سازی ها بر روی دو نوع مش بی ساختار به مدت 5 ساعت و 50 دقیقه و با گام های زمانی30 ثانیه ای اجرا گردید. در تمامی مدل سازی ها از میانگین سالانه بارش، تبخیر و ورودی 13رودخانه به خلیج و اثر باد غالب شرق وزان با 6 سرعت مختلف استفاده شد. اثرات مولفه های تابش امواج ناشی از باد غالب در 6 سناریوی مجزا با اجرای مدل موج مایک21 ان اس دبلیو به مدل هیدرودینامیک مایک21 اف ام اعمال گردید. جهت اعمال شرایط مرزی در مرزهای باز از مقادیر میانگین دبی حداکثری ورودی و خروجی در دهانه آشورآده-بندرترکمن و کانال خزینی استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج شبیه سازی بیان گر آن بود که الگوی جریان در خلیج گرگان تحت تاثیر دبی ورودی و خروجی در دهانه آشورآده-بندرترکمن و وزش باد غالب قرار دارد.
    نتیجه گیری
    بازگشایی کانال خزینی هیچ تاثیری بر الگوی عمومی گردش جریان خلیج نداشته و تنها در بخش های بسیار نزدیک به کانال سبب تغییر الگوی جریان محلی به صورت شمالی- جنوبی می گردد. در مواقع طوفانی حداکثر سرعت جریان 23/0 متر بر ثانیه در نواحی نزدیک به کانال مشاهده می گردد.
    کلیدواژگان: خلیج گرگان، کانال خزینی، مایک21 اف ام، مایک21 ان اس دبلیو
  • غلام عباس فلاح قالهری*، حسن رضایی صفحات 81-88
    زمینه و هدف
    ویژگی های آب و هوایی یک منطقه، گردش گری را تحت تاثیر قرار می دهد. همه عناصر اقلیمی در سلامتی، آسایش، تفریح مردم و جلب گردش گری نقش دارند، ولی تاثیر برخی از عناصر اقلیمی مانند دما، رطوبت نسبی، ساعات آفتابی و سرعت باد اهمیت بیشتری دارد. ارزیابی شرایط زیست اقلیمی و شناسایی محدوده های زمانی آسایش یا عدم آسایش اقلیمی حاکم بر منطقه، پایه و اساس بسیاری از برنامه ریزی های عمرانی ناحیه ای، به ویژه در زمینه مسایل شهری، معماری هم ساز با اقلیم وگردش گری است.
    روش بررسی
    در این پژوهش با استفاده از شاخص اقلیم آسایش میسنارد[1](ET) و قابلیت نرم افزار ArcGIS در میان یابی عناصر اقلیمی، تعمیم داده های نقطه ای به پهنه ای و ترکیب نقشه ها، زمان ها و مکان های مساعد جهت حضور گردش گران در استان خراسان رضوی طی دوره آماری 21 ساله (2011-1990) انجام شده است.
    یافته ها
    با توجه به نتایج به دست آمده، دوره آسایش اقلیمی در ایستگاه های مختلف استان در فاصله بین ماه های مه تا سپتامبر قرار دارد. هم چنین نتایج نشان داد بیشتر نقاط استان در فاصله بین ماه های دسامبر، ژانویه و فوریه در وضعیت سرد قرار دارند و برای گردش گری مناسب نیستند. نتایج نقشه های پراکندگی شاخص میسنارد (ET)نشان می دهد که شاخص اقلیم آسایش جهت توسعه توریسم استان، بیشتر در مرکز و شمال استان قرار می گیرد و دوره مناسب در این قسمت ها از بقیه مناطق استان طولانی تر است.
    نتیجه گیری
    بر اساس نتایج به دست آمده از این تحقیق مشخص شد که ماه های ژانویه، فوریه، دسامبر و مارس (اسفند) به دلیل سرما و بارش در استان به طور کلی برای حضور گردش گر مناسب نیست، مخصوصا نواحی شمالی استان به علت وجود پر فشار سیبری شرایط نامناسب تری دارند. ماه های سپتامبر(شهریور)، اوت(مرداد)، ژوئن(خرداد) و مه (اردیبهشت ) به ترتیب از نظر اقلیمی بهترین زمان جهت گردش گری می باشد. هم چنین نتایج این تحقیق نشان داد ایستگاه های نیشابور و تربت حیدریه دارای بیشترین زمان مطلوب و سبزوار دارای کمترین زمان مطلوب برای گردش گری است.
    کلیدواژگان: آسایش اقلیمی، شاخص میسنارد، توریسم، خراسان رضوی
  • المیرا برهمند *، جمال قدوسی صفحات 89-102
    زمینه و هدف
    پارک های شهری اهمیت قابل توجهی در بهبود کیفیت زندگی در جوامع شهری دارند. از آن جا که بهداشت و ایمنی شهروندان محقق نمی شود تا زمانی که بهداشت و ایمنی در محیط زیست آن ها استقرار یابد، به کار گیری سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست به منظور شناسایی خطرات و کنترل آن ها در پارک های شهری ضروری به نظر می رسد. هدف تحقیق حاضر رتبه بندی عوامل موثر در مدیریت بهداشت و ایمنی محیط زیست پارک های شهری و ارایه الگویی جهت ارزیابی وضعیت بهداشت و ایمنی محیط زیست پارک ها است.
    روش بررسی
    در این تحقیق رتبه بندی عوامل موثر در مدیریت بهداشت و ایمنی محیط زیست پارک های شهری با استفاده از تکنیک F.TOPSIS انجام یافت. در مرحله بعد با استفاده از روش اسکالوگراف الگویی برای تعیین مطلوبیت وضعیت بهداشت و ایمنی محیط زیست پارک های شهری تدوین گردید و اعتبارسنجی الگو در سه پارک در کرج انجام گرفت.
    یافته ها
    نتیجه حاصل از اعتبارسنجی الگو در منطقه تحقیق نشان داد که وضعیت بهداشت و ایمنی محیط زیست پارک ایران زمین و تندرستی در حد متوسط و وضعیت پارک ابن سینا در محدوده ضعیف قرار دارد.
    نتیجه گیری
    الگوی تدوین شده به منظور ارزیابی وضعیت بهداشت و ایمنی محیط زیست پارک های شهری از دقت و کارایی لازم برخوردار است، اما به منظور دستیابی به الگوی جامع تر استفاده از سایر روش های تصمیم گیری چند معیاره پیشنهاد می شود.
    کلیدواژگان: پارک شهری، بهداشت، ایمنی، محیط زیست، روش های تصمیم گیری چند معیاره
  • سید حامد میرکریمی، مرجان محمدزاده، سمیه گلدوی صفحات 103-118
    زمینه و هدف
    امروزه صنعتی شدن، شهری شدن و افزایش مشغله های زندگی سبب تقاضای چشمگیر برای محیط‏های طبیعی و به طبع آن نیاز به تفرج شده است. پارک‏های جنگلی طبیعی از جمله مناطق طبیعی تامین‏کننده نیازهای تفرجی انسان هستند. یک سیستم تفرجی برای آن که بتواند پاسخگوی نیازهای مراجعه‏کنندگان باشد، باید بر مبنای نیازهای مختلف تفرجی گروه های استفاده‏کننده ساخته شود.
    روش بررسی
    در مطالعه حاضر، روش کلاوسون برای بررسی نیازهای تفرجی بازدیدکنندگان در پارک جنگلی طبیعی دلند در شرق شهر گرگان، استفاده شد. همچنین، آزمون یومان ویتنی جهت بررسی ارتباط بین جنسیت و معیارهای انگیزه افراد از حضور در پارک، میزان شلوغی قابل قبول پارک و بهترین راه تامین امنیت پارک استفاده شد. برای انجام مطالعه 168 پرسشنامه توسط بازدیدکنندگان پارک در فصول تابستان و پاییز 1391تکمیل گردید. در این پرسشنامه سوالاتی در مورد علایق تفرجگاهی افراد و وضعیت امکانات تفرجی پارک مطرح شد.
    یافته ها
    به طور خلاصه، نتایج نشان داد اغلب بازدیدکنندگان با هدف کسب آرامش روحی و تفرج به این منطقه می‏آیند و 94 درصد افراد معتقدند امکانات پارک برای بازدیدکنندگان کافی و مناسب نیست. نتایج آزمون یومان ویتنی نشان داد تفاوت معنی داری بین دو گروه جنسیتی زن و مرد در خصوص معیارهای ذکر شده وجود دارد.
    نتیجه گیری
    مطابق با نتایج، اکثر بازدیدکنندگان برای گذراندن اوقات فراغت خود پارک‏های جنگلی را در اولویت اول قرار می‏دهند، بنابراین مدیران باید در تامین نیازهای افراد در این مناطق جهت کسب رضایتمندی بازدیدکنندگان تلاش نمایند. نتایج می‏تواند به مدیران و برنامه‏ریزان در مدیریت تفرجگاه ها، برآورده نمودن خواسته ها و نیازهای بازدیدکنندگان، ارتقا کیفیت تفرجگاه و مدیریت بهینه آن کمک نماید.
    کلیدواژگان: تفرجگاه ها، مردم، بررسی خواسته ها، پارک های جنگلی، گلستان
  • نعمت الله خراسانی، فریده عتابی*، مریم افشاری صفحات 119-134
    زمینه و هدف
    رابطه بین اقلیم یک منطقه و پوشش گیاهی آن تابع شرایط خاصی است . اقلیم از جمله عوامل مهم اکولوژیک محسوب می شود و بیش ترین تاثیر را بر کیفیت و کمیت پوشش گیاهی دارد . انتخاب گیاهان به منظور اصلاح و احیاء هر منطقه باید با شناخت اقلیم آن منطقه صورت گیرد . اجتماع گونه های خاص هر منطقه بوسیله سه عامل دما، بارش و رطوبت مشخص می شود که امروزه از آن به عنوان متغیرهای زیستی یاد می شود. هدف از انجام این تحقیق بررسی تنوع پوشش گیاهی در پارک جنگلی پردیسان و سازگاری اقلیمی گونه های غالب آن در منطقه بوده است.
    روش بررسی
    در این تحقیق، با جمع آوری نمونه های متعدد از پوشش گیاهی پارک پردیسان، شناسایی اولیه پوشش گیاهی پارک پردیسان و جمع آوری اطلاعاتی از قبیل نام، فرم رویشی، پراکنش و کاربردآن ها در چشم انداز صورت گرفت. با توجه به این که هیچ گونه آماری از تعداد و موقعیت گیاهان دست کاشت پارک پردیسان وجود نداشت، با دستگاهGPS موقعیت کلی و محدوده گونه های غالب پارک تعیین و با استفاده از GIS کلیه اطلاعات بر روی نقشه پارک به نمایش درآمد. سپس دسته بندی فراوانی گونه های هر جنس و جنس های هر خانواده توسط نرم افزار Excelصورت گرفت. در مرحله بعد به بررسی اطلاعات و آمار پارامترهای اقلیم شناسی مربوط به ایستگاه ژئوفیزیک سازمان هواشناسی پرداخته شد و ارتباط آن ها را با زنده مانی گونه های غالب پارک مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    نمودارهای اقلیمی و منحنی آمبروترمیک بر اساس پارامترهای اقلیمی ترسیم شد و در نهایت منحنی اکوگرام گونه های غالب پوشش گیاهی پارک جنگلی پردیسان بر اساس پارامترهای اقلیمی رسم و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    نتیجه گیری
    نتایج این مطالعه نشان می دهد که از آن جایی که تفاوت قابل ملاحظه ای در ماکروکلیمای مناطق مختلف پارک وجود ندارد، لذا عواملی مانند میکروکلیما، خاک، شیب، جهت و میزان دسترسی گیاهان به منابع آبی مهم ترین نقش را در تنوع پوشش گیاهی پارک جنگلی پردیسان ایفا می کنند.
    کلیدواژگان: پارک جنگلی پردیسان، میکروکلیما، تنوع پوشش گیاهی، سازگاری اقلیمی، گونه های غالب
  • شیوا پیروی لطیف، اکرم الملوک لاهیجانیان * صفحات 135-147
    زمینه و هدف
    پارک های تاریخی به عنوان میراث ملی و سندی با ارزش از هویت تاریخی و فرهنگی بیانگر رابطه ‏تنگاتنگ میان تمدن و طبیعت هستند. این پارک ها به عنوان یکی از دارایی های فرهنگی و آثار کالبدی به ‏جا مانده از سالیان دراز هستند و به دلیل ارزش ذاتی و فایده آنها برای جامعه مورد توجه قرار می گیرند.‏
    روش بررسی
    با استفاده از روشSWOT فرصت ها، تهدید ها ،نقاط قوت وضعف پارک شهر سنگلج شهر تهران مورد بررسی قرار گرفت. جهت جمع آوری داده های لازم به شیوه میدانی کارشناسان و شهروندانی که از پارک استفاده می نمودند مورد پرسش قرار گرفته و از طریق پرسش نامه به 175 نفر از بازدید کنند گان پارک شهر سنگلج بطور تصادفی پرسش نامه توزیع شد. داده های حاصل از نظر سنجی با استقاده از نرم افزار spss وازمون کای اسکوئر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت
    یافته ها
    یافته ها نشان می دهد برنامه ریزی برای توسعه گردشگری در گرو بررسی دقیق و شناخت از منطقه و مستلزم دسترسی به مدل های مناسب جهت برنامه ریزی است . 74 درصد پاسخ دهندگان راهکارهای مدیریت پارک شهر را مناسب و کاملا ‏مناسب و 24 درصد نیز آن را نسبتا مناسب دانسته اند و صرفا 4 درصد آن را نا مناسب برآورد کرده اند.‏ تاثیر مدیریت اکوتوریسم ‏در اشتغال زایی منطقه را بسیار مناسب ذکر نموده و درصد کمی آن را نا مناسب ارزیابی نموده، طرح و برنامه ریزی را در برنامه های فضای سبز و تفریحی جهت گردشگران پیشنهاد داده اند .
    بحث و نتیجه گیری
    اتخاذ راهبرد مناسب در تصمیمات راهبردی مستلزم داشتن اطلاعات و شناخت محیط داخلی و خارجی سازمان و نظام ‏‏‏است. چگونگی تعامل در طول زمان، اطلاعات لازم در مورد ساختارها و رفتارهای نظام و محیط از عناصر و شاخص هایی است که ضرورت دارد در برنامه ها مد نظر قرار گیرد نتایج نشان می دهد از مهم ترین فرصت ها در پارک مورد مطالعه: حضور در پارک به منظور تفریح و سرگرمی ، گذراندن وقت، آسایش روحی و روانی برای بازدیدکنند ه ها بوده است و از مهم ترین تهدیدها ی پارک: آلودگی های هوا ،صوتی و بصری می باشد. مهم ترین نقاط قوت مورد نظر از دیدگاه بازدید کنندگان عبارت از این که باغ پرندگان این پارک بیش ترین استقبال مردم را به خود اختصاص داده و امنیت این پارک به دلیل محصور بودن و دارا بودن 6 درب ورودی است، و از مهم ترین نقاط ضعف نبود پارکینگ و بی استفاده ماندن دریاچه واقع در این پارک می باشد.
    مدیریت زیست محیطی اکوتوریسم پایدار پارک شهر تهران با استفاده از روش SWOT
    کلیدواژگان: اکوتوریسم، مدیریت، پارک شهر، SWOT
  • سید هادی حسینی*، غزاله رفیعی، سید حمید جوادیان صفحات 149-171
    زمینه و هدف
    در شهرهای امروزی فضاهای سبز عمومی و به خصوص پارک های شهری تنها مفر وپناهگاه های هستند که زندگی شهرنشینان را تلطیف بخشیده و از مشکلات عصر ماشینی می کاهند . پارک های شهری به واسطه کارکردهای متنوع شان اعم از اکولوژیکی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و روانی نقش مهمی در کیفیت بخشی به زندگی شهروندان دارند. از جمله عوامل تاثیرگذار بر افزایش کارایی پارک ها در ابعاد مختلف، فرایند برنامه ریزی و به خصوص کیفیت طراحی آن ها می باشد. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر، آسیب شناسی کیفیت برنامه ریزی و طراحی پارک های شهری است.
    روش بررسی
    محدوده مورد مطالعه، پارک ارم در شهر سبزوار می باشد. روش تحقیق توصیفی و تحلیلی است و جهت گردآوری داده های مورد نیاز، علاوه بر مرور مبانی نظری و پیشینه موضوع، از داده های حاصل از بررسی های پیمایشی(مشاهده مستقیم و تصویربرداری از سایت مورد مطالعه) استفاده گردید.
    یافته ها
    یافته های تحقیق گویای آن است که پارک ارم در بخش های مختلف چون طراحی ورودی ها ، خوانایی و هویتمندی، الگوی کاشت درختان و پوشش گیاهی، فضای پارکینگ، مصالح مورد استفاده برای کف سازی، نیازهای گروه های خاص اجتماعی مانند زنان، کودکان و معلولان، طراحی فضاهای تفریحی و ورزشی و ضرورت امکان نظارت اجتماعی بر فضای پارک مورد توجه قرار نگرفته است و کیفیت طراحی در این بخش ها نامطلوب می باشد.
    نتیجه گیری
    با توجه به نتایج تحقیق، پیشنهاد می گردد علاوه بر درنظر گرفتن توزیع مکانی فضایی مطلوب فضاهای سبز عمومی و پارک های شهری، اهتمام بیشتری در مورد کیفیت طراحی آن ها در ابعاد مختلف نیز منظور گردد
    کلیدواژگان: آسیب شناسی، طراحی، فضای سبز عمومی، سبزوار، پارک ارم
  • پانته آآذری *، علی شیرزادی بابکان صفحات 173-188
    زمینه و هدف
    رویکرد جدیدی که امروزه مورد توجه برنامه ریزان شهری قرار گرفته است، برنامه ریزی جهت دستیابی به توسعه پایدار شهری است. ارزیابی توان اکولوژیک به منظور انتخاب مکان های مطلوب برای توسعه شهری یک عامل مهم برای دستیابی به این امر محسوب می شود. در این مقاله با استفاده از تلفیق فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و سیستم اطلاعات جغرافیایی توان اکولوژیک توسعه شهری در شهرستان باغملک مورد ارزیابی قرار گرفته تا پهنه های مناسب برای این منظور مشخص شوند.
    روش بررسی
    به منظور دستیابی به این هدف، ابتدا معیارهای موثر در توسعه شهری با توجه به تحقیقات انجام یافته در این زمینه و جمع آوری نظرات کارشناسان از طریق روش دلفی شناسایی شد و در نهایت 5 معیار و 12 زیرمعیار انتخاب گردید. سپس با استفاده از روش مقایسه زوجی، میزان اهمیت معیارها نسبت به هم تعیین و با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی معیارها وزن دهی شدند. در نهایت لایه های اطلاعاتی مورد نیاز در محیط10.2 Arc GIS بر اساس منطق فازی ارزش دهی و وزن های به دست آمده به آن ها اعمال گردید و نقشه توان اکولوژیک با استفاده از رویهم گذاری وزنی لایه ها به دست آمد.
    یافته ها
    یافته های به دست آمده نشان می دهد که 65/46 % از کل منطقه مطالعاتی دارای توان کاملا نامناسب، 62 /39% دارای توان نامناسب، 27/12 % دارای توان متوسط، 17/1 % دارای توان مناسب و 29/0 % دارای توان کاملا مناسب برای توسعه شهری است.
    نتیجه گیری
    بر اساس نقشه نهایی طبقه بندی می توان نتیجه گرفت که پهنه های مساعد جهت توسعه فیزیکی آتی شهرستان باغملک بیش تر در بخش شمالی گسترش یافته است. از طرفی دیگر جهات جنوب شرقی و شرق به دلیل کوهستانی بودن در توسعه آتی محدودیت بیش تری را اعمال می کند.
    کلیدواژگان: ارزیابی توان اکولوژیک، توسعه شهری، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی، سیستم اطلاعات جغرافیایی
  • رشیده امیریان *، جمال قدوسی، علی محمدی صفحات 189-202
    زمینه و هدف
    صنعت گردشگری یکی از بخش های اقتصادی است که در صورت سرمایه گذاری مناسب، سود آن از بسیاری از بخش های اقتصادی دیگر بیشتر است. گردشگری و شاخه های مختلف آن بویژه طبیعت گردی و ژئو گردشگری در جهان امروز نقش متنوعی در زمینه های گوناگون فرهنگی، اجتماعی و همچنین بخش اقتصادی بازی می کنند. شناسایی و معرفی معیارهای موثر در توسعه طبیعت گردی مناطق بیابانی هدف این مطالعه می باشد.
    روش بررسی
    در این مطالعه عوامل و معیارهای موثر در معرفی مناطق دارای قوت برای جذب گردشگر در دو گروه طبقه بندی شدند. این دو گروه شامل معیارهای مربوط به ویژگی های محیطی و اقلیمی و همچنین معیارهای مربوط به زیرساخت های رفاهی خدماتی است. هر یک از این معیارها دارای زیرمعیارهایی می باشند.
    یافته ها
    در این مطالعه با استفاده از سیستم های تصمیم گیری چند معیاره و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS[1]) زیرمعیارها و معیارهای شناسایی شده در رابطه با هدف وزن دهی و تلفیق شدند.
    نتیجه گیری
    . طبق نتایج این بررسی منطقه مورد مطالعه دارای پتانسیل بالایی برای توسعه طبیعت گردی می باشد.
    کلیدواژگان: طبیعت گردی، بیابان، GIS، تصمیم گیری چندمعیاری، ورامین
  • سپیده موحد *، حسنعلی لقایی، فرح حبیب صفحات 203-221
    زمینه و هدف
    امروزه وضعیت موجود شهرها نه تنها بر ایجاد فضای سبز وسیع برنامه ریزی شده حکم می کند، بلکه بیش از هر زمان دیگر خواهان فضای سبز به منظور برقراری موازنه اکولوژیکی در مقابل محیط های ساخته شده است. دراین زمینه پارک های اکولوژیکی که از دهه آخر قرن گذشته مطرح شده اند، می توانند عامل موثری در برطرف کردن این مشکلات باشند. هدف کلی تحقیق، بهبود شرایط محیطی شهر در راستای ارتقاء پایداری زیست محیطی از طریق طراحی پارک اکولوژیک و ایجاد ارتباط میان محیط انسان ساخت و بسترهای بکر طبیعی موجود در شهر هم چون ارتفاعات است، تا بتوان بستر مناسبی را به عنوان پشتوانه ی اقتصادی-علمی جهت آموزش و ایجاد فرهنگ صحیح زیست محیطی فراهم نمود.
    روش بررسی
    تحقیق حاضر از لحاظ روش، با اتکا به شیوه های توصیفی و تحلیلی انجام شده است. در این تحقیق، ارتفاعات جنوب غربی مشهد مورد بررسی قرار گرفته است. پس از انجام مطالعات پایه، بررسی نمونه های موردی، امکان سنجی و ارزیابی توان اکولوژیک محدوده ، خروجی به صورت راهکارها و پهنه های مناسب جهت بارگذاری با بهره گیری از مدل مخدوم و با توجه به مدل های اکولوژیک ارایه گردیده است.
    یافته ها
    یافته های پژوهش نشان می دهد از کل مساحت محدوده ی مورد مطالعه حدود 35درصد آن قابل بارگذاری می باشد و مابقی باید به عنوان حوزه های بکر طبیعی مد نظر قرار گیرد. در بخش قابل بارگذاری، پهنه بندی ها به نحوی است که در لبه های متصل به شهر با شیب کمتر، بارگذاری سنگین تر بوده و با نفوذ به داخل سایت و ارتفاعات از میزان بارگذاری کاسته شده است.
    نتیجه گیری
    نتایج نشان می دهد در فرآیند طراحی پارک اکولوژیک به عنوان نمونه ی طراحی اکولوژیک، باید معیارها و فعالیت هایی مد نظر قرار گیرد که آن ها را از سایر پارک ها متمایز می سازد. هم چنین در فرآیند طراحی با ارزیابی توان اکولوژیک، توجه نمودن به لایه های زیست محیطی پایه و بومی سازی مدل های اکولوژیک جهت بارگذاری، می توان به بالاترین درصد بهره وری محیطی و کمترین تاثیرات منفی بر محیط زیست دست یافت.
    کلیدواژگان: فضای سبز، پایداری، پارک اکولوژیک، توان اکولوژیک، مدل های اکولوژیک
  • مرضیه باورساد *، مجتبی انصاری صفحات 223-235
    زمینه و هدف
    مناظر فرهنگی نتیجه روابط متقابل جاری میان اکوسیستم های گذشته و حال، فرهنگ ها و تاریخ هاست. این مناظر نشان دهنده لایه هایی از تعامل میان بشر و محیط زیست طبیعی آن در طول زمان بوده که از ارتباطات پیچیده میان آن ها شکل گرفته و همواره نیز در حال تغییر می باشد. در مناظر فرهنگی تاکید بر تاریخ بشر و تداوم سنت های فرهنگی و ارزش های اجتماعی است.
    محوطه تاریخی طبیعی چشمه علی با قدمتی نزدیک به 8000 سال، منشا شکل گیری اسکان بشر در شهر باستانی ری است. در این محوطه لایه های سازنده منظر در قالب چشمه و تپه به عنوان عناصر طبیعی و نیز باروی ری و کتیبه فتحعلی شاه قاجار به عنوان عناصر تاریخی و فرهنگی به خوبی قابل مشاهده است. جدا از ویژگی های برجسته منظر فرهنگی تاریخی چشمه علی این محوطه به دلیل مداخلات انسانی و هجوم بافت مسکونی به حریم تاریخی و در نتیجه تخریب تدریجی بستر طبیعی تحت فشار می باشد.
    روش بررسی
    در این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی به شیوه مطالعات کتابخانه ای و بازدیدهای میدانی با هدف احیا و ارتقای هویت فرهنگی و تاریخی محوطه و افزایش آگاهی و شناخت ارزش های برجسته آن استفاده شده است.
    یافته ها
    تمامی اقدامات مدیریتی بر پایه اصول و راهکارهای حفاظتی در کنار استفاده های پایدار گردشگری از طریق باززنده سازی و تفسیر روایات تاریخی و نیز ارتقای تجربه و لذت در بازدیدکنندگان به ارایه راهکارهای طراحی در سایت مورد مطالعه پرداخته است.
    نتیجه گیری
    علاوه بر این که محوطه مورد نظر به روند حیات طبیعی خود باز می گردد، عملکرد تمامی جنبه های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی موثر در آن بهبود خواهد یافت.
    کلیدواژگان: منظر فرهنگی، حفاظت، گردشگری، مدیریت، چشمه علی ری
  • محمود ملکیان، محمد سعید ایزدی، سهیل سبحان اردکانی* صفحات 237-255
    زمینه و هدف
    امروزه فضاهای همگانی شهری علاوه بر این که مکانی برای حضور مردم و محل تعاملات اجتماعی شهروندان می باشد، به عنوان فضای گردشگری نیز مورد استفاده قرار می گیرد. در این بین، علاوه بر ارتقای آگاهی شهروندان در خصوص نقش صنعت گردشگری به ویژه گردشگری شهری در توسعه اقتصادی و اشتغال زایی، آگاهی متولیان و تصمیم گیران شهری نیز در این زمینه بسیار افزایش یافته است. بنابراین این پژوهش با هدف بررسی وضعیت فضاهای همگانی شهری در منطقه یک شهر همدان (رینگ اول) به عنوان یکی از فضاهای اصلی گردشگری شهر با رویکرد توجه به مولفه های طراحی شهری انجام یافت.
    روش بررسی
    پس از مطالعات کتابخانه ای و میدانی، تهیه پرسشنامه، با تکیه بر اسناد ملی بالادستی کشور و از طریق روش تحلیلی سوات به بررسی وضعیت فضاهای همگانی شهری در منطقه یک شهر همدان اقدام شد.
    یافته ها
    نتایج بیانگر اهمیت ارتقای شبکه حمل و نقل شهری، ارتقای کیفی مولفه های فضاهای همگانی و گردشگری شهری و نیز تقویت آسایش، ایمنی و رفاه نسبی برای دسترسی آسان گردشگران و شهروندان به فضاهای مذکور می باشد.
    نتیجه گیری
    با ارتقای فضاهای همگانی شهری و عناصر اصلی موجود در آن از جمله تجهیزات و مبلمان شهری، می توان در راستای نیل به توسعه پایدار گردشگری و ارتقای رضایتمندی و جذب گردشگر شهری گام برداشت.
    کلیدواژگان: فضای همگانی شهری، فضای گردشگری، توسعه پایدار شهری، مبلمان شهری، همدان
  • سید کمال صادقی*، سکینه سجودی، فهیمه احمدزاده دلجوان صفحات 257-275
    زمینه و هدف
    اندازه و ترکیب جمعیت از مهم ترین متغیر های تاثیرگذار بر کیفیت محیط زیست می باشند. مطالعات تجربی در مورد تاثیر عوامل جمعیتی بر انتشار آلودگی نتایج بسیار متفاوتی داشته است. شناسایی و تعیین چگونگی و میزان تاثیر این متغیر ها بر کیفیت محیط زیست می تواند در اتخاذ سیاست ها و تدوین مقررات زیست محیطی نقش به سزایی داشته باشد.
    روش بررسی
    در مطالعه حاضر با به کارگیری تجزیه و تحلیل اقتصاد سنجی و با استفاده از مدل STIRPAT و داده های مربوط به انتشار دی اکسید کربن در میان کشور های گروه دی هشت از سال 1995 تا 2010، به بررسی تاثیر متغیر های جمعیتی نظیر اندازه جمعیت، سن جمعیت، تمرکز جمعیت و شهرنشینی و نیز تاثیر تولید ناخالص داخلی (GDP) بر انتشار گاز دی اکسیدکربن پرداخته شده است.
    یافته ها
    نتایج حاکی از آن است که اندازه جمعیت و تمرکز جمعیت، تاثیر معنی داری بر انتشار گاز های گلخانه ای ندارند. از طرفی سن جمعیت بین 15 تا 64 سال، شهرنشینی و درآمد سرانه واقعی به ترتیب بیشترین تاثیر را در انتشار سرانه دی اکسید کربن در بین کشورهای عضو گروه دی هشت از خود نشان می دهند.
    نتیجه گیری
    کشش بالای انتشار آلاینده ها نسبت به دوره سنی 15 تا 64 سال در جامعه ما از اهمیت بالایی برخوردار است، چرا که توزیع سنی جمعیت در این بازه سنی متراکم شده است. از آن جایی که این دوره سنی سهم بالایی در تولید و رشد اقتصادی و مصرف انرژی دارد، تاثیر بالایی نیز در انتشار CO2 خواهد داشت. بنابراین باید از طریق اقداماتی نظیر آموزش های فرهنگی حفظ محیط زیست و افزایش راندمان مصرف انرژی، تخریب محیط زیست توسط مصرف کنندگان را به کمترین حد کاهش داد.
    کلیدواژگان: محیط زیست، دی اکسیدکربن، اندازه جمعیت، ترکیب جمعیت، مدل STIRPAT
  • سپیده سعیدی *، مرجان محمدزاده، عبدالرسول سلمان ماهینی، سید حامد میرکریمی صفحات 277-288
    زمینه و هدف
    عمدتا مطالعاتی که بر پایه معیارهای زیبایی شناختی در منظر انجام می گیرند، در پی تعیین زیبایی یا تعالی آن نیستند بلکه در جست و جوی استخراج ترجیحات زیبایی استفاده کنندگان از منظر هستند. این مطالعات با دو رویکرد صورت می گیرند. در رویکرد اول مطالعه بر پایه عوامل قابل اندازه گیری عینی و بررسی ارتباطات متقابل میان آن ها و در رویکرد دوم مطالعه بر پایه شناخت عوامل ادراکی مشاهده گران صورت می گیرد. این تحقیق با هدف شناسایی مهم ترین معیارهای موثر بر کیفیت بصری سیمای سرزمین صورت گرفته است.
    روش بررسی
    در این تحقیق، مجموعه معیارهای عینی و ذهنی حوزه آبخیز زیارت که یکی از قطب های گردشگری استان گلستان به شمار می رود، از نظر ارزش زیبایی شناختی، با استفاده از رویکرد دوم اولویت بندی شدند. به این منظور پرسشنامه ای تدوین شد و به تعداد 100 عدد بین افراد بازدیدکننده توزیع شد. داده های حاصل از پرسشنامه در نرم افزار SPSS تحلیل و معیارها با استفاده از روش طبقه بندی رتبه ای، اولویت بندی شدند.
    یافته ها
    از مجموع 23 معیار عینی و ذهنی مورد بررسی، 5 معیاری که بالاترین امتیازها را به خود اختصاص دادند عبارتند از: بکر بودن منطقه، پاکیزگی محیط، قابلیت دید آبشار، قابلیت دید نقاط پر تنوع و تنوع رنگ در سیمای سرزمین که می توانند به عنوان مهم ترین مولفه های تاثیر گذار روی ارزش زیبایی شناختی منطقه مورد مطالعه معرفی شوند.
    نتیجه گیری
    معیارهای ذهنی معرفی شده در این پژوهش می تواند به عنوان مجموعه کاملی از کل معیارهای تاثیر گذار روی درک افراد بازدیدکننده از زیبایی منظر، در ارزیابی کیفیت بصری سایر مناطق به کار گرفته شود. ولی انتخاب معیارهای عینی جهت ارزیابی کیفیت بصری هر منطقه باتوجه به موقعیت جغرافیایی، خصوصیات اقلیمی و توپوگرافی منطقه متفاوت خواهد بود.
    کلیدواژگان: کیفیت بصری سیمای سرزمین، معیارهای عینی و ذهنی، رهیافت ادراکی، پرسشنامه، آبخیز زیارت
  • نسرین نخعی *، مجتبی انصاری، مهدی زندیه صفحات 289-301
    زمینه و هدف
    تغییرات اقلیمی که یکی از ابعاد آن کمبود آب ناشی از کاهش بارندگی، افت سطح آب های زیرزمینی و خشک شدن قنات ها می باشد، موجب نابودی پوشش گیاهی برخی از باغ های تاریخی ایران در نواحی گرم و خشک شده است. در این پژوهش تلاش شده تا با ادغام اصول خشک منظرسازی و باغ ایرانی، الگویی برای باززنده سازی پوشش گیاهی در این باغ ها، با حفظ اصالت استخراج گردد تا به دنبال اجرای این الگو، این باغ های تاریخی از نابودی نجات یافته و موجب حفظ این آثار ارزشمند تاریخی شود.
    روش بررسی
    در این پژوهش مولفه های باغ ایرانی و خشک منظرسازی مورد مطالعه قرار گرفت و اجتماع همسویی از این مولفه ها حاصل شد. بنابراین این پژوهش بر اساس روش راهبردهای ترکیبی صورت پذیرفت.
    یافته ها
    در این پژوهش اصول باغ ایرانی با اصول خشک منظرسازی تلفیق گردید و در ادامه الگویی با تاکید ویژه بر مصرف کم و بهینه آب از طریق انتخاب گیاهان کم نیاز به آب، اصلاح خاک، استفاده از سیستم های نوین آبیاری، استفاده از مالچ ها برای پوشاندن سطح خاک و هم چنین نگهداری مناسب در باغ ایرانی ارایه شد.
    نتیجه گیری
    اگرچه استفاده از اصول خشک منظرسازی در دهه های اخیر رونق بسیاری در کشورهای مختلف داشته است، اما در کشور ایران تمامی اصول آن به طور هم زمان مورد استفاده قرار نمی گیرد. نتایج این پژوهش در ایجاد یک الگوی جامع برای استفاده از خشک منظرسازی در باغ ایرانی، می تواند پوشش گیاهی یک باغ تاریخی ایرانی را که به دلیل کمبود آب از دست رفته، مجددا به شکلی جدید احیاء نماید.
    کلیدواژگان: باغ تاریخی، باغ ایرانی، خشک منظرسازی، باززنده سازی، تغییرات اقلیمی
  • نازیتا زجاجی، علی نیکبخت *، محسن کافی صفحات 303-317
    زمینه و هدف
    گذراندن ساعت های طولانی در محیط های درمانی معمولا برای بیماران، ملاقات کنندگان و کارکنان، تجربه ای تنش زا و ناخوشایند است. در این پژوهش تلاش شده است تا با ادغام عناصر باغ های شفا بخش، محوطه های باغبانی درمانی و باغ ایرانی، اصول و مولفه های طراحی در مراکز درمانی متناسب با ویژگی های فرهنگی و اقلیمی ایران استخراج گردد تا به دنبال طراحی و اجرای فضاهای سبز شفابخش، کاربران آن بتوانند با آرامش خاطر و احساسی خوشایند در این گونه محوطه ها حضور یابند.
    روش بررسی
    با توجه به این که یکی از مهم ترین مولفه های باغ های شفابخش و فضاهای باغبانی درمانی کاربر محور بودن این باغ ها است و لازم است که این گونه فضاها با علایق و سلیقه های روحی هر جامعه هم خوانی داشته باشد بنابر این این پژوهش براساس روش راهبردهای ترکیبی و در ادامه پژوهش موردی انجام شد که به دلیل تفصیل موضوع، مبحث پژوهش موردی به تفصیل در مقاله ای دیگر در دست ثبت است.
    یافته ها
    در این پژوهش اصول باغ ایرانی با اصول باغ های شفابخش و محوطه های باغبانی درمانی تلفیق گردید و در ادامه اصول طراحی محوطه های درمانی با تاکید ویژه بر آرامش بخشی از طریق تحریک حواس پنجگانه کاربران، سادگی، لذت بصری، افزایش تعامل اجتماعی، توانبخشی به بیماران و غیره تدوین گردید.
    نتیجه گیری
    اگرچه استفاده از باغ های شفابخش در دهه اخیر رونق بسیاری در کشورهای مختلف داشته و به استانداردی در این زمینه تبدیل شده است، اما در کشور ایران هنوز نمونه موردی اجرا شده از این باغ ها و یا محوطه های شفابخش وجود ندارد. نتایج این پژوهش در تلفیق اصول باغ ایرانی با اصول طراحی محوطه های شفابخش به همراه کاربرد کاشت گیاهان، می تواند فضایی را به وجود آورد که با تجمیع خصوصیات آرامش بخشی، خوانایی فضایی، غنای حسی و غیره موجب کاهش استرس ها و فشارهای روحی، افزایش تعاملات اجتماعی، افزایش امید به زندگی، همچنین بهبودی و شفابخشی در کاربران شود.
    کلیدواژگان: باغ های شفابخش، باغبانی درمانی، باغ ایرانی، شفابخشی
  • معصومه منصوری*، زهرا حواسی ابدالانی، ضیاء الدین باده یان، محمد جواد عزیزی صفحات 319-333
    زمینه و هدف
    توسعه گردش گری در مناطق حفاظت شده، هم برای مدیریت منطقه و هم برای گردش گران مزایای فراوانی به همراه دارد. از این رو شناسایی مناطق مناسب و دارای توان، جهت گسترش و توسعه طبیعت گردی در مناطق حفاظت شده و پارک های جنگلی، به منظور بهره برداری پایدار از منابع طبیعی اهمیت به سزایی دارد. در مطالعه حاضر، به ارزیابی پتانسیل طبیعت گردی تفرج گاه جنگلی مورینه شهرستان نورآباد واقع در استان لرستان با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبیAHP)) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) پرداخته شد.
    روش بررسی
    برای این منظور ابتدا مهم ترین معیارها و زیرمعیارهای موثر در ارزیابی پتانسیل تفرجی منطقه شناسایی شدند. سپس با استفاده از روش دلفی پرسش نامه هایی تهیه و جهت تعیین اهمیت معیارها و زیرمعیارهای موثر در ارزیابی پتانسیل تفرجی منطقه، بین متخصصین توزیع شد. وزن معیارها و زیرمعیارها در هر پرسش نامه محاسبه شده و سپس وزن نهایی آن ها محاسبه شد. در مرحله بعد نقشه های لازم برای ارزیابی پتانسیل منطقه در محیط GIS تهیه گردید. درنهایت با استفاده از روش ترکیب وزنی خطی در محیط GIS نقشه نهایی پتانسیل تفرجی منطقه تهیه شد.
    یافته ها: نتایج نشان داد که 04/21 درصد از سطح منطقه دارای پتانسیل عالی و 52/22 درصد از سطح منطقه دارای پتانسیل خوب برای اکوتوریسم است. هم چنین 7/28 درصد از سطح منطقه دارای پتانسیل متوسط و 7/27 درصد دارای پتانسیل ضعیف می باشد.
    نتیجه گیری
    با توجه به نتایج این پژوهش، افزایش اطلاعات افراد در مورد اهمیت تفرج گاه مورینه، منجر به افزایش قابل توجه تمایل به پرداخت جهت حفاظت از این اکوسیستم خواهد شد.
    کلیدواژگان: تفرج، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی، پارک های جنگلی، استان لرستان
  • منا سرودی*، سیدعلی جوزی صفحات 335-344
    زمینه و هدف
    پوشش گیاهی نقش مهمی در محیط زیست شهری دارا می باشد که با توجه به توسعه فیزیکی روزافزون شهرها و افزایش جمعیت شهرنشینان، بررسی تغییرات آن ضروری می نماید. در این میان، استفاده از فناوری سنجش از دور به عنوان ابزار مهمی در بررسی تغییرات شناخته شده است.
    روش بررسی
    در این مطالعه، با هدف بررسی تغییرات کیفی پوشش گیاهی منطقه 5 شهرداری تهران، از شاخص NDVI و تصاویر TM و IRS متعلق به سال های 1369 و 1385 استفاده و نقشه های پوشش گیاهی منطقه با تاکید بر درجات مختلف سرسبزی تهیه گردید.
    یافته ها
    آمارهای به دست آمده نشان می دهد که در بازه زمانی مورد مطالعه از وسعت اراضی تحت پوشش گیاهان با درجه سرسبزی متوسط و خوب به ترتیب به میزان 27/684 و 22/23 هکتار کاسته و بر وسعت اراضی تحت پوشش گیاهان با درجه سرسبزی ضعیف به میزان 43/299 هکتار افزوده شده است. لازم به ذکر است که به منظور بررسی تبدیل کلاس های درجات مختلف سرسبزی پوشش گیاهی، تکنیک بررسی تغییرات پس از طبقه بندی اجرا گردید تا رویه تغییرات کیفی دقیق تر بررسی گردد. نتایج به دست آمده نشان می دهد در بازه زمانی مورد مطالعه، 48/186و 9/0 هکتار از وسعت اراضی بدون پوشش گیاهی به ترتیب به اراضی تحت پوشش با درجه سرسبزی ضعیف و متوسط تبدیل شده است و این در حالی است که به ترتیب 58/419، 86/175 هکتار از اراضی تحت پوشش گیاهی با درجه سرسبزی ضعیف، متوسط به اراضی فاقد پوشش تبدیل شده اند.
    نتیجه گیری
    در این میان، ناحیه 2 منطقه 5 شهرداری تهران در مقایسه با 6 ناحیه دیگر منطقه، با بیش ترین مقدار افزایش وسعت اراضی فاقد پوشش گیاهی، بیش ترین مقدار کاهش وسعت اراضی تحت پوشش گیاهان با درجه سرسبزی خوب و متوسط، شاهد حداکثر تغییرات در فاصله سال های 1369 و 1385 بوده است. یکسان بودن میزان افزایش وسعت اراضی بدون پوشش و میزان کاهش وسعت پوشش گیاهی منطقه مورد مطالعه به مقدار 06/408 هکتار، حاکی از تغییر کاربری صورت گرفته در اراضی منطقه می باشد که این امر با توجه به رشد شهرسازی و نقش پوشش گیاهی در محیط زیست شهری، توجه ویژه ای را برای نظارت بر تغییرات کاربری اراضی شهری طلب می نماید.
    کلیدواژگان: پوشش گیاهی، سنجش از دور، تغییر کاربری اراضی، شاخص NDVI، منطقه 5 شهرداری تهران
  • سارا جلالیان*، فرح حبیب، کیانوش ذاکر حقیقی صفحات 345-360
    زمینه و هدف
    امنیت از نیازهای اساسی هر جامعه ای به شمار می آید. امنیت پژوهی، حوزه ای در راستای ایجاد یک وضعیت بهینه جهت زندگی افراد در فضاهای زیستی و از جمله مجتمع های مسکونی می باشد. فرض این مقاله بر این است که می توان با استناد به نتایج پژوهش های اخیر در باب رابطه متقابل محیط و رفتار انسان، الگویی جهت پیشگیری از جرم به عنوان یک رفتار ناهنجار و ارتقاء امنیت مجتمع های مسکونی تدوین کرد.
    روش بررسی
    این پژوهش، با رویکردی کیفی، نخست از طریق تحلیل محتوای متن به پیشینه مباحث پیشگیری از جرم از طریق عوامل کالبدی محیط و امنیت پرداخته، سپس از طریق مطالعه موردی با رویکردی تفسیری و روش تحلیلی- مقایسه ای، عوامل محیطی تآثیر گذار بر امنیت مجتمع های مسکونی را شناسایی کرده است. هر سه ابزار مشاهده مستقیم، مصاحبه و پرسشنامه در جمع آوری اطلاعات به کار گرفته شده اند.
    نتیجه گیری
    نتایج پژوهش که در قالب مدلی از عوامل تاثیر گذار بر امنیت مجتمع های مسکونی ارایه شده، نشان می دهد عوامل اجتماعی، اقتصادی و ویژگی های عوامل کالبدی محیط که منجر به نظارت طبیعی، کنترل دسترسی، قلمرو گرایی و تصویر مطلوب می شوند، در امنیت مجتمع های مسکونی مورد مطالعه نقش مهمی دارند.
    کلیدواژگان: امنیت، پیشگیری از جرم، عوامل محیطی، عوامل کالبدی محیط، مجتمع مسکونی
  • شیوا بهارستانی*، محسن کافی، حسن دارابی صفحات 361-377
    زمینه و هدف
    تفریح و تفرج در مناطق و سایت های گردشگری برون شهری به صورت یک نیاز برای شهروندان درآمده است که در نتیجه آن، شناسایی، انتخاب، تحلیل و طراحی سایت های گردشگری در نواحی طبیعی و خارج از محیط های شهری ضرورت یافته است. روش های مختلفی برای شناسایی سایت های گردشگری ابداع شده است. لذا یک سوال اساسی قابل طرح عبارت است از این که آیا این روش ها علی رغم تفاوت در رویه محاسبه نتایج یکسانی دارند. هدف از این مقاله بررسی نتایج دو روش Pralong و TOPSISبرای ارزیابی قابلیت سایت های گردشگری حاشیه رودخانه شمرود می باشد.
    روش بررسی
    ابتدا قابلیت سایت های گردشگری حاشیه رودخانه شمرود گیلان مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس با استفاده از دو روش Pralong و TOPSIS این سایت ها مورد ارزیابی قرار گرفتند و سایت نهایی انتخاب گردید و در نهایت نتایج این دو روش با هم مقایسه شدند.
    یافته ها
    نتایج کلی در انتخاب سایت نهایی مشابه است. همچنین روش TOPSIS افتراق موجود میان سایت ها را با شدت بیش تری از Pralong منعکس می سازد وسوم اینکه هر دو روش به انتخاب واحدی رسیده اند که با انتخاب مردم همگن است.
    نتیجه گیری
    ترکیب دو مدل Pralong و TOPSIS برای دست یابی به تصمیمات کاربردی نتایج بهتری را ارایه می دهد. هم چنین از بین پهنه های مشخص شده در حاشیه رودخانه شمرود پهنه شماره 4 به عنوان بهترین پهنه جهت طراحی سایت گردشگری انتخاب گردید.
    کلیدواژگان: مکان یابی، سایت گردشگری، Pralong، Topsis، شمرود
  • بهار بیشمی *، علی رحیم پور صفحات 379-393
    زمینه و هدف
    ثبت آثار میراث طبیعی هر کشور در فهرست میراث جهانی یونسکو، علاوه بر شناسایی آن اثر در بعد بین المللی و کمک به رشد روزافزون گردش گری فواید زیادی در بعد ملی دارد . یونسکو در بحث اهداف ثبت آثار ، تعیین روش ها و شرایط کمک از محل منابع صندوق حمایت از میراث جهانی و حفاظت از آثار واجد ارزش های جهانی فرهنگی تاریخی و طبیعی را جز اولویت های خود قرار داده است . این در حالی است که متاسفانه جمهوری اسلامی ایران تا کنون یک اثر ( کویر لوت ) را توانسته است در فهرست بین المللی این نهاد تاثیر گذار ثبت نماید .
    روش بررسی
    نگارندگان درصدد پاسخ به این سوال هستند که با توجه به ضرورت ثبت بین المللی طبیعت منحصر به فرد ایران ، چه آثاری واجد شرایط جهت معرفی به کمیسیون ثبت آثار میراث طبیعی یونسکو می باشند و در ادامه ضمن بررسی تاریخی موضوع ثبت آثار طبیعی در میراث جهانی و بررسی کنوانسیون ها و ارایه آمار آثار ثبت شده از سایت یونسکو در خصوص تعداد آثار ثبت شده ، جاذبه های شاخص طبیعت ایران را جهت کاندیداتوری و تشکیل پرونده ثبت در سطح کشور به سازمان یونسکو معرفی نمایند.روش تحقیق مقاله توصیفی - تحلیلی و از نوع کاربردی می باشد که با استفاده از داده های کنوانسیون های بین المللی و سایت سازمان های مسوول در خصوص محیط زیست و ثبت آثار ، اطلاعات لازم گردآوری شده است .
    نتیجه گیری
    در پایان نویسندگان ، آثار واجد شرایط طبیعت ایران را بر اساس ویژگی های مرکز میراث جهانی با معرفی جزییات مختصر جهت ثبت پیشنهاد نمودند و راهکارهایی جهت تسریع در نیل به هدف به مراجع ذیصلاح ارایه کردند .
    کلیدواژگان: میراث فرهنگی، یونسکو، ثبت آثار میراث طبیعی، واجدین شرایط ثبت طبیعی، گروه میراث طبیعی
  • علی اسدپور*، فرهنگ مظفر، محسن فیضی، مصطفی بهزادفر صفحات 395-417
    زمینه و هدف
    بنا به تعریف، منظر شهری ساختاری طبیعی است که در قرارگاهی شهری واقع شده است و پژوهش در زمینه ادراک اجتماعی به معنای پژوهش در ارزشهای شکننده ای است که منظر به عنوان نمود و ابزار انتقال آن در یک جامعه عمل می نماید. از این حیث برخلاف مرمت منظر که رویکردی اغلب اکولوژیکی دارد، موضوع کمتر پرداخته شده ای در بازآفرینی رودخانه های شهری است. رودخانه خشک شیراز از لبه های طبیعی و تاریخی شهر است که به سبب فقدان آب کافی، مداخلات کالبدی فراوان، آثار تاریخی و مذهبی ارزشمند در مسیر خود، به نماد و بخشی از هویت طبیعی شهر بدل شده است. هدف این پژوهش شناسایی مولفه های ادراک اجتماعی در منظر این رودخانه مبتنی بر الگوی پیشنهادی تحلیلی خاص این نوشتار است که در نهایت به تبیین شیوه ای از فرایند بازآفرینی منظر رودخانه های شهری منتج می شود که بر اساس مولفه ها و شاخص های ادراک اجتماعی پایه گذاری شده است.
    روش بررسی
    در این پژوهش از راهبردهای ترکیبی شامل راهبرد «تحلیل محتوا» و «توصیف پیچیده در منظر» به همراه مورد پژوهی با رویکردی اکتشافی در زمینه ای پیمایشی استفاده شده است. همچنین جهت سنجش ادراک اجتماعی شهروندان در مجموع 32 نفر مورد مصاحبه نیمه سازمان یافته قرار گرفته اند. شاخص های ارزیابی ادراک اجتماعی مبتنی بر مطالعات نظری در دو دسته شامل «ارتباط منظر با مردم» (6 مولفه) و «ارتباط مردم با منظر» (4 مولفه) تبیین و به وسیله پیمایش میدانی (مصاحبه و عکاسی و ارزیابی تخصصی) مورد سنجش عملی قرار گرفته است.
    یافته ها
    یافته های این پژوهش نشان می دهد که محدوده بالادست رودخانه از ظرفیت ادراک اجتماعی بالاتری نسبت به سایر بخش ها برخوردار است. ادراک شهروندان به ترتیب شامل مولفه های «زیست محیطی»، «کارکردی و فعالیتی» و «احساسی» بوده و از نظر شهروندان شاخص ترین عناصر موجود در منظر رودخانه به ترتیب عناصر «زیست محیطی»، «کالبدی و انسان ساخت» و «کارکردی-فعالیتی» می باشند.
    نتیجه گیری
    تحلیل شاخص ها و مولفه های ادراک اجتماعی در این نمونه موردی نشان از یکسویه بودن شاخص ها به نحوی دارد که اغلب شامل مولفه های «ارتباط منظر با مردم» است. این موضوع می تواند ناشی از ظرفیت های بالقوه طبیعی و مکانی منظر رودخانه در شهر باشد. اصول بازآفرینی منظر لبه های طبیعی شهری با توجه به نمونه موردی و مبتنی بر ادراک اجتماعی از منظر با تبیین راهبردهای «فرهنگی، نمادین و هویتی»، «تفریحی» و «حساسیت اجتماعی و قانونی» مدل سازی و قابل پیشنهاد است.
    کلیدواژگان: منظر، مولفه زیست محیطی، رودخانه خشک، ادراک اجتماعی، بازآفرینی شهری
|
  • Yasser Moarab*, Saeed Karimi, Negar Foroughi, Vahid Nikzad Pages 1-20
    Background and
    Purpose
    The Importance of urban green space is undeniable in the sustainability of cities and their physical, natural and social effects in urban systems. For this reason, existence of urban green spaces in cities and a suitable distribution of them is one of the important issues in urban planning and management. The overall goal of this research is to determine the importance of affecting factors in site selection of parks and urban green spaces and also a suitable site selection of parks and urban green spaces in the study area.
    Methods
    This research is an analytic descriptive research. At first by using library and literature review and Delphi approach effective parameters in site selection of parks and urban green spaces were extracted and then, in FANP method pairwise comparison performed with relevant experts to determine significance and weighted of criteria. Then, data layers standardized in IDRISI software and were prepared in the form of Fuzzy. And finally prepared Fuzzy maps overlaid in GIS software by considering their weights to identify suitable locations for the construction of parks and urban green spaces in region 8 of Tehran municipality.
    Findings: In this study distance from parameters of (Land use, Accessibility, population, Favorable centers and Ufavorable centers) are used to determine a park and green space site selection of region 8 of Tehran municipality. Each layers map prepared by using GIS and layer standardization in IDRISI software. Then for weighting and combining layers fuzzy analytic network process (FANP) and GIS is used.
    Conclusion
    Five operators of (Gumma, And, Or, Sum, Product) are applied to obtain final maps. Finally, fuzzy sum operator identified as a proper operator in park and green space site selection of region 8 of Tehran municipality. Five classes of very good, good, average, weak and very weak were considered for the final map of this operator.
    Keywords: Urban Green Space_geographic information systems (GIS)_Urban parks_FANP_Region 8 of Tehran Municipality
  • Faezeh Hedayati Rad *, Mehran Shabankari, Mohamadreza Zarghamiyan Pages 21-41
    Background And Objective
    Identification of climatic potentials as a context of human activities, constitutes a bedrock for majority of environmental plannings and land use plannings. In this regard, climatic features and their dominant elements play an important role in spatial distribution and development of environmental behavior of human societies, so that weather cognition and the use of its various potencies are comsidered as a base for urban development planning, construction, habitat, architectural and tourism expansion.
    Methodes: In this study, the human comfort or discomfort at Arvand Free Zone was evaluated based on bio-climatic indices, Terjung, Neurotic strain, Baker, effective temperature, (TCI), (PET) and (PMV) using data from 60 years (1951-2010). Moreover, using the climatological parameters obtained from synoptic station of Abadan, the best time for environmental activities in this city was determined.
    The results showed that the used bioclimatic indices are able to reveal comfortable and uncomfortable periods in Abadan and despite trivial differences, all indices present the same aspects of climatical comfort of this city.
    Results
    The analysis showed that Abadan mostly had a wide range of variety during the year and changes from hot to very cool weather. During spring and summer, it is excluded from the limits of bioclimatic comfort. In the late fall and throughout winter, Abadan climate with its unique conditions for human comfort, is the best season for environmental and tourism activities.
    Keywords: Khuzestan, environmental assessment, Bioclimatic Comfort, Arvand Free Zone
  • Asadollah Divsalar, Pari Shokri Firoozjah, Sajad Ferdowsi * Pages 43-65
    Background And Objective
    Due to the expansion of cities, rivers are considered among the last places where somehow represent the presence of nature in cities. However this spaces are opportunities that have been abandoned and ignored, and despite much potential they propose, they are not being used properly. In this regard, the main objective of the present study is recovery and rehabilitation of rivers and streams which yet have been rendering only their first function as passing runoff while their other capacity is left unused. In this regard, with proper planning and management and the use of suitable strategies, such spaces can be restored to use cycle.
    Method
    This study is a descriptive-analytical type and the data and information have been collected through field studies and and documents. This study examines the river of Shahrood as a case study. Data and information gathered are analyzed using the SWOT technique.
    Results
    SWOT matrix analysis shows that the restoration of Shahrood River is highly important for transportation and diversification strategies. Similarly, the second, third and forth priorities are the use of aggressive strategies, defensive strategies and direction of change strategies, respectively. In addition, from special aspects, diversification strategies are more important than the others, and the second, third and forth priorities are use of aggressive strategies, defensive strategies and direction of change strategies, respectively. In this regard, in terms of environmental and recreational activities, diversification strategies are placed in first priority, defensive strategies are placed in second priority, aggressive strategies are placed in third priority and direction of change strategies are in fourth priority.
    Conclusion
    In general, it can be concluded that rehabilitation of study area is the first priority for dealing with the threats of the external environment. Also results of SWOT analysis techniques show that variety of strategies is first priority for rehabilitation of study area. Therefore, it is must to adopt some mechanisms for prevention of negative impact of external threats using the strength of the internal environment.
    Keywords: Rehabilitation, River, SWOT Technique, strategy
  • Saeed Sharbaty *, Ali Shabani Pages 67-80
    Background And Objective
    Khozeini canal is the second permanent connection way of Gorgan Bay with the Caspian Sea which has been blocked as a result of water level decreases and sedimentation in recent years.
    Methods
    In this investigation, 2D modeling results of current pattern using MIKE 21 FM model for investigating the impacts of Khozeini canal reopening on the general current pattern in Gorgan bay under 24 different scenarios were compared. Modeling was implemented on two types of unstructured meshes for 5 hours, 50 minutes and with 30 seconds time steps. In all modelings, the mean annual precipitation, evaporation and 13 rivers input to the bay as well as the effect of dominant eastern wind with 6 different speeds were used. The effects of components of the wave radiation induced by dominant wind were included by implementation of the wave model of MIKE 21 NSW in the 6 distinct considered in the hydrodynamic model of MIKE 21 FM. In order to include boundary conditions at the open boundaries, the mean maximum discharges of inlet and outlet in the Ashoradeh-Bandartorkaman spans and Khozeini canal were used.
    Results
    Simulation results represented that the current pattern in Gorgan Bay is influenced by the inlet and outlet discharges at the spans of Ashoradeh-Bandartorkaman and prevailing wind.
    Conclusion
    Reopening of the Khozeini canal has no significant effect on the general circulation current pattern of the bay and only in areas very close to the canal changes the local current pattern to be North-South. In stormy times, the maximum current velocity of 0.23 meters per second was observed in areas close to the canal.
    Keywords: Gorgan Bay, Khozeini canal, MIKE 21 FM, MIKE 21 NSW
  • Gholamabbas Fallah Ghalhari *, Hasan Rezaei Pages 81-88
    Background And Objective
    This study aims to evaluate tourism development in Khorasan Razavi. Nowadays, tourism is affected by the region’s climate characteristics. Weather has an important effect on tourism and, in some areas, tourism industry can be turned into one of the most interesting industries. Some climatic elements have an important role in health, comfort, recreation and attracting tourists, while some others such as temperature, humidity, sunshine hours and wind are more important.
    Method
    In this study, we determined suitable time for tourism in Khorasan Razavi for a period of 21 years (1999 – 2011) using Misnard climatic index by ArcGIS software to find distribution of Misnard index in the study area. The required data was obtained from Neyshabur's weather station. 175.86 ha of moderate greenness level vegetated lands to non-vegetated lands was noticed.

    Conclusion
    The results of this study showed that September, August, and June have the most suitable conditions for tourism in this province, and January, February, December and March have the worst conditions for tourism.
    Keywords: Climatic Comfort, Misnard Index, tourism, Khorasan Razavi Province
  • Elmira Barahmand *, Jamal Ghoddousi Pages 89-102
    Background And Objective
    Urban parks are crucially important in improving quality of life in urban communities. Since, health and safety of citizens depend on health and safety of the environment, application of HSE-MS to identify the hazards and control them in urban parks seems necessary. The objectives of current study were to rank the factors influencing HSE management of urban parks and to present a model for HSE evaluation of parks.
    Method
    In this study, HSE factors of urban parks were ranked by using F.TOPSIS. Then a model was established based on scalograph method to determine desirability of HSE-MS in urban parks. The model was examined in three urban parks at Karaj.
    Results
    The results from validation of the proposed model in three urban parks indicated that, health and safety of environment in Iran Zamin and Tandorosti parks were moderate while they were weak in Ebne Sina Park.
    Conclusion
    The proposed model for evaluation of health and safety of environment in urban parks was precise; however, application of other MCDM approaches was suggested to reach a more comprehensive model.
    Keywords: Urban parks, health, Safety, Environment, Multi criteria decision making
  • Seyed Hamed Mirkarimi, Marjan Mohammadzadeh, Somayeh Galdavi Pages 103-118
    Background and
    Purpose
    Nowadays, industrialization, urbanization and time shortage are driving forces behind the extremely increased demand for natural areas and outdoor recreation. Natural Forest Parks are the most popular natural destinations that can provide human's outdoor recreational needs. A recreational system should be prepared based on different needs of various users to be responsible for visitors’ needs.
    Methods
    In the present study, Clawson method was used to evaluate the visitors’ outdoor recreational needs in Daland's Natural Forest Park, located in the east of Gorgan, Iran. In addition, U-Mann Witheny test was used to investigate the relation among genders and criteria of incentive to attend the park, acceptable crowd of area, and the best way to ensure park’s security. In this study, 168 questionnaires were filled out by the visitors to the Park in summer and autumn in 2011. Questions were about visitor's recreational interests and recreation facilities of the park.
    Results
    The results showed that most visitors come to the park to get mental relaxation and recreation and 94% of the people believe that the facilities of the park are not enough. U–Mann Witheny test results showed a significant difference between the two investigation groups and the mentioned criteria.
    Conclusion
    According to the results, most visitors spend their leisure time in the forest parks, so at regional context, the managers should pay more attention to visitors satisfaction in this type of areas compared with other types of natural recreational areas. The results can help managers and planners in parks management, fulfilling visitor's wishes and needs, improving park quality and optimal management.
    Keywords: Cultural Heritage, UNESCO, Registration of the Natural Heritage Sites, Qualified for the Natural Registry, Natural Heritage Group
  • Nematollah Khorasani, Farideh Atabi *, Maryam Afashari Pages 119-134
    Background And Objective
    The relation between a climate and its vegetation cover is a function of special condition. Climate is considered as one of important ecologic factors and has the most important effect on quality and quantity of vegetation cases. Selection of plants per improvement and recovery of each region should be simple implemented based on the knowledge of that region concentration of special species of each region is determined by three factors namely temperature, precipitation and humidity, which today are named as biological variables. The goal of this study was to investigate diversity of vegetation in Pardisan forest park and climatic adaptation of its dominant species in the region.
    Method
    In this research by collection of tremendous species of vegetation coverage of Pardisan Park, preliminary recognition of vegetation cover and collection of information such as their names, growth forms, dispersion and application in the land landscape was done. Given the Pardisan Park management didnt have any statistical data of the numeral and position of hand planted plants. The general location and areas of prevailing species of the park was determined and was marked on the map of the park by using GIS software. The frequency of each gens and of each family were ordered by each software. In next step after getting the information and statistics and the values of climate logical parameters related to geophysical station from meteorological organization, we studied them and analyzed their relation to the survival of prevailing species of the park.
    Results
    Climatology and ambrotermic diagrams and curves were plotted based on climatic parameters and finally echo gram curves of dominant vegetation cover of Pardisan Park were analyzed based on climatology parameters.
    Conclusion
    Results show that, given that there is no significant difference in the micro climate of different areas of the park, factors such as microclimate, soil, direction and amount of access of plants to water resources play the most important role in the diversity of vegetation even of Pardisan forest park.
    Keywords: Pardisan Forest Park, microclimate, Diversity of Vegetation, Climatic Adaptation, Dominant Species
  • Shiva Peiravi Latif, Akramolmolok Lahijanian* Pages 135-147
    Background And Objectives
    Historic parks as national heritage and identity document of historical and cultural value indicates a close relationship between civilization and nature.
    Methods
    The study population consisted of all such cases in the spot visit the park in 3 days busy was intended to 170 the number of samples that have been set Park city.Data obtained from surveys with the use of analytic software spss chi-square analysis was used. Using SWOT opportunities, threats, strengths and weaknesses Sanglaj City Park in Tehran were studied. Use of analytic software spss chi-square analysis was used.
    Findings: It is observed that 30 percent of respondents ages 30 to 40 years age group are the most respondents as well. 35 percent of respondents were high school graduates with the highest share of educational groups, respectively. It is also found 41 percent of respondent’s employee / free that have the highest percentage of respondents, respectively. After that housewives have the highest share with 19%.
    Conclusion
    The results suggest planning for tourism development requires careful consideration and recognition of the region and requires access to appropriate models for planning. And a small percentage inappropriate it evaluates, designs and planning in green space and recreational programs are offered to tourists.The results show that the most important opportunity for the park for recreation, spending time and psychological comfort of the most important threats
    Keywords: Ecotourism, management, Park City, SWOT
  • Seyyed Hadi Hosseini *, Ghazaleh Rafiee, Seyyed Hamid Javadian Pages 149-171
    Background and
    Purpose
    Nowadays, Public green spaces in urban areas are the only shelters that soften life of urbanites and reduce the problems of machinism age. Urban parks through their diverse functions such as ecological, social, cultural, economic and psychological functions have important role in improving the quality of citizen's life. One of the factors that affect function and efficiency of urban parks are process of palnning and quality of designing. On this basis, main purpose of this study is pathology of planning and designing of urban parks.
    Method
    the case study is Eram Park in Sabzevar. The methodology used in this study is a descriptive –analytical method. The sources of date gathering are including documentary method in theoretical foundations and related literature and also the data obtained from survey studies (observation and photography of study area).
    Results
    Findings indicated that in designing of Eram Park various aspects such as designing of entrances, readability and identification, pattern of planting, parking spaces, usage of materials for pavement, attention to features and needs of specific social groups, such as women, children and the disabled, and the need for social monitoring of park space have not been taken into account.
    Conclusion
    Finally, it was proposed to pay more attention to the qualitative and quantitative criteria in planning, specially in designing of public green spaces and urban parks.
    Keywords: Pathology, Designing, Public Green Spaces, Park, Sabzevar, Eram Park
  • Panta Azari *, Ali Shirzadi Babakan Pages 173-188
    Background And Objective
    Today, urban planners have become interested to consider sustainable development in their planning. Evaluation of ecological capacity for urban development in order to select appropriate locations is the main factor in sustainable development. In this study, it has been attempted to evaluate the ecological capacity in order to determine the best possible regions for urban development in Baghmalek district by applying a combination of Analytical Hierarchy Processes and geographic information system.
    Method
    In order to achieve this objective, first we recognized the effective criteria in urban development using the previous studies and by collecting opinions of the experts by Delphi methodology. Finally 5 criteria and 12 sub-criteria were selected. Then, we determined the priority of the criteria against each other by pairwise comparison method and by applying Analytical Hierarchy Processes. Finally, the required information layers were valuated based on fuzzy logic in environment of Geographical Information System (Arc GIS 10.2), the calculated weights were applied on them and ecological capacity map was prepared by weighted overlaying the layers.
    Results
    The results indicated that %46.65 of the studied area has a completely unsuitable potential, %39.62 has an unsuitable potential, %12.27 has an average potential, %1.17 has a suitable potential and %0.29 has completely a suitable potential for urban development.
    Conclusion
    According to the classification of the final map, it was concluded that the prone areas for future physical development in Baghmalek district can be further expanded in the northern part. On the other hand, Southeast and East directions because of having mountainous regions, face with more restrictions for future development.
    Keywords: Ecological capacity evaluation, Urban Development, Analytical Hierarchy Process (AHP), Geographic Information System (GIS)
  • Roshaideh Amirian *, Jamal Ghodusi, Ali Mohammadi Pages 189-202
    Background And Objective
    Tourism is one of the key economic sectorsbenefit would be more than other economic sectors, if appropriate investment is done. Tourism and its different branches, especially ecotourism and geotourism play an important role in different aspects of cultural, social and economic sectors in the world. The aim of this study was to identifiy the criteria influencing ecotourism development in desert areas.
    Method
    In this studythe criteria effective on introducing the potential areas to attract tourists were classified into two groups. These two groups included the critera related to environmental and climatic characteristics and to recreational services infrastructures. Each criteria included some sub-criteria.
    Results
    In this study, using a multi-criteria decision systems and geographic information systems (GIS), the identified criteria and sub-​criteria related to the target area were weighted and combined.
    Conclusion
    According to the obtianed results, the study area has a high potential for ecotourism development.
    Keywords: Ecotourism, Deserts, GIS, Multi criteria decision, Varamin
  • Sepideh Movahed *, Hassanali Laghaee, Farah Habib Pages 203-221
    Background And Objective
    Present status of cities emphasizes on the creation of an extensive and planned green space, with highlighting green spaces in order to establish ecological balance against the built environment. In this context, ecological parks that have been raised at the end of the last century, can be as an important factor to solve this problem. The overall objective of this study is to enhance the urban environmental conditions in order to promote the environmental sustainability through ecological designing and connecting the built environment with the existing natural virgin lands such as mountains in the cities. In this way, a suitable condition can be introduced as the scientific-economic support for education and developing a proper environmental culture.
    Method
    The method used in the present study is based on descriptive and analytical practices. In this study, the southwest mountains of Mashhadhave been studied. After fundamental studies, the case study examples, feasibility and evaluation of the ecological capability of the study area were conducted. Finally, based on Makhdom’s model, the results were presented as solutions.
    Results
    The findings show that only 35% of the study area have a potential for future use and activities and the rest should be considered as a virgin natural area. In potential activity zones, zoning is done in a way that in the edges with a lower slope connected to the city, there is greater utilization of land and with penetrating into the site and higher slopes, utilization of land is reduced.
    Conclusion
    The results show that in the process of eco-park designing as an ecological design sample, those criteria and activities which distinguish eco-parks from other types of parks are taken into account. Also in the designing process with ecological assessment, with respect to the environmental layers and localization of ecological models for determining the value of land use, the highest efficiency and minimum environmental impact can be achieved.
    Keywords: green space, Sustainability, Ecological Park (Eco-Park), Ecological Assessment, Ecological Models
  • Marzieh Bavarsad *, Mojtaba Ansari Pages 223-235
    Background And Objective
    Cultural landscapes are resulted from interactions between past and present ecosystems, cultures and histories. Cultural landscapes also indicate layers of interactions between humans and the natural environment during the time, and it has formed a complex connection between them which are constantly changing. Cultural landscapes emphasize the importance of human history and continuity of cultural traditions and social values. The site of historical-natural Cheshmeh-Ali with 8000 years history is regarded as the origin of human settlement formation in ancient city of Rey. In this site, constitutive layers of landscape are visible in the format of spring and hill as the natural elements and also Ray’s battlement and Fath Ali shah inscription as the historical and cultural elements. Apart from the outstanding features of Cheshmeh-Ali from cultural-historical aspects, the site is under pressure as a result of human intervention, invasion of residential building to historical buffer zone, so that the nature of the site is under gradual degradation.
    Method
    The methodology used in this study is descriptive-analytical based on library studies and field visits with the aim of enhancing the historical and cultural identity of the site, and the awareness and recognition of outstanding values.
    Results
    All management actions are designed based on the principles and strategies of conservation, along with using sustainable tourism, through revitalization and interpretation of historical narratives and enhancing the experience and enjoyment of visitors.
    Conclusion
    Not only does the site return to its normal life process, but also the performance of all its economic, social and environmental aspects will improve.
    Keywords: Cultural landscape, Conservation, tourism, management, Cheshmeh, Ali
  • Mahmoud Malekian, Mohammad Saeid Izadi, Soheil Sobhanardakani * Pages 237-255
    Background And Objective
    Today, urban public spaces in addition to being a place for people and social interaction are used as tourism spaces. In the meantime, in addition to the increase of citizen's awareness about the role of tourism, especially tourism, economic development and job creation in urban areas, urban awareness of the decision-makers in this area has been greatly increased. In this study it was attempted to evaluate the condition of public urban spaces in region 1 of Hamedan as the main tourism spaces with an approach to urban designing elements.
    Method
    In this study, after library and field studies, preparation of questionnaires and using SWOT analysis we evaluated the condition urban public spaces in region 1 of Hamadan City (the first ring).
    Results
    The results indicated that the importance of improving urban transport network, qualitative improvement of public spaces and urban tourism designing elemts as well as amplification of comfort, safety and relative comfort for tourists’ and residents’ easy access to the mentioned spaces.
    Conclusion
    Improvement of urban public spaces and their main elements, including urban furniture and equipment, can lead to achieve sustainable development of tourism and enhancement of satisfaction and attraction of urban tourists.
    Keywords: Urban public space, tourism space, urban sustainable development, urban furniture, Hamedan
  • Seyed Kamal Sadeghi *, Sakineh Sojoodi, Fahimeh Ahmadzadeh Deljavan Pages 257-275
    Background And Objective
    Population size and composition are the most important factors affecting the quality of the environment. Empirical studies of the impact of demographic factors on pollution emissions have very different results. Identifying the impact of these variables on the quality of environment, can play a significant role in formulation and adoption of policies and environmental regulations.
    Method
    Using econometric analysis, STRIPAT model and carbon dioxide emissions data among the D8 group from 1995 to 2010, the impact of demographic variables such as population size, age of population, urbanization and concentration of population and also the impact of Gross Domestic Product (GDP) on carbon dioxide emissions have been examined in this study.
    Results
    The results indicate that the population size and concentration of population, have no significant effect on greenhouse gas emissions. On the other hand, the population aged between 15 to 64 years, urbanization, and per capita real income, respectively indicating the greatest impact on carbon dioxide emissions among D8member states.
    Conclusion
    High rate of emissions related to the population raging from 15 to 64 years old in our society is important, because age distribution of the population in this age range has become more concenterated. Since this age range has a high proportion of production, economic growth and energy consumption, it has a high impact on CO2 emissions. Therefore, the environmental damage by users should be reduced to the lowest level through some measurments such as cultural environmental training and energy efficiency increase.
    Keywords: Environment, Carbon Dioxide, Population Size, Population Composition, STIRPAT Model
  • Sepideh Saeidi *, Marjan Mohammadzadeh, Abdolrassoul Salmanmahiny, Seyed Hamed Mirkarimi Pages 277-288
    Background And Objective
    In general, landscape studies, conducted based on aesthetic criteria, do not seek to determine the aesthetic value but seek to extract aesthetic preferences of users. These studies have been performed in two different approaches. The first approach is based on measurable objective criteria and surveying the interaction between these criteria and the second one is based on recognition of the conceptual criteria from the point of observers view. The aim of this study is to identify the most important criteria affecting the landscape visual quality.
    Method
    In this study, objective and subjective criteria of Ziarat basin, where is one of the tourism poles of Golestan province, were prioritized from the point of aesthetic value using the second approach. A questionnaire was developed and distributed among 100 visitors. Data obtained from the questionnaires were analyzed by SPSS software and the criteria were prioritized using ordinal classification.
    Results
    From total of 23 objective and subjective criteria which were surveyed in this study, the first 5 criteria with the highest score were: pristine area, cleanliness of environment, waterfall visibility, visibility of diverse point and color diversity of a landscape. These 5 criteria could be introduced as the most effective criteria on scenic value of the study area.
    Conclusion
    The subjective criteria introduced in this study could be used as a perfect series of effective criteria which affect the perception of visitors in the other regions too; however, selection of objective criteria for evaluating the visual quality would be different according to geographical location, climatic and topographic characteristics of the area.
    Keywords: Landscape Visual Quality, Objective, Subjective criteria, Conceptual Approach, Questionnaire, Ziarat watershed
  • Nasrin Nakhaei *, Mojtaba Ansari, Mahdi Zandiyeh Pages 289-301
    Background And Objective
    Climatic changes, one of which is water shortage due to low precipitation, drop in groundwater level and canals dryness, have resulted in degradation of vegetation in some Iranian historical gardens in hot and dry areas. In the present research, it is attempted to extract a model for vegetation rehabilitation in these gardens (by keeping originality), through merging Xeriscape and Iranian garden principles. Through implementing this model, it is attempted to save these gardens and to keep these valuable historical monuments.
    Method
    In the present research, components of Iranian gardens and xeriscape are studied and merged consistently. Therefore, this research is conducted based on combined strategies.
    Results
    In the present research, Iranian garden and xeriscape principles are merged and then a model is presented based on low and optimal water consumption through selecting plants which need low water, modifying soil, using new irritation systems and mulches for covering surface of soil and also appropriate keeping in Iranian gardens.
    Conclusion
    Although, in recent years, using xeriscape principles has boomed in different countries, but these principles not have been used in Iran synchronously. Through developing a comprehensive model for using xeriscape principles in Iranian gardens, the results obtained in this study can help in reviving vegetation of an Iranian historical garden degradaed due to water shortage.
    Keywords: Historical garden, Persian garden, Xeriscape, Rehabilitation, climate change
  • Nazita Zojaji, Ali Nikbakht *, Mohsen Kafi Pages 303-317
    Background And Objective
    Spending long time in the hospital environment, usually for patients, staff and visitors is stressful and unpleasant experience. In this study, we attempted to integrate principles of healing gardens, horticultural therapy and Persian gardens in order to extract suitable criteria for designing therapeutic environments which provide peace of mind and wellbeing for the individuals present at these sites. We specially considered the cultural and climate specifications of Iran in developing the criteria.
    Method
    Since, one of the main components of healing gardens and horticultural therapy spaces is their user-oriented nature. These spaces should be compatible with the interests and preferences of each society. Therefore, this study was carried out based on the methodology of combined strategies and case studies. Because of abundance of contents, in this paper, only the first part is discussed and the second part: “synthesis strategies” is explained in detailed in another paper.
    Results
    In this study, principles of the Persian Garden, healing gardens and horticultural therapy was combined and then design principles of therapeutic environments with special emphasis on the comfort of users through the stimulation of the senses, simplicity, visual pleasure, increased social interaction, rehabilitation patients, etc. were developed.
    Conclusion
    Although, the healing gardens have gained an extensive attention from different countries in recent years, this kind of gardens have not been implemented in Iran yet. Consequently, it seems that the combinationof Persian garden principles with healing sites design principles along with appropriate planting can create a peaceful and wellbeing place for patients, visitors and staff and leads to reduction of stress, increase of social interaction and life expectancy, and improving healing of users.
    Keywords: Healing gardens, horticulture therapy, Persian garden, healing
  • Masoumeh Mansouri *, Zahra Havasi Abdalani, Ziaedin Badehian, Mohammad Javad Azizi Pages 319-333
    Background And Objective
    Development of tourism in preserved areas has many advantages both for the management of the related areas and tourists. Therefore, determining suitable areas for development of tourism in preserved areas and forest parks is highly important for sustainable exploitation of natural resources. The present study aims to evaluate the potential for ecotourism in Morineh forest promenade in Lorestan province by using analytical hierarchy process (AHP) and geographical information system (GIS).
    Methods
    First, the most important and effective criteria and sub-criteria for evaluating the potential for recreation in the study area were determined. Then, by using Delphi method, some questionnaires were designed and distributed among the related experts. The weight of criterion in each questionnaire was calculated and the average weights were estimated. In the next step, the final weight for each criterion and sub-criterion was calculated. Then, the required maps for the evaluation were provided in GIS environment. Finally, with the help of Weighted Linear Combination technique, the final potential map for the ecotourism development in the region was provided.
    Results
    The results shows that 21.04% of the study area has a high potential and 22.52% has a good potential for ecotourism. In addition, 28.7% has an average potential and 27.72% has a weak potential for ecotourism purposes.
    Conclusion
    Obtaining the detailed information about the importance of Morineh forest park will lead to a higher WTP for the conservation of this ecosystem.
    Keywords: Landscape Visual Quality, Objective, Subjective criteria, Conceptual Approach, Questionnaire, Ziarat watershed
  • Mona Soroudi *, Seid Ali Jozi Pages 335-344
    Background And Objective
    Regarding the vegetation's crucial role in urban environment, investigation on the change detection seems to be necessary. Therefore, the usage of remote sensing was noticed to be important to study the changes.
    Method
    In this study, to estimate the qualitative changes of vegetation cover, the NDVI was applied and Tm and IRS images of 1990 and 2006 were used and vegetation maps of District 5 of Tehran municipality by underlining the different greenness levels were generated.
    Findings: Statistics revealed that the area of good and moderate greenness level vegetated lands decreased and the area of poor greenness level vegetated lands increased by 23.22, 684.27 and 299.43 ha respectively. It is important to mention that to find out the procedure of qualitative changes of the study area's vegetation cover post-classification change detection technique applied and results indicated that non-vegetated areas converted to poor and moderate greenness level vegetated lands by 0.9 and 186.48 ha respectively. Also the conversion of 419.58 ha of poor and 175.86 ha of moderate greenness level vegetated lands to non-vegetated lands was noticed.

    Conclusion
    The maximum amount of increased non-vegetated area and destroyed moderate and good greenness level vegetated lands were studied in region number 2. So, region number 2, in comparison with other six regions has been changed the most during 1990 to 2006. The equal amount of increased non-vegetated area and decreased vegetated area by 408.06 ha showed that land use changes have been accrued in study area, therefore conservation and increase the urban vegetated areas are important to develop urban master plans.
    Keywords: Vegetation Cover_Remote Sensing_Urban Environment_Land use Change_NDVI Index_District 5 of Tehran municipality
  • Sara Jalalian*, Farah Habib, Kianoush Zaker Haghighy Pages 345-360
    Background And Objective
    Security is one of the essential necessities of every society. Research in security issues, is a field which facilitates improvement of quality of life in residential spaces, especially in residential complexes. The assumption in this research is that it could be possible to develop a model on the basis of interrelation between environment and human being and then use it for preventing crime as an anomic behavior.
    Method
    In a qualitative approach, the context analysis is used for developing a background in crime prevention through environmental design, and then with interpretation approach and using comparative analysis method, it is attempted to investigate the environmental factors affecting the security of residential complexes. Observation, interview and questionnaire are used for data gathering.
    Conclusion
    The findings of research are presented in a complicated model of the environmental factors affecting security issues. This model shows that socio-economic factors and then physical factors which lead to natural surveillance, access control, territoriality and image, have important roles in security improvement in residential complexes.
    Keywords: security, Crime Prevention, Environmental Elements, Environmental Physical Elements, Residential Complex
  • Shiva Baharestani *, Mohsen Kafi, Hassan Darabi Pages 361-377
    Background And Objective
    Recreation in the areas and parks outside the city has become a need for citizens. Therefore, the identification, selection, analysis and desigining of tourism sites outside the cities is necessary. Variety of methods yet have been innovated for site identification. The main question is that: are the result from different methods similar in the calculation process? The gole of this paper is to analyze the results of Pralong and TOPSIS methods in order to evaluate the capabilities of tourism sites.
    Method
    First, the capability of tourism sites posisioned by the Shamrud was analysed. Then, these sites have been analysed using two methods of Pralong and TOPSIS and final site has been chosen. At the end these two methods were compared.
    Results
    The whole results for choosing the final site were found to be similar. Also, the TOPSIS method reflected the differences between sites more intense than the Pralong method and finally both methods reached a similar choice that was equal with people choice.
    Conclusion
    Combining Pralong and TOPSIS models to achieve applicable decisions will offer better results. Also, from the zones specified in the Shamrood riverbank zone, zone number 4 was selected as the best tourism site for designing
    Keywords: site selection, Tourism site, Pralong, Topsis, Shamrood
  • Bahar Beishami *, Ali Rahimpour Pages 379-393
    Background And Objective
    Registration of each country's natural heritage in the UNESCO World Heritage leads to recognition of it in the international arena as well as ever increasingly growth of tourism, in addition to many other national benefits. UNESCO has introduced its goals concerning sites registration as: determining methods and conditions of getting helping from the World Heritage Support Fund and preservation of the qualified valuable cultural, historical and natural works in the world. Meanwhile, Islamic Republic of Iran has Patened One Location (Loot Kavir) in The UNESCO World Heritage List.
    Methodes: Authors aimed at answering the question regarding the Iranian unique nature and necessity of the international registeration of qualified natural sites that: which sited have been qualified for introducing to the UNESCO Commission for registeration as Natural Heritage? Then, we would present a historical survey on registering the natural sites as the world heritage, and provide the readers with the registered statistics in the UNESCO website. We would also introduce the country's important natural attractions for the purpose of opening a file and being announced as a candidate to the institute. The method used in this study is descriptive-analytical and an applied study. Data collection has been conducted using databases of international conventions and liable organizations for environment and site registration.
    Conclusion
    Finally, the authors have proposed some qualified natural sites for international registration, based on the World Heritage Institute predetermined characteristics and the related details.
    Keywords: Cultural Heritage, UNESCO, Registration of the Natural Heritage Sites, Qualified for Natural Registry, Natural Heritage Group
  • Ali Asadpour *, Farhang Mozaffar, Mohsen Faizi, Mostafa Behzadfar Pages 395-417
    Background And Objective
    By definition, the urban landscape is a natural structure in an urban setting and research in social perception about studying the intangible norms that the landscape, as a medium, represented and transmitted throough the society. In this sense, in contrast to landscape restoration which has an ecological approach, social perception has fewer contributions to regeneration of urban streams. Shiraz Khoshk River is one of the natural and historical edges of city that has become a symbol of the city and one of its natural identities for lack of sufficient water, presence of physical interventions and valuable religious monuments in its path across the city. This paper aims to find out the social perceptions of Khoshk River in order to establish a practical framework for landscape regeneration of the urban streams. Hence, categorizing the citizens’ perceptions is inevitable and this could be defined as one of the research objectives.
    Method
    This study relies on integrated strategies as a research method; we applied a complex description with a social survey within the case study using an exploratory content analysis approach. Besides, during assessing the social perception of residence, totally 32 person were chosen randomly through semi-structured interviews. Social perception variables obtained from literature review and categorized in two main groupes: landscape to society variables (six variables), and society to landscape variables (four variables). These variables were evaluated in a field survey (interviews and photography).
    Results
    Results showed that the upper part of the river has higher potential for social perception than the middle and lower part. Furthermore, according to the survey, the social perception consists of some variables which could be categorized in three groups: “natural environment variables”, “functional and activity variables” and “emotional variables” appeared in the responses in priority order.
    Conclusion
    In the social opinions, the noticeable elements of the river were in order of “natural elements”, “arterial and manmade elements” and at least “functional-activity elements”. It means that the relations between landscape and people are mostly a one-way direction than a two-way correlation. In another word, society to landscape variables is less considered than landscape to society variables. At the end, the principle of urban natural stream regeneration based on the case study and social perception of the landscape was modeled and proposed as “cultural, symbolic and identical strategies”, “recreational strategies” and “social and legal sensitivity strategies”.
    Keywords: Landscape, Natural environment variables, Khoshk River, Social perception, Urban regeneration