فهرست مطالب

جامعه پژوهی فرهنگی - سال هشتم شماره 3 (پاییز 1396)
  • سال هشتم شماره 3 (پاییز 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/10/18
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علی گراوند*، علی محمد سهراب نژاد، یارمحمد قاسمی صفحات 1-30
    «سرمایه ی اجتماعی» از مفاهیم مهم جامعه شناسی است و درسایر علوم نیز به آن توجه شده، روابط اجتماعی اساس این رویکرد است و از آن به عنوان سرمایه ای در کنار سایر انواع سرمایه(انسانی، مادی، فیزیکی و غیره) نام می برند. سرمایه ی اجتماعی سه مولفه ی هنجارگرایی، اعتماد و مشارکت دارد. مبانی و اصول این نظریه در نظر اندیشمندان قدیم وجود داشته ؛ ازجمله سعدی بواسطه ی سفرهای متعدد و نشست وبرخاست با افراد مختلف، با زیر و بم زندگی جوامع عصر خویش آشنایی داشته و برای رسیدن به جامعه ی آرمانی نظریه ای جامع دارد که در بوستان آمده است. بوستان اثری تعلیمی- اخلاقی است و این پژوهش برای آشنایی با نظر اجتماعی سعدی، مولفه ی مشارکت را در بوستان به شیوه ی اسنادی همراه با تحلیل محتوا بررسی نموده و نشان داده که جایگاه بسامدی مولفه مشارکت در بوستان بعد از هنجارگرایی و اعتماد قراردارد. از بین شاخص های آن، مشارکت اجتماعی بالاترین بسامد را داشته و از نظر نوع مشارکت، مشارکت برون سویه که نشانه ی روابط عاطفی جامعه ی مطلوب سعدی است، دارای بیشترین فراوانی است و بعد از آن مشارکت درون سویه قرار می گیرد. مشارکت بر اساس تقسیم کار- مشارکت تخصصی- دارای بسامد صفر بوده است و این یافته با ویژگی های جامعه تمایز نیافته عصر سعدی همخوانی دارد.
    کلیدواژگان: سعدی، بوستان، جامعه شناسی، سرمایه ی اجتماعی، مشارکت اجتماعی
  • ابراهیم میرزایی *، یعقوب احمدی، احمد بخارایی، هوشنگ نایبی صفحات 31-66
    از جمله پدیده ها و عوامل تنظیم کننده نظم اجتماعی، قانون است که محور استحکام و انسجام هر جامعه ای می باشد. هدف تحقیق حاضر تبیین قانون گریزی بر پایه نظریه پیوند اجتماعی تراویس هیرشی است. از نظر هیرشی پیوند اجتماعی و شبکه اتصالات اجتماعی عامل مهمی در همنوایی و احساس تکلیف افراد در قبال قواعد رسمی و غیررسمی جامعه می شوند. جامعه آماری از بین شهروندان ساکن بالای 18سال شهرستان اهواز انتخاب شدند. یافته ها نشان داد که بیشترین و کمترین حوزه قانون گریزی به ترتیب مربوط به قانون گریزی راهنمایی-رانندگی(میانگین05/3) و فرهنگی–آموزشی(میانگین47/2) است. مشخص شد که بین متغیرهای جنسیت، وضعیت تاهل، وضع درآمد و وضعیت شغلی رابطه معناداری وجود دارد. ضرایب همبستگی حاکی از رابطه معنادار میان متغیر پیوند اجتماعی با ابعاد قانون گریزی و شاخص ترکیبی کل قانون گریزی است. در قسمت تحلیل مسیر، بعد اعتقاد به اعتبار اخلاقی-هنجاری بالاترین سهم را در تبیین قانون گریزی به خود اختصاص داد. نتیجه کلی اینکه هرچقدر فرد حائز پیوندها وشبکه اتصال اجتماعی قوی با جامعه باشد، به همان نسبت قانون مند خواهد شد.
    کلیدواژگان: نظم، قانون گریزی، پیوند اجتماعی، تراویس هیرشی، اهواز
  • محمدعثمان حسین بر، بهروز روستاخیز * صفحات 67-99
    بارداری، زایمان و آنچه که به موقعیت مادری ختم می گردد، با مجموعه ای از عوامل، عناصر و پدیده ها معنی می یابد؛ یکی از این موارد، بایدها یا نبایدهای غذایی است که فرد موظف به رعایت آن ها می گردد. توصیه های مزبور را باید توصیه های یک فرهنگ دانست؛ فرهنگی که در این معنی، خود را در تهیه و مصرف مجموعه ای از خوراکی ها باز می نماید. بر این اساس، پژوهش حاضر به دنبال فهم دلالت هایی بوده است که می توان از تامل بر تکاپو جهت این تهیه و مصرف، برداشت نمود. این پژوهش با حرکت از نوعی دیدگاه نظری چند سطحی، بر اساس رویکردی کیفی و به شیوه مردم نگاری در پهنه ای جغرافیایی از زاهدان تا نواحی شمالی استان سیستان و بلوچستان انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که این دلالت ها صرفا بر کارکرد زیستی- طبی توصیه های غذایی مزبور که بیشتر معطوف به پس از زایمان است، تاکید ندارد. تهیه و مصرف برخی از خوراکی ها مانند کاچی سیستانی که ترکیب منحصر به فردی در مقایسه با سایر نسخه های مشابه است، در حال حاضر دلالت هایی را باز می نماید که باید با نوعی نگاه نمادین و معنی شناختی، تفسیر گردند. این خوراکی ها علاوه بر آنکه نشان گذاری یک رخداد را تسهیل می کنند، زمینه ای جهت خلق یک هویت مادرانه و نیز فراتر از آن، زمینه ای جهت برجسته سازی مرزها و تمایزات دیگر نیز می باشند.
    کلیدواژگان: بارداری، زایمان، مادر شدن، غذا، فرهنگ، مردم نگاری، سیستان
  • مهدی حمیدی فر، محمد امین کنعانی*، حمید عبادالهی چنذانق صفحات 101-135
    هدف این مقاله توصیف تمایل و یا عدم تمایل به فرزندآوری در بین افراد بی فرزند ارادی در شهر رشت و فهم کنش آن ها در زمینه بی فرزندی بر اساس نظریه «جامعه در مخاطره» و «فردی شدن» بک و بک-گرانشایم است. روش پژوهش، میدانی کیفی و تکنیک پژوهش مصاحبه ی عمیق با 13 نفر از افراد بی فرزند است که حداقل 5 سال بی فرزندی ارادی داشته اند. یافته ها نشان می دهند که افراد داشتن یا نداشتن فرزند را به مثابه انتخابی می دانند که می تواند به خاطر انتخاب های دیگر به تعویق افتاده یا سرکوب شود. با این حال، بین دو جنس از نظر گرایش به بی فرزندی تفاوت وجود دارد. به طوری که زنان مادر شدن را برای شکل گیری هویت خود مهم تلقی می کنند، اما مردان چنین نظری درباره پدر شدن ندارند. مهم ترین دلایل افراد برای بی فرزند را می توان در پنج مولفه خلاصه کرد: مسئولیت های بالای پدرومادری، محدویت های اجتماعی فرزند برای والدین، محدویت های زناشویی فرزند برای والدین، هزینه های بالای داشتن فرزند و مخاطره های بارداری برای زنان. گونه شناسی بی فرزندی ارادی سه دسته از بی فرزندان را نشان می دهد. بی فرزندان دائمی، بی فرزندان موقت و بی فرزندانی که تصمیم مشخصی برای داشتن یا نداشتن فرزند اتخاذ نکرده اند.
    کلیدواژگان: باروری، بی فرزندی ارادی، تاخیر در فرزندآوری، فردی شدن، انتخاب فردی، رشت
  • علی اصغر فیروزجاییان گلوگاه *، صادق صالحی، ازاده شفیعی صفحات 137-164
    بی تفاوتی اجتماعی یکی از آسیبهای فرهنگی جدی جامعه ما در حوزه شهروندی است.یکی از انواع این نوع بی تفاوتی، بی تفاوتی زیست محیطی است.هدف از پژوهش حاضر، تحلیل بی تفاوتی زیست محیطی در میان شهروندان شهر یزد می باشد.روش تحقیق پیمایشی و اطلاعات با ابزار پرسشنامه گردآوری گردید.جامعه آماری این تحقیق ، کلیه افراد بالای 18 سال ساکن یزد و حجم نمونه 390 نفر با روش نمونه گیری خوشه ایچندمرحله ای انتخاب گردیده است. چارچوب نظری با تاکید بر نظریه های محیط گرا انتخاب شد. بعد از جمع آوری اطلاعات، فرضیه های تحقیق در دو سطح توصیفی و استنباطی از طریق نرم افزارهای spss مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که بی تفاوتی زیست محیطی تحت تاثیر متغیرهای نگرش زیست محیطی، احساس مسئولیت، دانش زیست محیطی و اثربخشی می باشد و با افزایش این متغیرها، بی تفاوتی زیست محیطی کاهش می یابد. از بین متغیرهای جمعیت شناختی(جنسیت،تاهل،درآمد،سن و تحصیلات)، تنها رابطه متغیر تحصیلات با بی تفاوتی زیست محیطی معنادار می باشد و میانگین بی تفاوتی زیست محیطی افراد با سطح تحصیلات زیر دیپلم بیش از سایرین است. نتیجه تحلیل مسیر نشان می دهد که متغیرهای فوق 26 درصد از تغییرات بی تفاوتی زیست محیطی را تبیین می کنند.
    کلیدواژگان: بی تفاوتی اجتماعی، بی تفاوتی زیست محیطی، دانش، نگرش، یزد
  • محمد نجاری، ابوالقاسم قوام* صفحات 165-199
    زرین قبانامه، از سراینده ای ناشناس، یکی از متون منظوم پهلوانی نقالی/عامیانه در دوره‏ی صفوی است. ناظم زرین‏قبانامه، گاهی داستان های متن را از زبان پیر گوهرفروش و ترجمان نقل کرده است که قرینه ای بر شفاهی/ شنیداری بودن روایات منظومه به شمار می آید. پرسش اصلی مقاله ی حاضر این است که: منظومه های نقالی- از جمله زرین قبانامه- چه نقش و تاثیری در گفتمان فرهنگ دینی عصر صفوی داشته‏اند؟ در پاسخ به این پرسش، به شیوه ی تحلیلی و با روش کمی در گزینش داده ها، و با روش کیفی در تحلیل یافته ها، به بررسی موضوع مقاله پرداخته شده و این نتیجه به‏دست آمده است که نقالی راهی برای تبلیغ و ترویج مذهب در دوره ی صفوی بوده است. تاریخ نقالی در ایران نشان می‏دهد از قرن سوم هجری که ایرانیان به نقل داستان‏ها و حکایت‏های حماسی می‏پرداختند تا با نفوذ اعراب مبارزه کنند؛ با پیدایش گرایش شیعه و سنی که دو گروه مناقب‏خوان و فضایل‏خوان را دربرابر هم قرار داد، نقالی پیشه‏ای تاثیر گذار بر گفتمان دینی عصر خود بوده است؛ به‏ویژه در دوران صفوی که عصر رونق شاهنامه‏خوانان و نقالان است و گاه میان روایت‏های حماسی یلان و پهلوانان با مذهب رایج احساس تعارض ایجاد می‏شده است، نقالی، گفتمان فرهنگ دینی به‏شمار می‏آید.
    کلیدواژگان: عصر صفوی، زرین قبانامه، گفتمان دینی، نقالی
|
  • Ali Garavand *, Ali Mohammad Sohrabnejad, Yarmohammad Ghasemi Pages 1-30
    Social Capital is one of the important sociological approaches and has been the concern of other sciences too. The basis of this approach is social relations which has been defined as a capital alongside other types of capitals ( human, material, physical, and etc). Social capital has three characteristics of normativism, trust, and cooperation. The basics and principals of this theory dates back to the ancient intellectual's views including Soidi who has introduced his comprehensive theory for the achievement of the utopian society found on his frequent journeys, interaction with different people, and familiarity with the nuances of his era's societies. Boostan is an ethical – educational work. Relying on familiarity with sadi's social ideas and using documentation method this research has qualitatively and quantitatively analyzed Sadi's participation feature in Boostan and revealed that Sadi's frequency of participation in Boostan lags behind trust and normativism characteristics. It revealed that social participation had thehighest frequency. Relying the types of participation, the outward orientation participation which is an indicator of affective relation in Sadi's desired society has the most frequency and is placed after the reciprocal cooperation. Participation based on responsibilities sharing the specialized participation showed no frequency and this findings is congruent with other indicative societies of Sadi's era.
    Keywords: Sadi, Boostan, Sociology, Social Capital, Social participation
  • Ebrahim Mirzaei *, Yakhon Ahmadi, Ahmad Bokharaei, Housing Nayebi Pages 31-66
    Among the phenomena and factors regulating social order, the law is the axis of solidarity and coherence of any society.The purpose of this study is to explain the escape rule based on Travis Hirschi's social link theory.Social links and social networking links are an important factor in the coherence and sense of responsibility of individuals in relation to formal and informal rules of society.Statistics in the studied society indicate high level of disorder and legal exclusion in areas such as crimes (criminal and non-judicial), violations of administrative, administrative and other matters.The findings showed that the highest and lowest area of ​​law-abidingness is related to driving guidance and cultural-educational exclusion law.It was found that there is a significant relationship between gender, marital status, income status and job status.Correlation coefficients indicate a significant relationship between the social link variable with the law of escape rule and the combined index of total escape rule.The overall result is that as much as a person with links and a network of strong social connections with society, it will be equally legitimate.
    Keywords: Order, law, Lawlessness, Social Link, Trier Hirschi, Khuzestan
  • Mohammad Osman Hosseinbor, Behrouz Roustakhiz * Pages 67-99
    Pregnancy, parturition and anything related to maternal status, is represented as a series of elements, factors and phenomena; including dietary do's and donts that one is obliged to observe that.The aforesaid recommendations should be considered as a recommendation of a culture which is represented itself in the form of preparation and consumption of a collection of foods. Accordingly, the present study aimed at understanding the implications that can be deduced by reflection on effort to this preparation and consumption. This study has been conducted in the geographical zone from Zahedan to northern areas of Sistan and Balouchestan Province, by movement of a kind of multi-level theoretical view, and based on a qualitative approach and in a way of ethnographic. Our results indicate that these implications are not only emphasized on bio-medical function of the postpartum-based dietary recommendations.Now, the preparation and consumption of some foods, such as Sistani Kachi which has a unique combination compared to other similar versions, represent the implications that must be interpreted symbolically and semantically. These foods, in addition to facilitating the marking of an event, are context to create a maternal identity, and beyond that, to highlight the borders and other distinctions too.
    Keywords: pregnancy, parturition, maternal, food, culture, ethnography, Sistan
  • Mahdi Hamidifar, Mohammad Amin Kanani *, Hamid Abdollahi Chanzanaq Pages 101-135
    The purpose of this article is to describe the desirability of childbearing among voluntarily childless in the Rasht and to understand their action on childlessness on the basis of Beck and Beck-Greensheim's theory of "The Risk Society" and "Individualization". The method of research is qualitative fieldwork and the research technique is an in-depth interview with thirteen individuals who have been voluntarily childless for at least 5 years. Findings indicate that people think on having or not having a child as a choice which can be delayed or suppressed due to other choices. However, there is a difference between the two sexes on tendency to childlessness. Women consider maternity as crucial to their identity, but men do not have the same views about fatherhood. The most important reasons for being childless can be summarized in five category: high responsibilities for child support, social constraints for parents, marital constraints for parents, high child-bearing costs, and pregnancy-related risks for women. The typology of voluntary malformation shows three categories of childlessness. permanent childlessness, temporary childlessness and those who did not have adopted specific decisions to have children or not.
    Keywords: Fertility, voluntary childlessness, delayed childbearing, individualization, individual choice, Rasht
  • Ali Asghar Firozjaeian *, Sadegh Salehi, Azadeh Shafiei Pages 137-164
    Social apathy is one of the serious cultural damages to our society in the field of citizenship. One of the social apathy is environmental apathy. The method is survey and data collected by questionnaire tool. For this purpose, statistical society was all people over 18 years in Yazd and the sample size was 390 inhabitants in yazd city that elected by method of clustering sampling theoretical framework in selected with emphasis on environmental theories. After collecting data, hypotheses were studied in both descriptive and inferential level through the SPSS and Amos software. The results showed that environmental apathy is affected by environmental attitude, sense of responsibility, environmental knowledge and efficiency.so with the increase of these variables, it reduced environmental apathy. Environmental attitude affects on apathy more than others and the efficiency has the least impact. Among the demographic variables (gender, marital, income, age, education), only the relationships between education and environmental apathy are significant and individuals with under diploma educated are more apathetic. Path analysis showed that 26 percent of apathy is explained by the variables.
    Keywords: Social apathy, environmental Apathy, knowledge, attitude, Yazd
  • Mohammad Najjari, Abolghasem Ghavam* Pages 165-199
    Zarrinqabanameh by an unknown author, is a folkloric/ narrative chivalric poetic collection in national/ religious epic type. Its author has sometimes narrated the stories of collection from the language of an old jewelry person deemed a symmetry of oral/ audio narrations. Main question of this paper is: what role and effect do the minstrelsy collections including Zarrinqabanameh have on discourse of religious culture of Safadi? For answering this question, the subject of this paper was analyzed in an analytical method by using the library- documentary studies in quantitative method in selection of data and qualitative method in findings analysis. The conclusion is that the minstrelsy was a way for religious missioning and development during Safavid. The history of minstrelsy in Iran shows that from the 10th century Iranian people narrated stories and epic narrations in order to oppose the Arab domination to the appearance of Shiite and Suni placing against each other two groups of mask actors and virtue actors and especially during Safavid when Shahname actors and narrators developed and sometimes there was a conflict between the epic chivalric narrations and common religion, minstrelsy was an effective occupation on religious discourse of the age.
    Keywords: Safavid, Zarrinqabanameh, Religious Discourse, Minstresly