فهرست مطالب

اندیشه سیاسی در اسلام - پیاپی 12 (پاییز 1396)
  • پیاپی 12 (پاییز 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/10/07
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمدرحیم عیوضی، حسن ناصرخاکی* صفحات 7-34
    وحدت جهان اسلام از مهم ترین مسایل راهبردی جهان اسلام است که ذهن اندیشمندان و متفکران مسلمان را در دوره معاصر به خود مشغول داشته است. این موضوع به ویژه با تحولاتی که در چند سال اخیر در جهان اسلام رخ داده بیش از پیش حایز اهمیت گشته است. این مقاله به منظور پاسخ به این سوال که: روند تغییرات فکری موضوع وحدت جهان اسلام از فروپاشی خلافت عثمانی تا کنون چگونه بوده است؟ مهم ترین اندیشه های جریان ساز که توسط متفکران مسلمان در دوره معاصر پیرامون وحدت جهان اسلام مطرح شده را با رویکردی توصیفی و مبتنی بر دو عامل از پارامترهای شش گانه روش STEEP)V) (به منظور توصیف و نه تحلیل) با استفاده از منابع کتابخانه ای بررسی نموده است. این بررسی نشانگر آن است که ضمن تداوم جایگاه رهبری واحد و یا خلافت، جریان های فکری متنوع و چند نقطه عطف در این روند فکری قابل مشاهده می باشد. بر این اساس پنج موج در روند فکری پیرامون وحدت جهان اسلام شناسایی شده است که عبارتند از: موج خلافت محور، موج دولت محور، موج نهاد محور، موج مردم محور و موج تمدن محور.
    کلیدواژگان: وحدت اسلامی، خلافت، جامعه ملل اسلامی، جنبشهای اسلامی، تمدن اسلامی
  • جواد علی پور*، سجاد قیطاسی، مهدی دارابی صفحات 35-62
    بنیادگرایی دینی با ارائه قرائت های افراطی، ناقص، رادیکال و متن محور از متون دینی در مواجهه با بحران های دنیای جدید، مسلمانان را به سوی افراطی گرایی سوق می دهد. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و تاریخی-تحلیلی تلاش می کند به این پرسش ها پاسخ دهد که بنیادهای فکری و نظری افراط گرایی در جهان اسلام چیست؟ و علل باز تولید این اندیشه ها چه عواملی هستند؟ یافته ها حاکی از آن است که افراط گرایی حاصل دیالکتیک وهابیت (سلفی گری) و اندیشه های رادیکال بنیادگرایانه است و به لحاظ فکری این جریان های افراط گرا از آموزه های ابن تیمیه و شاگردان مکتب او یعنی محمد بن عبدالوهاب، ابوالاعلی مودودی و سید قطب تغذیه می کنند. در واقع افراط گرایان با تفسیر خود از جهاد و باز تولید اندیشه های بنیاد گرایی در قالب گروهای تروریستی چون داعش، القاعده و طالبان ظهور نموده اند.
    کلیدواژگان: ابن تیمیه، افراط گرایی، داعش، سلفی گری، طالبان، القاعده
  • منصور انصاری *، توحید خدایی داش تپه صفحات 63-88
    رابطه بین دولت ومردم یکی از مهمترین موضوعاتی است که در میان اندیشمندان به گونه های متفاوتی تعریف شده است که در یک تقسیم بندی کلی میتوان گفت عده ای به دولت قوی نسبت به جامعه و عده ای به جامعه قوی نسبت به دولت، و عده ای هم به دولت وجامعه قوی اعتقاد دارند. اندیشمندان اسلامی از جمله شهید بهشتی هم در این رابطه به نظریه پردازی پرداخته است. و این پژوهش براساس روش کتابخانه ای و اسنادی و روش های تفسیری زمینه مند به دنبال پاسخ به این سوالات می باشد که « در اندیشه شهید بهشتی چه رابطه ای بین مردم ودولت وجود دارد؟و این رابطه با کدام گفتمان موجود در جامعه شناسی قابل تطبیق است؟» نتایج بدست آمده بیانگر آن است که در اندیشه شهید بهشتی رابطه مردم و دولت با گفتمان دولت قوی جامعه قوی قابل تطبیق است. اندیشه شهید بهشتی در چهار بعد سیاسی ،اقتصادی ،قضایی، حقوقی مورد بررسی قرار گرفته واندیشه او در رابطه با همبستگی وتعامل بین مردم و دولت در همه زمینه ها مورد بررسی قرار گرفته است و رابطه ای که بدست آمده است رابطه است دو سویه مبتنی بر اعتماد متقابل که باعث ایجاد دولت و ملت قوی می شود.
    کلیدواژگان: شهید بهشتی، دولت، مردم، جوامع اسلامی، گفتمان
  • حسن رحیمی(روشن) * صفحات 89-111
    خشونت گروه های تکفیری، در سال های اخیر، کشورهای جهان را درگیر خودکرده است. غیرمسلمان و مسلمانان اعم از شیعه و سنی از قربانیان خشونت گروه های تکفیری بوده اند. در مقابل، واکنش شیعیان در برابر اقدامات وحشیانه این گروه ها از حد «دفاع مشروع» فراتر نرفته و منجر به مقابله به مثل نشده است که به نظر می رسد یکی از دلایل آن، مبانی فکری علمای شیعه است. ازاین رو، نوع نگاه امام خمینی، به عنوان یکی از شاخص ترین علمای شیعه از یک سو و ارائه دهنده اسلام سیاسی متفاوت از نحله های دیگر-به پدیده ترور و خشونت اهمیتی مضاعف دارد، پرسش این مقاله این است تکفیر و اعمال خشونت علیه دیگران با گفتمان اسلام سیاسی امام خمینی چه نسبتی دارد؟ گمان براین است که در گفتمان سیاسی و عملی امام خمینی، تکفیر و خشونت ابزاری برای رسیدن به اهداف، نیست...روش پژوهش در این نوشتار، توصیفی- تحلیلی است که از طریق بررسی اسناد و مدارک به صورت کتابخانه ای انجام می گیرد. مهم ترین یافته مقاله این است که امام به عنوان یکی از علمای بزرگ تاریخ شیعه بر اساس مبانی فلسفی خود تکفیر خشونت و ترور را در زندگی سیاسی رد می کند.
    کلیدواژگان: امام خمینی، تکفیر، خشونت، سیاست، اسلام سیاسی
  • محمدرضا طالبان*، احسان عسگری صفحات 113-137
    پژوهش حاضر با هدف بررسی نحوه نگرش والدین و فرزندانشان نسبت به ارزش های سیاسی انقلاب اسلامی به انجام رسیده است. در این راستا، ابتدا ارزش های سیاسی انقلاب براساس دیدگاه حضرت امام(ره) مفهوم سازی و هفت بعد برای آن مدنظر قرار گرفت(این ابعاد عبارت بودند از: آزادی و نسبت دین با رای مردم، وحدت اسلامی، تکلیف گرایی و رابطه آن با نتیجه گرایی، استقلال و عدم دخالت بیگانگان، پیوند دین و سیاست، استکبارستیزی و حمایت از گروه های مبارز انقلابی، و حمایت از محرومین و مستضعفین در سرتاسر جهان). سپس داده های تحقیق که از بین جوانان 25-17 ساله شهر ایلام به همراه والدین شان به روش نمونه گیری سهمیه ای جمع آوری شده بود، مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. یافته های تحقیق نشان داد که از بین هفت بعد مذکور، فقط در بعد آزادی بود که تفاوت معناداری بین والدین و فرزندان شان از حیث تعلق به این ارزش ها وجود نداشت و در سایر ابعاد، تفاوت معناداری در میزان تعلق والدین و فرزندان شان به این ارزش ها وجود داشت، بدین ترتیب که والدین در مقایسه با فرزندان شان تعلق بیشتری به این ارزش ها داشته اند. یافته های پژوهش همچنین نشان دادند که علی رغم تفاوت های موجود در تعلق والدین و فرزندان شان نسبت به ارزش های سیاسی انقلاب اسلامی، این تفاوت ها به اندازه ای نبود که بتوان نام شکاف نسلی به آنها داد و تفاوت نسلی عنوان مناسب تری برای بازنمایی یافته های این تحقیق می باشد.
    کلیدواژگان: ارزش، ارزش سیاسی، شکاف نسلی، تفاوت نسلی، انقلاب اسلامی
  • سید ابراهیم سرپرست سادات*، محمد امین زندی، سوسن ویسی صفحات 139-159
    اهمیت پایان نامه ها به دلیل نقش بی بدیل پژوهش در بازشناسی و حل مساله ها و نیازهای معرفتی و عینی جوامع می باشد. طراحی و اجرای پایان نامه های همسو با نیازهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کشورها در حوزه علوم انسانی ضرورت مورد اتفاق است. در این میان ماهیت و ایدئولوژی انقلاب اسلامی، ضرورت نظریه پردازی در خصوص مبانی اندیشه اسلامی در خصوص نظام سیاسی، ماهیت دولت اسلامی و مختصات آن را اجتناب ناپذیر کرده است. ضرورت پژوهش و اندیشه ورزی نسبت به حوزه اندیشه سیاسی در اسلام از جمله اقدام ها در پاسخ به این ضرورت بوده است. مقاله حاضر گزارشی از یک پژوهش پیرامون پایان نامه های رشته اندیشه سیاسی در اسلام در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبائی است که طی سال های 1384تا 1393 دفاع شده اند. پژوهشی که ارزش یابی، اعتبار سنجی و بازشناسی پایان نامه ها، انطباق آنها با اهداف تاسیس رشته و هم آسیب شناسی شکلی و محتوایی آنها را در دستور کار خود قرار داده بود.
    کلیدواژگان: پژوهش، پایان نامه، اندیشه سیاسی در اسلام، علامه
|
  • Mohammad Rahim Eivazi, Hasan Naserkhaki * Pages 7-34
    The unity of the Islamic world is one of the most important strategic issues which has preoccupied the minds of Muslim thinkers. This issue has become increasingly important, especially with the developments that have taken place in the Muslim world in the past few years. Providing an acceptable perspective and appropriate strategies for its realization requires investigating various reflections and thought processes formed on this issue. [g1] To answer the following question that "how the Muslim scholars ideas on the unity of the Islamic World has changed through the time since the fall of the Ottoman caliphate so far?", this article aimed to examine the most prominent path-breaking ideas of Muslim thinkers raised on this subject in the contemporary period using a descriptive approach based on two factors of the six parameters of the STEEP (V) method (to describe and not analyze) through the library resources. This study indicated that, while maintaining the position of the single leadership or the caliphate, diverse intellectual streams and several milestones can be seen in this intellectual process. Accordingly, five waves were detected in the intellectual streams on the Islamic world unity which include the caliphate-based, the state-centered, the institution-centered, the people-centered, and the civilization-driven waves.
    Keywords: Islamic Unity, Caliphate, Society of Islamic Nations, Islamic movements, Islamic civilization
  • Javad Alipur *, Sajad Gheytasi, Mahdi Darabi Pages 35-62
    Religious fundamentalism pushes Muslims to extremism by offering extreme, incomplete, text-based and radical interpretations of religious texts in dealing with the crises of the modern world. Uisng descriptive-analytical and historical-analytical methods, this research attempts to answer these questions; what are the intellectual and theoretical foundations of extremism in the Islamic World? And what are the causes for reproducing of these ideas? The findings illustrate that extremism derives from the dialectic of Wahhabism (Salafism) and fundamentalist radical ideas, and ideologically, these extremist groups utilize the teachings of Ibn Taymiyyah and students of his school, i.e. Muhammad ibn Abd al-Wahhab, Abul Ala Maududi and Sayyid Qutb. In fact, extremists have emerged by misinterpretation of jihad and reproduction of fundamentalist ideas in the form of terrorist groups such as the ISIS, the al-Qaeda and the Taliban.
    Keywords: Ibn Taymiyyah, Extremism, ISIS, Salafism, Taliban, Al-Qaeda
  • Mansoor Ansari *, Tohid Khodayi Dash Tappeh Pages 63-88
    The relationship between government and people is one of the most important issues that has been defined by scholars in different ways. According to a general classification system, one can say that some believe in a stronger government than the society, some believe in the stronger society than the government and finally, some argue that both government and the society must be as strong as each other. Islamic thinkers including Shahd Beheshti have also been involved with theorizing on this topic. This research is based on the library and documentary methodology and context-centered interpretive approaches and seeks to answer these questions that "what kind of relationship is there between people and their government according to the thought of Shahid Beheshti? and is this type of relation comparable to any existing sociological discourse?" The results obtained in this work indicated that according to the views of Shahid Beheshti, the relationship between government and people is compatible with the strong government-strong nation discourse. Shahid Beheshti's ideas have been studied in terms of four political, economical, judicial and legal aspects. His thoughts on the solidarity and interactions between people and governments have also been examined in all fields and the kind of the relationship discovered according to his views is a two-way relationship based on mutual respect that leads to the creation of a strong government and nation
    Keywords: Shahd Beheshti, government, people, Islamic societies, discourse
  • Hassan Rahimi(Roushan)* Pages 89-111
    The violence of Takfiri groups in recent years has involved countries all around the world. Non-Muslims and Muslims, both Shia and Sunnis, have been victims of the violence of Takfiri groups. By contrast, the Shiites response to the brutal acts of these groups has not exceeded the "legitimate defense" level and has not led to any retaliation, which Shiite scholar's intellectual beliefs seems to be one of the reasons behind it. Therefore, the kind of view of Imam Khomeini, as one of the most prominent Shiite scholars on the one hand and the provider of the political Islam differently than the other denominations, has stressed the importance of the phenomenon of assassination and violence. The question of this article is that to what extent takfir and acts of violence against others are related to the political discourse of Imam Khomeini? According to the political and practical discourse of Imam Khomeini, it is believed that takhfir and violence are not the means to achieve the goals ... In this paper, the descriptive-analytic method was used which was carried out by a review of documents though the library research method. The most important finding of the article is that Imam, as one of the great scholars of Shiite history, rejects employing takfir, violence and assassination in the political life based on his philosophical foundations.
    Keywords: Imam Khomeini, Takfir, Violence, politics, Political Islam
  • Mohammadreza Taleban *, Ehsan Askdree Pages 113-137
    The present study aimed to examine the attitude of parents and their children towards the political values of the Islamic Revolution. In this regard, at first, the political values of the Islamic revolution in Iran were conceptualized based on Imam khomeini's viewpoint and seven dimensions were considered for it. Theses dimensions included freedom and the proportion of religion with people's idea, Islamic unity, duty orientation and its relation to the outcome orientation, independence and non-interference of foreigners, the link between religion and politics, fighting arrogance and supporting revolutionary militant groups, and defending the suppressed all over the world. Then, the data of the research collected from the 17-25 year-olds of Ilam city along with their parents through the quota sampling method was statistically analyzed. The findings of the research showed there was no significant difference between parents and their children in terms of the sense of belonging to these values only in the dimension of freedom among all seven abovementioned. In other dimensions, there was a significant difference in the degree of belonging of parents and their children to these values. In other words, parents had more sense of belonging to these values than their children. Findings of the research also indicated that despite differences in the degree of belonging of parents and their children to the political values of the Islamic Revolution, they were not so much to be called the generational gap, thus, the generational difference is a better phrase for representing the findings of work.
    Keywords: value, political value, generation gap, generational difference, Islamic Revolution
  • Sayyid Abraham Sarparast Sadat *, Mohammad Amin Zandi, Soosan Vessey Pages 139-159
    In the process of developing countries, higher education has a high status. Graduate grades due to the particular education method in which, in addition to education, research is also in the form of dissertations in its agenda; the constituency is the creation of ideas, theories, innovations and inventions. The importance of the end-of-the-mills is due to the unbiased role of research in recognizing and solving problems and the epistemic and objective needs of societies. The design and implementation of theses consistent with the cultural, social and political needs of countries in the field of humanities is a necessity. In the meantime, the nature and ideology of the Islamic Revolution, the necessity of theorizing about the bases of Islamic thought about the political system, inevitably made the nature of the Islamic state and its coordinates inevitable. The necessity of research and thinking about the field of political thought in Islam has been one of the actions in response to this necessity. The present article is a report on a thesis on political thesis in Islam at the Allamah Tabatabai University, which was defended during the years 2005 to 1393. A research that included the assessment, validation and recognition of theses, their alignment with the objectives of establishing the discipline, and their form and content pathology.
    Keywords: Research, Thesis, Political Thought in Islam, Allameh Tabatabai University, Shape, Content