فهرست مطالب

  • پیاپی 24 (پاییز و زمستان 1395)
  • بهای روی جلد: 40,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1395/12/20
  • تعداد عناوین: 6
|
  • عبدالرفیع رحیمی، مسعود آدینه وند صفحه 7
    اسماعیلیه از جمله فرق برجسته علمی، کلامی و فلسفی شیعی هستند که به دلیل کیفیت و ماندگاری تعالیم آنان در ادوار متعدد مورد مطالعه شرقشناسان واقع گردیده اند. تاریخ این فرقه به چند مرحله تقسیم شده است که دوره اول (تاسیس فرقه تا تشکیل آن در 297ق) مرحله نضج گرفتن تعالیم آنان می باشد و در مقایسه با مراحل بعد اطلاعات کمتری نیز درباره آن موجود است. مطالعات پیرامون این فرقه سیر متفاوتی را طی کرده و در این راستا همواره اسلام پژوهانی بوده اند که با تعصبات کمتر وروش علمی و مستند به آثار اسماعیلیه در مراکز تحقیقاتی غرب، سعی کرده اند شناخت علمی تر و واقعی تری از تاریخ و عقاید این فرقه بدست دهند. ازجمله مهمترین محققان معاصر که آثار زیادی راجع به اسلام و جریانهای مختلف آن تالیف کرده است، ویلفرد مادلونگ می باشد. مقاله حاضر با روش تاریخی و با تکیه بر آثار و اندیشه های وی، سعی دارد دیدگاه این اسلام شناس معاصر را درباره تاریخ و تعالیم اسماعیلیه در مرحله دعوت قدیم تبیین کند. در نهایت از بررسی مجموعه دیدگاههای مادلونگ چنین برداشت می شود که آنان با عقاید و جهان بینی خاص خود، یک شاخه انحرافی از شیعه امامی اند و با ظهور خود فرقه گرایی و جنگ عقیدتی در اسلام را باعث شدند.
    کلیدواژگان: اسماعیلیه، شرقشناسی، قرامطه، مادلونگ، شیعه
  • سید حامد نیازی * صفحه 29
    روش شناسی تاریخ نگاری از مسائل فلسفه تحلیلی تاریخ یا فلسفه انتقادی تاریخ است که به بررسی روش شناختی در حوزه مطالعات تاریخی می پردازد. طبرسی که از علمای صاحب نام قرن 5 و 6ق است با تالیفات بسیار در رشته های مختلف علمی، نقش ارزنده ای در اعتلای فرهنگ و تمدن اسلامی داشته است. از این میان، کتاب إعلام الوری باعلام الهدی است که در دو ساحت ساخت و معرفت، الگویی مناسب برای جریان تقریب در مجامع اسلامی است. لذا مساله مورد نظر در تحقیق پیش رو، چیستی تحلیل روش شناختی و محتوایی تاریخ نگاری طبرسی با تکیه بر کتاب مذکور است. تحقیقاتی بسیط در حوزه روش شناختی تاریخ نگاری طبرسی وجود دارد که به صورت گزارشی به آن پرداخته شده، لیک تحقیقی جامع در این زمینه صورت نگرفته است. طبرسی که با نگاه ژرف خود، حفظ اساس و کیان اسلام را مد نظر داشت، با ابداع و کاربست نظریه تقریب (که مبتنی بر زمینه های روش شناختی بوده و در تحلیل محتوایی فعالیتهای علمی او ظهور داشت) اقدام به فعالیتهای علمی-پژوهشی نمود، به طوری که در تالیفهای خود روشی«وحدت محور»را معرفی و در ساحت تعلیم و تعلم«نظریه تقریب»را تقویت کرد. لذا هدف از نگارش متن پیش رو ارائه و تبیین روش شناختی و تحلیل محتوایی تاریخ نگاری او با تکیه بر کتاب اعلام الوری باعلام الهدی و به تعبیر دیگر، تبیین ساحت های روش شناختی و معرفت شناختی تاریخ نگاری طبرسی از منظر کتاب مذکور است. هدف نهایی از توصیف شناسی تاریخ نگاری طبرسی در ساحتهای روش شناسانه و معرفت شناسانه، اثبات رویکرد تقریب در حیات علمی-فرهنگی وی است تا از این طریق،«نظریه تقریب»را معرفی و الگویی مناسب به جامعه علمی مسلمانان در جهت بازتولید این رویکرد ارائه گردد. روش تحقیق به صورت تاریخی و تاریخی-اجتماعی است و در نهایت روشی مهم و کاربردی در حیطه ساخت و معرفت در ساحتهای مختلف علمی در جهت تقریب مذاهب اسلامی اثبات گردیده است. چکیده تعاریف، توصیفات و تبیین های مطرح شده در متن، عبارت است از معرفی اصول روش شناختی تاریخ نگاری وی و ثانیا اثبات «نظریه تقریب» در حیات علمی-فرهنگی طبرسی و ارائه آن به جهان اسلام به عنوان الگویی علمی-مذهبی در راستای تقویت بنیه های تقریبی در ساحتهای مختلف.
    کلیدواژگان: تاریخ، تاریخ نگاری، طبرسی، إعلام الوری باعلام الهدی، نظریه تقریب
  • زهرا عبدی * صفحه 69
    موضوع این تحقیق رساله خیراتیه است. این رساله توسط محمد علی کرمانشاهی عالم و مجتهد کرمانشاه ( 1216- 1144 ق) برعلیه صوفیان نوشته و به فتحعلیشاه قاجار تقدیم شده است. لذا علت نگارش و محتوای آن مد نظر است. بحرانهای سیاسی و عدم اقتدار حکومت بعد از سقوط صفویه تا قاجار(1210- 1135 ق) باعث رکود فعالیت های اقتصادی و تنزل سطح فرهنگ اجتماعی شد. علاوه بر این به علت عدم تقرب و هماهنگی نهاد دین و دولت در دوره افشاریه و زندیه علمای شیعه به انزواکشیده شدند در نتیجه صوفیانی که به ظاهر شرع بی توجه بودند مجال بروز و تبلیغات پیدا کردند. در دوره زندیه صوفیان نعمت اللهی با رهبری معصوم علیشاه دکنی و با سیر و سیاحت در ایالتهای مهم ایران نظیر شیراز، اصفهان، مشهد و کرمانشاه پیروان زیادی در میان عامه مردم پیدا کردند و نوع سلوک و رفتار آنها مخالفت علما را برانگیخت. رساله خیراتیه کرمانشاهی ثمره مبارزات او علیه صوفیان بود تا شاه و علمای شیعه نسبت به رشد صوفیان بد مسلک هوشیار باشند. این تحقیق با استناد به منابع کتابخانه ای و به روش توصیفی تحلیلی صورت گرفته است.
    کلیدواژگان: رساله خیراتیه، محمد علی کرمانشاهی، تصوف، صوفیان نعمت اللهی، معصوم علیشاه دکنی، سده دوازدهم قمری
  • سارا زمانی رنجبر گرمرودی *، سیدابوالفضل رضوی صفحه 87
    هدف اصلی این نوشتار، بررسی روش شناسی تاریخ نگاری مسعودی در کتاب التنبیه و الاشراف است. این روش شناسی، ما را با یکی از الگوهای تاریخ نگاری که همانا ترکیب روش موضوعی با روش سال به سال(حولیات)، انتخاب روش مشاهده و تجربه مستقیم و اختصارنویسی در تاریخ نویسی است، آشنا می سازد. مسعودی، اولین مورخ اسلامی است که ظهور تفکر انتقادی را در تاریخ نگاری اسلامی بنیان نهاد. اصولا تاریخ نگاری مسلمانان تا قبل از ظهور او، از ضعف گفتمان انتقادی رنج می برد. نوع نگرش مسعودی به منابع تاریخ نگاری اش، در دو اثر ارزشمند و به جامانده از وی یعنی مروج الذهب و التنبیه و الاشراف، سرآغاز فصل جدیدی در تاریخ نگاری اسلامی شد و بعدها ابن خلدون، نه تنها به این روش، پای بند بود بلکه آن را به درجه اعلایی رساند. در نگارش کتاب التنبیه و الاشراف، اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی عصری که مسعودی در آن می زیست، تاثیرگذار بوده، اما شرط تام به شمار نیامده، در کنار این عامل، ذوق و قریحه نویسنده، و ذهن خلاق وی نیز، نقشی اساسی را داشته است.
    کلیدواژگان: مسعودی، تاریخ نگاری، التنبیه و الاشراف، روش شناسی
  • رحمت عباس تبار *، خسرو محمد حسینپور صفحه 101
    انفال، نام عملیاتی بود که رژیم بعث عراق برای کشتار دسته جمعی کردها استفاده نموده است. تا کنون بازخوانی های متعددی با رویکردی قومی یا سیاسی به این مسئله انجام شده است اما پژوهش حاضر بنا دارد از منظری متفاوت، به رابطه میان انفال و ماهیت رژیم بعث بپردازد. لذا سوال اصلی این است که ماهیت رژیم بعث در ارتباط با انفال را چگونه می توان توصیف نمود؟ و اینکه چه رابطه ای می توان میان رژیم بعث و انفال برقرار نمود؟ انفال یا همان نسل کشی کردهای عراق، در جامعه ای به وقوع پیوست که تمام ویژگی های یک جامعه توده ای و همچنین رژیمی توتالیتر را داراست. مفروض مقاله این است که انفال، تنها در رژیم توتالیتری همچون بعث می توانست رخ دهد. بنابراین با استفاده از نظریه توتالیتریسم، به آزمون فرضیه پرداخته و همچنین برای تحلیل داده ها از روش تحلیلی_ توصیفی بهره گرفته ایم. یافته های پژوهش حاکی از آن است که تنها زمانی می توان ماهیت اصلی رژیم بعث را فهمید و علت نسل کشی هایی همچون انفال کردها ،کشور گشایی ها، نظامی گری ها و غیره را درک نمود که آن را به مانند رژیمی توتالیتر فهمید و بررسی کرد.
    کلیدواژگان: انفال، کردها، رژیم بعث، توتالیتاریسم
  • مصطفی صادقی * صفحه 131
    الاحتجاج علی اهل اللجاج از آثار سدههای میانه درباره اهل بیت به شمار می‏رود که در پیدایی آثار دوره های پس از خودش، موثر بوده است. طبرسی مولف این اثر، همچون دیگر عالمان شهیر شیعه، شناخته نیست، اما کتابش از آوازه بلندی برخوردار است و روایاتی را در بردارد که شماری از آنها، یگانه‏اند. این نوشتار منابع و منقولات احتجاج را از کتاب‏های پیشین برمی‏رسد. بنابر یافته‏های بررسی، بیش تر محتوای کتاب در منابع معتبر و نامعتبر گوناگون شیعه یا اهل سنت دیده می‏شود، اما گزارش احتجاج درباره همان محتوا، در سنجش با منابع یاد شده، افزایش‏ها و کاهش‏هایی دارد که سرچشمه آنها روشن نیست. هم‏چنین بخشی از درون‏مایه کتاب در منابع پیش از آن نیست و نبود نام و نشان منابع و سلسله اسناد روایات در این کتاب، به امکان ناپذیری دست یابی به آنها می‏انجامد.
    کلیدواژگان: الاحتجاج، طبرسی، مناظرات، احتجاجات، منابع کهن، حدیث، تاریخ، خبر واحد
|
  • Abdorrafi Rahimi, Masoud Adinehvand Page 7
    Ismaili is among the most prominent theoretical, theological and philosophical sects of Shii whose have been studied by Orientalists because of the quality and durability of their teachings in various periods .Their history is divided into several stages, the first period, the period of the secession of the teachings of this sects which there is less information available than the next steps. Studies of this cult have undergone a different course. In this regard, scholars have always been scholars of Islam who, with lesser bias, have been working on scientifically-documented methods of Ismaili works in prestigious research centers of the West to provide a more scientific and realistic knowledge of the history and beliefs of this cult. Wilfred Madelung, one of the most important scholars who has written many works on Islam and its various currents up to now. The present paper, by historical method and relying on its works and thoughts, attempts to examine the views of this contemporary Islamic scholar on the history and teachings of Ismaili at the stage of the old invitation. It was finally established that they are, by their own beliefs and worldviews, a subsidiary branch of the Shiite Imami who, with the advent of self-sectarianism and ideological warfare in Islam.
    Keywords: Ancient Ismaili, Orientalism, Gharmati, Madelung, Shiite
  • Sayyed Hamed Niazi * Page 29
    The methodology of historiography is one of the subjects in analytical philosophy of history or critical philosophy of history which analyzes the methodology in historical researches. Tabrisi, a well-known scholar in the 5th and the 6th century (A.H.) who has written numerous scientific works in different fields of study, has played a crucial role in elevation of Islamic2 culture3 and civilization. His book "Ilam al-wara bi alam al-huda" is a proper example for the current of proximity of Islamic schools of thought in the spects of structure and epistemology. Therefore, the question of the present paper is, analyzing the methodology and content of Tabrisi's historiography with an emphasis on his ook "Ilam al-wara bi alam al-huda". Extensive researches have been done the methodology of historiography of Tabrisi which will be presented shortly in the paper, however no comprehensive research has ever been done on this topic. With his thoughtful approach, Tabrisi made efforts to protect the bases and principles of Islam by means of introducing the theory of proximity of schools of thoughts in his scientific works. It was based on methodology background and it was applied in content analyses of his scientific works. Tabrisi also introduced a "unity-based" method in his works and he strengthened the theory of proximity in his teachings. The purpose of the present article is presenting and analyzing the methodology and content of historiography of Tabrisi with an emphasis on "Ilam al-wara bi alam al-huda" or in other words, analyzing the methodological and epistemological aspects of historiography of Tabrisi from the point of view of the mentioned book. The ultimate purpose of describing the historiography of Tabrisi from methodological and epistemological aspects is proving the proximity approach of Tabrisi in is the scientific and cultural life which introduces the theory of proximity and presents a proper example to scientific community of Muslims in order to reproduce this approach. The present paper has applied a historical and social - historical methodology which is an important and applicable method in the aspects of structure and epistemology in different scientific domains in achieving proximity of Islamic schools of thought. The abstract of definitions, descriptions and analyses presented in the text include introducing the principles of methodology of the historiography of Tabrisi as well as proving the heory of proximity of schools of thought in scientific – cultural life of him and presenting it to Islamic world as a scientific – religious pattern in order to strengthen proximity bases in different domains.
    Keywords: History, Historiography, Tabrisi, Ilam al-wara bi alam al-huda, the theory of proximity of schools of thought
  • Zahra Abdi * Page 69
    The subject this article is keyratiyeh,s treatise. This treatise is written by Muhammad Ali Kermanshahi (1144- 1216) against Sufis and has been dedicated to Fath Ali shah Qajar. Therefore cause of writing and Its contend is concern. Political crisis and lack of government authority after decline of safavid (1135) was caused stagnation of economic activity and social culture. Moreover, because of lack of coordination of the institution of religion and government, ulama is isolated and Sufis got the opportunity for propaganda. Nemato al, allahi Sufis were led by Masum Alishah. They traveld in the major of province of Iran like, Isfahan, shiraz, Mashhad and Kermanshah, and found very followers but their demeanour provoked the ulama,s opposition. Kheyratiyeh,s treatise was written to warn Shah and shii,s ulama into growth of this inappropriate approach. This research has been done by descriptiveanalytical method and has been cited to the librarical resources.
    Keywords: kheyratiyeh, s treatise, Muhammad Ali Kermanshahi, Sufism, Nemat al allahi, Masum Alishah dakani, the twelfth century
  • Sara Zamani Ranjbar Garmroudi *, Seyyed Abolfazl Razavi Page 87
    The major plan of this paper is examination of the methodology of Masoudi`s historiography in the book of “Al- Tanbih Ol Ashraf” . This methodology can get us familiar with one of the historiography patterns, which is combination of subjective method and year–to-year method, selection of the observation method and direct experience and abbreviation writing in historiography. Masoudi is the first historian who established the emergence of critical thinking in Islamic historiography. Fundamentally, the Muslim`s historiography suffered the weakness in critical discourse , prior to the emergence of the Muslims. Masoudi`s attitude to the source of his historiography, in his remained works of “Moravej ol Zahb” and “Al- Tanbih Ol Ashraf” initiated a new chapter in Islamic historiography. Afterward, Ibn e Khaldoon was not only principled to this method but also he promoted it excellently. In writing of the books of “Al- Tanbih Ol Ashraf”, the social, political and the cultural atmospheres in which Masoudi lives were effectual. However, the writer’s talent and genius as well as his own creative thought had critical role too.
    Keywords: Masoudi, historiography, “Al- Tanbih Ol Ashraf”, methodology
  • Rahmat Abbastabar *, Khosro Mohamadhoseinpoor Page 101
    This study investigated the relationship between the anfal and modernity. Anfal genocide of the Iraqi Kurds is what to do with modernity? Can it be regarded as a product of modernity? Anfal, Chapter VIII of the Holy Quran by the Baath regime has used for the Kurdish genocide. explain and highlight the duality of modernity , the Anfal case in the light of this dichotomy are analyzed and we have. To achieve this result, we tried to examine the Kurds in Iraq's history. In other words, the relationship between the Kurds and the Baath and the Baathists came to power has been of great importance. To achieve the desired outcome of the Library and review of the literature and international reports and documents have been used. And also to analyze the results of descriptive and analytical method we have used. The Anfal was a product of modernity, a modernity that we study it, we draw a Janus face. This study is the result of the Anfal duality product of modernity. The modernity in the face of Anfal, his dark face. face has shown that the instrumental rationality of modernity itself, grow and spread. Instrumental rationality with the bureaucracy, military, technology, the result of which, it was liberating at the same time, government in the hands of the Baath was such that it was the direct product Anfal.
    Keywords: Anfal, Kurds, the Baathist Government, Totalitarianism
  • Mustafa Sadeqi Kashani * Page 131
    Al-Ihtijaj ‘ala ahl al-lijaj is a book about Ahl al-Bayt (a) written in 12th century which has influenced other works inscribed later. Tabrisi the author of this book is not as well-known as other Shi’ite scholars, but his book is incredibly famous. This book contains a large number of narrations, some of which are rare ones. The sources and narrations of Al-Ihtijaj which were stated in earlier books are analyzed in the present paper. Based on the findings of this study, the majority of the content of this book were stated in reliable and unreliable Sunni and Shi’ite books. However comparing to their original sources, they were reported with more or less details and with unknown sources. Moreover, some narrations of this book were not stated in earlier sources and they lack the name of sources and chains of transmitters which has made it impossible to discover their sources.
    Keywords: Al-Ihtijaj, Tabrisi, Munazirat, Al-Ihtijajat, ancient sources, hadith, history, Wahid reports