فهرست مطالب

ترویج علم - سال هفتم شماره 11 (پاییز و زمستان 1395)
  • سال هفتم شماره 11 (پاییز و زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/24
  • تعداد عناوین: 9
|
  • زهرا ماهر صفحه 5

    نفوذ و اشاعه ایده ها و قوانین علمی در بین شهروندان عامه، روندی کند و آهسته دارد. ایده علمی ایجاد شده توسط متخصصان، حتی پس از پذیرش آن در اجتماع علمی، گاهی اوقات سال‌ها طول می کشد تا به توده مردم برسد. اطلاعات ساده علمی همانند چرخش زمین که امروزه به عنوان امری متعارف در بین اکثریت شهروندان است، حدود صد سال طول کشید تا جزء جدایی ناپذیر افکار بخش قابل ملاحظه ای از جمعیت جهان شود. هنوز هم سرعت انتشار بسیاری اطلاعات یا ایده‌های علمی در سطح جهان، متفاوت است.
    در این مقاله تلاش می کنیم شیوه ای برای سنجش فاصله فرهنگی موجود بین تفکر عامه مردم و مفاهیم علم نجوم پیشنهاد دهیم. بنابراین هدف این مقاله، سنجش میزان فاصله بین مفاهیم علمی نجوم و عامه مردم است و با این سوال پژوهشی مواجه است که «در مورد مفاهیم مختلف علم نجوم این فاصله چقدر است و چه میزان طول می کشد تا یک مفهوم علمی، مردمی و همگانی شود؟»
    جامعه آماری‌ در پژوهش حاضر، جمعیت 15 تا 79 ساله ساکن در مناطق 15 گانه شهر اصفهان در سال 1394 می‌باشند. نمونه‌گیری با استفاده از روش سهمیه‌ای انجام گرفت و متغیرهای «جنس»، «سن» و «منطقه محل سکونت» به عنوان شاخص‌های طبقه‌بندی به کار گرفته شدند؛ و 630 پرسشنامه به ‌این روش بین پاسخگویان توزیع شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها بر اساس نرم افزار spss صورت گرفت و بر اساس آن روشی پیشنهاد شد تا فاصله و شکاف موجود بین یک ایده علمی و درک عامه مردم از آن ایده اندازه گرفته شود. این فاصله در این مقاله توسط تعداد سال‌های تحصیلات رسمی اندازه گرفته شده است. به نظر می‌آید عواملی همچون پیچیدگی موجود در یک پدیده علمی، مدت زمان چرخه حیات آن پدیده، و میزان تاثیرگذاری آن پدیده در زندگی روزمره شهروندان عادی، بر میزان فاصله فرهنگی بین یک ایده علمی و تفکر عامه مردم تاثیرگذار است. این ادعا نیازمند آزمون تجربی و بررسی بیشتر در تحقیقات آینده است.

    کلیدواژگان: درک عمومی از علم، فاصله فرهنگی، علم، عامه مردم
  • سیده زهرا اجاق صفحه 23

    رسانه ها یکی از کنشگران اصلی ارتباطات عمومی علم هستند که آگاهی، شناخت، نگرش، و رفتار ما را نسبت به موضوعات علمی تغییر می دهند. لونشتاین (2003) چهار مدل رایج برای ارتباطات عمومی علم برمی شمارد که شامل مدل نقصانی، مدل بافتاری یا زمینه ای، مدل عامه متخصص و مدل مشارکت عمومی هستند. هدف اصلی دو مدل اول، افزایش سطح سواد علمی فرد است، یعنی مساله فهم عمومی را فردی می دانند. دو مدل دیگر سعی دارند تا گروه های محلی و عموم را توانمند کرده و با تبادل افکار بین دانش علمی و سایر انواع دانش، و مشارکت به حل مشکلاتی که علم درصدد رفع آنهاست، کمک کنند. در دو مدل آخر، مساله فهم عمومی به روابط اجتماعی مربوط است. هیچ یک از این مدل ها، برتری نسبت به دیگری ندارند و همه نقاط قوت و ضعف هایی دارند. از این رو، بسته به هدف ارتباطات عمومی علم می توان از هر کدام از چهار مدل مذکور استفاده کرد. مقاله حاضر در تلاش است تا با مرور مطالعات نظری و تجربی این حوزه، ویژگی دو مدل اول را شرح داده و با استفاده از نحوه اطلاع رسانی درباره بیماری تب کریمه کنگو تحلیلی از غلبه مدل نقصانی بر پیام های علمی عمومی ایرانی ارائه دهد.

    کلیدواژگان: ارتباطات عمومی علم، مدل نقصانی، مدل بافتاری، سواد علمی، تب کریمه کنگو
  • مسعود آرین نژاد صفحه 31

    یکی از مسئله های همیشه مطرح و حساس فرهنگ ملی در هر کشوری و از جمله کشور ما آموزش و محتوای آموزشی دوره های تحصیلی از سطح عمومی و پایه ای تا دوره های تخصصی و دانشگاهی است. در دامنه این بحث یکی از عناوین مورد توجه موضوع «برنامه ریزی یکسان» یا «تنوع و تکثر درسی و آموزشی» برای هر یک یا تمام این حوزه هاست. این نوشته نقد و نظری در این باره است. نگارنده معتقد است که فرصت تنوع بخشیدن به برنامه های درسی و آموزشی، در چارچوب ها و مناسبات روشن و شفاف ملی، به ویژه در حوزه آموزش های تخصصی و پیشرفته دانشگاهی که رویکردها، تخصص ها، علاقه ها و نیازمندی ها ریز و پرشاخ و برگ هستند یکی از مسیرهای خلاق و پیشران توسعه و تعمیق علم، خلاقیت و کارآمدیست و یکی از مصداق ها و تجلی گاه های اعتماد به و انتظار از «استقلال علمی دانشگاه ها». با این هدف گذاری روشن در زمینه آموزش های تخصصی، رویکرد این نوشته، بیشتر یک نگاه و تفسیر دانشگاهیست تا مضمونی در حوزه فرهنگ و آموزش عمومی (که متعلق به پیش از دانشگاه است) و بنابراین تنها در این چارچوب قابل ارزیابی و نقد است. در این محدوده، اشاره های گاه به گاه متن به تجربه هایی در حوزه آموزش های عمومی تنها از برای توجه به مثال ها و مصداق های عینی و آشنا و در دسترس است و نه تمرکز و هدف گیری تحلیلی و تفسیری. در فرصت این نقد و بررسی این فرض مهم که تناسب های موضعی «تنوع بخشی در برنامه ریزی درسی و آموزشی» در هر موقعیت و رشته و تخصصی باید توسط اهل فن خود سنجیده و سود و زیان و راهکارهای اجرایی مناسبش پیشنهاد و تشریح شوند، مورد تردید نیست. نتیجه آنکه در طرح این گفت وگو، یک فرض هم آن است که لوازم، مقتضیات و تخصص های مورد نیاز حوزه عمل و اجرا، خود بحث و موضوع مستقلی نیازمند تاملات و گفت وگوهای متفاوتی است.

    کلیدواژگان: برنامه ریزی درسی، دانشگاه، دانش، آموزش
  • ناصرعلی عظیمی صفحه 47

    امروزه متون مطبوعاتی به راحتی می‏توانند جهت فکری و عقیدتی جامعه را هدایت کنند. در چنین شرایطی بحث چگونگی پرداختن‏ به متون روزنامه ‏ای از اهمیت ویژه‌ای برخوردار خواهد بود. از مهم ترین چالش ‏های موجود در ساختار مطبوعات کشور عدم توجه به رویکرد‌های علمی است که این موضوع باعث می‌شود متون‏ مورد نظر بدون شکل‌ منظم، بر طبق قواعدی‏ شعاری و نه منطقی به مخاطبان عرضه شوند. هدف در این مقاله پرداختن به چالش فوق است.
     در این پژوهش به روش تحلیل محتوا به بررسی فرایند‏ها و جهت‏ گیر‏ی‌های‏ علمی متون روزنامه‏ای‏ پرداخته شده است. نمونه گیری به روش طبقه بندی انجام شده است و جامعه آماری را چهار روزنامه شرق، کیهان، همبستگی و جمهوری تشکیل می‌دهند. با توجه به حجم وسیع اطلاعات، با استناد به نظریه استمپل از هر روزنامه 24 سرمقاله انتخاب شده است. ‏در مجموع 94 سر‏مقاله مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته ها نشان می‌دهد که در داشتن رویکرد علمی روزنامه جمهوری با 71 درصد دارای بالاترین میانگین و پس از آن، روزنامه ‏های شرق (71 درصد)، همبستگی (67 درصد) و کیهان (64 درصد) قرار دارند.

    کلیدواژگان: تحلیل محتوا، مطبوعات، رویکرد علمی، انتقادی، جهت گیری علمی
  • بهروز نوید صفحه 65

    بی تردید مشارکت فعال مردم عامل بسیار تعیین کننده ای در فرایند نوسازی بافت های فرسوده بشمار می رود احیا و نوسازی بافت های فرسوده شهری بدون جلب مشارکت اجتماعی و دخالت دادن ساکنین این بافت ها و مراکز شهری در امور اجرایی و حتی تصمیم گیری و ایجاد فضایی توام با اعتماد و اطمینان حاصل نخواهد شد. در این میان افزایش فرسودگی و از بین رفتن مرغوبیت محدوده بافت های شهری بخصوص بخش مرکزی شهر خلخال باعث افزایش میزان مهاجرت افراد اصیل و بومی با توان اقتصادی مطلوب و جایگزین شدن آنان با افراد با توان اقتصادی پایین تر شده است. بنابراین توجه به امر مشارکت مردمی در احیا و نوسازی بافت های فرسوده شهری می تواند نقش موثر و سازنده ای داشته باشد. با توجه به موارد مطرح شده این تحقیق با استفاده از انواع شیوه های تحقیق اعم از اسنادی، مشاهده، مصاحبه و تحلیل داده ها، به دنبال این است که میزان مشارکت مردم در بهسازی و نوسازی های انجام شده در بافت مرکزی شهر خلخال تا چه حد بوده است و اینکه اصولا مشارکت مردم تا چه اندازه در پایداری و ارتقاء کیفی محدوده مورد مطالعه موثر می باشد، بر اساس نتایج به دست آمده توجه به امر مشارکت مردمی نقش اساسی در میزان موفقیت طرح های بهسازی بافت های فرسوده داشته و می تواند در پایداری بافت کمک کند.

    کلیدواژگان: بهسازی، مشارکت مردمی، توسعه پایدار، بافت مرکزی شهر خلخال
  • سپیده بابانیا، محمدحسن وکیل پور صفحه 75

    با توجه به اهمیت منابع تولیدی در کشت محصولات کشاورزی برنامه ریزی و مدیریت در زمینه مصرف بهینه منابع بسیار مهم و مورد تاکید است و نیاز به سیاست های مناسب در این زمینه دارد. یکی از سیاست هایی که در چند سال اخیر در این زمینه پیشنهاد و اجرایی شده، سیاست هدفمندکردن یارانه ها است. وجود محدودیت منابع در بخش کشاورزی و نیاز به افزایش تولید محصولات کشاورزی برای پاسخ گویی به تقاضای زیاد مصرف کنندگان باعث فشار بر محیط زیست و آسیب رساندن به آن شده است. حد بحرانی این فشار عمدتا به صورت استفاده گسترده از نهاده های شیمیایی است، به طوری که در حال حاضر مهم‌ترین جنبه های زیست محیطی نگران کننده فعالیت های کشاورزی، استفاده از نهاده های کشاورزی به خصوص نهاده های شیمیایی است. این پژوهش به صورت مروری و با استفاده از آمار و ارقام موجود در منابع معتبر مربوط به کشاورزی نظیر کتاب ها، پایان نامه ها، مجله ها و ژورنال های علمی- پژوهشی و مطالب منتشر شده در سایر منابع علمی نظیر اینترنت نیز بهره گرفته است و ضمن بررسی اهمیت استفاده از منابع تولیدی به ویژه منابع شیمیایی در محصولات کشاورزی، مفهوم سیاست یارانه به نهاده ها را نیز مورد بررسی قرار می دهد. در نهایت برای دستیابی به نتایج بهتر در این زمینه برنامه‌های ترویج- آموزشی رایگان برای کشاورزان پیشنهاد شد.

    کلیدواژگان: نهاده های شیمیایی، سیاست حمایتی، محیط زیست، محصولات کشاورزی
  • امیر فرخ وندی، فاطمه پارسی صفحه 85

    نظریه انتقادی مکتب فرانکفورت محصول آن دسته از نومارکسیست های آلمانی است که جبرگرایی اقتصادی نظریه مارکسیستی و تاکید تک بعدی آن بر عوامل اقتصادی را به باد انتقاد گرفته و مباحث آنان بیش از اقتصاد به سطح فرهنگی معطوف بوده و برخلاف نظریه مارکسیستی که اقتصاد را زیربنا می داند، فرهنگ را در جایگاه زیربنایی می نشاند. این نظریه معتقد است که کانون تسلط در جهان نوین از اقتصاد به قلمرو فرهنگی انتقال یافته است.
    نظریه پردازان انتقادی بیشتر از هر چیزی به صنعت فرهنگ و سلطه فزاینده آن بر جامعه و افراد می پرداختند. اصطلاح صنعت فرهنگ که توسط آدورنو و هورکهایمر نام گذاری شده است، به پدیده ای اطلاق می شود که طی آن، فرهنگ از کارکرد اصلی خود خارج شده و با تولید هدفمند یک فرهنگ استاندارد از بالا به پایین که از طریق نفوذ رسانه ها، همچون کالایی مصرفی به خورد توده ها داده می شود و با یکسان سازی آنان و تولید نیازهای جعلی و کاذب، در خدمت هژمونی غالب جامعه و ارزش ها و منافع سرمایه دارانه قرار گرفته است. آدورنو تنها راه گریز از این چرخه معیوب فرهنگی را روی آوردن به هنر ناب می داند، که با خصلت هایی چون پیش بینی ناپذیری، دوری از تکرار کاذب و پیروی نکردن از الگوهای مشابه یا یکسان به تقویت ذهنیت خلاق و نوآور مخاطب و در نتیجه فردیت و عقلانیت راستین می انجامد.
    پژوهش حاضر، که با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای نگاشته شده است، در صدد است به بررسی مقوله صنعت فرهنگ نزد متفکران مکتب فرانکفورت، با تاکید عمده بر مباحث آدورنو و هورکهایمر، بپردازد و در نهایت این نظریه را از جوانب گوناگون به بوته نقد بکشد.

    کلیدواژگان: صنعت فرهنگ، فرهنگ تودهای، رسانه و تبلیغات، کنترل و سلطه، عقلانیت صوری، آگاهی و آزادی کنشگران
  • صفحه 109
|
  • Zahra Maher Page 5

    Penetration and diffusion of ideas and scientific rules among the public develops slowly. A new constructed scientific idea by experts, even when is accepted in the special scientific community, takes a long time to reach to the public. It took almost 100 years that simple scientific data such as ground rotation, which is considered obvious today, become an accepted truth among the public. However, the speed of information and ideas diffusion is very various in different parts of the world. This article aims to present a method for measuring the cultural distance between the public thinking and the concepts of astronomy. Therefore, the basic aim of this paper is measuring the distance between the scientific concepts of astronomy and the public awareness. The main question which is examined in the present article is “how much is the cultural distance
    regarding different scientific concepts of astronomy and how long it take a scientific idea accepted by the public and become universal?” The population aged from 15 to 79 years old in 15 districts of Isfahan in 2016 has been addressed in this study. The method of sampling is quota sampling which categorized the population based on the indicators such as “gender”, “age” and “district”, and 630 questionnaires were distributed among the participants. The data analysis was done using SPSS and a method was offered for measuring the distance scientific idea and the public perception of that idea. The distance is measured based on years of formal education. It seems that factors such as complexity of a scientific phenomenon, the duration of life cycle of that phenomenon and the influence of it on the citizens daily life impacts the cultural distance between scientific idea and the public perception.

    Keywords: Public perception of science, Cultural distance, Science, The public
  • Seyedeh Zahra Ojagh Page 23

    Media are the main actors in public communication of science (PCS) that they could change awareness, cognition, attitude, and behavior. Lewenstein (2003) described four common models of PCS which included Deficit model, Contextual model, Lay-public model, and Public participation model. The main objective of the first two models is increasing the level of individual science literacy, and public understanding. The goal of the other two models is empowering public and local groups, i.e. they try to improve
    interaction between scientific knowledge and other types of the knowledge, and participation in order to offer solutions for issues and problems that science seeks to resolve them. In the last two models, the issue of public understanding is related to social
    communications. None of these four models are superior to the other, and all of them have their strengths and weaknesses. So, according to the intention of PCS, it may apply one of the models. This paper describes attributes of the two first models by reviewing theoretical and experimental works, and puts forward an analysis for domination of deficit model on how to inform about Crimean Congo Hemorrhagic Fever.

    Keywords: Public communication of science, Deficit model, Contextual model, Science literacy, Crimean Congo hemorrhagic fever
  • Masoud Ariannejad Page 31

    One of the main concerns and issues in all levels of education in Iran is the possibility of curriculums diversity as an alternative better way for replacing by central unique curriculums development. In other words we usually expose with a central unique curriculum for each part of the national and general education and prohibiting curriculum diversity. The problem is because of these unique centralized curriculums may lose their live flexibility for encountering the new necessities and situations. This encourages curriculums experts or specialists to propose for extending more freedom in presenting new and up to date curriculums depending the social and economic requests. Sure this may be done by national and well known centers such as high ranked universities and institutes to provide dynamic curriculums so as to admit new horizons of knowledge, new needed skills and economy demands. In this article we address these notions and ideas and try to provide an introductory content for to encourage a scientific national dialogue in this respect.

    Keywords: Curriculum Development, University, Knowledge, Education
  • Nasser Ali Azimi Page 47

    Today’s press contents can easily guide the intellectual and ideological orientation of the society. Given the circumstances, the discussion about how to deal with the content of newspapers is of particular importance. One of the most important challenges in the country’s press industry is the lack of attention paid to scientific approaches which can lead to providing the intended articles without a systematic form and based on principles of propaganda rather than logic for the audience. This paper attempts to address the above-mentioned challenge. In this research content analysis methodology was adapted to analyze the processes and scientific orientations of newspapers’ articles. The sampling was carried out by the classification method and a statistical sample was established in the four newspapers Shargh, Kayhan, Hambestegi and Jomhori .Given the large amount of information, according to Stempl’s theory 24 title headings were chosen from each newspaper. A total of 94 title headings have been reviewed and analyzed. The findings show that, when there is a scientific approach, Joumhourie newspaper had the highest percentage at 71 percent followed by Shargh at 71 percent, Hambastegi at 67 percent and Kayhan at 64 percent.

    Keywords: Content analysis, the press, Scientific approaches, Critical, Scientific orientation
  • Navid Behrouz Page 65

    Undoubtedly, people’s participation is a contributing factor in the process of urban renewal. Rehabilitation and improvement to run-down urban areas will not be entirely possible if residents of such areas are not engaged or even involved in decision-making processes and executive affairs by creating trust and reliance. Hereupon, increasing rate of exhaustion and lack of quality in the urban areas- central part of Khalkhal City in particularleads into migration of well-off locals and being replaced by less well-off
    people. Thus taking public contribution into consideration shall play a crucial role in fixing dilapidated urban areas. Given the issues raised, this article tries to find out the amount of citizen’s participation in restored central areas of Khalkhal City and the efficiency of this contribution in enhancement of quality and stability of studied areas through utilizing
    different methods of research and study such as documentary, observational, interviewing and data analysis. Based on study results, taking people’s participation in the process of urban renewal into account, will have a conclusive importance in succession of amelioration projects.

    Keywords: Improvement, people's participation, sustainable development, central areas of Khalkhal City
  • Sepideh Babania, Mohammad Hasan Vakilpoor Page 75

    Given the importance of productive resources in cultivation of agricultural products, planning and management for optimum resource utilization is of great improtance and in this regard appropriate policies are required. One of the policies that have been proposed in recent years in the field is targeted subsidies policy.Initiate limited resources in agriculture and the need to increase agricultural production in response to high consumer demand cause to strain on the environment and harming it. Critical limit this pressure is
    mainly for the widespread use of chemical inputs, accordingly most important aspect of environmental disturbing agricultural practices is usage of agricultural inputs especially chemical inputs. The study is a reviewing method through the existing data on reputable sources related to agriculture, such as books, magazines and other scientific research published and Internet was used. So examines the importance of implement productive
    resources, especially chemical resources in agricultural products, the concept of subsidy inputs is also examined. Finally for getting better results, it was recommended to establish free extension- education Methods for farmers in the previous context.

    Keywords: Chemical inputs, Policy advocacy, Environmental, Agricultural products
  • A Review and Critique of the Culture Industry in Frankfurt School / (With an Emphasis on Theories of Horkheimer and Adorno)
    Amir Farokhvandi, Fateme Parsi Page 85

    The critical theory of the Frankfurt school is the product of those German neo-Marxists who criticize the economic determinism of Marxist theory and its one-dimensional emphasis on economic factors. Instead of economic factors, their discussions were mainly focused on the cultural level. And its theorists to believe that in the modern world, the origin of the domination has moved from the economy into the realm of culture. The term of ‘Culture industry’ has been named by Adorno and Horkheimer. In which a standard culture of top-down production and through the media, such as consumer goods, to be given to the masses and with the unification of the masses and generate false needs, serves the dominant hegemony. Adorno's solution is turning to pure art that causes failure to follow similar patterns and thus boost the creative mind and true individuality and rationality. The research methodology adopted in the present study is analyticaldescriptive method. The paper attempts to review the issue of cultural industry in the Frankfurt School with an emphasis on theories of Horkheimer and Adorno. Finally, this theory will be criticized from various aspects. Keywords: Culture industry, Mass culture, Media and Publicity, Control and Surveillance, Formal rationality, Awareness and Freedom of Activists.