فهرست مطالب

علوم و تکنولوژی محیط زیست - سال نوزدهم شماره 2 (تابستان 1396)
  • سال نوزدهم شماره 2 (تابستان 1396)
  • ویژه نامه شماره 5
  • تاریخ انتشار: 1397/01/07
  • تعداد عناوین: 50
|
  • مقاله پژوهشی
  • مقداد پیرصاحب، عبدالله درگاهی، علی اکبر زینتی زاده، راضیه خاموطیان، مرضیه مشیرپناهی*، حافظ گلستانی فر صفحات 1-11
    زمینه و هدف
    مهم ترین عوامل موثر بر کارایی فرآیندهای بیولوژیکی تصفیه فاضلاب انتخاب مناسب عوامل بیوسینتیکی می باشد. لذا هدف از این مطالعه بررسی عملکرد فرایند بیولوژیکی سیستم لجن فعال در تصفیه فاضلاب بیمارستان قدس شهر سنندج و تعیین ضرایب سینیتیکی آن می باشد.
    روش بررسی
    این تحقیق از نوع توصیفی مقطعی بوده که در سال 1390 به مدت 3 ماه به طول انجامید. در این پژوهش از فاضلاب خام، حوض هوادهی، پساب خروجی ثانویه و لجن برگشتی جمعا 100 نمونه برداشت شد و در هریک از نمونه های مذکور، پارامترهایCOD ، MLSS ، TSS، VSS، دبی فاضلاب ورودی وF/M به طور روزانه و BOD5 بصورت هفته ای 2 بار اندازه گیری شد. همچنین ضرایب سینیتیکیmaxμ، Kd، Y، Ks و K با استفاده از معادلات مربوطه محاسبه گردید.
    یافته ها
    نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که میانگین BOD5، COD و TSS در پساب خروجی 9/11±39، 6/23±102 و 30±53 میلیگرم در لیتر حاصل شد و میانگین ضرایب سینتیکی K ،Ks، Y،Kd و maxμ به ترتیب 14/0±39/2، 97/5±7/36، 028/0±188/0، 01/0±04/0 و 017/0±39/0 بدست آمد.
    نتیجه گیری
    به طور کلی کارایی سیستم لجن فعال با توجه به هدف اصلی(تعیین ضرایب سینتیکی) نامناسب ارزیابی شد.
    کلیدواژگان: لجن فعال، فرآیند هوادهی گسترده، ضرایب سینیتیکی، فاضلاب بیمارستانی، سنندج
  • حمیدرضا جدی، رحیم علی عباسپور*، مینا خالصیان، سیدکاظم علوی پناه صفحات 13-25
    زمینه و هدف
    . راهکارهای متعددی برای کنترل آلودگی هوا وجود دارد که یکی از آن ها پیش بینی میزان آن است. هدف از این تحقیق ارایه یک مدل شبکه عصبی مصنوعی با ساختار چندلایه، برای آلاینده CO در شهر تهران برای پیش بینی 24ساعت آینده آن می باشد.
    روش بررسی
    از مشخصه های سرعت باد، جهت باد، دما، رطوبت نسبی و فشار هوا به عنوان داده های هواشناسی و از غلظت منوکسیدکربن به عنوان پارامتر آلودگی هوا به منظور پیش بینی مقدار آلایندهCO در روز آتی (24 ساعت آینده) استفاده شد. جهت حذف نویز داده ها، در مرحله پیش پردازش داده ها، از دو روش تبدیل موجک و تعیین حد آستانه به کمک توزیع نرمال استفاده گردید.
    یافته ها
    نتایج حاصل از شاخص های آماری ضریب همبستگی، شاخص توافق، دقت پیش بینی و جذر میانگین مربعات خطا برای مدل1 با داده های تکراری به ترتیب 9012/0، 915/0، 848/0 و 1012/0 و برای مدل2 با داده های تکراری به ترتیب9572/0، 978/0، 963/0 و 0385/0 می باشد.
    نتیجه گیری
    نتایج حاصل نشان می دهد توافق خوبی بین داده های اصلی و داده های پیش بینی شده توسط مدل ها وجود دارد و مدل های ارایه شده در پیش بینی آلودگی هوا از قابلیت بالایی برخوردارند.
    کلیدواژگان: پیش بینی آلودگی هوا، شبکه عصبی مصنوعی، آلاینده منواکسیدکربن
  • سید حسین حسینی، مریم طبیبی، حمیدرضا پردلی، رضا نجف پور، فاطمه کریمی، سجاد یزدان ستاد * صفحات 27-38
    زمینه و هدف
    فسفات از مهم ترین آلایند ه های وارد شونده به آب های پذیرنده (رودخانه ها، دریاچه ها و دریاها) از طریق دفع پساب ها است که باعث غنی شدن پیکره آبی و پدیده یوتریفیکاسیون می گردد. میکروارگانیسم های حذف کننده فسفات در فرآیند زیست پالایی، فسفات موجود در پساپ را به صورت پلی فسفات داخل سلولی در خود ذخیره و از محیط حذف می کنند. این مطالعه به منظور جداسازی و شناسایی باکتری های حذف کننده فسفات از پساب های صنعتی صورت گرفت.
    روش بررسی
    در این مطالعه، باکتری های حذف کننده فسفات از نمونه های پساب شهرک صنعتی آق قلا استان گلستان جداسازی شدند. جدایه های باکتری با استفاده از محیط اختصاصی Seperb و بر اساس تشکیل هاله شفاف در محیط کشت غربال گری شده و با استفاده از روش های ماکروسکوپی، میکروسکوپی، بیوشیمیایی و نهایتا مولکولی شناسایی گردیدند.
    یافته ها
    تعداد 3 جدایه از بین جدایه های حذف کننده فسفات با توجه به ایجاد هاله وسیع تر در محیط کشت، توانایی قابل ملاحظه ای را در حذف فسفات داشتند. شناسایی مولکولی جدایه ها با استفاده از روش تایپینگ مولکولی بر پایه تکثیر قطعه ژنی 16S rDNA نشان داد که این جدایه ها منسوب به سه جنس Brevundimonas، OchrobactrumوExiguobacteriumبودند.
    بحث و نتیجه گیری
    آنالیز واریانس در سطح 05/0 درصد با استفاده از نرم افزار آماری SAS 9.2 تفاوت معنی داری را در حذف فسفات توسط جدایه ها نشان داد. جدایه های مورد مطالعه در این پژوهش پتانسیل بالقوه ای را در فسفات زدایی از پساب دارند و کاندیدای مناسبی در زیست پالایی به همراه سایر روش ها هستند.
    کلیدواژگان: باکتری های حذف کننده فسفات، زیست پالایی، پساب، آلاینده
  • منصور حلیمی*، زهرا زارعی چقابلکی، وحیده صیاد، حسن جمس صفحات 39-52
    زمینه و هدف
    آلودگی هوا یکی از معضلات اصلی شهرهای پرجمعیت و صنعتی می باشد که در مور کلان شهر تهران نیز همواره به چشم میخورد . آگاهی از وضعیت غلظت آلاینده های هوا و توزیع فضایی آن ها در مناطق مختلف شهری امکان برنامه ریزی و مدیریت بهتری را فراهم مینماید. هدف این تحقیق ارایه یک مدل مناسب برای برآورد یک سطح پیوسته بهینه از 4 آلاینده منو اکسید کربن، دی اکسید ازت، ازن و ذرات معلق کمتر از 10 میکرون، در سطح شهر تهران است که از طریق آن بتوان دقیق ترین برآورد را از غلظت هر آلاینده در موقعیت های فاقد ایستگاه کنترل کیفی هوا انجام داد
    روش بررسی
    در این راستا ابتدا داده آلاینده ها برای 21 ایستگاه سنجش کنترل کیفی هوا از شرکت کنترل کیفیت هوای تهران برای یک دوره دو ساله (1391 تا 1392) برای ساعت UTC 00 اخذ شد. 4 دسته از مدل های درون یاب زمین آماری به نام های کریجینگ عام، ساده، معمولی و کوکریجینگ با نیم تغییرنمای گاوسین، برای 4 آلاینده یاد شده، اجرا گردید و در نهایت 16سطح پیوسته برای آلاینده ها تولید شد. حال برای ارزیابی وگزینش روش برآورد بهینه برای هرکدام از آلاینده ها، از 3 شاخص اعتبارسنجی آماری خطاهای مطلق و اریبی و جذر مربع خطاها استفاده شد. در نهایت سطوح عدم قطعیت نقشه های برآورد ی برا ی هر آلاینده در سطح اطمینان 95/0(P_value =0.05) نیز ارایه گردید.
    یافته ها
    نتایج نشان داد با به کارگیری متغیرهای کمکی که همبستگی معنی داری با دو آلاینده COوNO2 دارند، مدل کوکریجینگ معمولی با نیم تغییرنمای گاوسین، به عنوان مدل بهینه برآورد این دو آلاینده انتخاب شد. در حالی که برای دو آلاینده PM10 و O3 مدل کریجینگ ساده به عنوان مدل بهینه انتخاب گردید. نقشه های برآورد ی با استفاده از مدل های بهینه نشان داد که غلظت دو آلاینده NO2 و CO در مناطق مرکزی و شمالی شهر تهران به ویژه مناطق 1 تا 4 بیشتر از سایر نواحی است.در حالی که دو آلاینده O3 و PM10 در حواشی شهر تهران دارای بالاترین تراکم هستند.
    بحث و نتیجه گیری
    با به روز کردن داده های این مدل های بهینه می توان از اطلاعات آن ها برای برآورد مقادیر الاینده ها در مکان هایی که فاقد ایستگاه است استفاده نمود.
    کلیدواژگان: آلودگی هوا، مدل های زمین آماری، کریجینگ، اعتبارسنجی، تهران
  • نوید دولت آبادی فراهانی*، حمید طاهری شهر آیینی، محسن ناصری، مسلم قاسمی صفحات 53-66
    زمینه و هدف
    رودخانه بهمنشیر یکی از منابع مهم آب در جنوب غرب ایران می باشد که دخول شوری و سایر آلاینده ها، این رودخانه را تحت تاثیر قرار داده است در این مطالعه، مدل سازی کمی و کیفی رودخانه بهمنشیر به همراه کانال های آب رسانی مجتمع پرورش میگوی چوئبده با استفاده از نرم افزار MIKE11 انجام یافته است.
    روش بررسی
    ابتدا با مدل سازی هیدرولیکی یکپارچه رودخانه و کانال های آب رسان، عدد مانینگ برای این رودخانه برابر با 018/0 برآورد گردید. سپس اقدام به مدل سازی شوری با استفاده از حل معادله همرفت- پخش شد و ضریب پخش طولی رودخانه مورد کالیبراسیون و صحت سنجی قرار گرفت و ضریب پخش طولی برای این رودخانه برابر با تعیین شد. در ادامه به مدل سازی پارامترهای کیفی نظیر اکسیژن محلول، نیترات، آمونیاک، BOD و دما در طول رودخانه و کانال های آب رسان با استفاده از زیر برنامه ECOLAB پرداخته شد. با آنالیز حساسیت پارامترهای مختلف مدل، پارامترهای مهم مدل مشخص و کالیبره شدند و مدل کالیبره شده مورد صحت سنجی قرار گرفت.
    یافته ها
    نتایج نشان داد رفتار کانال های آب رسان از نوع راکتور اختلاط کامل می باشد و با محاسبه ضرایب تبدیل پارامترهای مختلف رودخانه به کانال، تغییرات غلظت شوری و دیگر پارامترهای کیفی در کانال ها محاسبه و مقدار متوسط شوری، اکسیژن محلول، آمونیاک و نیترات در کانال ها حدود 27000 ، 3 ، 3 و 5 ppm تعیین شد. این پارامترها در رودخانه به ترتیب 5300، 2/2، 2/1 و 11 ppmتعیین شدند. مدلهای هیدرولیکی، شوری، اکسیژن محلول، دما، آمونیاک و نیترات توسعه داده شده در مرحله صحت سنجی به ترتیب دارای ضریب همبستگی 95/0 و درصد خطای مطلق به ترتیب برابر 9/7، 12، 2/1، 79/0و 34/0 بود.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج مدل سازی، قابلیت مدل MIKE11 در شبیه سازی کمی و کیفی آب در رودخانه های تحت شرایط جزر و مدی را به اثبات رساند.
    کلیدواژگان: مدل سازی هیدرولیکی، مدل سازی شوری، مدل سازی کیفی، رودخانه بهمنشیر، کانال های آب رسان، نرم افزار. MIKE11
  • سمیه بنی نعیمه*، مسعود رفیعی، سیروس کریمی، عبدالرحمن راسخ صفحات 67-76
    زمینه و هدف
    رشد و توسعه بی رویه شهرها عوارضی چون آلودگی هوا، تراکم کاربری ها و مصرف منابع را به همراه داشته است، حمل و نقل شهری نیز از این قبیل توسعه به حساب می آید. آلودگی هوا به عنوان یک عنصر فرا ساختاری در سیستم حمل و نقل شهری به عنوان یک شاخص مهم در سلامت زندگی انسان ها در نظر گرفته می شود. لذا در این تحقیق به بررسی انتشار و پراکندگی غلظت آلاینده منوکسیدکربن و ذرات معلق ناشی از منابع متحرک آلودگی هوا پرداخته شده است.
    روش بررسی
    در گام اول این تحقیق، منطقه مورد مطالعه شبکه بندی (3در3 کیلومتر) می گردد، سپس در هر شبکه تعداد خودروها بر اساس تفکیک نوع خودرو در ساعات ترافیکی تخمین زده می شود. در ادامه کل انتشار غلظت منوکسیدکربن و ذرات معلق در هر شبکه بر حسب واحد گرم بر ثانیه برای هر نوع خودرو با توجه به عوامل انتشار و نوع سوخت مصرفی و مسافت طی شده محاسبه می گردد. و در انتها برای نمایش بهتر مکانی و گرافیکی نحوه ی توزیع انتشار آلاینده های مذکور از نرم افزار GIS استفاده می شود.
    بحث و نتیجه گیری
    الگوی انتشار آلاینده CO و ناشی 10 PMاز خودروها که به وسیله مدل محاسبه شد، نشان می دهد که بیشترین مقدار انتشار به مناطق مرکزی شهر و مراکز تجاری و اداری، اختصاص دارد و در نواحی حاشیه ای شهر بسیار کم و حتی صفر محاسبه شده است.
    کلیدواژگان: آلودگی هوا، CO، PM10، آلودگی های ترافیکی، اهواز
  • جمیل روزرخ *، اصغر اصغری مقدم، عطاالله ندیری صفحات 77-92
    زمینه و هدف
    در دشت هرزندات به دلیل کمبود بارندگی همواره یکی از چالش ها برای فعالیت های انسانی، کمبود منابع آب و یا نبود منابع مناسب است. هدف از این پژوهش بررسی هیدروژئوشیمی، نابهنجاری های هیدروژئوشیمیایی و تعیین کاربری (مصارف مختلف شرب، کشاورزی و صنعت) آب های زیرزمینی منطقه ی مورد مطالعه است.
    روش بررسی
    با توجه به منابع محدود آبی در دشت هرزندات، 16 نمونه آب زیرزمینی از چاه ها، چشمه ها و قنوات جمع آوری شده که نمونه برداری و تجزیه و تحلیل شیمیایی آن ها با روش های استاندارد صورت گرفته است.
    یافته ها
    نتایج دیاگرام پایپر نشان می دهد که تیپ آب شور در منابع آب زیرزمینی دشت هرزندات تیپ غالب می باشد. محاسبه ی شاخص اشباع کانی های اصلی آب زیرزمینی، تعامل آب و سنگ و حالت اشباع و فوق اشباع بودن نسبت به کانی های دولومیت، کلسیت و آراگونیت را نشان می دهد. بر اساس طبقه بندی کیفی انجام شده، آب های منطقه ی مورد مطالعه از نظر شرب در محدوده ی متوسط تا کاملا نامطبوع هستند و از نقطه نظر کشاورزی در رده ی آب های شور قرار گرفته و جهت آبیاری نامناسب هستند. از لحاظ مصارف صنعتی نیز برخی از منابع آب دارای خاصیت رسوب گذاری و بخشی نیز خورنده هستند، ولی اکثر نمونه های آب زیرزمینی دارای خصوصیت پوسته گذاری بوده و جهت مصارف صنعتی نامناسب می باشند.
    نتیجه گیری
    نتایج این بررسی حاکی از آن است که اغلب آب های کیفیت پایین از نظر شرب، کشاورزی و صنعت در بخش های مرکزی و شمالی دشت وجود دارند. هم چنین بر اساس نتایج حاصل از نمودار گیبس، فرآیندهایی مانند هوازدگی شیمیایی کانی های تشکیل دهنده ی سنگ و تبخیر بر روی کیفیت آب زیرزمینی دشت هرزندات موثر می باشند.
    کلیدواژگان: آب زیرزمینی، هیدروژئوشیمی، دشت هرزندات، طبقه بندی کیفی
  • سمانه سنجری، سحر رضایان *، سیدعلی جوزی صفحات 93-102
    زمینه و هدف
    با توجه به پیشرفت تکنولوژی و رشد قابل توجه تولید و سیر صعودی خطرها در محیط کار و آگاهی و تمایل تولیدکنندگان جهت به حداقل رساندن خطرات، این پژوهش انجام شده است. هدف از ارایه این مقاله ارزیابی خطر محیط زیستی واحد احیای مستقیم با استفاده از دو روش تجزیه وتحلیل ایمنی شغلی (JSA) و ردیابی انرژی و تجزیه و تحلیل حفاظ ها (ETBA) بوده است.
    روش بررسی
    بدین منظور ابتدا خطر های محیط زیستی واحد مذکور با استفاده از دو روش فوق شناسایی و سپس با شناخت خطرات، نکات قوت و ضعف هر روش با یک دیگر مقایسه و درنهایت نمره دهی جداگانه در هر روش انجام گرفت.
    یافته ها
    در روش تجزیه وتحلیل آنالیز ایمنی شغلی،6 شغل پرخطر شناسایی شد، در این روش 47 خطر شناسایی که 2 مورد غیرقابل قبول، 28 مورد دارای خطر نامطلوب و 17 مورد قابل قبول بود. درروش ETBA،9 انرژی با استفاده از چک لیست انرژی شناسایی شدند که مهم ترین خطرات این انرژی ها نشت گاز احیا و افزایش فشار گاز داخل کوره می باشد. در این روش 17 خطر شناسایی گردید که 3 مورد غیرقابل قبول، 7 مورد نامطلوب، 3 مورد قابل قبول با تجدیدنظر و 4 مورد نیز قابل قبول بدون نیاز به تجدیدنظر می باشند.
    بحث و نتیجه گیری
    پیشنهاد گردید علاوه بر رعایت اصول ایمنی که بر مبنای مشاهدات شخصی و مصاحبه با متخصصان فرآیند و استفاده از نظرات کارشناسان تولید بوده و باید رعایت گردند، انتخاب یک روش کلی که تلفیقی از دو روش فوق الذکر باشد به جای اعمال تک تک روش ها جایگزین شده تا بالاترین بهره وری و ایمنی برای کارکنان را تضمین نماید.
    کلیدواژگان: ارزیابی خطر، صنعت فولاد، روش تجزیه و تحلیل ایمنی شغلی، روش ETBA، مجتمع فولاد خراسان
  • سودابه شهبا *، جعفر نوری، سیما بارانی، سمیه شهبا، سیده زهرا نوربخش صفحات 103-110
    زمینه و هدف
    با پیشرفت صنعت در اثر عدم دقت و پیش بینی های لازم، مشکلات بی شماری پدید آمده که این مشکلات از یک طرف باعث آلودگی های زیست محیطی و از طرف دیگر سبب بروز خطرات و حوادث ناشی از عملیات معدن کاری و بیماری های شغلی در محیط کار شده است. با توجه به اینکه غالب فعالیت ها در واحد تغلیظ مجتمع معدنی گل گهر سیرجان مربوط به کار در شرایط ریسک می باشند ، ارزیابی ریسک، رعایت الزامات و موارد ایمنی، بهداشتی و زیست محیطی جهت حفظ امنیت و سلامت کارکنان و همچنین جلوگیری از آلودگی محیط زیست امری ضروری و واجب است .
    روش بررسی
    این تحقیق با استفاده از روش JSA (آنالیز ایمنی شغل) ابتدا به شناسایی و مشخص کردن خطرات مرتبط با هرکدام از شغل ها با توجه به وظایف موجود در هر شغل پرداخته و سپس به ارزیابی و بررسی میزان مواجهه کارکنان با خطرات شناسایی شده ، احتمال وقوع حوادث و شدت پیامد حوادث می پردازد . در نهایت برای حذف یا کاهش سطح ریسک هرکدام از خطرات شناسایی شده راه حل های کنترلی پیشنهاد شده است.
    یافته ها
    در بخش تعمیرات و نگهداری این واحد 12 شغل خطرساز مشخص و خطرات هریک شناسایی و ارزیابی شد و نیز راه حلهای کنترلی پیشنهاد گردید. پس از بررسی و ارزیابی ریسک و محاسبه سطح ریسکهای موجود در واحد مذکور، نتایج حاصله مشخص کرد که تکنسین بخش تعمیرات و نگهداری لاینرها از نظر تعداد ریسک با داشتن 18 ریسک دارای رتبه نخست می باشد. تکنسین تعمیرات و نگهداری دیسک فیلترها از نظر تعداد ریسک با داشتن 7 ریسک دارای کمترین میزان خطر می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    مهمترین راه حلهای کنترلی ارائه شده آموزش کارگران ، بالا بردن سطح آگهی آنها از خطرات ، نظارت مستمر بر کار آنها و بهبود سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی می باشد.
    کلیدواژگان: خطر، ریسک، حادثه، ایمنی، شغل، معدن سنگ آهن
  • مسعود طاهریون، مسلم صالحی زیری * صفحات 111-122
    زمینه و هدف
    امروزه بیوفیلتراسیون برای حذف گاز سولفید هیدروژن (H2S) که یکی از اصلی ترین عوامل تولید بو در جریان هوای موجود در تاسیسات فاضلاب شهری می باشد، بطور گسترده مورد استفاده قرار میگیرد.
    روش بررسی
    در این تحقیق با ساخت بیوفیلتری از جنس بستر کمپوست و تراشه های چوب (به نسبت وزنی 5:1) در مقیاس پایلوت و همچنین صافی چکنده ای با بستر مصنوعی و راه اندازی آن در یک ایستگاه پمپاژ فاضلاب در شهر خرم آباد، سعی شده که عملکرد سیستم بیوفیلتر و صافی چکنده در شرایط واقعی بررسی شود. مدت زمان راهبری پایلوت، 75 روز بوده که در طی این بازه زمانی غلظت ورودی و خروجی گاز H2S اندازه گیری شد. سیستم ها در دمای محیط، راهبری شده و سعی گردید هردو سیستم در شرایط مطلوبی بهره برداری شوند.
    یافته ها
    با بررسی و مقایسه تمامی مشخصات عملکردی هردو سیستم (راندمان حذف، ظرفیت حذف،...)، کارایی فرآیند بیوفیلتر برای حذف بو از تاسیسات فاضلاب شهری با تغییرات غلظت انتشار گاز سولفید هیدروژن در بازه 50-0 قسمت در میلیون در طول شبانه روز، مطلوبتر از سیستم صافی چکنده تعیین گردید.
    بحث و نتیجه گیری
    استفاده از سیستم بیوفیلتر برای حذف گاز سولفید هیدروژن از تاسیسات فاضلاب شهری توصیه می شود.
    کلیدواژگان: بیوفیلتر، صافی چکنده، سولفید هیدروژن، کمپوست، میکروارگانیسم
  • فاطمه عادلی ساردو*، شهرزاد فریادی، اسماعیل صالحی، منیژه قهرودی تالی صفحات 123-132
    زمینه و هدف
    توسعه شهری موجب کاهش نفوذپذیری وافزایش رواناب های سطحی می شود. باتوجه به این که کاربری عمده ی منطقه 2 تهران به ترتیب شامل کاربری مسکونی، بزرگراه و فضای سبز می باشد، پهنه بندی بارش و رواناب برای دوره بازگشت های مختلف به منظور شناخت نقاط دارای پتانسیل بالا در تولید رواناب های سطحی در نیل به اهداف مدیریتی غیرقابل انکار است .
    روش بررسی
    روش به کارگرفته شده دراین تحقیق استفاده ازروش SCS-CN در نرم افزار GISمی باشد که بر اساس داده های بارشی حداکثر 24ساعته و برپایه یک دوره ی آماری 14ساله ایستگاه های باران سنجی اطراف منطقه 2 تهران صورت گرفته است.
    یافته ها
    تعیین دوره ی آماری مشترک بین ایستگاه های مورداستفاده، آزمون همگنی، کفایت، بازسازی داده های ناقص جهت محاسبه ی دوره بازگشت های100،50، 25و 5 ساله برای پهنه بندی بارش حداکثر 24 ساعته ودرنهایت ساخت لایه ی شماره منحنی بر اساس نوع کاربری اراضی وضریب موثرآن، مقدار نفوذو نگه داشت سطحی با استفاده از روابط موجود در مدل درراستای پهنه بندی رواناب با دوره بازگشت های مختلف از یافته های این تحقیق می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج نشان می دهد بیشترین پتانسیل تولید رواناب مربوط به کاربری های مسکونی و بزرگراه در قسمت های شرقی منطقه و کمترین پتانسیل آن مربوط به قسمت های پرشیب مرکز و شمال باکاربری فضای سبز می باشد.
    کلیدواژگان: رواناب شهری، پهنه بندی، منطقه 2 شهرداری تهران، مدلSCS-CN
  • ثریا کاشکی، امیرحسام حسنی*، آیدا بیاتی صفحات 133-142
    زمینه و هدف
    آلودگی منابع آب زیرزمینی و سطح نیترات یکی از مهم ترین مشکلات زیست محیطی و کشاورزی در حال حاضر است.در چند دهه اخیر مصرف و مدیریت نادرست کودهای نیتروژن دار باعث افزایش آلودگی محیط زیست شده است.کود های نیتروژن دار به صورت یون نیترات و نیتریت و آمونیوم در محیط ظاهر می شود. نیترات به خودی خود نسبتا غیر سمی است ، اما احیاء آن به صورت نیتریت توسط باکتری های معده ، سلامتی انسان را به خطر می اندازد و باعث بروز سرطان و تشدید بیماری قلبی وعروقی و بیماری متهموگلوبین و پرغذایی می شود. بنابراین ارایه راه کارهایی برای کاهش نیترات از آب های آلوده ، که یکی از عوامل مهم آلاینده محیط زیست است ، لازم و ضروری می باشد. روش های فیزیکی و شیمیایی و بیولوژیکی متداولی در حذف نیترات وجود دارد ،اما به دلیل هزینه زیاد و کارآیی محدود ، در سال های اخیر استفاده از روش های تصفیه طبیعی و کاربرد جاذب ارزان قیمت مانند زئولیت ها مورد استفاده و بررسی قرار گرفته است.
    روش بررسی
    در این تحقیق از زئولیت های معادن خراسان رضوی به منظور حذف یون نیترات از محلول های آزمایشگاهی استفاده شده است. به منظور اصلاح خصوصیات جذبی ، زئولیت های مورد استفاده با سورفکتانت آلی نوع هگزا دسیل تری متیل آمونیوم بروماید اصلاح شدند. مقدار بهینه جاذب، زمان تعادل ، اثر pH و غلظت بهینه نیترات جهت جذب با زئولیت مورد مطالعه قرار گرفت.
    یافته ها و
    نتیجه گیری
    افزایش مقدار جاذب اثر خوبی بر میزان حذف نیترات داشت و در 2 گرم بر لیتر جذب 3/22 درصدی نشان داد. افزایش زمان تماس تاثیری روی جذب مطلوب نیترات نداشت و بهترین زمان در مدت زمان اولیه 15 دقیقه با حذف 52 درصدی همراه بوده وتغییرات pH با حذف صد در صدی نیترات اثر چشم گیری بر میزان جذب داشت و برای غلظت های 5 تا 50 میلی گرم بر لیتر نیترات با افزایش غلظت، میزان جذب کاهش یافت و در آزمایش مربوط به جذب نیترات به وسیله زئولیت ، نیترات حذف20 درصدی را نشان داد.
    کلیدواژگان: زئولیت اصلاح شده، نیترات، هگزا دسیل تری متیل آمونیوم بروماید، قند کرج
  • امیررضا گودرزی *، حمیدرضا اکبری صفحات 143-156
    زمینه و هدف
    انباشتگی تدریجی مواد سمی در خاک می تواند مخاطرات بهداشتی گسترده ای را ایجاد نماید. لذا، هدف از مطالعه حاضر ارزیابی توانایی سیمان در رفع آلودگی فلزات سنگین از خاک و مقایسه نتایج آن با روش جذب فیزیکی است.
    روش بررسی
    در شرایط کنترل شده آزمایشگاهی، ابتدا خاک کائولینیت با محلول های حاوی غلظت صفر تا 1 مولار نیترات سرب در نسبت 1به 10، آلوده شد. در ادامه با اضافه کردن درصدهای مختلف سیمان و اسمکتیت به هر نمونه و با انجام مجموعه ای از آزمایش های مختلف، تاثیر نوع ماده جاذب در فرآیند حذف و یا کاهش دسترسی زیستی فلزات سنگین از خاک، تحلیل گردید.
    یافته ها
    در غلظت های کم آلودگی، تاثیر سیمان و اسمکتیتدر فرآیند پالایش خاک تقریبا یکسان می باشد. با افزایش غلظت آلاینده، قابلیت نگه داشت آلودگی در حضور جاذب فیزیکی مختل می شود. برخلاف محدودیت کاربرد اسمکتیت، مشخص شد سیمان از توانایی زیادی در جذب سرب برخوردار است؛ به طوری که در مقادیر یکسان ماده جاذب و با افزایش غلظت آلاینده، میزان کاهش دسترسی زیستی آلودگی در حضور سیمان به طور متوسط تا 15 برابر اسمکتیت افزایش می یابد. همچنین جامدشدگی و اتصال ذرات در نمونه های حاوی سیمان، ضمن بهبود خصوصیات مهندسی مصالح باعث کاهش شدید قابلیت آب شویی نسبت به روش جذب فیزیکی می گردد.
    نتیجه گیری
    استفاده از روش جذب فیزیکی برای پالایش خاک (خصوصا در غلظت های زیاد آلاینده) به هیچ وجه توصیه نمی شود. در مقایسه با عملکرد ضعیف جاذب فیزیکی اسمکتیت، استفاده از سیمان به دلیل ترکیب توام سازوکار تثبیت و جامدسازی روشی بسیار موثر برای رفع آلودگی از خاک است؛ به گونه ای که در شرایط نگه داری مناسب و با رعایت حداقل ضوابط EPA، افزودن حدود 1/0 درصد سیمان به ازای هر سانتی مول بر کیلوگرم غلظت آلودگی، سبب پاک سازی امن خاک خواهد شد.
    کلیدواژگان: فلز سنگین سرب، رفع آلودگی از خاک، اسمکتیت، سیمان، بهبود خصوصیات مهندسی
  • عزت الله مظفری، امین ساکی*، عارف فقیهی، سیاوش فتحی نیا صفحات 157-167
    زمینه و هدف
    صنایع نساجی و رنگ رزی، از بزرگترین مصرف کنندگان آب آشامیدنی به شمار می روند. از این رو مقدار قابل توجهی پساب نیز در مراحل مختلف فرآیند در این صنایع تولید می شود. در صورتی که این پساب ها ی رنگی بدون تصفیه به محیط زیست تخلیه شوند می توانند به طرق مختلف اکوسیستم آبی را به طور نامطلوبی تحت تاثیر قرار دهند. پس باید راه کارهایی برای تصفیه و استفاده مجدد از آن ها اتخاذ نمود. این تحقیق، با هدف حذف ماده ی رنگ زای نارنجی اسیدی 7 از محلول های آبی توسط نانو ذرات مگنتیت، انجام گرفت.
    روش بررسی
    ابتدا نانو ذرات مگنتیت با یک روش مکانیکی توسط آسیای گلوله ای سیاره ای تولید گردید، سپس مشخصات فیزیکی و شیمیایی آن توسط تصویر SEM، آنالیز هایXRF، شیمی تر و XRD تعیین شد. بهینه سازی فرآیند فنتون هتروژن، از طریق مدل سازی رویه ی پاسخ و نرم افزار Minitab16 انجام شد. پارامترهای غلظت اولیه ماده رنگ زا (5، 10، 15، 20 و 25 میلی گرم بر لیتر)، غلظت اولیه کاتالیست (4/0، 5/0، 6/0، 7/0 و 8/0 گرم بر لیتر)، غلظت اولیه هیدروژن پراکسید (5، 75/6، 50/8، 25/10 و 12 میلی مول بر لیتر) و زمان انجام فرآیند (8، 10، 24، 32 و 40 دقیقه) به عنوان عوامل و سطوح در مدلسازی رویه ی پاسخ انتخاب شدند.
    یافته ها
    ابعاد نانو ذرات مگنتیت تهیه شده کمتر از 50 نانومتر مشخص گردید. مقدار مگنتیت (Fe3O4) و هماتیت (Fe2O3) به ترتیب 21/68 و 31/22 اندازه گیری شد. شرایط بهینه برای پارامترهای غلظت اولیه ماده رنگ زا (X1)، غلظت اولیه کاتالیست (X2)، غلظت اولیه هیدروژن پراکسید (X3) و زمان انجام فرآیند (X4) به ترتیب برابر mg/L 10، g/L 7/0، mmol/L 25/10، min 32 به دست آمد. برای این فرآیند مدل پایین حاصل گردید که آنالیز واریانس برای این مدل ضریب همبستگی بالایی را نشان داد (897/0R2= و 945/0Adjusted-R2=).
    بحث و نتیجه گیری
    نانو ذرات مگنتیت تهیه شده به روش مکانیکی، می تواند به عنوان یک کاتالیست مناسب و کم هزینه، در شرایط بهینه ماده ی رنگ زای نارنجی اسیدی 7 را با واکنش جذب سطحی و کارایی برابر 100% از محلول های آبی حذف کند.
    کلیدواژگان: فنتون هتروژن، نانو ذرات مگنتیت، آسیای گلوله ای سیاره ای، سنگ آهن، نارنجی اسیدی 7
  • مرضیه مهتابی*، محمد ارجمند صفحات 169-178
    زمینه و هدف
    عصر حاضر، دوران وقوع چالش ها و بحران های محیط زیستی است که از جمله می توان به آلودگی هوا و اثرات نامطلوب آن بر انسان ها، گیاهان، جانوران و حتی ساختمان ها و سازه های مصنوع بشر اشاره کرد. به کار بردن سوخت های فسیلی با هدف تامین انرژی مورد نیاز فعالیت ها و فضاهای گوناگون، از دلایل عمده بروز آلودگی هوا به شمار می رود. در این میان، سهم مراکز مسکونی آن گونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است، به ویژه آن که گرایش عمده مراکز مسکونی به استفاده از سیستم موتورخانه مرکزی، اهمیت مساله آلودگی هوا و کنترل آن را در این منابع ثابت آلاینده برجسته تر می سازد.
    روش بررسی
    در این فرآیند، موتورخانه ها از لحاظ چیدمان فضایی، عملکرد فنی، راندمان و محصولات احتراق بازدید شده، با تنظیم عملکرد مشعل و تشخیص عیوب و نواقص احتمالی و تبیین راه حل ها، فرآیند مذکور را تا حد امکان بهینه می نماید.
    یافته ها
    نتایج حاصل از اجرای این طرح نشان دهنده عدم مطلوبیت عملکرد موتورخانه هاست که از جمله دلایل آن می توان به عدم رعایت استاندارد در ساختمان موتورخانه، چیدمان نامناسب تجهیزات و کارکرد نامناسب آن ها، عدم سرویس به موقع، تنظیم نبودن مشعل و مکش نامناسب دودکش اشاره کرد که مصرف بیش از حد و البته توام با نقص سوخت و در نتیجه آلودگی هوا را به دنبال داشته است.با توجه به اهمیت مقوله آلودگی هوا، به ویژه در کلان شهرها و شهرهای صنعتی کشور و نیز محدودیت منابع انرژی، معاینه فنی موتورخانه ساختمان ها راهی است برای دستیابی به سه هدف عمده و تاثیرگذار: بهینه ساختن مصرف انرژی، کاهش آلودگی هوا و ایمنی ساکنین ساختمان ها.
    کلیدواژگان: موتورخانه، احتراق، بهینه سازی، آلودگی هوا، معاینه فنی
  • محسن حیدری، عبدالعلی موحدی نیا *، صبا حسینی صفحات 179-189
    زمینه و هدف
    برخی متابولیت های ثانویه مشتق شده از گیاهان پتانسیل قوی برای پاکسازی رادیکال های آزاد می باشند. هدف از این مطالعه بررسی و مقایسه خواص ضداکسیدانی و ضد رادیکالی عصاره برگ درخت حرا (Avicennia marina) در مقایسه با عصاره دو گونه ازجلبک های قهوه ایCystoserriaceae myrica و قرمز Gracilaria corticataسواحل خلیج فارس در استان بوشهر بود.
    روش بررسی
    عصاره گیری به روش خیساندن از دو گونه جلبکی قرمز و قهوه ای و گیاه حرا در سواحل خلیج فارس تهیه گردید. همچنین اثرات ضداکسیدانی عصاره های سه گونه مورد مطالعه با استفاده از آزمون های DPPHوRP مورد بررسی قرار گرفتند.
    یافته ها
    در این مطالعه بالاترین فعالیت ضداکسیدانی با آزمون DPPH را عصاره اتانولی برگ درخت حرا (A. marina) داشت و کم ترین این مقادیر را عصاره متانولی گونه C.myrica از جلبک های قهوه ای داشت. بالاترین فعالیت ضداکسیدانی با آزمون RP مربوط به عصاره متانولی گونه C. myrica بود وکم ترین فعالیت ضداکسیدانی با این آزمون را عصاره اتانولی برگ درخت حرا داشت. بین فعالیت ضداکسیدانی عصاره متانولی گونه C. myrica با آزمون RP با بقیه عصاره های استخراجی در این مطالعه اختلاف معنی داری وجود داشت(sig<0.05).
    نتیجه گیری
    به طور کلی بهترین فعالیت ضداکسیدانی با آزمون RP را عصاره متانولی حاصل از جلبک قهوه ای C. myrica و بهترین فعالیت ضداکسیدانی با آزمون DPPH را عصاره اتانولی حاصل از برگ حرا (A. marina) نشان دادند.
    کلیدواژگان: خلیج فارس، ضداکسیدانی، DPPH، حرا، جلبک
  • سروش سلیمی پور *، سید محمدرضا میری لواسانی، سعید گیوه چی صفحات 191-201
    زمینه و هدف
    با رشد و افزایش جمعیت شهرها مشکلات بسیاری نمود پیدا می کند که از این مسائل می توان به ترافیک، اختلال در سیستم حمل و نقل، آلودگی هوا و تصادفات اشاره نمود. جهت کاهش این موارد می توان به سامانه های حمل و نقل تندرو و با انرژی پاک توجه خاصی نمود مانند سیستم های حمل و نقل ریلی(مترو) که می تواند هم کمک شایانی به کاهش ترافیک نموده و هم سبب کاهش آلودگی هوا و محیط زیست گردد . از طرفی پیشرفت کشور در صنعت مترو نیز سبب افزایش شمار پروژه های احداث مترو و تونلینگ می گردد که حوادث متعددی را نیز به همراه خواهد داشت. هدف این تحقیق بررسی خطرات پروژه احداث ایستگاه متروی شهری می باشد.
    روش بررسی
    در این پژوهش که از نوع کاربردی می باشد از روش توصیفی تحلیلی بهره گرفته شده که جهت بررسی خطرات احداث ایستگاه مترو انجام می پذیرد. در این تحقیق از ارزیابی ریسک فازی و مدل تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی استفاده شده است. فرایند ارزیابی ریسک شامل چهار مرحله کلی شناسایی، ارزیابی، واکنش و نظارت بر ریسک ها می باشد و با توجه به موضوع عدم قطعیت در مبحث مدیریت ریسک و همچنین کمبود و نقص اطلاعات در این زمینه از روش ارزیابی ریسک فازی استفاده شده است.
    یافته ها
    پس از انجام ارزیابی، نتایج پژوهش حاکی از آن است که ریسک اجماعی پروژه مذکور تقریبا برابر با 50 درصد می باشد که این عدد موید این می باشد که احتمال وقوع و شدت خطرات بسیار زیاد می باشد. همچنین با نگاهی به ابعاد ریسک ها و ریسک فاکتورهای مورد مطالعه در این تحقیق مشخص گردید که بیشترین سهم این عدد مربوط به بخش اجرای دسترسی های ایستگاه مترو و ریسک فاکتور ریزش آوار حین حفاری می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    جهت کاهش خطرات و حوادث می بایست بر روی این قسمت ها بیشترین تمرکز و انرژی گذاشته شود و اقدامات پیشگیرانه و کنترلی مناسب را جهت ایجاد ایمنی بیشتر در اینگونه پروژه ها در نظر گرفت که در مقاله به صورت کامل تشریح شده است.
    کلیدواژگان: ارزیابی ریسک فازی، تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی، ریسک اجماعی، احداث ایستگاه مترو
  • علیرضا نوروزی*، محمدحسین روانبخش صفحات 203-214
    زمینه و هدف
    خاک در کلیه انواع حیات، به گونه ای نقش دارد. خاک یک محیط نهایی برای تجزیه مواد محسوب می شود. با توجه به اهمیت آلودگی خاک، بررسی امکان آلودگی خاک توسط صنایع گوناگون ضرورت پیدا می کند. خصوصیات توزیع مکانی آلودگی در خاک های آلوده عامل مهمی جهت شناسایی نقاط آلوده و بر طرف کردن آن می باشد. فلزات سنگین از مهم ترین آلاینده های زیست محیطی به شمار می روند. لذا این مطالعه با هدف ارزیابی توزیع مکانی کادمیوم در خاک های سطحی اراضی اطراف پالایشگاه شیراز با استفاده از زمین آمار انجام یافته است.
    روش بررسی
    تعداد 40 نمونه ترکیبی از عمقcm 5-0 خاک تهیه شد. درصد کربنات کلسیم، میزان هدایت الکتریکی، pH و غلظت کل و قابل دسترس Cd اندازه گیری شد. سپس داده ها مورد تحلیل قرار گرفت و با استفاده از نرم افزار های GS+ و ILWIS نقشه های توزیع مکانی عناصر مذکور تهیه شد.
    یافته ها
    میزان pH خاک های منطقه در محدوده pH خنثی به سمت قلیایی بوده و به طور متوسط خاک های منطقه دارای درصد کربنات کلسیم بالایی می باشند و شوری خاک ها در حد متوسط است. به طور میانگین غلظت کادمیوم قابل دسترس و کل نسبت به استاندارد جهانی بسیار بیش تر و بیش ترین غلظت در منطقه نزدیک به پالایشگاه می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    به طور کلی می توان بیان کرد که فعالیت پالایشگاه در منطقه باعث افزایش غلظت کادمیوم در خاک سطحی منطقه شده است. این افزایش به نحوی بوده که باعث شده غلظت آن از حد مجاز نیز بیش تر شود.
    کلیدواژگان: آلودگی خاک، کادمیوم، توزیع مکانی، زمین آمار
  • مهدیس میرزاطاهرمستوفی، اعظم سادات حسینی الهاشمی * صفحات 215-226
    زمینه و هدف
    آلودگی به هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای یکی از شایع ترین آلودگی ها در منطقه نفت خیز استان خوزستان می باشد. هدف از این مطالعه بررسی میزان هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای ((PAHs در پسماند های گل حفاری میدان نفتی آزادگان جنوبی بود که نمونه برداری از گل حفاری ، از 6 دکل حفاری نفت و هم چنین یک نمونه خاک شاهد در دو فصل زمستان و بهار 94-93 انجام شد.
    روش بررسی
    نمونه ها پس از جمع آوری و انتقال به آزمایشگاه، همگن شده و PAHs موجود در آن ها استخراج و با استفاده از دستگاه GC-MS مقادیر 16 ترکیب PAHs اندازه گیری شدند. علاوه بر آن مقادیر pH ، EC ، مواد آلی و دانه بندی موجود در گل مورد سنجش قرار گرفتند.
    یافته ها
    نتایج نشان داد میزان PAHs گل حفاری ایستگاه های Pad69،Pad20 ، Pad78 ، Pad15 ، Pad56 و Pad51 در فصل زمستان به ترتیب 51/284 ، 03/866 ، 59/358 ، 84/299 ، 93/612 و 47/386 و در فصل بهار 54/317 ، 92/1209 ، 61/427 ، 48/491 ، 73/750 و 38/ 602 میلی گرم بر کیلوگرم وزن خشک بودند. نتایج به دست آمده از نسبت های مولکولی نشان داد منشاء PAH کلیه ایستگاه ها مخلوطی از منابع پایرولیتیک و پتروژنیک می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    طبق نتایج حاصل در تمامی ایستگاه ها ترکیبات بنزو بی فلورانتن ، بنزو کا فلورانتن و دی بنزو(ah)آنتراسن بالاتر از استاندارد کیفی خاک کانادا و نیز نمونه خاک شاهد فاقد آلودگی و عاری از ترکیبات آروماتیک چند حلقه ای بود .
    کلیدواژگان: PAHs، آلودگی نفتی، گل حفاری، کروماتوگرافی گازی، طیف سنج جرمی، میدان نفتی آزادگان جنوبی
  • یاسر استواری *، محمدحسین روانبخش، علیرضا داودیان صفحات 227-238
    زمینه و هدف
    شاخص کیفیت آب زیرزمینی یکی از شاخص های مهم در تعیین کیفیت برای شرب است. لذا هدف از انجام این مطالعه ارزیابی شاخص کیفیت آب زیرزمینی در آبخوان دشت لردگان و پهنه بندی آن بود.
    روش بررسی
    برای این منظور از 32 حلقه چاه کشاورزی در 4 نوبت در سال 1389 نمونه برداری و pH، هدایت الکتریکی، کدورت، کل جامدات حل شده و معلق، سختی کل، نیترات، سولفات، کلرید، کلسیم، منیزیم، سدیم و پتاسیم در نمونه ها اندازه گیری شد. با استفاده از داده های کیفی حاصل، شاخص کیفیت آب زیرزمینی برای هر نمونه محاسبه گردید. در این مطالعه از روش زمین‏آماری کریجینگ معمولی برای پهنه بندی شاخص کیفیت آب زیرزمینی در محیط GIS استفاده شد.
    یافته ها
    دامنه مقدار شاخص کیفیت آب زیرزمینی از 44 تا 74 متغیر بود که بر اساس آن، آب زیرزمینی لردگان در دو کلاس کیفیت خوب و ضعیف برای آشامیدن طبقه بندی شد. مدل واریوگرام گوسی با دامنه تاثیر 3350 متر توزیع مکانی، شاخص کیفیت آب زیرزمینی را توصیف کرد. بر اساس پهنه بندی شاخص کیفیت آب زیرزمینی ، قسمت اعظم و بخش شمالی آبخوان دارای کیفیت متوسط و آب زیرزمینی جنوب آبخوان دارای کیفیت مناسب بود. کدورت و هدایت الکتریکی بیشترین تاثیر را بر شاخص کیفیت آب زیرزمینی داشتند. هم چنین شاخص کیفیت آب زیرزمینی نسبت به این دو مولفه حساس تر بود.
    بحث و نتیجه گیری
    مطالعات بیشتری لازم است تا تناسب شاخص کیفیت آب زیرزمینی برای آبخوان لردگان تعیین و یا نحوه ی طبقه بندی کیفیت آب بر اساس شاخص کیفیت آب زیرزمینی برای آبخوان هایی مانند لردگان واسنجی شود.
    کلیدواژگان: آلودگی خاک، کادمیوم، توزیع مکانی، زمین آمار
  • سعید شربتی *، حامد کلنگی میان دره صفحات 239-249
    زمینه و هدف
    نرخ تجدیدپذیری از جمله شاخص های مهم در تجزیه و تحلیل وضعیت کیفی احجام آبی محسوب می گردد. در این تحقیق به منظور بررسی نرخ تجدیدپذیری آب در خلیج گرگان نسبت به جفت نمودن دو ماژول هیدرودینامیکی و انتقال-پخش مدل دو بعدی مایک21 اف ام اقدام گردیده است.
    روش بررسی
    مدل سازی تحت 4 رویداد فرضی مختلف با در نظر گرفتن عوامل وزش باد، ورودی رودخانه ها، بارش، تبخیر و نوسان آب در دهانه آشورآده-بندرترکمن اجرا گردید.
    یافته ها
    نتایج مدل سازی بیان گر آن بود که خلیج گرگان دارای نرخ تجدیدپذیری کل به میزان 0181/0 بر روز می باشد. تغییرات به وجود آمده در میزان نرخ تجدیدپذیری به شدت تحت تاثیر رژیم هیدرودینامیک حاکم بر خلیج گرگان قرار داشت. نرخ تجدیدپذیری در فاصله 1 کیلومتر از دهانه ورودی کم تر از یک بر روز بود. نرخ این شاخص زمانی با حرکت در امتداد محور طولی خلیج از شرق به غرب کاهش یافت. نرخ تجدیدپذیری در نواحی شمال شرقی نسبت به نواحی متناظر در جنوب شرق بیشتر بوده است. در نواحی غربی خلیج تفاوت چندانی در میزان این شاخص زمانی در بخش های شمالی و جنوبی وجود نداشت. نتایج مدل سازی در چهار فصل سال بیان گر آن بود که میزان تجدیدپذیری کل در فصل زمستان و بهار بیشتر از تابستان و پاییز می باشد که به ترتیب با روندهای افزایش و کاهش درون سالیانه سطح آب در دریای کاسپی منطبق می باشند.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به کم بودن نرخ تجدیدپذیری آب در خلیج گرگان می توان به صراحت گفت که سیستم تعویض آب در این پیکره آبی با سرعت آهسته ای انجام شده و هرگونه استفاده از آن باید با مطالعات و تمهیدات بیشتر صورت پذیرد.
    کلیدواژگان: مدل سازی، دوبعدی، نرخ تجدیدپذیری، خلیج گرگان، مایک21 اف ام
  • هادی وطن دوست*، حبیب الله یونسی، زهرا مهربان، آوا حیدری صفحات 251-263
    زمینه و هدف
    در این مطالعه،جاذب سیلیکاته نانو حفره تحت عنوان MCM-48 با مساحت سطح بالایی تهیه شد و جهت افزایش ظرفیت جذب فلزات سنگین با استفاده از آمینو پروپیل تری متوکسی سیلان اصلاح گردید. جاذب های سیلیکاته از جمله جاذب های موثر در جذب فلزات سنگین هستند.
    روش بررسی
    حذف یون های فلزی کادمیوم و سرب از محلول های آبی توسط MCM-48 و جاذب نانو حفره اصلاح شده NH2-MCM-48 در سیستم ناپیوسته بررسی شد. اثر متغیرهای مقدار جاذب، pH محلول، زمان تماس و غلظت اولیه محلول مورد مطالعه قرار گرفت. داده های آزمایش با استفاده از همدمای لانگمایر و فرندلیخ و با آنالیز رگرسیون غیر خطی، تجزیه و تحلیل شد.
    یافته ها
    حداکثر ظرفیت جذب نانو حفره اصلاح شده NH2-MCM-48 برای کادمیوم و سرب به ترتیب 62.07 و 108.16 میلی گرم بر گرم به دست آمد. تغییر در میزان هر یک از متغیرها منجر به تغییر در میزان ظرفیت جذب جاذب شد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج این تحقیق نشان داد که عامل دار کردن نانو حفره MCM-48 با گروه عاملی آمین و تهیه NH2-MCM-48 باعث افزایش چشم گیر ظرفیت جذب یون های فلزی کادمیوم و سرب از محلول های آبی می شود و این ترکیب می تواند به عنوان یک جاذب موثر در جذب یون های فلزی مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: NH2-MCM-48، کادمیوم، سرب، جاذب، حذف
  • بهناز جورابلو، مهدی رمضانی*، نعمت الله خراسانی صفحات 265-275
    زمینه و هدف
    هدف از این مقاله بررسی زیست گاه یوزپلنگ آسیایی با طعمه خواران رقیب این گونه در پارک ملی است.
    روش بررسی
    در مقاله حاضر، مطلوبیت زیست گاه یوزپلنگ آسیایی با استفاده از روش مکسنت در پارک ملی کویر طی یک دوره ده ساله مورد بررسی قرار گرفته و مدل سازی می شود.
    یافته ها
    نتایج نشان می دهد که متغیر های فاصله از منابع آب، پوشش سطح زمین و طعمه خوار رقیب با 8/27، 1/22، 50/19 درصد بیش ترین سهم را در مطلوبیت زیست گاه یوزپلنگ دارند. بیش ترین احتمال حضور گونه در جهت شمال، در دامنه ارتفاعی 1300- 1200 متر، در شیب های 15 تا 60 درصد و در فاصله کم تر از 10 کیلومتری از منابع آبی می باشد. بیش ترین احتمال حضور یوزپلنگ در مراتع متوسط ، اراضی بایرو پوشش بسیار ضعیف می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    زیست گاه کاراکال بیش از سایر طعمه خواران با زیست گاه یوزپلنگ هم پوشانی دارد. براین اساس، تغییر مراتع و احداث اراضی حاوی طعمه های یوزپلنگ در نقاطی که مطلوبیت زیست گاه این حیوان مناسب ارزیابی شده است، به عنوان یکی از عوامل منجر به توسعه پایدار زیستگاه این گونه معرفی می گردد.
    کلیدواژگان: مطلوبیت زیست گاه، یوزپلنگ آسیایی، روش مکسنت، پارک ملی کویر
  • صدیقه محمد اسماعیل، عسگر اکبری * صفحات 275-285
    زمینه و هدف
    تحلیل محتوا شیوه ای مناسب برای دسترسی سریع به اطلاعات علمی منتشره در نشریات است و با استفاده از مقیاس فاصله ها، یعنی شمارش موضوعات و ساختار موجود به شناخت بهتر مقوله های موضوعی کار شده و کمتر کار شده، سیر موضوعی و دیدگاه نویسندگان در امور محیط زیست می پردازد. هدف این پژوهش تحلیل محتوای مقاله های فصل نامه علوم و تکنولوژی محیط زیست است که در زمینه علوم، مهندسی و مدیریت محیط زیست، مقالات علمی و پژوهشی منتشر می شود.
    روش بررسی
    در این پژوهش از روش تحلیل محتوا که یکی از روش های پژوهش کیفی می باشد استفاده شده است. جامعه ی آماری، کلیه مقالات نشریه است که در 755 مقوله موضوعی مورد بررسی قرار گرفته است.
    یافته ها
    در تحلیل محتوای مقاله های این نشریه 3 مقوله اصلی در نظر گرفته شده است که از مجموع 755 مقوله، تعداد 157 مقوله مربوط به علوم محیط زیست، 320 مقوله مربوط به مهندسی محیط زیست و 256 مقوله مربوط به مدیریت محیط زیست می باشند. در نتایج به دست آمده مشخص شد که در محور موضوعی مهندسی محیط زیست اولویت پژوهش با موضوع کاهش آلودگی 8/34 درصد بوده و موضوع مدیریت فلزات سنگین با 7/22 درصد قرار دارد.
    بحث و نتیجه گیری
    بدین ترتیب، فصل نامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، با اختصاص 15/56 درصد از مقوله ها به موضوع آلاینده ها و مدیریت آن، منبع با ارزشی در حوزه سلامت محیط زیست می باشد. هم چنین در بررسی گرایش نویسندگان مشخص شد که نویسندگان رشته های گروه محیط زیست و انرژی با 7/32 درصد در رتبه نخست و سپس معماری با 8/9 درصد در ردیف دوم قرار دارند.
    کلیدواژگان: تحلیل محتوا، علوم محیط زیست، مهندسی محیط زیست، مدیریت محیط زیست
  • فاطمه ضرغامی*، آیدا بیاتی، عبد الرضا کرباسی صفحات 287-297
    زمینه و هدف
    در این تحقیق رسوبات سد عباس آباد و دو رودخانه منتهی به آن و یک رودخانه فرعی (خارج شده از آن) مورد آنالیز شیمیایی قرار گرفتند تا غلظت فلزات سنگین به همراه آهن و کلسیم و منشا آن ها تعیین شود و شدت آلودگی رودخانه نیز تعیین شود. تا با تدوین غلظت پیشین (طبیعی) و غلظت انسان ساخت عناصر در تحقیقات آتی که توسط اطراف سد افزایش خواهد یافت،مقیاس نسبی در دسترس باشد.
    روش بررسی
    نمونه گیری در 6 ایستگاه در منطقه در شهریور 1392 انجام یافت .در اولین گام غلظت آهن، کلسیم، منگنز، روی، مس،نیکل و کادمیوم تعیین شد.سپس روش تفکیک شیمیایی 5 مرحله ای برای شناخت ارتباط فلزات با مراحل مختلف رسوب مورد استفاده قرار گرفت.
    یافته ها
    با توجه به نتایج تفکیک شیمیایی و همچنین محاسبات شدت آلودگی اکثر فلزات مورد مطالعه منشازمینی دارند،در حالی که بخش قابل توجهی از کادمیوم از منابع انسانی سرچشمه گرفته است. با استفاده از روش آنالیز خوشه ایارتباط عناصر در پیوندهای مختلف نشان داد که روی ، مس ، نیکل منشا نفتی و آهن منشا زمینی وکلسیم منشا بیوژنیک و کادمیوم ، منگنز منشا نامشخص دارند.شدت آلودگی توسط شاخص های Ipoll ،Igeo و EF مشخص شده است.دو شاخص Ipoll ،Igeo نشان دهنده غیر آلوده بودن محیط نسبت به همه عناصر به جز کادمیوم با آلودگی کم است که نتایج این دو شاخص سازگار با نتایج تفکیک شیمیایی می باشد.نتایج مطالعه حاضر نشان می دهد که استفاده از EF در تعیین شدت آلودگی برای عناصر محدود می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به داشتن میزان غلظت کل و مقایسه آن با شاخص ها منطقه فاقد آلودگی است و تنها آلودگی اندک نسبت به کادمیوم را نشان می دهد.
    کلیدواژگان: رسوبات، فلزات سنگین، سدعباس آباد، شاخص های ژئوشیمیایی
  • مهدی غلامعلی فرد، ایمان فاتحی، حامد بیدل *، بهاره غفوری صفحات 299-315
    زمینه و هدف
    پایش تغییرات سطح زمین در طی زمان برای درک کنش های متقابل بین انسان و پدیده های طبیعی به منظور تصمیم گیری بهینه درباره مدیریت سرزمین از اهمیت بالایی برخوردار است. در این مطالعه، تغییرات کاربری سرزمین شهرستان مشهد و وابستگی این تغییرات به شرایط توپوگرافی با استفاده از تصاویر ماهواره ای سال های 1987، 2001 و 2014 ماهواره لندست بررسی گردیده است.
    روش بررسی
    بدین منظور ابتدا کاربری سرزمین با روش تفسیر بصری به شش کلاس اراضی بایر، دیم ، جنگل، کشت آبی، مرتع و شهر طبقه بندی شد. در نهایت ارتباط میان تغییرات کاربری سرزمین با مولفه های توپوگرافی (ارتفاع، شیب و جهت) مورد مطالعه قرار گرفت.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که در طی دوره مطالعه مساحت کاربری های شهر، جنگل و اراضی بایر افزایش یافته و سطح کاربری های دیم زار، کشت آبی و مراتع کاهش یافته است. بیشترین تغییر کاربری از کشاورزی آبی به اراضی دیم زار، به میزان 75/37702 هکتار بوده است. شهر مشهد نیز در طی این دوره زمانی 27 ساله 16754 هکتار گسترش یافته که بیشترین رشد آن در پهنه هایی با ارتفاع 600 تا 1800 متر، شیب 8 تا 12 درصد و جهت های شمالی و شرقی رخ داده است.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج این پژوهش می تواند ابزار مناسبی جهت پیش بینی و مدیریت مناطق مستعد تغییر کاربری فراهم آورده و چشم انداز مناسبی برای برنامه ریزان و تصمیم گیران جهت برنامه ریزی و مدیریت کاربری سرزمین و طرح های توسعه آتی ایجاد نماید.
    کلیدواژگان: تغییر کاربری سرزمین، کاربری سرزمین، مولفه های توپوگرافی، سامانه اطلاعات جغرافیایی، مشهد
  • محمدصالح علی طالشی*، فرهاد نژادکورکی، حمیدرضا عظیم زاده، محمدتقی قانعیان، سیده مهدیه نماینده صفحات 316-327
    زمینه و هدف
    مدیریت بهینه پسماند بیمارستان ها برای حفاظت از سلامتی عمومی و محیط زیست ضروری است، لذا هدف از مطالعه حاضر بررسی متغیرهای مدیریتی پسماندهای بیمارستانی از لحاظ انطباق با استاندارد ISO 14001 می باشد تا علاوه بر دستیابی به نقاط ضعف مدیریت پسماند در بیمارستان های آموزشی شهر یزد، راهکارهایی جهت رفع این نقاط ضعف ارائه گردد.
    روش بررسی
    این پژوهشدر سال 1392 انجام شده است. اطلاعات موردنیاز پژوهش در بخش پسماند بیمارستانی با بهره گیری از پرسشنامه و جداول طراحی شده سازمان بهداشت جهانی بدست آمد. چگونگی مدیریت زیست محیطی این پسماندها نیز از طریق پرسشنامه و بر مبنای استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی (ISO 14001) وبا استفاده از محتوای استاندارد ملی ایران و استفاده از طیف لیکرتکسب شد. تجزیه و تحلیل تمامی داده ها با استفاده از نرم افزارSPSS نسخه 16 انجام شد.
    یافته ها
    نتایج این پژوهش نشان داد که بیمارستان ها از لحاظ متغیرهای شناسایی جنبه های زیست محیطی،برنامه ریزی برای نیل به اهداف خرد و کلان، کسب آموزش های لازم، تدوین وظایف و مسئولیت های مدیریت پسماند و آمادگی واکنش در وضعیت اضطراری در شرایط پایین تری از میانگین فرضی (3) به سر می برند. در راستای شناسایی جنبه های زیست محیطی پسماندهای بیمارستانی، یافته ها نشان داد که از 82/2307 کیلوگرم مواد زائد تولیدی روزانه در بیمارستان ها، 23/62% از پسماندهامعمولی، 17/36% عفونی و 58/0% از پسماندها نوک تیز و برنده بودند. همبستگی معنی داری بین تعداد خدمات ارایه شده در بیمارستان های آموزشی با نرخ پسماندهای تولیدی روزانه مشاهده گردید (992/0r= ، 008/0P= ). رابطه رگرسیونی معنی داری نیز بین زیربنای بیمارستان های موردمطالعه و نرخ پسماند های تولیدی روزانه مشاهده گردید (02/0P=).
    کلیدواژگان: پسماند، بیمارستان، استاندارد، ISO 14001، یزد
  • عبدالله بریمانی*، علی قاسمیان، مجید عزیزی، مجید ذبیح زاده صفحات 329-339
    زمینه و هدف
    استقرار بهینه صنایع باعث افزایش کارایی نظام اقتصادی می‏گردد، زیرا ازنظر اقتصادی هر مکانی برای استقرار فعالیت های به خصوص، مناسب به نظر می‏رسد. انجام تحقیقات در مورد انتخاب مکان صنایع، می‏تواند راهنمای خوبی برای سیاست گذاری های دولت و بنگاه ها در امر هدایت صنایع به مکان های متناسب با اهداف ملی و منطقه‏ای باشد. هدف از این تحقیق مکان یابی بهینه کارخانه تولید کاغذ فلوتینگ از پسماندهای کشاورزی در استان مازندران با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی[5] می باشد.
    روش بررسی
    پس از مطالعات صورت گرفته، شاخص های تاثیرگذار در انتخاب محل تاسیس کارخانه تولید کاغذ فلوتینگ در استان مازندران شناسایی و سلسله مراتب شاخص ها و زیر شاخص ها طراحی و درنهایت ارزش وزنی آن ها با استفاده از پرسش نامه و آنالیز داده ها در محیط نرم افزار اکسپرت چویس[6] تعیین شد. در مرحله دوم نیز اولویت بندی نهایی گزینه ها به منظور تعیین بهترین مکان از بین گزینه های شرق، غرب و مرکز استان انجام شد.
    یافته ها
    شاخص های مواد و محصول، اقتصادی و زیرساختی به ترتیب شاخص های اصلی تاثیرگذار بر روی مکان یابی کارخانه تولید کاغذ فلوتینگ با استفاده از پسماندهای کشاورزی در استان مازندران بودند. به طورکلی با توجه به تمامی زیرشاخص های موردمطالعه در این تحقیق، میزان عرضه پسماند بیشترین تاثیر را در مکان یابی کارخانه تولید کاغذ فلوتینگ با استفاده از پسماندهای کشاورزی در استان مازندران دارد. هم چنین، زیر شاخص های مربوط به ماده اولیه از مهم ترین عوامل تاثیرگذار می باشند.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج نشان داد منطقه شرق مازندران بهترین مکان برای استقرار کارخانه تولید کاغذ فلوتینگ با استفاده از پسماندهای کشاورزی در استان مازندران می باشد.
    کلیدواژگان: مکان یابی، شاخص، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی، کاغذ فلوتینگ، استان مازندران
  • طلیعه عبدالخانی نژاد*، سید مسعود منوری، سعید زارعی صفحات 341-351
    زمینه و هدف
    مکان یابی محل مناسب برای دفن پسماند از ضروریات طرح های توسعه شهری است. توسعه پایدار را می توان به معنای شناسایی ویژگی ها و دارایی های منحصربه فرد هر منطقه دانست که مزیت های هر منطقه را برجسته نموده و ذی نفع های منطقه و منابع را حول چشم انداز برخاسته از آمایش سرزمین سوق می دهد. توسعه ی فضایی لندفیل های شهری در پهنه ی سرزمین مجموعه مخاطرات و تهدیداتی است که از منابع مختلف انسانی به محیط زیست وارد می شود. ازاین رو مطالعات پایه زیست محیطی با تکیه بر فن آوری GIS و دیگر مدل های مربوط بر اساس تجزیه و تحلیل فضایی داده ها در خصوص شناسایی منطقه، می تواند موردتوجه جدی قرار گیرد. سیمای سرزمین بر سودمندی فعالیت های انسان در طبیعت اشاره می کند به خصوص در مناطقی که دلالت بر گیاهان دارد و یا به طور مصنوعی ترسیم شده است، از طرفی در لندفیل های شهری بررسی از دیدگاه سیمای سرزمین تاثیر بسیار مهمی در انتخاب محل دفن دارد. این تحقیق با هدف ضرورت انتخاب مدل بهینه برای مکان یابی لندفیل های شهری در راستای آمایش سرزمین و توسعه پایدار است.
    روش بررسی
    در این تحقیق محل دفن پسماند شهر بوشهر مورد بازدید قرار گرفته و ویژگی هایی نظیر میزان فاصله چاه، مراکز جمعیتی و مسکونی، مراکز صنعتی، جاده دسترسی، فرودگاه ها، مراکز تاریخی و مذهبی، مناطق با اهمیت زیستی، شکارگاه ها و زیستگاه های پرندگان، مختصات جغرافیایی، باد، پستی و بلندی زمین، زمین شناسی، کاربری اراضی، خاک شناسی، مسیل ها، عمق آب های زیرزمینی، دشت سیلابی، آب سطحی و شیب مورد مطالعه قرار گرفت. پس از انجام پردازش های لازم در این نرم افزار نقشه مختلف منطقه تهیه گردید. نقشه حاصل به نرم افزار Arc GIS انتقال داده شد. نقشه های با تابع Clip کلیه فایل های رقومی مختص این محدوده استخراج شد. نقشه های پایه در محیط، 2/9 Arc GIS در محدوده مطالعاتی با استفاده از تابع Buffer مشخص گردید، سپس نقشه ها دسته بندی و در نهایت با روی هم گذاری هر یک از نقشه ها، نقشه نهایی شده، به دست آمد. نقشه نهایی با توجه به جداول طبقه بندی با سه ارزش نامناسب، متوسط و مناسب تهیه گردید.
    یافته ها
    نتایج این تحقیق نشان داد که منطقه مورد مطالعه 57 درصد مناسب، 40 درصد نامناسب و 3 درصد متوسط در راستای آمایش و توسعه پایدار ارزیابی شد. همچنین بر اساس میزان رشد جمعیت در شهر بوشهر میزان تولید پسماند در افق 20 ساله مساحت اراضی مورد نیاز دفن بهداشتی در محدوه مطالعاتی از سال 1385 تا 1405، 2/1176261 هکتار محاسبه گردید. با توجه به این که مساحت زمین محل دفن فعلی 2 هکتار می باشد، مشخص شد این محل جواب گوی نیاز 20 ساله نمی باشد.
    کلیدواژگان: لندفیل های شهری، مکان یابی، آمایش سرزمین، توسعه پایدار، بوشهر
  • ضیاء الدین باده یان، معصومه منصوری *، حجت الله سنجابی صفحات 353-363
    زمینه و هدف
    درک ارزش اقتصادی بسیاری از تولیدات و خدماتی که عرصه های جنگلی در سایه مجموعه پیچیده‏ای از فرآیندهای اکولوژیک و کارکردهای اکوسیستمی به رایگان در اختیار جوامع انسانی قرار می‏دهد، موجب شفافیت و تسهیل فرآیندهای تصمیم‏گیری درزمینه کاربری اراضی شده و کارآمدتر شدن اقدامات حفاظتی را در پی خواهد داشت.
    روش بررسی
    دارایی های محیط زیست، منجر به عرضه کارکردهای سالانه ای می‏گردند که ارزش این دارایی ها، تابعی از ارزش کارکردهای سالانه آن می باشد. برخی از دارایی های محیط زیستی در بازار قابل تبادل می باشند که ارزش آن‏ها براساس قیمت های بازاری قابل ارزیابی می باشند و برخی دیگر از دارایی ها فاقد قابلیت تبادل در بازار می باشند که در این حالت ارزش آن‏ها تابعی از ارزش کارکردهای سالانه عرضه شده است که با روش های مختلف ارزیابی می‏شوند. در این پژوهش، برخی از مهم ترین کارکردها و خدمات جنگل های استان لرستان شناسایی و ارزش گذاری شده است.
    یافته ها
    محدوده مطالعاتی به عنوان منطقه حفاظت شده برای حفظ ذخایر ژنتیکی و حفظ حیات وحش تحت حفاظت دولت قرارداشته و درخت بلوط، گونه غالب محدوده می باشد. نتایج نشان داد که ارزش سالانه کارکردهای اکوسیستمی معادل 29/389 هزار میلیارد ریال برآورد شده است.
    بحث و نتیجه گیری
    این ارزش برای سیاست گذاران و تصمیم گیران توجیهی قابل قبول جهت حمایت های بیشتر از کیفیت و کمیت این اکوسیستم ها به دست می دهد.
    کلیدواژگان: ارزش گذاری اقتصادی، درختان بلوط، کارکردهای اکوسیستمی، استان لرستان
  • مریم هاشمی، اکرم الملوک لاهیجانیان * صفحات 365-375
    زمینه و هدف
    این پژوهش به بررسی و ارزیابی دستاوردهای شالیکاران در پی اجرای IPM/FFSدر کشت بوم های زراعی برنج بر ابعاد اقتصادی و زیست محیطی جوامع روستایی تحت پوشش پروژه توانمندسازی شالیکاران شهرستان فریدونکنار استان مازندران و اهمیت توسعه شیوه کشاورز به کشاورز در مدیریت تولید محصول سالم می پردازد.
    روش بررسی
    در این بررسی به طور تصادفی برروی 80 نفر از شالیکاران 4 روستای سوته، فرم، حیدرکلا و رودبست از شهرستان فریدونکنار انتخاب شدند، به سه گروه از کشاورزان اجراکنندهFFS/ IPM(گروه اول)، کشاورزان تحت تاثیر (گروه دوم) و کشاورزان بدون اطلاع از این طرح (گروه سوم)، تقسیم شدند. فرضیه تحقیق بررسی رابطه معنی دار بین اجرای طرح IPM/FFS در روستا و شاخص های زیست محیطی و اقتصادی بوده است. بر این اساس، روش توصیفی، قیاسی و همبستگی انتخاب گردید و برای آزمون فرضیه ها از شاخص های مرکزی و ضریب همبستگی پیرسون، کای اسکوئر و کروس کالوالیس استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج حاکی از آن است که همبستگی معنی داری بین اجرای طرح و کاهش مصرف سموم در هرسه گروه مطالعاتی وجود دارد به طوریکه میزان دفعات سمپاشی افراد در هر سه گروه نسبت به سال های پیشتر به میزان 45% ، کاهش یافته است. آمار نشان می دهد در سال87 ، در گروه اول و دوم 11 نفر به طور کامل سمپاشی نکرده اند. البته این اقدام در گروه اول کاملا اصولی و در گروه دوم غیراصولی انجام گرفته است که میتوان تفاوت عمل را در جداول آماری مشاهده کرد.اکثریت افراد در گروه سوم و دوم دو مرتبه سمپاشی کردند، به طوری که 50% افرادی که به صورت مشارکت کامل (7-6 سال) در طرح حضور دارند فقط یکبار اقدام به سمپاشی کرده اند و میزان مصرف را تا 80% تقلیل داده اند. این درحالی است که همین افراد در هر سه گروه در مصاحباتشان ذکرکردند در دو و سه سال قبل بیش از 3 مرتبه سمپاشی کرده اند و این میزان گاهی تا 7 مرتبه نیز می رسیده است و فقط 1 نفر از افراد گروه سوم بیش از سه مرتبه سمپاشی کرده است و بر این اساس در هر سه گروه از نظر کاهش هزینه های خرید سموم و دستمزد کارگران سمپاش تا 70% (میزان 100 هزار تومان در هر هکتار) صرفه جویی شده است. همان طور که در آرژانتین و برزیل تحقیق مشابهی نشان داده که با اجرای طرح 2/1 میلیون دلار صرفه جویی در هزینه های کشت سویا و پنبه شده است (9).
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج این بررسی نشان می دهد، که بین اجرای طرحIPM/FFSو ارتقا آگاهی های علمی و فنی کشاورزان، کاهش مشکلات مهم گذشته، رعایت بهداشت فردی و زیست محیطی، کاهش مصرف سموم شیمیایی، کاهش هزینه ها، افزایش درآمد و تولید شالیکاران و کاهش بیماری بلاست همبستگی معنی داری وجود دارد. در حالی که همبستگی معنی دار بین اجرای طرح و اشتغال زایی، کاهش مصرف کود شیمیایی ، تهیه و استفاده از کودهای طبیعی وجود ندارد.
    کلیدواژگان: شیوه کشاورز به کشاورز، مدیریت تلفیقی آفات، مدرسه در مزرعه، کودشیمیایی، بلاست
  • فاطمه جهانی شکیب*، بهرام ملک محمدی، الهام یوسفی روبیات، مهدی عالی پور صفحات 377-391
    زمینه و هدف
    ارزیابی تهدیدها و اختلالات موثر بر اکوسیستم ها، به منظور درک وضعیت اکوسیستم ها، توسعه راهبردهای مناسب مدیریت محیط زیستی، پایش و ارزیابی آن ها امری ضروری است.به خصوص مدیریت پایدار تالاب ها باتوجه به ترکیب ویژگی های اکوسیستم های آبی و خشکی در آن ها به رویکردهای چندبخشی و علمی نیاز دارد. اثرات ناشی از این تهدیدها ویژگی های اکوسیستم را آسیب پذیر کرده است.
    روش بررسی
    هدف این تحقیق ارایه روشی نوین برای ارزیابی آسیب پذیری تالاب چغاخور در مقیاس خرد به منظور تدوین راهبردهای مدیریتی است. در این روش ابتدا با استفاده از مدل نیرو محرکه، فشار، وضعیت، اثر و پاسخ (DPSIR[5]) تهدیدها و ارزش های محیط زیست تالاب ازجمله اکولوژیکی، هیدرولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی بررسی شدند. سپس تهدیدها، ارزش ها و ارتباط بین تهدیدها و ارزش ها ارزیابی گردیدند. از طریق ترکیب امتیازهای آن ها ارزیابی آسیب پذیری انجام شد.
    بحث و نتیجه گیری
    بیشترین اثرات تهدیدها بر ارزش های اکولوژیکی شامل از بین رفتن پرندگان و زیستگاه حیات وحش هستند و افزایش ارتفاع سد ساخته شده بر روی تالاب و خشک سالی اثر نامطلوب و زیادی بر تامین حق آبه تالاب گندمان در پایین دست می گذارد. درنهایت، راهبردهایی در قالب پاسخ های احتمالی به هر یک از مولفه های مدل تحلیلی DPSIR ارایه شده است.
    کلیدواژگان: مدل DPSIR، تهدیدها، ارزش ها، ارزیابی آسیب پذیری، تالاب چغاخور
  • منا بشارت، مهدیه پژوهان فر * صفحات 393-404
    زمینه و هدف
    صنعت گردشگری به لحاظ درآمدزایی و تاثیر در رشد اقتصادی کشورها در حال تبدیل شدن به صنعت اول در جهان است؛ یکی از عوامل رقابتی، رضایت مندی گردشگران است که به عنوان بهترین شاخص برای تضمین رشد سودهای آتی به حساب می آید. ازاین رو، هدف از این تحقیق بررسی عوامل تاثیرگذار بر رضایت مندی گردشگران می باشد.
    روش بررسی
    پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش تحقیق توصیفی- پیمایشی و از نوع همبستگی محسوب می گردد. جامعه آماری این پژوهش گردشگران مراجعه کننده به بنای گنبد قابوس در ایام نوروز سال 1394 می باشند. با برآورد انجام شده، در روز 3000 گردشگر از این بنا در این ایام بازدید می کردند، تعداد 340 گردشگر به عنوان نمونه آماری از طریق جدول مورگان انتخاب شدند و جهت انتخاب نمونه مناسب از روش تصادفی ساده استفاده شده است. روش جمع آوری داده ها نیز میدانی و کتابخانه ای و ابزار آن پرسشنامه است.
    یافته ها
    آزمون همبستگی نشان می دهد که بین ادراکات، انتظارات و نوستالژی با رضایتمندی گردشگران ارتباط معنی داری وجود دارد. همچنین از میان متغیرهای بررسی شده متغیرهای ادراکات (265/0=β) و نوستالژی (145/0=β) در پیش بینی رضایت مندی گردشگران موثر بوده اند و متغیر انتظارات نقش معنی داری ایفا نکرده است.
    بحث و نتیجه گیری
    از این رو با توجه به نتایج به دست آمده پیشنهاد می شود مسئولین توجه بیشتری به انتظارات گردشگران و ارتقاء سطح نوستالژی و ادراکات آنان داشته باشد و در راستای آن بتوانند با ارائه استراتژی های مدون در جذب و نگهداشت بهینه گردشگران و افزایش سطح رضایتمندی آنان باعث ترقی و پیشرفت گنبدکاووس شوند.
    کلیدواژگان: گردشگری، رضایت مندی، انتظارات، ادراکات، نوستالژی
  • رقیه بنی اسدی *، سید سعیدرضا احمدی زاده، بهروز اعتباری، علیرضا قمی معتضه صفحات 405-415
    زمینه و هدف
    شرایط خاص شهرهای شمالی ایران لزوم یک مکان یابی صحیح برای دفن زباله را افزایش می دهد که هدف اصلی این مطالعه است. از آن جایی که مواد زاید جامد جز جدایی ناپذیر زندگی انسان ها بوده و تولید انواع این زائدات در کمیت ها و کیفیت های مختلف از بزرگ ترین معضلات زیست محیطی عصر حاضر می باشد، اولین و مهم ترین قدم در امر مدیریت پسماند، یافتن مکان مناسب جهت دفن می باشد. امروزه سیستم های اطلاعات جغرافیایی به طور گسترده در برنامه ریزی های زیست محیطی مورد استفاده قرار می گیرند.
    روش بررسی
    در این مطالعه عوامل جهات جغرافیایی، آب های سطحی، گسل ها، مناطق حفاظت شده، خاک شناسی، زمین شناسی، سکونتگاه ها و کاربری اراضی، در قالب معیارهای زیست محیطی و عوامل فاصله از جاده اصلی و فرعی، شیب و ارتفاع از سطح دریا در قالب عوامل اقتصادی مورد مطالعه قرار گرفتند.
    نتیجه گیری
    پس از اولویت بندی عوامل به روش تحلیل سلسله مراتبی با استفاده از نظرات متخصصان و تلفیق آن ها در محیط نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی سه مکان مناسب برای دفن زباله انتخاب شد. سپس مساحت زمین مورد نیاز برای دفن زباله در این شهرستان محاسبه و با توجه به مساحت محاسبه شده مناسب ترین مکان پیشنهاد گردید.
    کلیدواژگان: زباله، سیستم اطلاعات جغرافیایی، معیار زیست محیطی، معیار اقتصادی، آستارا
  • مرضیه نوروزی جهان آباد *، سیما سبزعلیپور صفحات 417-427
    زمینه و هدف
    مواد زاید جامد جزء جدایی ناپذیر زندگی انسان بوده و تولید انواع این زایدات در کمیت و کیفیت های مختلف، یکی از مهم ترین معضلات زیست محیطی عصر حاضر است. افزایش روزافزون جمعیت و رشد و توسعه جوامع شهری و کلان شهرها موجب افزایش تولید مواد زاید جامد گردیده و آن را به یک معضل اجتماعی تبدیل کرده است. مهم ترین اجزاء پسماندهای جامد شهری در سراسر جهان شبیه هم می باشد ولی میزان، تراکم و نسبت اجزاء تشکیل دهنده آن از کشوری به کشور دیگر و از شهری به شهر دیگر براساس سطح توسعه اقتصادی، شرایط اجتماعی، موقعیت جغرافیایی و اقلیم بسیار متنوع می گردد. هدف از این تحقیق بررسی و مقایسه وضعیت تولید و ترکیب مواد زاید جامد شهری مناطق 6 و 7 شهرداری شیراز می باشد.
    روش بررسی
    نمونه برداری در کل مناطق مورد مطالعه در سال 1394، در اردیبهشت ماه به مدت یک هفته به صورت تصادفی انجام پذیرفت. روش کار به صورت آنالیز دستی بود، بدین صورت که یک نمونه 90 کیلویی استاندارد از پسماندهای شهری، از درب منازل دو منطقه جمع آوری شد و درصد وزنی هر کدام از اجزای پسماند بدست آمد؛ و نهایتا برای رسم نمودارها از نرم افزار Excel استفاده گردید.
    یافته ها
    بیشترین درصد اجزای پسماند در هر دو منطقه به مواد آلی (فسادپذیر) تعلق داشت و بین بسیاری از اجزای پسماند دو منطقه اختلاف میزان به چشم می خورد و هم چنین میزان پسماند تولیدی در منطقه 7 بیشتر از منطقه 6 بود؛ و در منطقه 6، کمترین درصد (77/1) به pet تعلق داشت ولی در منطقه 7، کمترین درصد (55/0) مربوط به پسماند ویژه بود.
    کلیدواژگان: مواد زاید جامد، کمیت و کیفیت زباله، تفکیک از مبدا، بازیافت، شیراز
  • صفورا ابرقویی *، سیدعلی اکبر هدایتی، رسول قربانی، حامد کلنگی میاندره، طاهره باقری صفحات 429-438
    زمینه و هدف
    در میان آلاینده های فلزی، یون نقره بسیار سمی است و بالاترین درجه سمیت را در رده بندی مواد سمی به خود اختصاص داده است. امروزه ترکیبات نقره به دلیل خواص ضد میکروبی در صنایع مختلف استفاده می گردند. اما اثرات غیرقابل بازگشت فلزات سنگین غیرضروری همانند نقره، در بدن آبزیان غیر قابل بازگشت می باشد. در مطالعه حاضر به بررسی اثرات تحت کشنده نیترات نقره بر پارامترهای خون شناسی و ایمنی شناسی ماهی قرمز(Carassius auratus) به عنوان گونه مدل کپور ماهیان پرداخته شد.
    روش بررسی
    تعداد 105 قطعه ماهی قرمز، به صورت تصادفی در 15 مخزن فایبرگلاس (400 لیتری) قرار گرفتند (12 مخزن برای غلظت های مختلف نیترات نقره و3 مخزن به عنوان گروه شاهد) و برای آزمون های بیوشیمیایی وخون شناسی تیمارها، 9 ماهی به طور تصادفی از هر تیمار انتخاب شد که به طور جداگانه در معرض غلظت های موثر ppm 01/0، 025/0، 05/0 و 1/0نیترات نقره قرارگرفتند. شاخص های مورد اندازه گیری شامل: تعداد کل گلبول های سفید (لوکوسیت)، لنفوسیت، نوتروفیل، ائوزینوفیل، تعداد کل گلبول های قرمز (اریتروسیت)، محتوای هموگلوبین، سطح هماتوکریت، حجم متوسط گلبولی (MCV)، وزن هموگلوبین داخل گلبولی (MCH)، درصد غلظت هموگلوبین داخل گلوبولی و گلوکز سرم بود.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج آزمایش نشان داد که غلظت های مختلف نیترات نقره بر روی فاکتور های اریتروسیتی خون ماهی قرمز در سطح 5/0 معنی دار بود اما بر روی اغلب فاکتور های لوکوسیتی خون تاثیر چندانی نداشت که امر ممکن است به دلیل مقاوم بودن این ماهی نسبت به ماهیان دیگر باشد. در نهایت شاخص های اریتروسیتی خون می توانند به عنوان بیو مارکرهای مناسب آلودگی نقره معرفی گردند.
    کلیدواژگان: آلودگی، ماهی قرمز، خون شناسی، نیترات نقره، سم شناسی
  • امیر پرنیان *، مصطفی چرم، نعمت الله جعفرزاده حقیقی فرد صفحات 439-450
    زمینه و هدف
    با افزایش جمعیت نیاز به منابع آب مناسب افزایش یافته است. گیاهان آبزی بومی آب های ایران نقش به سزایی در خود پالایی منابع آب دارند. گیاه پالایی با گیاهان آبزی روشی موثر و ارزان جهت افزایش کیفیت آب ها برای مصارف مختلف است.
    روش بررسی
    در این پژوهش، طی 120 ساعت کشت گلخانه ای دو گیاه آبزی زانیشلیا و شورابی در آب آبیاری آلوده شده با 4 سطح مختلف آلودگی بر (0، 1، 5 و 10 میلی گرم در لیتر)، گیاه پالایی محیط های آبی آلوده به بر امکان سنجی شد.
    نتیجه گیری
    نتایج حاصله نشان داد که این گیاهان بر را به مقدار زیادی جذب زیستی کردند و کارایی حذف بر در هر دو گیاه به بیش از 70% رسید. شاخص جذب بر در دو گیاه زانیشلیا و شورابی به ترتیب 51/0 تا 16/8 و 18/0 تا 14/8 میلی گرم در ظرف در بازه ی آلودگی مورد مطالعه به دست آمد. شاخص تولید زیست توده گیاهی گیاه زانیشلیا با افزایش آلودگی کاهش داشت اما این شاخص در بازه ی زمانی و غلظتی پژوهش تغییر معنی داری نداشت که نشان دهنده ی مقاومت بیشتر شورابی به آلودگی بر است. با توجه به نتایج به دست آمده در این پژوهش پالایش سبز بر با این گیاهان از آب های آلوده پیشنهاد می شود.
    کلیدواژگان: بر، آب آلوده به بر، گیاهان آبزی، گیاه پالایی
  • کامبیز حسین پور*، حمید سودایی زاده، مهدیه تجملیان صفحات 451-458
    زمینه و هدف
    انتخاب گونه های مقاوم وبومی که قابلیت تطابق با شرایط محیطی در محل آلوده را دارند، یک عامل کلیدی در موفقیت زیست پالایی گیاهی است. هدف از این تحقیق بررسی اثر غلظت های مختلف نیکل و آهن بر درصد سبز شدن و ارتفاع گیاه مرتعی Stipa capensis در شرایط کنترل شده آزمایشگاهی می باشد.
    روش بررسی
    جهت اجرای تحقیق از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار استفاده شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل نوع ماده آلاینده با دو سطح (آهن و نیکل) و غلظت ماده آلاینده با 4 سطح (ppm 0، 100، 150 و 200) بود.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که اثر مقادیر مختلف آهن و نیکل بر درصد سبز شدن و ارتفاع گیاه در سطح یک درصد (01/0p<) معنی دار بوده است. به طوری که با افزایش غلظت عنصر از درصد سبزشدنو ارتفاع گیاه کاسته شد. همچنین اثر نوع عنصر بر درصد جوانه زنی در سطح یک درصد و بر ارتفاع گیاه در سطح پنج درصد (05/0p<) معنی دار بود. درصد سبز شدن بذور (25/51%) و ارتفاع بوته (35/11سانتی متر) در گلدان های حاوی عنصر آهن به طور معنی داری بیش تر از حالتی بود که عنصر نیکل به خاک اضافه شده بود. اثر متقابل نوع عنصر و مقدار عنصر اضافه شده نیز تنها بر درصد سبز شدن بذردر سطح پنج درصد معنی دار بود. به طوری که بیش ترین درصد سبز شدن بذر مربوط به شاهد و کم ترین میزان (10 %) مربوط به عنصر نیکل با مقدار ppm 200 بود.
    بحث و نتیجه گیری
    به طور کلی نتایج این تحقیق بیانگر اثر منفی عناصر نیکل و آهن بر درصد سبز شدن بذر و ارتفاع گیاه Stipa capensisبود. با این حال سبز شدن گیاه در بالاترین غلظت عناصر، بیانگر تحمل نسبی این گونه گیاهی به مواد آلاینده مورد بررسی در این مطالعه بود.
    کلیدواژگان: گیاه پالایی، Stipa capensis، فلزات سنگین، پارامترهای رشد، گچساران
  • سمیه شهبازی *، علی اصغر میرک زاده صفحات 459-474
    زمینه و هدف
    یکی از ارکان توسعه پایدار توجه به بعد کالبدی و زیست محیطی روستا می باشد. فعالیت های انسان و تغییر در سبک زندگی و الگوهای مصرفی، منجر به افزایش تولید مواد زاید شده است، از این رو تولید روزافزون زباله و چگونگی دفع مناسب آن چالش های زیست محیطی عمده جوامع انسانی میباشد، لذا هدف از انجام این پژوهش، شناسایی چالش ها و موانع دفع زباله های خانگی از دیدگاه سرپرستان خانوار روستایی بود.
    روش بررسی
    این پژوهش از نوع توصیفی است و به روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری پژوهش، سرپرستان خانوار روستای سراب قلعه شاهین شهرستان سرپل ذهاب بودند که در این تحقیق به شیوه ی سرشماری مطالعه شدند(170=N) که از این تعداد 110 نفر پرسش نامه ها را تکمیل و برگشت دادند(میزان بازگشت 70/64 درصد). ابزار پژوهش پرسش نامه بود که روایی محتوایی آن توسط تعدادی از کارشناسان و اساتید گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانش گاه رازی کرمانشاه مورد بررسی، اصلاح و تایید قرار گرفت. ضریب اعتبار پرسش نامه (آلفای کرونباخ) با انجام پیش آزمون 823/0 به دست آمد.
    یافته ها
    بر اساس یافته ها 7 چالش دفع زباله های خانگی در روستای مورد مطالعه شناسایی شد که عبارتند از چالش های ناهماهنگی بین بخشی، آموزشی- اطلاع رسانی، مالی، اجرایی، فقدان برنامه ی مدون، اجتماعی و چالش فرهنگی که چالش ناهماهنگی بین بخشی با در برگرفتن مسایلی نظیر نبود مکان مناسب جهت دفع زباله های خانگی، نبود هماهنگی بین بخشی و مدیریت نامناسب دفع زباله های خانگی و هم چنین کاهش توان مدیریتی بخش دولتی به علت پرداختن به امور مختلف به عنوان مهم ترین چالش در زمینه ی دفع زباله های خانگی روستایی شناخته شد.
    کلیدواژگان: دفع زباله، بهداشت روستایی، پایداری، سرپل ذهاب
  • داریوش نامی، ابراهیم فتایی*، آرزو نجایی، مژگان زعیم دار صفحات 475-486
    زمینه و هدف
    استفاده از سرزمین، بدون در نظر گرفتن تفاوت های اکولوژیک و پتانسیل های محیطی، باعث پیامدهای ناگوار و تخریب محیط زیست می شود که در نهایت، منابع طبیعی را در معرض تهدید قرار داده و محیط را از توسعه پایدار دور می کند. توسعه و گسترش پرشتاب، فقدان برنامه ریزی شهری و ترکیب بندی ناموزون شهرستان پارس آباد مغان نیاز به اعمال مدیریت صحیح در جهت جلوگیری از اثرات منفی ناشی از روند توسعه داشته و معرفی مناطق جدید جهت توسعه شهری ضروری می باشد. هدف این پژوهش، انتخاب جهات مناسب در محدوده شهرستان پارس آباد مغان برای توسعه شهری می باشد.
    روش بررسی
    الگوی مدل مورد استفاده MADM و رویکرد آن تمرکز بر ارزش و روش جبرانی تحلیل سلسله مراتبی(AHP) جهت وزن دهی و تلفیق معیارها در محیط GIS بوده است. توسعه شهری، با استفاده از معیارهای مدل اکولوژی توسعه شهری، روستایی و صنعتی مخدوم و همچنین برخی از معیارهای اقتصادی، اجتماعی، هیدرولوژی و هیدروژئولوژی مانند فاصله از چاه، رودخانه، جاده، فرودگاه، مناطق صنعتی، گسل، شهرها و غیره نیز به این مدل اضافه شد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج حاکی از آن است از مجموع مساحت شهرستان پارس آباد، (2896/ 6238) هکتار به کاربری مناسب، (5083/18146) هکتار به کاربری متوسط و (067/110121) هکتار به کاربری نامناسب توسعه ی شهری اختصاص یافته است. اراضی مناسب و متوسط کاربری توسعه شهری بیشتر در بخش شمالی واقع شده اند که در حال حاضر نیز پراکنش فضایی مراکز جمعیتی پارس آباد در این نواحی است و از مهم ترین دلایل آن می توان به هم جواری با رودخانه ارس، شیب کم و نزدیکی به مناطق مسکونی اشاره کرد.
    کلیدواژگان: سیستم اطلاعات جغرافیایی، مدل تحلیل سلسله مراتبی، توسعه شهری، شهرستان پارس آباد مغان
  • رضا پورایمانی، وحید حیدری * صفحات 487-496
    زمینه و هدف
    انسان ها همواره در معرض پرتوهای یون ساز قرار دارند. یکی از منابع این پرتوها، تابش های هسته ای مربوط به ویژه هسته های پرتوزای موجود در آب، خاک، سنگ، از جمله مصالح ساختمانی است. پرتو های یون ساز برای موجودات زنده مضر هستند و باعث بروز بیماری های مختلف و گاها ناهنجاری های ژنتیکی می گردند. از این رو بررسی پرتوزایی مصالح ساختمانی از اهمیت زیادی برخوردار است.
    روش بررسی
    در این پژوهش 18 نمونه مصالح ساختمانی در اراک مورد مطالعه قرار گرفت. فعالیت ویژه هسته های پرتوزای طبیعی از روش بیناب نگاری گاما و با استفاده از آشکارساز فوق خالص ژرمانیومی (HPGe) مدل GCD30195BSI با بازدهی نسبی 30% تعیین گردید. مقدار فعایت معادل رادیم ، شاخص خطر پذیری داخلیو خارجی، آهنگ دوز موثر سالیانه داخلی و خارجی و آهنگ دز جذبی برای کلیه نمونه ها محاسبه شد.
    یافته ها
    فعالیت ویژه هسته های پرتوزای 226Ra، 232Th و 40K در این نمونه ها به ترتیب از32/0> تا 44/1±50/143، 86/0> تا 01/2±95/175 و 12/2> تا 29/7±60/1021 بر حسب Bq/kg تغییر می کند. میزان آهنگ دوز جذبی در نمونه ها از 21/20 تا 61/220 بر حسب nGy/h متغیر می باشد. مقدارآهنگ دوز موثر سالیانه داخلی و خارجیبه ترتیب از 1/0 تا 08/1 و 02/0 تا 27/0 بر حسب(mSv/y) به دست آمد. هم چنین مقدار شاخص خطر پذیری داخلی و خارجی در نمونه ها به ترتیب از 01/0 تا 61/1 و 004/0 تا 30/1 محاسبه گردید.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به مقادیر به دست آمده کمترین مقدار فعالیت معادل رادیوم برای نمونه گچ باکد GSS برابر 73/1> و بیشترین مقدار برای نمونه پوکه معدنی قروه با کد PMQ برابر 42/3± 88/479 حاصل شد. حداکثر مقدار مجاز فعالیت معادل رادیوم Bq/kg (Raeq) 370 می باشد که تنها نمونه PMQ از آن تجاوز می کند. نتایج این تحقیق نشان می دهد که اکثر مصالح مصرفی در ساختمان سازی خطری برای ساکنین ایجاد نمی کنند.
    کلیدواژگان: فعالیت ویژه، آشکارسازHPGe، مصالح ساختمانی، پرتوزایی محیطی
  • الهه نوروزی، نادر بهرامی فر، شمس الضحی ابوالمعالی، عباس اسماعیلی ساری، علی علیزاده * صفحات 497-506
    زمینه و هدف
    اسفنج ها بی مهرگان چسبیده به بستر سخت دریاها هستند که می توانند سالیان سال در یک جا و مکان ثابتی زندگی کنند و همواره حجم بسیار بالایی از آب دریا را فیلتر نموده و بنابراین قادر به تجمع آلاینده های محیط زیستی از قبیل عناصر در یک دوره زمانی طولانی هستند.
    روش بررسی
    در این مطالعه از اسفنج دریایی Haliclona sp. موجود در جزیره های قشم و لارک به عنوان شاخص آلودگی عناصر این دو جزیره استفاده شد. بدین منظور 13 نمونه اسفنج Haliclona sp. از جزیره قشم و 15 نمونه اسفنج Haliclona sp. از جزیره لارک به روش SCUBجمع آوری شدند و میزان عناصر روی، مس و آهن در نمونه های توده اسفنج، پس از آماده سازی به وسیله دستگاه جذب اتمی شعله ای اندازه گیری گردید.
    یافته ها
    اختلاف غلظت عناصر روی، مس و آهن در نمونه های اسفنج Haliclona sp. بین جزیره های قشم و لارک مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که متوسط میزان عناصر روی، مس و آهن در اسفنج دریایی Haliclona sp. جزیره قشم به ترتیب 23/115، 18/1698 وmg/kg 91/74 و در اسفنج دریایی Haliclona sp. جزیره لارک به ترتیب 73/74، 74/1354 وmg/kg 36/40 بود و به غیر از آهن، این اختلاف میانگین ها معنی دار بودند (05/0P<).
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج این بررسی نشان داد که جزیره قشم به علت تمرکز بالای صنعتی غرب شهرستان بندرعباس از نظر توزیع جغرافیایی صنایع در مقایسه با دیگر نقاط استان هرمزگان و نزدیکی قشم به صنایع شهرستان بندرعباس از آلودگی فلزات بیشتری نسبت به جزیره لارک دارد.
    کلیدواژگان: اسفنج های دریایی، عناصر سنگین، خلیج فارس، جزیره لارک و جزیره قشم
  • پیمان کرمی*، یحیی اسماعیل پور، مظفر شریفی صفحات 507-521
    زمینه و هدف
    آهوی ایرانی (Gazella subgutturosa subgutturosa) در 14 کشور پراکنش دارد که حداقل در 12 کشور به حضور دام به عنوان یک عامل تخریب زیستگاه آهوان اشاره شده است. منطقه شکارممنوع قراویز در استان کرمانشاه با ساختار تپه ماهوری یکی از بهترین زیستگاه های آهوی ایرانی در غرب کشور است که ورود دام های روستاییان و عشایر از مهم ترین مسایل پیش روی آن است. هدف این تحقیق مقایسه آشیان اکولوژیک پاییزه و زمستانه دام اهلی (گوسفند و بز) و آهوی ایرانی است.
    روش بررسی
    جهت مدل سازی زیستگاه آهو از نقاط حضور گونه و 14 متغیر محیطی شیب، جهت، ارتفاع، تراکم پوشش گیاهی، تیپ پوشش گیاهی، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده، فاصله از مناطق توسعه انسانی، فاصله از روستا، فاصله از پاسگاه های مرزی، فاصله از نقاط حضور دام، فاصله از چشمه و آبشخور، فاصله از آبراهه و فاصله از روستا و برای دام های منطقه نیز از نقاط حضور دام و 9 متغیر محیطی شیب، جهت، ارتفاع، تراکم پوشش گیاهی، تیپ پوشش گیاهی، فاصله از رودخانه، فاصله از چشمه و آبشخور و فاصله از نقاط حضور آهو استفاده شد. مدل سازی به روش تجزیه و تحلیل آشیان اکولوژیک (ENFA) در نرم افزار بایومپر انجام گرفت.
    یافته ها
    آهوان و دام ها در هر دو فصل به تراکم پوشش گیاهی کم و جهت های جنوبی گرایش داشتند. آهوان در هر دو فصل به تیپ پوشش گیاهی Poa bulbosa-Annual grasses و دام های منطقه در فصل پاییز و زمستان به ترتیب به تیپ های پوشش گیاهی Astragalus spp.–Amygdalus scoparia – Salsola rigida و Poa bulbosa-Annual grassesگرایش داشتند. ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین مطلوبیت زیستگاه دام و آهوی ایرانی در دو فصل پاییز (8/0R=) و زمستان (65/0R=) همبستگی وجود دارد (05/0>P-value). زیستگاه مطلوب آهوان در فصل پاییز به مقدار بیشتری با دام مشترک است.
    بحث و نتیجه گیری
    بر اساس نتایج، حاشیه گرایی آشیان اکولوژیک آهوان از فصل پاییز (05/1) به زمستان (48/1) باریک می شود. درحالی که آشیان اکولوژیک دام ها از پاییز (927/0) به زمستان (836/0) وسیع تر می گردد. نتایج نشان می دهد فشار ناشی از ورود دام های روستاییان و عشایر در باریک شدن آشیان اکولوژیک آهوان تاثیرگذار بوده است.
    کلیدواژگان: آهوی ایرانی، آشیان اکولوژیک، مطلوبیت زیستگاه، دام اهلی، منطقه شکارممنوع قراویز
  • لیما طیبی*، هادی پورباقر، حمید فرحمند، غلامرضا رفیعی، علیرضا میرواقفی صفحات 523-535
    زمینه و هدف
    آثار نامطلوب احتمالی توسعه صنعت آب زی پروری، لزوم توجه به معیارهای زیست محیطی را آشکار می سازد. بنابراین این پژوهش با هدف محاسبه شاخص های تنوع زیستی آلفا برای فون ماکروبنتیک در پاسخ به پساب کارگاه پرورش ماهی قزل آلا مستقر در رودخانه گاماسیاب در سال 1392 انجام یافت.
    روش بررسی
    نمونه برداری از 4 ایستگاه در ورودی، خروجی، 500 و هزار متری کارگاه در سه تکرار از کناره ها و بخش میانی رودخانه توسط سوربر انجام یافت. پس از شناسایی و شمارش نمونه ها، شاخص های تنوع زیستی مارگالف، سیمپسون، شانون-واینر، آلفا، کسول، برگر-پارکر، هیل و هم چنین شاخص EPT/Chir محاسبه شد.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که در تمام فصول نمونه برداری، شاخص EPT/Chir در ایستگاه خروجی کاهش یافت. هم چنین مقادیر شاخص های تنوع آلفا بیان گرکاهش شاخص های آلفا و هیل در بیش تر موارد و افزایش شاخص مارگالف در ایستگاه خروجی می باشد. پردازش PCA ارتباط شاخص های تنوع را با واحدهای نمونه برداری در فصول و ایستگاه های مختلف و هم چنین شاخص EPT/Chir مشخص کرد. بر این اساس همه واحدهای نمونه برداری در کنار یک شاخص قرار نگرفته و با برخی ارتباط بیشتری دارند. بنابراین نوع اندیکس بر روی مطالعه موثر می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    بطور کلی آنالیز داده های تنوع زیستی نشان داد که این شاخص ها در فصول مختلف سال و ایستگاه های متفاوت نمونه برداری با تغییر شرایط آب رودخانه با هم دیگر اختلافات معنی دار دارند و نتیجه واحدی از سلامت بوم سازگان را نشان نمی دهند.
    کلیدواژگان: پساب، کارگاه پرورش ماهی، بزرگ بی مهرگان بسترزی، رودخانه گاماسیاب، شاخص های تنوع زیستی
  • نگین نودهی *، موسی اکبرلو صفحات 537-545
    زمینه و هدف
    حفظ تنوع گونه ای هدف اصلی مدیریت مراتع است. برای مدیریت اکوسیستم اولین قدم، تعیین عوامل موثر بر پراکنش گونه ها و تنوع گونه ای است و تنوع گونه ای با خصوصیات اکوسیستم همبستگی دارد. با اندازه گیری تنوع می توان توزیع گونه ها را در محیط بررسی کرد و با تاکید بر پویایی اکوسیستم توصیه های مدیریتی مناسب را ارایه نمود.
    روش بررسی
    در این بررسی 90 پلات 1متر مربعی، به طور سیستماتیک-تصادفی در منطقه مورد مطالعه پیاده گردید. در هر پلات، حضور و درصد تاج پوشش گیاهان تعیین شد. ضمن شناسایی گونه های دارویی، تعلق هر گونه به جنس و خانواده، تعیین و فرم رویشی و تیپ زیستی و دوره زندگی آن ها مشخص گردید. از شاخص های تنوع شانون و مک اینتاش برای برآورد تنوع گیاهان دارویی منطقه در سطح تاکسونومیک، فرم های رویشی، تیپ زیستی و دوره رویشی گیاهان استفاده شدند.
    نتیجه گیری
    نتایج نشان داد که تنوع گونه ای مراتع اسدلی-پلمیس در حد متوسط است و پوشش گیاهی منطقه بیشتر از گیاهان چند ساله تشکیل شده است که از مشخصه مناطق کوهستانی با اقلیم سرد ارتفاعات است.
    کلیدواژگان: مراتع ییلاقی، گیاهان دارویی، تیپ زیستی، فرم رویشی، تنوع گونه ای
  • نیلوفر مرادحاصل *، امیر حسین مزینی صفحات 547-558
    زمینه و هدف
    جمعیت شهری در ایران همچون روند جهانی آن روبه افزایش است. با افزایش جمعیت شهری در کشور میزان مصرف مواد اولیه، وسایل نقلیه، مصرف انرژی و امثال آن افزایش یافته که نتیجه آن افزایش آلودگی های محیطی است که خود مانعی در تحقق توسعه پایدار می باشد. لذا درکنار توسعه شهرها بایستی تبعات منفی حاصل از آن کاهش داده شود. در این میان بهره گیری از قابلیت های فضای مجازی (فن آوری اطلاعات وارتباطات) همچون دولت الکترونیک، تجارت الکترونیک و امثال آن، نقش مهمی در کاهش این تبعات منفی دارد. در این چارچوب ارزیابی اثر بهره گیری از قابلیت های فضای مجازی در تحقق توسعه پایدار شهری ایران، هدف مطالعه حاضر می باشد.
    روش بررسی
    در مطالعه حاضر در قالب مبانی نظری موجود و با استفاده از داده های استانی به بررسی اثر فن آوری اطلاعات و ارتباطات بر توسعه پایدار شهری کشور از مجرای کاهش تخریب محیط زیست (مصرف سوخت)، به تفکیک در استان های برخوردار و غیر برخوردار کشور پرداخته شده است. بدین منظور از روش داده های تلفیقی استفاده شده است.
    یافته ها
    نتایج بررسی حکایت از اثر معنی دار فن آوری اطلاعات و ارتباطات بر تحقق توسعه پایدار شهری در استان های برخوردار دارد. این اثر در استانهای غیر برخوردار تایید نمی گردد.
    بحث و نتیجه گیری
    بنظر می رسد دلیل تفاوت در معنی داری اثر فن آوری اطلاعات و ارتباطات بر تحقق توسعه پایدار در استان های برخوردار و غیر برخوردار در افزایش ضریب نفوذ و نهادینه شدن بهره گیری از فن آوری اطلاعات و ارتباطات در استان های برخوردار در مقایسه با استان های غیر برخوردار می باشد.
    کلیدواژگان: فناوری اطلاعات وارتباطات، توسعه پایدار، اقتصاد شهری، آلودگی، داده های استانی
  • علیرضا صادقی*، فریال احمدی صفحات 559-570
    زمینه و هدف
    پ‍ژوهش حاضر با هدف بررسی الگو ها و ویژگی های کالبدی، عملکردی، معنایی و زیست محیطی میدان – مکان های موفق گذشته موفق گذشته به منظور به دست آوردن ایده های طراحی و ارتقا کیفیت محیطی میدان های آشفته امروزی شکل گرفته است چراکه در حال حاضر میدان های شهری مفهوم گذشته خود را از دست داده و به فلکه هایی که عمدتا گره های ترافیکی هستند تبدیل شده اند.
    روش بررسی
    در این نوشتار با استفاده از روش های تحقیق توصیفی – تحلیلی و تطبیقی، به خوانش ویژگی های مولفه های مکان در میدان های تاریخی پرداخته شده و رهنمود هایی بر اساس این ویژگی ها و بر محور مولفه های مکان برای طراحی میدان های امروزی ارائه شده است. به این منظور مفاهیمی چون مکان، مولفه های مکان در طراحی محیط شهری، میدان به مثابه مکان عمومی موفق شهری، گونه شناسی میدان های شهری، قانونمندی های حاکم بر طراحی میدان ها مورد مداقه قرار گرفته و ویژگی ها و خصوصیات میدان – مکان های موفقی چون میدان نقش جهان اصفهان، میدان گنجعلی خان کرمان، میدان دل کمپو سینا و میدان گراند پلیس بلژیک در قالب مولفه های مکان بررسی و تحلیل شده است.
    یافته ها
    یافته های پژوهش نشان می دهد که میدان ها به واسطه برخورداری از گونه ها و اشکال مختلف و بهره مندی از طیف وسیعی از کیفیت های کالبدی، عملکردی و معنایی، توان بیشتری برای تبدیل شدن به یک مکان عمومی موفق را دارند.
    نتیجه گیری
    نتایج حاصل از تحقیق حاکی از آن است که ویژگی هایی که در پس آثار ماندگار گذشته وجود دارند که می توان با بازخوانی، باز آفرینی و کار بست آنها در طراحی میدان های جدید، به خلق مکان های عمومی زنده، پویا و موفق همت ورزید. این ویژگی ها در قالب مولفه های مکان شامل فرم، معنا و تصورات، فعالیت و اکوسیستم خلاصه می گردند.
    کلیدواژگان: مکان، مولفه های مکان، میدان
  • کاوه شکوهی دهکردی، مریم فرهادیان * صفحات 571-583
    زمینه و هدف
    فضاهای آموزشی ایران با جمعیت دانش آموزی حدود 12 میلیون نفر و رده پایین 75 درصدی مدارس در بحث مدیریت انرژی یکی از کاربری های اصلی هدر دهنده انرژی می باشند و این در حالی است که جمعت دانش آموزی ایران در حال گسترش و ذخایر انرژی تجدید ناپذیر در حال نابودی هستند. لذا ارایه پیشنهادهای مدرن در استفاده از منابع تجدید پذیر به عنوان منابع جایگزین در طراحی فضاهای آموزشی ایران یکی از ملزومات اساسی در جهت توسعه های آتی این کاربری است.از این رو در پژوهش حاضر با معرفی معماری سبز به عنوان یک منبع تجدید پذیر انرژی، مدل مدارس سبز با پوشش بام سبز در ارتباط با آتریوم با دریچه های قابل کنترل ارایه شده و تاثیر بار برودتی و حرارتی بام های سبز مرتبط با آتریوم در تهویه هوای تابستان و کنترل تلفات حرارتی زمستان در یکی از اقلیم های سرد ایران نسبت به نمونه مدارس متداول بررسی شده است.
    روش بررسی
    در این مقاله که به صورت توصیفی- تحلیلی است، ابتدا مدل مدارس سبز با بام سبز در ارتباط با آتریوم به صورت فرضی به عنوان مدل مناسب در صرفه جویی در مصرف منابع تجدید پذیر پیشنهاد شد و سپس این مدل به کمک نرم افزارcarrier Hap«» ( از پیشرفته ترین نرم افزارها در بحث بارهای برودتی و حرارتی که آنالیزهای آن مورد تایید شورای ساختمان های سبز آمریکا یا LEED هست) در شهر شهرکرد به عنوان نمونه شهری از ایران با اقلیم سرد شبیه سازی شد و در ادامه مقایسه ای بین بارحرارتی و برودتی حاصل از مدل پیشنهادی با بار حرارتی و برودتی مدل متداول ساخت مدارس در این اقلیم انجام گرفت.
    یافته ها
    نتایج این پروژه مزیت استفاده از بام سبز در بهبود بار حرارتی در زمستان و بار برودتی در تابستان در مدل کلاس هایی با بام سبز در ارتباط با آتریوم را نسبت به کلاس هایی با بام های 40سانتی متری معمولی و یا بام های 66سانتی متری هم ضخامت با بام سبز در صرفه جویی در مصرف انرژی در تابستان و زمستان نشان داد، به نحوی که با ایجاد مدارس با بام سبز مرتبط با آتریوم در عین حفظ ارتباط دانش آموزان با طبیعت و استفاده از این پوشش به عنوان فضای کمک آموزشی به ترتیب به میزان (63،85) درصد در زمستان و (95،99) درصد در تابستان نسبت به بام معمولی 40 سانتی متری و بام 66 سانتی متری هم ضخامت با بام سبز صرفه جویی در مصرف انرژی رخ می دهد.
    کلیدواژگان: بار حرارتی و برودتی، مدیریت انرژی، بام سبز مرتبط با آتریوم، فضاهای آموزشی
  • سیدعباس سیدصالحی، غلامرضا حجرگشت، محمد بخشوده، زینب صدقی مرادی * صفحات 585-596
    زمینه و هدف
    امروزه با توجه به اهمیت روزافزون محیط زیست و فضای سبز، تصمیم گیری ها و سیاست سازی های زیست محیطی در سطح ملی و بین المللی در حال گسترش است بنابراین نیاز اساسی به اطلاعاتی کارا در این مورد وجود دارد تا بتواند برای مدیریت این تصمیم سازی ها مفید باشد.
    روش بررسی
    در این مطالعه منافع اقتصادی مربوط به پارک آزادی شیراز با استفاده از روش ارزش گذاری مشروط دوگانه-دوبعدی برآورد شده است. بدین منظور از روش اقتصاد سنجی بیزین بهره گرفته شده است.داده های مورد نیاز این پژوهش با استفاده از 215 پاسخ دهنده درسال91 جمع آوری شده است.
    یافته ها
    نتایج حاصل از برآورد نشان می دهد متغیرهای سطح درآمد، بعد خانوار، کیفیت و زیبایی پارک بر پذیرش مبلغ پیشنهادی اثر مثبت و معنی دار داشته، در حالی که متغیر سابقه بازدید اثر منفی و معنی داری بر پذیرش مبلغ پیشنهادی دارد. در این مطالعه، بازدیدکنندگان حاضر به پرداخت مبلغی برابر 4390 ریال برای استفاده در یک روز می باشند، منفعت کلی پارک نیز در حدود 14 میلیارد ریال به صورت سالانه است. ارزش حال این منفعت کلی با استفاده از میزان تنزیل اجتماعی 2/7 درصد در ایران و بیش از 190 میلیارد ریال می باشد.
    کلیدواژگان: پارک آزادی شیراز، روش ارزش گذاری مشروط، انتخاب دوگانه، تخمین بیزین
  • مریم آزموده*، شاهین حیدری صفحات 597-606
    زمینه و هدف
    روند سریع توسعه شهرها بسیاری از فضاهای سبز را از بین برده و موجب بروز مشکلاتی از جمله جزیره گرمایی شهری شده است. برای بازگشت طبیعت به فضای شهری و برقراری دوباره چرخه متعادلی از پارامترهای اقلیمی، سطوح سبز می توانند نقش موثری را ایفا کنند. سطوح سبز با استفاده از اثر سایه اندازی، تبخیر و خنک کنندگی گیاهان ، می توانند موجب تعدیل شرایط دمایی شوند.
    روش بررسی
    مطالعه میدانی روش اصلی این پژوهش است که در آن از دستگاه دیتا لوگر استفاده شد که به صورت اتوماتیک اطلاعات مربوط به دمای هوا و رطوبت نسبی را ضبط می کرد. روش بررسی بدین ترتیب بود که در آن دو دیوار سبز شهری انتخاب شده و فواصل مشخصی از آن( به ترتیب فواصل 0، 5/0، 1، 2 متر) توسط دستگاه مذکور اندازه گیری شد.
    یافته ها
    طبق اندازه گیری های به دست آمده جداره های سبز مورد بررسی در فصل گرم دمای فضای اطراف خود را به اندازه 63/0 و 1 درجه کاهش می دهند. در فصل سرد نیز دما به ترتیب میزان 43/2 و 76/1 درجه در نقاط چسبیده به دیوار بالاتر است.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج حاصل از این بررسی ها نشان داد که در فصول گرم، دمای اطراف دیوارهای سبز تا 1 درجه سانتیگراد خنک تر و در فصول سرد تا 3 درجه گرم تر است بنابراین فضاهایی با گیاه کاری های عمودی شرایط مناسبی را با کاهش دما در فصل گرم و افزایش دما در فصل سرد به وجود می آورند که می تواند محیط مطلوب تری را برای انسان ها در مقیاس خرد اطراف خود ایجاد نماید.
    کلیدواژگان: دیوار سبز، دمای شهر، جزیره گرمایی، دیتالوگر
|
  • Meghdad Pirsaheb, Abdollah Dargahi, Aliakbar Zinatizadeh, Razieh Khamutian, Mojgan Mashirpanahi *, Hafez Golestanifar Pages 1-11
    Background And Objective
    The most effective issues in biolog ical processes of wastewater treatment are appropriate selection of bio-kinetics issues. Therefore, the goal of this study is to review the operation, to determine the kinetics parameters and to model the biological process of the activated sludge unit of Qods hospitals wastewater treatment plant in Sanandaj, Iran.
    Method
    This research is a descriptive sectional one which is conducted in the laboratory of Sanandaj wastewater treatment plant during 3 months in the 2011.As a result, a total of 100 samples were taken from raw wastewater, pond aeration, secondary effluent sludge and returned sludge. In each sample, COD, MLSS, TSS, VSS, discharge of raw sewage, F/M (on a daily basis), and BOD5 (two times a week) were measured.
    Findings: The results from this study showed that the mean BOD5, COD, TSS in the secondary effluent were 39±11.9, 102±23.6 and 53±30 mg/l, respectively, and the mean of kinetics parameters of K, KS, Y, Kd, and µmax were 2.39±0.14, 36.7±5.97, 0.188±0.028, 0.04±0.01 and 0.39±0.017 respectively.
    Conclusion
    Considering the intended goal (determination of kinetic coefficients) the overall efficiency of the activated sludge system was obtained to beinappropriate.
    Keywords: Activated sludge, Extended aeration process, Kinetic coefficients, Hospital wastewater, Sananda
  • Hamid Reza Jeddi, Rahim Ali Abbaspour *, Mina Khalesian, Seyed Kazem Alavipanah Pages 13-25
    Background And Objective
    Nowadays, air pollution is one of the most important problems almost all over the world. There are many strategies to control and reduce air pollution, one of which is prediction of this event and getting ready to deal with the negative effects of it. The aim of this study is to provide a multi-layer structure of artificial neural networks (ANN) for predicting of carbon monoxide pollution at subsequent 24 hours in Tehran metropolis.
    Method
    To predict the amount of CO emissions in near future (subsequent 24 hours), wind speed and direction, temperature, relative humidity, and barometric pressure characteristics are used as meteorological data, and concentration of carbon monoxide is considered as a pollution parameter. To eliminate the noise of data, wavelets transform method and determining the threshold with normal distribution are used before training the ANN. Finally, two neural networks as two general models are proposed and used for modelling.
    Findings: The results show that the correlation coefficient, index of agreement, accuracy of prediction, and root mean square error for model no. 1 with duplicate data are 0.9012, 0.915, 0.848, and 0.1012 and for model no. 2 with duplicate data are 0.9572, 0.978, 0.963, and 0.0385 respectively. Moreover, the results of listed parameters for model no. 1 with new data are 0.9086, 0.89, 0.885, and 0.0825 and for model No. 2 with new data are 0.8678, 0.928, 0.932, and 0.1163 respectively.
    Conclusion
    Results showed that there is a good agreement between predicted and observed values, hence the proposed models have a high potential for air pollution prediction.
    Keywords: Prediction of air pollution, Artificial Neural Network (ANN), Carbon Oxide (CO)
  • Seyed Hossein Hosseini, Maryam Tabibi, Hamidreza Pordeli, Reza Najafpour, Fatemeh Karimi, Sajjad Yazdansetad * Pages 27-38
    Background And Objective
    Phosphate is one of the most important contaminants entering recipient waters (rivers, lakes, and seas) by wastewater disposal and causative agent of eutrophication due to the enrichment of aquatic ecosystems. In bioremediation process, the phosphate-removing bacteria accumulate polyphosphate intracellularly and take it away from the environment. The objective of this study was to isolate and identify the bacteria which remove phosphate from industrial wastewater.
    Method
    In this study, phosphate-removing bacteria were isolated from wastewaters of Aq Qlala industrial park of Golestan province. The isolates were identified based on the creation of clear zone in the bacterial lawn, leading to phosphate removal on the specific agar plate Seperb. Finally, the isolates were identified by macroscopical, microscopical, biochemical, and molecular methods.
    Findings: In total, 3 out of 30 isolates had high ability in phosphate removal regarding their large clear zone on agar. Molecular identification of isolates by 16S rDNA typing method indicated that the isolates belong to the genera Brevundimonas, Ochrobactrum, Exiguobacterium.
    Conclusion
    Variance analysis using SAS 9.2 software indicated a significant difference in phosphate removal by the isolates. The obtained results demonstrated that the isolates are highly efficient in phosphate removing from wastewater and they are suitable candidates for bioremediation along with other methods.
    Keywords: Phosphate-removing bacteria, Bioremediation, Wastewater, Contaminant
  • Mansour Halimi *, Zahra Zarei Chaghabalaki, Vahide Sayad, Hasan Jems Pages 39-52
    Background And Objective
    Ambient air quality is a major concern in highly urbanized and industrialized regions such as Tehran.
    Method
    In this paper, the spatial distribution of 4 air pollutants in Tehran atmosphere was analyzed. The analyzed air pullutants were Carbon monoxide (CO), Nitrogen Dioxide (NO2), Ozone (O3) and atmospheric particulate matters less than 10 micrometers in diameter (PM10). For this purpose, 4 common geostatistical interpolation methods namely: Ordinary Kriging (OK), Universal Kriging (UK), Sample Kriging (SK), and Ordinary Cokriging (COK) with Gaussian modeled semivariogram, were used to estimate the continuous surface for the 4 mentioned air pollutants. The data were collected from 21 air quality monitoring stations located in different districts of Tehran during a 2-year period from 2012 to 2013. The Kriging interpolation schemes are stochastic, local, gradual and exact interpolators. After preprocessing the collected data, they were imported to GIS by using metric coordinate system (UTM Zone 39). Finally, the Kriging predicted map was evaluate using 3 statistical indices of validation namely: Mean Absolute Error (MBE), Mean Bias Error (MAE), and Root Mean Square Error (RMSE) that can be divide into systematic and unsystematic errors (RMSEs, RMSEu).
    Findings: The results indicated that, using 2 auxiliary variables, the OCK is the optimum schema for spatial estimation of CO and NO2 pollutants in Tehran. Moreover, SK is found out as the best model for spatial estimation of NO2 and CO. According to optimal model, the highest concentrations of ozone (O3) and particulate matters greater than 10 microns (PM10) are observed in the marginal areas of Tehran, while the highest concentrations of CO, NO2 are observed in the central and northern districts of Tehran such as districts 1 to 4.
    Conclusion
    The developed optimized model can be used for real time estimation of any pollutants in Tehran atmosphere by updating the observed data.
    Keywords: Air pollution, Geostatistical schema, Kriging, Tehran
  • Navid Dolatabadi Farahani *, Hamid Taheri Shahraiyni, Mohsen Nasseri, Moslem Ghasemi Pages 53-66
    Background And Objective
    Bahmanshir River is one of the main water resources in southwest Iran. Salinity intrusion and other pollution sources have influenced the water quality in this river. In this study, quantitative and qualitative modeling of Bahmanshir River and the water channels of Choebdeh shrimp culture is performed using MIKE11 software.
    Method
    First, manning number of the river is estimated as 0.018 by integrated hydraulic modeling of the river and its water channels. Then, dispersion factor of the river is calculated as (v: velocity) by solving Advection-Dispersion equation. Modeling of water quality parameters, such as dissolved oxygen, nitrate, ammonia, BOD and temperature, is performed using ECOLAB module in the MIKE11 software. The major parameters in the water quality model are determined using sensitivity analysis. These parameters were calibrated and the calibrated model is verified.
    Findings: The results showed that the water channels behave as complete mix systems. Conversion coefficients of water quality parameters are calculated, and then the average values of salinity, dissolved oxygen, ammonia and nitrate in the channels are calculated as 27000, 3, 3 and 5 ppm, respectively. In addition, these parameters in the river are about 5300, 2.2, 1.2 and 11 ppm, respectively. The correlation coefficient of developed hydraulic model in verification step is 0.95 and the percent of absolute error of verified salinity, dissolved oxygen, temperature, ammonia and nitrate models are 7.9, 12, 1.2, 0.79 and 0.34, respectively.
    Conclusion
    The results demonstrated the capability of MIKE11 for water quality and quantity modeling in tidal rivers.
    Keywords: Hydraulic modeling, Salinity modeling, Quality modeling, Bahmanshir River, Water channels, MIKE11 software
  • Somayh Baninaimeh *, Masoud Rafiei, Syrose Karimi, Abdolrahman Rasekh Pages 67-76
    Background And Objective
    Today pollution in the large cities has become a basic challenge for the environment. In Ahwaz, 60% of the pollution is related to the mobile sources which produce a huge amount of various pollutants including CO and PM10 that affect the life of the residents in Ahwaz. CO is an important pollutant emitted to the atmosphere from traffic. Generally, pollutant emission to the air has a significant effect on air pollution control. Therefore, the of this study was to investigate the dispersion and density of CO and PM10 from mobile sources.
    Method
    In this study, at first the study area was zonned (3×3 Km). Then, in each net the number of cars were estimated according to the types of car and hours of traffic. Consequently, the whole diffusion of CO and PM10 concentration in each net was estimated according to gram per second for each car considering the diffusion factors, type of consumed fuel and the distance drived. Finally, for better illustration of places, graphic exhibition, distribution way of the mentioned pollutant and diffusion, GIS a software was used.
    Conclusion
    The pattern of pollutant diffusion for CO and PM10 emitted from cars, which is calculated by the model, shows that most of the polluted areas are the business and administrative centers. These pollutants were calculated to be very low and even zero at the outskirts of the city.
    Keywords: Air pollution, CO, PM10, Traffic pollution, Ahwaz
  • Jamil Rozrokh *, Asghar Asghari Moghaddam, Ata Allah Nadiri Pages 77-92
    Background And Objective
    Inadequency of water resources or lack of appropriate resources have been among the challenges for human activities in the Harzandat plain due to shortage of rainfall. The purpose of this study was to evaluate geochemistry and hydrogeochemical anomalies and to determine groundwater usage (different uses for drinking, agriculture and industry) in the study area.
    Method
    Due to the limited water resources in Harzandat plain, 16 groundwater samples were collected from wells, springs and qanats that sampling, and chemical analysis was carried out using standard procedures.
    Findings: The results of the Piper diagram show that the dominant type of groundwater is saline water in Harzandat plain. Calculation of the saturation index shows the interaction between water and rock and the state of saturation and super saturation relative to dolomite, calcite and aragonite minerals. According to the qualitative classification, the water in the study area falls within the range of moderate levle, and from the agriculture view point it is brackish water and unsuitable for irrigation. For industrial uses, some of the water resources have incrustation properties and they are partly corrosive, but most of the groundwater samples taken from the study area had incrustation properties and were unsuitable for industrial purposes.
    Conclusion
    The results indicated the poor quality of drinking water, agriculture and industry in the central and northern parts of the plain. Also, based on the results from the Gibbs diagram, processes such as chemical weathering of mineral constituents of rock and evaporation influence the quality of groundwater in Harzandat plain.
    Keywords: Groundwater, Hydrogeochemistry, Harzandat plain, Qualitative classification
  • Samaneh Sanjari, Sahar Rezaian *, Seyed Ali Jozi Pages 93-102
    Background And Objective
    The present study was conducted in line with the manufacturers’ awareness and tendency towards minimizing the hazards associated with workplace compounded by technological developments and utilization of modern machinery leading to the increase of both production rates and eventual soaring risk probabilities. Employing Job Safety Analysis (JSA) and Energy Trace and Barrier Analysis (ETBA) methods, the study aims to assess the environmental risk of direct recovery unit.
    Method
    The process began with identification of environmental risks associated with this unit through the abovementioned methods. After identification of risks, the strengths and weaknesses of each method were compared, and finally separate evaluations were conducted using each method.
    Findings: Six high-risk jobs were identified in Job Safety Analysis Method. 47 hazards were identified to be at the unacceptable risk level in 2 cases, unfavorable risk level in 28 cases and acceptable risk level in 17 cases. In Energy Trace and Barrier Analysis method, 9 types of energy were identified by using energy checklist. The most important risks associated with these energies are reduction gas leakage and increase of gas pressure inside the furnace. In this method, 17 risks were identified in to be at the unacceptable risk levelin 3 cases, unfavorable risk levelin 7 cases, acceptable upon revisit in 3 cases and acceptable with no need for revisitin 4 cases.
    Conclusion
    Implementing the security principles based on personal observations and interviews with experts and using opinions of production experts, proposition was made to make use of a general method combining the two aforesaid methods instead of applying each method separately in orde to ensure the highest efficiency and staff safety.
    Keywords: Risk Assessment, Steel Industry, Job Safety Analysis Method, ETBA Method (Energy Trace, Barrier Analysis), Khorasan Steel Complex Company
  • Sudabe Shahba *, Jafar Nouri, Sima Barani, Somayeh Shahba, Seyedeh Zahra Nourbakhsh Pages 103-110
    Background And Objective
    With advances in technology and the provision of care, numerous problems have emerged yet. On the one hand, these problems have led to environmental pollution and, on the other hand, have created risks of mining accidents and occupational diseases in the workplace. Since most of the activities in the concentrative unit of Sirjan Gol-E-Gohar Iron Company unit are considered working in a risk condition, it is essential to observe safety, and environmental and health issues and requirements to guarantee the security, health of the personnel and also to prevent environmental pollution.
    Method
    In this study, using the JSA (Job Safety Analysis) method, first, the risks associated with each the job depending on the performed task were identified. Next, the employee exposure to risks, the probability of the risk of accidents, and the intensity of accident consequences are assessed. Finally, control solutions was proposed to eliminate or reduce any risks level.
    Findings: 12 hazardous jobs were determined, the associated risks were assessed, and control solutions were suggested. After risk assessment and calculating the risks level in the mentioned company, the results indicated that the liner maintenance technician with 18 risks ranked the first and the disc filters maintenance technician with 7 risk ranked as a person with the lowest risk.
    Conclusion
    Training of the workers, increasing awareness of the risks, continuous monitoring of their work, improving the occupational safety and health management system are the main control solutions.
    Keywords: Hazard, Risk, Incident, Safety, Job, Iron Ore
  • Masoud Taheriyoun, Moslem Salehiziri * Pages 111-122
    Background And Objective
    Nowadays, biofiltration has become a widely used technology for the removal of hydrogen sulfide gas (H2S) which is one of the major odor-causing gases present in the air streams of municipal wastewater treatment facilities.
    Method
    In this study, a biofilter pilot plant consisting of composts and woodchip as a bed (with a weight ratio of 5:1 for compost: woodchip) and a biotrickling filter with synthesis bed was made to compare the performance of the systems under real condition. Time duration for the pilot operation was 75 days during which the input and output H2S gas concentrations were measured. The systems were operated at ambient temperature, and it was attempted to operate them under desired conditions.
    Findings: The results showed that concentration of H2S gas emitted from the pumping station during 24 hours was very variable and was in the range of 0 and 48 ppm. Evaluation of all performance parameters (removal efficiency, elimination rate, etc.) indicated that the performance of biofilter systems for the removal of odor emitted from municipal wastewater facilities, in range of 0-50 ppm of H2S, was more appropriate than that of biotrickling filter systems.
    Conclusion
    Therefore, the use of biofilter for H2S gas removal from the municipal wastewater facilities is recommended.
    Keywords: Biofilter, Biotrickling filter, Sulfide Hydrogen, Compost, Microorganism
  • Fatemeh Adeli Sardoo *, Shahrzad Faryadi, Esmaeel Salehi, Manizhe Ghahroodi Tali Pages 123-132
    Background And Objective
    Urban development reduces the permeability and increases surface runoff. The Increased runoff has encountered urban areas with many threats on the one hand and provided an opportunity on the other hand and both necessitate the management of runoff in urban areas. Zoning of rainfall and runoff are undeniable because of the major land uses in Region 2 of Tehran city which includs residential land uses, highways, and green space respectively for various return periods in order to identify those areas with high potential for surface runoff to achieve management goals.
    Method
    The method employed in this study is SCS-CN in GIS software based on Maximum 24-hour rainfall data for a time period of 14 years collected from Rain-gauge stations around Region 2 of Tehran.
    Findings: The findings are determination of a common statistical period between stations used, homogeneity test, adequacy, reconstruction of incomplete data to calculate the return periods of 100, 50, 25 and 5 years to conduct zoning for the maximum 24-hour rainfall, and also construction of curve number layer based on the type of land use, effective coefficient, penetration and retention of surface using relations in the model to conduct runoff zoning in various return periods.
    Conclusion
    The results show that the highest potential for generation of runoff is related to residential and highway land uses in eastern part, and the lowest potential is related to slopped parts in the central and north districts with green space land use that should be put under management priority. This indicates the importance of land-use in creating the potential of runoff, so that this importance makes the prominent factor of slope totally ineffective.
    Keywords: Urban runoff, Zonning, Region 2of Tehran Municipality, SCS-CN Method
  • Soraya Kashki, Amir Hesam Hassani * Pages 133-142
    Background And Objective
    Pollution and high level of nitrogen in underground water resources are the major agricultural and environmental contemporary concerns. Inappropriate use and management of nitrogen fertilizers in the last decades exacerbated the environmental pollution. Nitrogen fertilizers appear in the environment in three ion forms of nitrate, nitrite, and ammonium. Nitrate itself is non-toxic, but its reduction to nitrite by gastric bacteria can endanger human health and cause cancer, intensified cardiovascular diseases, methemoglobinemia, and eutrophication. Hence, presenting solutions to remove nitrogen concentration, which is one of the major environmental pollutants, from polluted waters is necessary. There are many physical and chemical methods to remove nitrogen; however, because of high costs and limited application of some methods, recently the use of natural methods and application of cheap absorbents such as zeolite have been tried recently.
    Method
    In this study, zeolites from Khorasan-e-Razavi mines were used to remove nitrate ion from laboratory solutions. The zeolites were modified using Hexadecyltrimethylammonium bromide organic surfactant to improve their absorbing efficiency. Absorbent dosage, equilibrium time, pH effect, optimum nitrate concentration to be absorbed by zeolite were investigated.
    Findings and
    Conclusion
    Increase of absorbent dosage has a good effect on nitrate removal, and showed a 22.3% absorbing capacity in 2 g/L concentration. Increase of treatment time had no effect on absorption and a 15-m treatment caused a removal of 52%. Change of pH led to significant nitrate removal of 100%. For nitrate concentrations in the range of 5 to 50 mg/L, increase of nitrate concentration leads to reduction in absorption, and nitrate absorption by zeolite resulted in nitrate removal of about 20% .
    Keywords: Improved Zeolite, Nitrate, Hexadecyltrimethylammonium, Karaj Sugar Factory
  • Amir Reza Goodarzi *, Hamid Reza Akbari Pages 143-156
    Background And Objective
    The continuous accumulation of toxic materials such as heavy metals in soil due to interaction with industrial and domestic wastes has contributed to an extensive health hazards. Therefore, the aims of this study are to evaluate the ability of cement (as a chemical adsorbent) in remediation of contaminated soil and to compre the obtained results by the physical adsorption method through the addition of active smectite clay mineral.
    Method
    To achieve the mentioned objectives, kaolinite soil in the laboratory conditions was contaminated with solutions containing 0 to 1 M concentration of Pb (NO3)2 in 1:10 ratio. Adding different percentages of cement and smectite to each sample, and after equilibrating, changes in pH and concentrations were determined. Tests of hydraulic conductivity (permeability), unconfined compression strength (UCS), toxicity characteristic leaching procedure (TCLP) and SEM were also performed to evaluate the impact of adsorbent type on reduction of the of pollution transportation potential.
    Findings: The results indicate that at low concentrations of contaminants (up to 50 cmol/kg.soil), the type of absorbent does not have much influence on the heavy metals removal from contaminated soils. It was found that with the increase of the pollutant concentration and due to the buffering capacity reduction and the restructed clay mineral, the possibility of soil remediation through the physical absorption method is greatly decreased. Unlike the smectite limitation encountering with contaminated soil containing the heavy metals, the cement has a high adsorption capacity to adsorbe heavy metals. In the same content of adsorbent and with the increase of the Pb concentration, the amount of its reduction in the presence of cement is 15 times more than what observed in the presence of smectite. In addition, it can be seen that the particles solidification in the samples containing cement improves the engineering properties of materials, causes to trap the pollutants within the soil mass and consequently reduces the leaching and emission capability of pollutants as compared to the physical attraction method.
    Conclusion
    According to the results, using the physical adsorption to remove the heavy metals from contaminated soils (particularly at high concentrations of contaminant) is not recommended. Unlike the smectite limitation encountering with contaminated soil, application of cement is very effective to remove contaminants from the soil due to the combination of two mechanisms of stabilization and solidification. In appropriate remediation condition and with respect to EPA criteria, application of 0.1% of cement per 1 cmol/kg.soil contamination leads to safe remediation of the heavy metals from in contaminated soils.
    Keywords: Lead, Remediation of Contaminated Soil, Smectite, Cement, Engineering Parameters
  • Amin Saki *, Aref Faghihi, Siavash Fathinia, Ezatolah Mozafari Pages 157-167
    Background And Objective
    Textile and dyeing industry are the largest consumers of drinking water. Therefore, colored wastewaters that generated by the textile and dyeing industry, if discharged into the environment without treatment, can adversely affect aquatic ecosystems. In this study, magnetite nanoparticles are used to remove the dye (Acid Orange 7) from aqueous solution.
    Method
    The magnetite nanoparticles were produced by a mechanical method using a planetary ball milling, and then the related physical properties were obtained and the chemical analysis was done by XRF, XRD and SEM images. The Heterogeneous Fenton process optimization was performance by response surface modeling with the help of Minitab16 software. The parameters of the initial concentration of the dye (5, 10, 15, 20 and 25 mg/L), the initial concentration of catalyst (0.4, 0.5, 0.6, 0.7 and 0.8 g/L), the initial concentration of hydrogen peroxide (5, 6.75, 8.50, 10.25, 12 mmol/L) and time of the process (8, 10, 24, 32 and 40 minutes) were selected as the factors involved in response surface modeling procedure.
    Findings: Dimensions of magnetite nanoparticles were determined as less than 50 nm. The amounts of magnetite (Fe3O4) and hematite (Fe2O3) were measured to be 21/68 and 31/22 respectively. Conditions for the initial concentration of the dye (X1), the initial concentration of catalyst (X2), the initial concentration of hydrogen peroxide (X3) and the process time (X4) were obtained as 10 mg / L, 0.7 g / L, 10.25mmol / L, 32 min respectively. ANOVA high correlation coefficients for the proposed model was also obtained (adjusted-R2=0.945 and R2=0.897).
    Conclusion
    In optimal conditions, the removal efficiency of the dye (Acid Orange 7) by magnetite nanoparticles is 100%.
    Keywords: Heterogeneous Fenton, magnetite nanoparticles, planetary ball mill, iron ore, Acid Orange7
  • Marzieh Mahtabi *, Mohammad Arjmand Pages 169-178
    Background And Objective
    Currently, there are many environmental challenges and crises such as air pollution and its unpleasant effects on human, plants, animals and even man-made buildings and structures. Use of fossil fuels to supply the energy requirements for different activities and spaces is the main reason for occurrence of air pollution. Usually the share of residential centers is not considered. In particular, the major trend in residential centers is using central boiler houses, which further highlights the importance of air pollution and its control in these pollutant stationary sources.
    Method
    In this process, boiler house is inspected by spatial arrangement, technical operation, efficiency and combustion products. Afterward, by tuning the performance of the burner, detection of probability defects and proposing the solutions, that process is optimized as much as possible.
    Findings: The result of this project shows that the performance of the boiler house is undesirable. The reasons for this situation are: non-compliance of standards in boiler house building, improper arrangement of equipment and its undesirable operation, lack of timely service, unadjusted burners and improper chimney draft. These problems cause excessive and incomplete consumption and consequently lead to air pollution. Considering the importance of air pollution, especially in metropolitan and industrial cities, and also limited energy sources, technical inspection of boiler houses can be a way to access three main and effective
    Objectives
    optimization of energy consumption, reduction of air pollution and residents safety in buildings.
    Keywords: Boiler house, Combustion, Optimization, Air pollution, Technical inspection
  • Mohsen Heidari, Abdolali Movahedinia*, Saba Hosseini Pages 179-189
    Background And Objective
    Some metabolites derived from plants have strong potential for free radical cleaning. The aim of this study was to determine and compare the antioxidant and antiradical properties of leaf extract of mangrove, Avicennia marina, and two red and brown algae (Gracilaria corticata and Cystoserriaceae myrica), from coastal areas of Persian Gulf in Booshehr province.
    Method
    Extraction of two species of brown and red algae and mangrove was done by soaking method from coast of the Persian Gulf, and also antioxidant activities of extracts of added species were recorded using DPPH and RP tests.
    Findings: According to the DPPH test, the highest antioxidant activity was observed in ethanol extract of mangrove leave and the lowest was observed in brown algae C. myrica. The highest antioxidant activity by RP test was observed in methanol extract of brown algae C. myrica and the lowest was observed in ethanol extract of mangrove leave. There were also significant differences (sig
    Conclusion
    In this study, the highest anti-oxidant activity was found in methanolic extract of algae C. myrica (by RP test) and in leaf extract (etanolic) of mangrove A. marina (by DPPH test).
    Keywords: Persian Gulf, Antioxidant, DPPH, Mangrove, Algae
  • Soroush Salimipour*, Seyed Mohammad Reza Miri Lavasani, Saeed Give Chi Pages 191-201
    Background And Objective
    Growth of urban population contributes to many emerging problems including traffic, disturbances in the transportation system, air pollution and traffic accidents. In order to reduce these problems, it is possible to use rapid transportation systems and clean energy, such as rail transport systems (Metro), which can help to reduce traffic and also reduce air pollution and environmental pollution. On the other hand, with the remarkable development of our country in subway industry and its increasing necessity in large cities, transport systems (metro) have pushed industrialists and manufacturers towards such projects. This increases the number of metro and tunnel construction projects that may result in many incidents. The aim of this study is to investigate the hazards associated with metro station construction projects.
    Method
    In this applied research, an analytical descriptive method is used to investigate the hazards of constructing a metro station. In general, Fuzzy Risk Assessment (FRA) and Analytic Hierarchy Process (AHP) models are used for this purpose. The risk assessment process involves four general stages including: identifying, assessing, responding, and monitoring the risks. Regarding the problem of uncertainty in the field of risk management as well as the lack of information in this field, fuzzy risk assessment method was used and hierarchical analysis was applied to include the importance of component as compared to each other.
    Findings: After evaluation, the results indicated that the aggregative risk of the project was almost equal to 50%, which confirms very high probability of occurrence and severity of the risks. Also, considering the dimensions of the risks and risk factors studied, it was found that the largest share of this number was related to the implementation of metro station access and the risk of debris falling during drilling.
    Conclusion
    In order to reduce the risks and incidents, these areas should be focused and appropriate preventive and control measures should be considered to ensure greater safety in such projects.
    Keywords: Fuzzy Risk Assessment, Analytic Hierarchy Process, Aggregative risk, Metro station construction
  • Alireza Nowrouzi *, Mohammad Hussein Ravanbakhsh Pages 203-214
    Background And Objective
    All forms of life on Earth are related to soil. Soil is the final environmental destination for material degradation. Considering the importance of soil contamination, evaluation of soil contamination by various industries seems to be necessary. Characteristics of spatial distribution of pollutants in contaminated soils are important factors to identify and eliminate pollution. Heavy metals are the most important environmental pollutants. This study was conducted to assess the environmental impact of Shiraz refinery.
    Method
    40 composite soil samples were taken from a depth of 0-5 cm. Calcium carbonate percentage, electrical conductivity, pH and total and available Cd concentrations were measured. The data were analyzed and the spatial distribution maps were plotted using GS and ILWIS software.
    Findings: In the study area, soile pH was in the range of neutral to alkaline and contained a high percentage of calcium carbonate and moderate salinity. The average concentrations of available and total cadmium are much higher than the standard limit and the highest concentration is observed in an area close to the refinery.
    Conclusion
    In general, it can be stated that refinery activity in the region, has led to increase of Cd concentration in the surface soil. This increase was in the range to cause Cd concentration to exceede the standard limit.
    Keywords: Soil pollution, Cadmium, Spatial distribution, Geostatistic
  • Mahdis Mirzatahermostofi, Azamosadat Hosseini Hashemi * Pages 215-226
    Background And Objective
    Contamination made by polycyclic aromatic hydrocarbons is one of the most common contaminations in oil-rich regions of Khuzestan province. The main purpose of this study was to investigatate the amounts of polycyclic aromatic hydrocarbons in drilling mud wastes ofSouthern Azadegan Oil Field. Drilling muds samples were taken from six drilling oil rigs and also a control soil sample was collected in two seasons of winter and spring, 2015.
    Method
    Samples were homogenized after they were collected and transported to the laboratory and PAHs in them were extracted. Then 16 compounds of PAHs were measured by meansof GC-MS. Furthermore, the amounts of pH, EC, organic material and grading of mud were measured.
    Findings: The results showed that the amount of PAHs in drilling mud collected from the stations Pad 69, Pad 20, Pad 78, Pad 15, Pad 56 and Pad 51 were respectively 284/51, 866/03, 358/59, 299/84, 612/93 and 386/47in the winter and 317/54, 1209/92, 427/61, 491/48, 750/73 and 602/38 mg/kg dried-form weight in the spring.The results collected based on molecular ratio showed that PAHs in all stations contain a mixture of payerolitic and pethrogenic sources.
    Conclusion
    According to the results obtained from all stations, compounds such as benzo (b) fluorantene, benzo (k) fluorantene and dibenzo (ah) antheracene were found to be exceeding the standard limits mentioned in Canadian Soil Quality and also control soil sample showed no pollution of polycyclic aromatic hydrocarbons.
    Keywords: Polycyclic Aromatic Hydrocarbons, Oil Pollution, Drilling Mud, Gas Chromatography-Mass Spectrometry, Southern Azadegan Oil Field
  • Yaser Ostovari *, Habib Beigi-Harchegani, Alireza Davoudian Pages 227-238
    Background And Objective
    Groundwater quality index is an important tool for determination of drinking water quality. The objective of this study was to assess and map groundwater quality index in Lordegan aquifer.
    Method
    In this study, 32 agricultural wells were sampled for 4 times in 2010. pH, electrical conductivity, turbidity, total suspended and dissolved solids, total hardness, nitrate, sulfate, chloride, calcium, magnesium, sodium and potassium were measured in each sample. Using the measured values, groundwater quality index was calculated for each sample.
    Findings: Groundwater quality index varied between 44 and 74, indicating the suitable and moderate quality of water for drinking purpose. Spatial pattern of groundwater quality index was best described by the Gaussian variogram and ordinary kriging was used for mapping the groundwater quality index. Based on the groundwater quality index map, the larger part of the aquifer located in the northern side had a moderate quality and the smaller part located in the southern side had a suitable quality. Turbidity and electrical conductivity had the greatest impact on groundwater quality index. Groundwater quality index was also lightly sensitive to these two parameters.
    Conclusion
    Further studies are needed to determine the suitability of groundwater quality index in Lordegan aquifer and to calibrate groundwater quality index classification in aquifers such as Lordegan.
    Keywords: Groundwater, WHO, GWQI, Gaussian, Variogram, Ordinary kriging, Sensitivity analysis
  • Saeed Sharbaty *, Hamed Kolangi Miandareh Pages 239-249
    Background And Objective
    Net Renewal Time is one of the most important indicators for water quality analysis in the water bodies. In this study, in order to investigate the Net water Renewal Time in Gorgan Bay, two modules from two dimensional Mike21FM model including Advection-Dispersion and Hydrodynamic were coupled.
    Method
    Modeling was performed under 4 different scenarios with inclusion of some factors such as wind stress, river input, precipitation, evaporation and water fluctuations in spans of Ashoradeh-Bandaretorkaman.
    Findings: The modeling results showed that integral Net Renewal Time in Gorgan Bay was 0.0181 per days. Variations in the amounts of Net Renewal Time were strongly influenced by prevailing hydrodynamic regime in Gorgan Bay. Net Renewal Time in distance of 1 km from the input spans was less than one day. This time index rate decreases by moving along longitudinal axis of the bay from east to west. Net Renewal Time in northeastern area was more than the corresponding areas in southeastern part. There was no significant difference in the Net Renewal Time for southern and northern parts of the west area. The modeling results in the four seasons showed that the Renewal amounts in winter and spring were more than those in summer and fall, and these results were consistent with increasing and decreasing inter-annual water level trend in the Caspian Sea, respectively.
    Conclusion
    Due to the low water Net Renewal Time in Gorgan Bay, it can be concluded that the water flushing system has very low speed in this water body and any use of it must be done with further studies and arrangements.
    Keywords: Modeling, Two Dimensional, Net Renewal Time, Gorgan Bay, Mike21 FM
  • Hadi Vatandoust*, Habibollah Younesi, Zahra Mehraban, Ava Heidari Pages 251-263
    Background And Objective
    In this study, nanoporous silica adsorbent of MCM-48 was synthesized. The adsorbent capacity of heavy metal was increased by modification of the surface with 3-aminopropyltrimethoxysilane. Silica adsorbents are very effective in heavy metal adsorption.
    Method
    In the present study, removal of Pb (II) and Cd (II) heavy metal ions from aqueous solution was carried out using MCM-48 and NH2-MCM-48 modified nanoporous adsorbents in a batch system. The effect of adsorbent dosage, solution pH and contact time were studied. The equilibrium data were analyzed using the Langmuir and Freundlich isotherms by nonlinear regression analysis.
    Findings: The maximum adsorption capacities of NH2-MCM-48 for Cd (II) and Pb (II) were found to be 62.07 and 108.16 mg/g, respectively. Changing the level of each variable resulted in change of adsorption capacity of the adsorbents.
    Conclusion
    The results of this study indicated that modification of MCM-48 to synthesize NH2-MCM-48 will increase the adsorbent capacity for Cd (II) and Pb (II) ions and this compound can be used as an effective adsorbent for the adsorption of metal ions.
    Keywords: NH2-MCM-48, Cd (II), Pb (II), Adsorbent, Removal
  • Behnaz Jourablou, Mahdi Ramezani *, Nematollah Khorasani Pages 265-275
    Background And Objective
    The purpose of this article is to compare the habitat of Asiatic cheetah with that of the predators competing this species in the National Park.
    Method
    At the present study, the habitat suitability of Asiatic cheetah at the Kavir National Park was studied and modeled by MaxEnt in 10 years.
    Findings: The results show that the factors such as distance from water resources, land use and competitor predators with the scores of 27/8, 22/1, 19/50% had the highest share in suitablity of cheetah’s habitat. Maximum possibility of the existence of the species at the north is at the elevation range of 1200-1300 m, at the slope range of 15-60%, and at a distance less than 10 km from water resources. Maximum possibility of the existence of cheetah is at moderate pastures, undeveloped lands, and very poor coverage.
    Conclusion
    The habitat of caracal has the highest overlap with the habitat of cheetah than other predators. Accordingly, change of pastures and establishing the lands containing the preys for cheetah at the zones weher are found to be a suitable habitat, can be introduced as leading contributors to the sustainable development of habitat for this species
    Keywords: Habitat suitability, Cheetah, Max. Ent. Modeling, Kavir National Park
  • Sedigh Mohammad Esmaeili, Asgar Akbari * Pages 275-285
    Background And Objective
    Content analysis is a fast method for rapid access to scientific information published in journals, and using the distances scale which counting the number of threads and identification of the structure contributes to better understanding of the considered and less considered thematic categories, agendas and views of the authors about the environment. The purpose of this study was to analyze the content of the articles published in the Quarterly Journal of Environmental Science and Technology with the science, engineering and environmental management and research and scientific subjects.
    Method
    In this study, content analysis, which is one of the qualitative research methods, was used. The statistical population was all the articles studied in 755 subject categories.
    Findings: For the content analysis of this quarterly publication, 3 main categories have been considered. From the total of 755 subjects, 157 subjects were related to environmental sciences, 320 subjects were about environmental engineering and 256 categories of the issues were related to environmental management. The results indicated that in environmental engineering subject, pollution reduction with the score of 34.8% was the first research priority and management of heavy metals with the score of 22.7% was the second priority.
    Conclusion
    Thus, the Quarterly Journal of Science and technology is a valuable resource in the field of environmental health, dedicating 56.15% of the subjects to contamination and its management. Considering the authors’ interests, it was also found that the authors in the field of Environment and Energy, with 32.7%, were in the first place and those in the field of Architecture, with 9.8%, were in the second place.
    Keywords: Content analysis, Environmental Sciences, Environmental Engineering, Environmental Management
  • Fateme Zarghami *, Aida Biati, Abdolreza Karbassi Pages 287-297
    Background And Objective
    In this study, the sediments from Abbas Abad dam and two rivers entering into it and a tributary river are chemically analyzed to determine the concentration of heavy metals along with iron and calcium and their origin. The pollution intensity of river was also computed.
    Method
    Sampling was carried out at 6 stations along the river in September 2013. In the first step, the bulk concentrations of Iron, Calcium, Magnesium, Zinc, Copper, Nickel, and Cadmium were determined. Subsequently, a 5 steps chemical partitioning technique was used to identify the association of metals with different sedimentary phases.
    Findings: Majority of the studied metals have lithogenic sources while a significant portion of Cd is originated from anthropogenic sources. The result of chemical partitioning studies is well in accordance with the pollution intensity computations. Cluster analysis dendrogram reveals that the source for Zinc, Copper, and Nickel is oil, for Iron might be lithogenous, for calcium is biogenetic and for Cadmium and magnesium is unknown. The pollution intensity has been presented by various indices such as EF, Ipoll and Igeo. The two indices, namely IPOll and Igeo, are indicative of a non-polluted environment for all elements except for Cadmium with low pollution. The results of these two indices are in accordance with chemical partitioning studies. The results of the present study show that application of EF in determination of pollution intensity is limited.
    Conclusion
    Considering the total concentration and its comparison with other indices, the study area is not polluted and only an insignificant contamination with Cd is noticed.
    Keywords: Sediments, Heavy metals, Abbas Abad Dam, Geochemical indicators
  • Mehdi Gholamalifard, Iman Fatehi, Hamed Bidel *, Bahareh Ghafouri Pages 299-315
    Background And Objective
    Detection of land change during time series is very important for making optimal decisions about land management through understanding the interactions between human and natural phenomena. In this study, changes in landuse in Mashhad and their relation with topographic conditions were investigated using the Landsat images of 1987, 2001 and 2014.
    Method
    Landuse map was created using visual interpretation method with six classes including bare lands, dry lands, forest, irrigated farming lands, range lands and urban lands. Finally, the relation of landuse changes with topographic components (elevation, slope, and aspect) was studied.
    Findings: Results showed that area of urban, forest and bare landuses is increased and area of dry, irrigated farming and range landuses is decreased during the study period. Greatest landuse change was from irrigated farming to dry farming lands, which was about 37702.75 ha. Mashhad urban area has been expanded about 16754 ha in the studied 27-year period, most which happened in locations with 800-1600 m of elevation, 8-12% slope and located in northern and eastern aspects.
    Conclusion
    The obtained results can be used as a useful mean for managing the regions disposed to landuse change and provide the planners with suitable view to manage the landuse and future development plans.
    Keywords: Landuse change, Land use, Topographic parameters, Geographic Information System, Mashhad
  • Mohammad Saleh Ali-Taleshi *, Farhad Nejadkoorki, Hamidreza Azimzadeh, Mohammad Taghi Ghaneian, Mahdieh Namayandeh Pages 316-327
    Background And Objective
    The optimal management of hospital waste is essential to protect the public health and environment. The aim of the present study is to investigate the variables of hospital waste management in terms of their compliance with the ISO 14001 standard. In addition to identivying the weaknesses of waste management, some strategies are presented overcome them.
    Method
    This study was carried out in 2013. The required data for hospital waste sector were obtained using a questionnaire and the Tables designed by World Health Organization (WHO). Condition of the environmental management of the wastes was described using the questionnaire, the environmental management system standard (ISO 14001), the national standard of Iran, and Likert range. All the data were analyzed by SPSS 16.
    Findings: Results showed that the conditions in the studied hospitals were lower than the hypothetical average (3) in terms of some variables such as identification of environmental aspects, planning for achieving the macro and micro goals; receiving the necessary training, drafting functions and responsibilities of waste management, and preparation for emergency response. In order to identify the environmental aspects of hospital waste, results showed that from 2307.82 Kg of the waste produced in hospitals daily, 62.23% were general waste, 36.17% were infectious waste and 0.58% were sharp substances. There was a significant correlation between the numbers of provided services in hospitals and the rate of daily generated waste (r= 0.992¡ P=0.008). Moreover, there was a significant regression relation between the overall area of hospitals and the rate of daily generated waste (P=0.02).
    Keywords: Waste, Hospital, Standard, ISO 14001, Yazd
  • Abdollah Barimani*, Ali Gasemian, Majid Azizi, Majid Zabizadeh Pages 329-339
    Background And Objective
    Appropriate location plays a significant role for a plant to remain competitive in the market. It should be chosen in a way that the strategical advantage over rival plants is achievable. This paper aims to select an optimum site for a mill producing fluting paper from agricultural residue using hierarchical analysis process.
    Method
    After the necessary studies, the factors affecting site selection for fluting paper mill in Mazandaran province were identified, and criteria and sub-criteria hierarchy was designed based on profit and loss. Finally, weight value of each of them was determined through Expert Choice software using questionnaires and date analysis. Final priority ranking of the alternatives was performed based on the ratio of benefits to cost (B/C) to choose the best alternative from eastern, western and central parts of Mazandaran.
    Findings: Results showed that material and production, economic and infrastructure were respectively the best criteria. Moreover, the sub-criteria related to raw material were found to be the most effective factor.
    Conclusion
    The results indicate the highest ratio of benefits to costs for the eastern part of Mazandaran which is, as a result, the best location for establishing a mill producing fluting paper from agricultural residues in the province.
    Keywords: Criterion, Analytical Hierarchy Process, Fluting paper, Site selection
  • Talieh Abdolkhani Nejhad *, Seyed Mosood Monavvari, Saeed Zareie Pages 341-351
    Background And Objective
    Landfill site selection is essential in urban development plans. Sustainable development can mean the identification of the unique characteristics and assets of a region which highlights the advantages of each region and leads the regional beneficiaries and resources to the perspective emerging from land use planning. Therefore, the environmental baseline studies based on GIS technology and other models related to spatial data analysis for identification of the area, could be seriously addressed. Natural landscape referes to usefulness of human activities in the nature, especially in the areas which are covered with plants or artificially drawn, On the other hand study of urban landfills from natural landscape view has a very important effect on landfill site selection, This seeks to find the optimum model for urban landfill site selection in line with land use and sustainable development.
    Methods
    In this study, the landfill in Bushehr was visted and features such as the spacing of wells, residential communities, industrial facilities, access roads, airports, historical and religious centers, areas of biological importance, hunting and habitat zones for birds, geographic coordinates, wind, topography, geology, land use, soil, watercourse, groundwater depth, floodplain, surface water and slope were studied. After the necessary processing using the software area maps were prepared. The obtained map was transferred to Arc GIS software. The maps with Clip functions related to the intended zone were extracted for all the digital files. The basic maps in, 9/2 Arc GIS were determined in the study area using Buffer function, after classification and finally overlaying each maps, the finalized, was obtained. The final map was prepared according to the classification table with three values of poor, average and good.
    Results
    The results showed that the study area is 57% suitable, 40% poor and 3 % average in terms of spatial planning and sustainable development criteria. According to population growth in Bushehr city, the amount of waste production in a 20-year horizon (2009-2026) of the area required for sanitry landfilling in the study area was calculated 1176261/2 hectare. Knowing landfill has an area of 2 hectare, it was revealed that the place does not meet the needs for 20 years.
    Keywords: Urban landfills, Site selection, Land use planning, Sustainable development, Bushehr
  • Ziaedin Badehian, Masoumeh Mansouri *, Hojatolah Sanjabi Pages 353-363
    Background And Objective
    Understanding the economic value of various products and services provided by forests is considered as an effective management tool to formulate better conservation policies. In fact, all non-produced assets which benefit human societies are the outcome of several complicated ecological processes and ecosystem functions.
    Method
    Environmental assets produce yearly outputs and the value of these assets depends on their annual output. Some of the environmental assets are interchangeable at the market and their values are evaluated on the basis of market prices, whereas some assets are not interchangeable in the market, and their value depends on the presented yearly outputs and they are evaluated by various methods.
    Findings: In the present study, some of the most important functions of Lorestan forests have been identified and evaluated. The study area has been considered as a protected area for its genetic pool; it has been assingned as wildlife conservation center by the government and its Quercus tree is a dominant species. The results showed that the annual value of ecosystem functions is equal to 389,299,455,943,840 Rials.
    Conclusion
    This value is an acceptable reasoning for politicians and decision makers to show more support to the quality and quantity of this ecosystem.
    Keywords: Economic valuation, Quercus trees, Ecosystem functions, Lorestan province
  • Maryam Hashemi, Akramolmolok Lahijanian * Pages 365-375
    Background And Objective
    The purpose of this study was to investigate the effect of achievements of fish farmers following the implementation of IPM/FFS in rice cultivars on the economic and environmental dimensions of rural communities covered by the plan for the empowerment of farmers in Fereydunkenar city, Mazandaran province and to evaluate the importance of developing a farmer to farmer approach in managing healthy crop production.
    Method
    In this study, 80 farmers were selected from four sub-villages: Souteh, Form, Haydar-Kola and Roodbest villages of Fereydounkanar. They were divided into three groups: FFS/IPM implementing (first group), affected by factor (second group) and non-informed farmers (third group).
    This study was designed to examine the relationship between IPM / FFS implementation in rural areas and environmental and economic indicators. In this regard, descriptive, comparative and correlational methods were selected. The hypotheses were tested using central indices and Pearson correlation coefficient, Chi-square and Kruskal-Wallis tests.
    Findings: The results indicated that there was a significant correlation between the implementation of the plan and the reduction of the use of pesticides in all three groups, so that the rate of spraying by the farmers in all the three groups decreased by 45% as compared to the previous years. Statistics show that in 2008, 11 farmers from the first and second groups did not completely spray. Certainly, this action was completely normal in the first group and in the second group, which can be distinguished in the statistical Tables. The majority of farmers in the third and second groups sprayed twice, so that 50% of the subjects who participated fully (7- 6 years) have only sprayed once and reduced consumption by 80%. This is because the same farmers in the three groups mentioned in their interviews that they had sprayed more than three times within the two to three years ago, and this rate had sometimes increased to seven times, and only one farmer from the third group had sprayed more than three times. This showed a saving of upto 70% (100 thousand tomans per hectare) in all the three groups in terms of the cost of pesticide purchasing and the salaries of the sprayer workers. As in Argentina and Brazil, a similar study shows that the plan has resulted in savings of $ 1.2 million in soybean and cotton cultivation costs (9).
    Conclusion
    The results of this study indicate that there is a significant correlation among the implementation of the IPM/FFS plan and improving scientific and technical knowledge of the farmers, reducing the major problems of the past, observing individual and environmental health, reducing the consumption of chemical pesticides, reducing costs, increasing the income and production of farmers, and reduction of blast disease. However, there is no significant correlation among the implementation of the plan and job creation, reduction of chemical fertilizer consumption, and production and use of natural fertilizers.
    Keywords: Farmer to farmer approach, Fatality management, Field school, Chemical fertilizer, Blast
  • Fatemeh Jahanishakib*, Bahram Malekmohamadi, Elham Yusefi, Mehdi Alipour Pages 377-391
    Background And Objective
    In order to understand the condition of ecosystems it is essential to asses the threats and disturbances affecting the ecosystems and to develope suitable strategies for environmental management, monitoring and assessment. Especially, sustainable management of wetlands, in terms of their terrestrial and aquatic ecosystems composition and characteristics, requires scientific and multidisciplinary approaches. Due to the impacts of these threats, characteristics of ecosystems have become vulnerable.
    Method
    This study has been done to provide a new method for vulnerability assessment of Choghakhorwetland at fine scale in order to develop management strategies. At first, by using the Driver, Pressure, State, Impact and response (DPSIR) model the threatening factors and values including ecological, hydrological, economic and social factors were investigated. Then the threats, values and links between threats and values were assessed. Vulnerability assessment is done through combination of their scores.
    Conclusion
    Results of this research indicated that main threats impact on ecological values included loss of birds and wildlife habitat. Increase of the height of constructed dam and drought have undesirable and severe impact on water supply for Gandoman wetland located in downstream lands. Finally, the strategies were presented as response to each factor of the analytical DPSIR model.
    Keywords: DPSIR Model, Threats, Values, Vulnerability Assessment, Choghakhor Wetland
  • Mona Besharat, Mahdieh Pazhouhanfar * Pages 393-404
    Background And Objective
    Tourism with its positive social, cultural, and econmical effects attracts more attention in various countries. Tourism industry is the first industry in the world because of its high income and effects on economic growth in countries. One of the competitive factors is satisfaction of tourists that is accounted as the best indicator for assuring the growth of future profit. In this way, the aim of this study is to investigate the factors which influence satisfaction of tourists.
    Method
    This study is descriptive-survey according to practical purpose and research methodology and is considered as a correlation. Participants are tourists who visited Gonband Kavous building during Nowruz Holiday in 2015. According to the estimates, 3,000 tourists visited this building during Nowruz Holiday per day. 340 tourists as participants are chosen and also simple randomization is employed. The method for data collection is field and library research and the instrument is questionnaire.
    Findings: The results of correlation test show a significant correlation among receptions, expectations, nostalgia and satisfaction of tourists. To predict satisfaction, regression is used by these three factors. Results show that the multiple correlation coefficient is 0.32 and correlation of model determining is 10%. Among the checked variables, perception variables (b: 0.275) and nostalgia (0.145) are effective in predicting satisfaction of tourists and expectations variables do not play a significant role.
    Conclusion
    According to the results, it is suggested that authorities should pay more attention to expectations of tourists and promoting nostalgia and their perception in order to present modern strategies for attracting tourists and increasing their satisfaction to develop Gonbad-e Kavous.
    Keywords: Tourism, Satisfaction?, Expectations, Perceptions, Nostalogia
  • Roghaye Baniasadi *, Seyed Saeedreza Ahmadizade, Behrooz Etebari, Alireza Qomi Pages 405-415
    Background And Objective
    The crucial condition of northern cities in Iran, increases the necessity for a proper landfill site selection. Solid waste is an inseparable part of human life and in its production in different quantities and qualities is the biggest environmental problem at present. The first and the most important step towards waste management, is finding a suitable place for landfilling. Today, geographic information systems are widely used in environmental planning.
    Method
    In this study, the geographical directions, surface water, faults, protected areas, soil, geology, distance from settlement and land use are investigated in terms of effective environmental factors while distance from main roads, distance from byway, slope and elevation are explored in terms of economical factors.
    Conclusion
    After prioritization of factors with the help of experts’ idea and combining them in ArcGIS9.2, three appropriate locations were selected. Afterwards, the suitable size of the landfill site needed for the city was calculated, and considering the needed size, the final location for landfill was proposed.
    Keywords: Waste, GIS, Environmental standards, Economical factors, Astara
  • Marziye Nouroozi Jahan Abad *, Sima Sabzalipoor Pages 417-427
    Background And Objective
    Solid waste is an integral part of human life and production of the waste in different quantity and quality is of one of the most important environmental issues of our time. Increase of population growth and solid waste production in urban and metropolitan areas have become a social problem. The most important component of municipal solid waste around the world is similar, however, the density and the ratio of its ingredients from country to country and from city to city, based on the level of economic development, social, climatic and geographical situation, are very diverse. The aim of this study was to evaluate and compare the production and composition of municipal solid waste collected from Shiraz regions 6 and 7.
    Method
    Sampling was randomly done for one week in the study area in [5]May 2015. The method used in this study was analysis manual type. A standard amount of 90 Kg of municipal waste was collected from the houses in the two the regions. Weights of each component of the waste were obtained and then used to draw the diagrams using Excel software.
    Findings: The highest percentages of waste components in both regions were related to organic materials (perishable), and there was a difference among the components of the waste in the two regions. The amount of waste produced in region 6 was higher than region 7. In region 6, the lowest percentage (1/77) belonged to the pet, whereas in region 7, the lowest percentage (0/55) was related to the special waste.
    Keywords: Solid waste, Quality, quantity of waste, Source separation, Recycling, Shiraz
  • Safoura Abarghouei*, Seyed Ali Akbar Hedayati, Rasoul Ghorbani, Hamed Kolangi Miyandareh, Tahereh Bagheri Pages 429-438
    Background And Objective
    Among metal pollutants silver ions are the most toxic forms, and have been assigned to the highest toxicity class. Today, due to the antibacterial properties of silver compounds they are used in various industries. The effects of non-essential heavy metals such as silver are irreversible on aquatic animals’ body. In the present study, the sub-ethal effects of silver nitrate on hematology and Immunology parameters of goldfish (Carassius auratus) as a model species in Cyprinidae family were investigated.
    Method
    105 fish werer randomly placed in 15 fiberglass tanks (400 liters); 12 tanks were used for different concentrations of silver nitrate and 3 tanks were used for control groups. The fishe of each treatment were separately exposed to effective silver nitrate concentrations of 0.01, 0.025, 0.05 and 0.1 ppm, and for hematological and biochemical test, nine fish were randomly selected from each treatment. Measured indices were total number of white blood cells (leukocytes), lymphocytes, neutrophils, eosinophil, total number of red blood cells (erythrocytes), hemoglobin content, hematocrit level, mean corpuscular volume (MCV), hemoglobin the corpuscular (MCH), hemoglobin concentration and serum glucoses.
    Conclusion
    The results showed that different concentrations of silver nitrate influenced blood erythrocyte (P>0.05) but did not affect blood leukocyte, which may be due to the resistance of the gold fish compared to others. Blood could be introduced as a suitable biomarker of silver pollution.
    Keywords: Pollution, Carassius auratus, hematology, silver nitrate, Toxicology
  • Amir Parnian*, Mostafa Chorom, Nematolah Jaafarzadeh Haghighi Fard Pages 439-450
    Background And Objective
    With the increase of population, the demand for proper water resources is increased. Native Iranian aquatic plants have a significant role in self-remediation of water resources. Phytoremediation by aquatic plants is a low cost and effective way to increase the quality of waters for different purposes.
    Method
    In this study, phytoremediation of boron-contaminated aquatic environments was examined by cultivating two aquatic plants of Zannichellia palustris L. and Ruppia maritima L. in the greenhouse over 120 h in boron-contaminated water with adding different concentrations (0, 1, 5 and 10 mg L-1).
    Conclusion
    The obtained results showed that these plants are able to uptake high amount of boron, and the boron removal efficiency in both plants observed to be more than 70%. Uptake indices in Zannichellia palustris L. and Ruppia maritima L. were calculated as 0.51 to 8.16 mg per pot and 0.18 to 8.14 mg per pot, respectively. Biomass production measurement index of Zannichellia palustris L. reduced with increase of boron contamination, while this index for Ruppia maritima L. had no significant change, indicating that Ruppia maritima L. has a higher resistance to boron contamination. According to the results, boron phytoremediation of contaminated waters by these plants is proposed.
    Keywords: Boron, Boron-contaminated water, Aquatic plants, Phytoremediation
  • Kambiz Hosseinpour *, Hamid Sodaeezade, Mahdieh Tajamolian Pages 451-458
    Background And Objective
    Selection of resistant species with an ability to make adaptation with the local contaminated site is a key factor in the success of phytoremediation. The aim of this study was to evaluate the effect of different concentrations of Fe, Ni on seed emergence and plant height of Stipacapensis under laboratory conditions.
    Method
    A factorial experiment based on completely randomized design with three replications was used. Pollutant substances (iron and nickel) and pollutant concentrations (0, 100, 150, 200ppm) were considered as the first and second factors, respectively.
    Findings: The results showed that the effect of different amounts of iron and nickel on seed emergence and plant height of Stipacapensis was significant (p
    Conclusion
    Overall results indicate the negative effects of Fe, Ni on seed germination as well as plant height of Stipacapensis.However, germination of Stipacapensis at the highest concentration of elements, indicate the relatively tolerance of this species to soil contamination elements in this study.
    Keywords: Phytoremediation, Stipacapensis, Heavy metals, Oil pollution, Ghachsaran
  • Somayeh Shahbazi *, Ali Asghar Mirak Zadeh Pages 459-474
    Background And Objective
    One of the pillars of sustainable development is pay attention to the physical and ecological aspects of rural. Human activities and changes in lifestyle and consumption patterns, resulteding in increased production of waste material. So is increaseding production of waste less material and how to disposal of the environmental challenges of human society, therefor, the aim of this study is to identify challenges and barriers to domestic waste from the perspective rural heads of households.
    Method
    The investigation is descriptive and the survey was performed, The study sample was the heads of households Sarab- Ghalaeshahin Rural, Sarpole-Zahab Township that way was conducted in this study the census (N= 170), 110 questionnaires were completed and returned them (return rate = 70/64 percent). The research instrument was a questionnaire which content validity examined modified and approved by a number of experts and professors of Department of Agricultural Extension and Education Razi University in Kermanshah. The coefficient of reliability (Cronbach's alpha), was obtained by a pre-test 0/823.
    Findings: According to the finding, it was 7 challenges domestic waste in the rural of study include. They are: the challenges of inter-sectoral of coordination, educatio - inform, financial, administrative, lack of compiled program, social and cultural.challenges were identified. By considering suitable place for disposal waste domestic, inter-sectoral lack of coordination, in exprienced management for disposal waste domestic and decrease ability management of goverenment (to settle different functions) challenge of inter-sectoral lack of coordination was acquaintanced challenge of disposal waste domestic rural.
    Keywords: waste disposal, Rural Health, Stability, Sarpole Zahab
  • Dariush Nami, Ebrahim Fataei *, Arezoo Nejaei, Mojgan Zaeimdar Pages 475-486
    Background And Objective
    Use of land ignoring the ecological differences and environmental potentials leads to adverse consequences and destruction of the environment, and eventually threatens natural resources and hinders sustainable development of the environment. Rapid expansion and development, lack of urban planning, and imbalance composition of Parsabad County call for implementation of proper management to prevent negative effects of development process and necessitate introduction of new zones for urban development. This study aimed to select appropriate directions for urban development within Parsabad County.
    Method
    MADM was used with a focus on value and compensatory Analytical Hierarchy Process (AHP) to weigh and combine the criteria in GIS environment. Urban development was completed using the criteria for ecological model of urban, rural, and industrial development. Moreover, some economic, social, hydrologic and hydro-geological criteria such as distance from wells, rivers, roads, airports, industrial zones, faults, and cities were also incorporated in this model.
    Conclusion
    Results revealed that from the total area of Parsabad County, 6238.2896 acres was suitable, 18146.5083 acres was moderately suitable, and 110121.067 acres was unsuitable for urban development. Suitable and moderately suitable lands for urban development landuse are mostly located in the northern part of the medium. At present, the spatial distribution of Parsabad population centers in this area mainy because of adjacency to Aras River, low slope and proximity to the residential area.
    Keywords: Geographic information system, Analytic Hierarchy Process, Urban Development, Parsabad
  • Reza Pourimani, Vahid Heidari * Pages 487-496
    Background And Objective
    Human beings are always exposed to ionizing radiation. One of the main sources of this radiation is the nuclear radiation related to the particular radioactive nuclei present in water, soil, rock, and construction materials. The ionizing radiation is harmful to living organisms, causing various diseases and sometimes genetic abnormalities. Therefore, study of radiation from building materials is of great importance.
    Method
    In this study, 18 samples were collected from building materials in Arak city. Activity of natural radionuclides were determined using gamma ray spectrometry method using high purity germanium detector (HPGe) model GCD30195BSI with 30% relative efficiency. Radium equivalent, internal and external hazard indices, indoor and outdoor annual effective dose rates, and absorbed dose rate were also calculated for all of samples.
    Findings: The specific activity concentrations of 226Ra, 232Th and 40K in these samples were calculated and varied from
    Conclusion
    Acordingto the measurments, the minimum and maximum radium equivalent activities of
    Keywords: Specific activity, HPGe detector, Building material, Environmental radioactivity
  • Elaheh Norouzi, Nader Bahramifar, Shamsozoha Abolmaali, Abbas Esmaeli Sari, Ali Alizadeh * Pages 497-506
    Background And Objective
    Sponges invariably filter a large volume of sea water and potentially accumulate heavy metals and other contaminants from the environment. Sponges, being sessile marine invertebrates and modular in body organization, can live many years in the same location and therefore have the ability to accumulate anthropogenic pollutants such as metals over a long period.
    Method
    In this study, marine sponge Haliclona sp. from Qeshm and Larak islands was evaluated as a potential indicator organism. For this purpose, 13 samples of marine sponge Haliclona sp. from Qeshm and 15 samples from Larak islands were collected and analyzed for the amount of heavy metals by flame atomic absorption spectrometer.
    Findings: The mean concentrations of zinc, copper and iron of the marine sponge Haliclona sp. were found to be 115.23, 1698.18 and 74.91 mg/kg in Qeshm Island and 74.73, 1354.74 and 40.36 mg/kg Larak Island, respectively. The differences in concentrations of heavy metals in marine sponge, except for iron (p
    Conclusion
    The results showed that in Qeshm island the heavy metals contamination in the Qeshm Island was greater than in Larak Island due to the high rate of industrial acitivities in the west part of Bandar Abbass Portland in terms of geographical industrial distribution compared to other part of the island. Moreover Qeshm Island is located, as a free trade zone, more close to the industrial zone of Bandar Abbass.
    Keywords: Marine sponge, Heavy metals, Persian Gulf, Larak, Qeshm islands
  • Peyman Karami *, Yahya Esmaeilpour, Mozafar Sharifi Pages 507-521
    Background And Objective
    Persian Gazelle (Gazella subgutturosa subgutturosa) has been distributed in 14 countries. Among these countries, at least in 12 ones the presence of livestock has been mentioned as a factor of Gazelles habitat destruction. Qaraviz no hunting area in Kermanshah province, with the structure of hill and rising ground, is one of the best Persian Gazelle habitats in the west of Iran. The most important obstacle in this regard is entry of livestock of villagers and nomads into its habitat. The aim of this study is to compare the ecological niche of livestock (sheep and goat) and Persian Gazelle in autumn and winter.
    Method
    In order to model the Gazelle habitat, the presence of point the species and 12 environmental factors of slope, aspect, altitude, vegetation density index (NDVI), type of vegetation, distance from the river, distance from the road, distance from the areas of human activity, distance from the village, distance from the border stations, distance from the presence of livestock, and distance from spring and trough were used. Moreover, to model the habitat of the livestocks in the region, the presence point of livestock and 9 environmental factors of slope, direction, height, vegetation density index (NDVI), type of vegetation, distance from the river, distance from spring and trough and distance from the presence point of Gazelles were used. Modeling was carried out by ecological niche factor analyzing method performed in Biomapper software.
    Findings: Gazelles and livestock in both seasons tended to the low-vegetation density and south direction. Gazelles in both seasons tended to the vegetation types of Poa bulbosa-Annual grass, while the livestock in the region in autumn and winter, tended to the vegetation types of Astragalus spp.-Amygdalus scoparia - Salsola rigida and Poa bulbosa-Annual grass, respectively. Pearson correlation coefficient showed that there is a correlation (P-Value
    Conclusion
    Based on the results, marginality of ecological niche of Gazelles narrows from autumn (1.05) to winter (1.48), whereas the ecological niche of the livestocks widens from autumn (0.927) to winter (0.836). The results show that pressure from the entry of livestock of villagers and nomads has been effective on narrowing the Gazelles’ ecological niche.
    Keywords: Persian Gazelle, Ecological niche, Habitat suitability, Livestock, Qaraviz no hunting area
  • Lima Tayebi *, Hadi Pourbagher, Hamid Farahmand, Gholamreza Rafiee, Alireza Mirvaghefi Pages 523-535
    Background And Objective
    Incerease of fish production and necessity of developing this industry by environmental measures show the importance of studing the aquaculture effects. In this stydy, the alpha biodiversity indices for macrobenthic community in response to trout farm effluent located at Gamsiab River were calculated in 2013.
    Method
    Sampls were collected from four stations at the inflow, outflow, and 500 meter and 1000 meter away from the farm and in three replicates from the middle and sides of the river by surber sampler. After identifying and counting the samples, the different biodiversity indeces including Shanon H', Berger-Parker, Alpha, Casewell, Simpson, Hill-Ho, Margalef and Ept/chir were calculated.
    Findings: Results showed that EPT/Chir index decreased in the outflow station in all seasons. Changes in alpha biodivesity indeces showed that some indices, such as Alpaha and Hill indices, in most cases decreased in the outflow station, while some others, such as Margalef richness index, increased. PCA analysis showed the relationship between biodiversity indices and both sampeling units in different stations and seasons and EPT/Chir index. Accordingly, all sampeling units were not related to one index and had stronger relationship wih some of the indices. Therefore, it was concluded that index type affects the study.
    Conclusion
    Generally, analysis of the biodiversity indices showed that in different seasons and stations and in changing river conditions these indices had meaningful differences with one another, and did not lead to a single result for health situation of ecosystem.
    Keywords: Effluent, Rainbow Trout farm, Macroinvertebrates, Gamasiab River, Diversity indices
  • Negin Nodehi *, Mousa Akbarlou Pages 537-545
    Background And Objective
    Species diversity conservation is a main objective in rangelands management. In ecosystem management, the first step is to determine the factors influencing the distribution of species and species diversity, knowing that species diversity is correlated with ecosystem parameters. By measuring the diversity, distribution of species in the environment can be studied with an emphasis on the dynamics of ecosystems and proper management recommendations can be presented.
    Method
    In this study, 90 plots (1 m2) were established in the study area in a systematic-randomized manner. Presence and cover percent were determined within each plot.Also identification of medicinal plants, belonging to genus and family, was performed and biological type,life form and growth form were determined. Shannon and McIntosh diversity indices were used to estimate the species diversity of medicinal plants in taxonomic, life form, biological type and growth form levels.
    Conclusion
    The results showed that the species diversity of Asadli-Pelmiss rangelands could be considered as moderate, and the vegetation of the study area was mostly of perennial plants species which is a characteristic of mountainous areas with cold climate in altitudes.
    Keywords: Summer rangelands, Biological type, Life forms, Medicinal plants, Species diversity
  • Niloofar Moradhassel*, Amir H. Mozayani Pages 547-558
    Background And Objective
    Urban population in Iran is increasing. It is supposed to intensify the usage of raw materials, vehicles, energy and etc., and consequently lead to the environmental pollution which is a barrier to sustainable development realization. Therefore, along with the process of urban development settling down, its environmental consequences should be managed as well. Meanwhile information and communication technology (ICT) application such as E- Government, E-Commerce and etc., could play a vital role in reducing the subsequent negative impacts on environment. This has been considered as the main theme of this study.
    Method
    In this study, it is attempted to assess the impact of information and communication technology on Urban Sustainable Development process in Iran, using provincial data through Panel Data technique. The hypothesis was tested separately for developed and less developed provinces of Iran.
    Findings: The results imply that ICT had significant and positive impacts on improving the environment and achieving sustainable development (just) in developed provinces.
    Conclusion
    Seemingly, this attributed to the differences in degree of ICT penetration and institutionalization amoung developed and less developed provinces.
    Keywords: Information, Communication Technology, Sustainable development, Urban economics, pollution, Provincial data
  • Alireza Sadeghi*, Ferial Ahmadi Pages 559-570
    Background And Objective
    The current study is performed to investigate patterns, physical, functional, environmental, and semantic features of past successful places to present design strategies for contemporary places.
    Method
    In this study, a descriptive-analytic and comparative method has been used to recognize the place components features in historical squares through analysis of prominent case studies (Ganj-Alikhan square, Naghshe-Jahan square, Piazza del Campo and Grand Place) and to present effective strategies for designing the contemporary squares based on these features.
    Findings: The results show that squares can be improved to successful places due to their functional, physical, and semantic quality.
    Conclusion
    The results obtained in this study imply that the existing historical features beyond the old monuments can be applied for designing the modern squares to achieve alive, dynamic, and successful public places. These features are summarized in the form of place components including form, ecosystem, meaning, and activity.
    Keywords: Place, Place component, Square
  • Kaveh Shokoohi Dehkordi, Maryam Farhadian * Pages 571-583
    Background And Objective
    Educational spaces in Iran, with a student population of about 12 million people and lowgradedness of 75% of schools in terms of energy management, are one of the most energy wasting applications. Adding to this is the developing student population and non-renewable energy reserves which are under distruction. Therefore, it is essential to bind to modern proposals for the use of renewable energy sources as alternatives for designing educational spaces in Iran to step towards further development of this application. In this study, in line with the introduction of green architecture as a renewable source of energy, the green schools model covered with a green roof in connection with atrium has been presented. Moreover, the impact of atrium-related green roof cooling and heating loads on energy management in pedagogical spaces in Sharekors as one of the cold climate regions of Iran has been investigated.
    Method
    In the present study, which is descriptive-analytic, suggested a synthetic model of atrium- related green roof has been suggested as a strategy for energy saving in pedagogical. For studying the heating load in summer and cooling load in winter, three classrooms in Shahrekord as an example of cold climate region in Iran were simulated by Carrier Hap software (Hourly Analysis Program, one of the most modern softwares for heat transfer analysis whose results of are accepted by the U.S Green Building Council or LEED).
    Findings: The results of this project showed the advantage of using green roofs for improvement of heating load in the winter and cooling load in summer in the classes with atrium-related green roofs over the classes with 40-cm and 66-cm conventional roofs .
    Keywords: Cooling, heating loads, Energy management, Atrium related green roof, Pedagogical Spaces
  • Zeynab Sedghimoradi*, Mohammad Bakhshoodeh, Gholamreza Hajargasht, Seyed Abbas Seyed Salehi Pages 585-596
    Background And Objective
    Today, according to the increasing importance of green space and environment, decision making about environmental policies is growing at the national and international levels. Therefore, there is an urgent need for the information that could be used to promote efficient environmental decision making.
    Method
    In this study, the economic benefits associated with Azadi Park in Shiraz, are estimated using a double-bounded dichotomous choice contingent valuation survey design. The model is estimated applying the Bayesian method. Data for this study was collected with the help of 215 respondants in 2012.
    Findings: The model was calibrated for the years 1992-1996 and validated for the years 1998-2000. The coefficient of determination (R2) for monthly flow was equal to 0.82 and Nash-Sutcliffe coefficient (Ens) was equal to 0.8 in the calibration period, while in the validation period these coefficients were 0.77 and 0.73, respectively.
    Conclusion
    The results indicate that income, household size, quality and beauty of the park have a significant positive effect and history of visiting has a robust negative effect on the acceptance of bid price. Äisitors are willing to pay 4390 Rials per person per day on average, resulting in aggregate benefits of 14000 million Rials yearly. The present value of these aggregate benefits equals to 190000 million Rials, using a social discount rate of 7.2 %.
    Keywords: Shiraz, Azadi Park, Contingent Valuation Method, Dichotomous Choice, Bayesian Estimation
  • Maryam Azmoodeh*, Shahin Heidari Pages 597-606
    Background And Objective
    The speedy process of urbanization is destroying urban green spaces and causing a lot of problems including urban heat island. To restore back the nature into the urban landscape and to set up a balanced cycle among the climate factors, green surfaces can be the key element to this transformation. For this purpose, vegetation can be very helpful through its cooling effect, evapotranspiration and shading.
    Method
    The main method used in this research is field study, in which, by a data logger, air temperature and relative humidity were recorded in certain points with definite distances from two green walls.
    Findings: According to the measurements, green surfaces reduce the temperature of their surrounding area by 0.63 to 1.0 ˚C during warm seasons. Furthermore, during cold seasons, temperature of the areas where are covered with vegetation is higher by 2.43 to 1.76 ˚C.
    Conclusion
    The obtained results indicate that during warm seasons, temperature of green-wall surrounding area is cooler up to 1.0 ˚C and during cold seasons it is warmer up to 3.0 ˚C. Therefore, building vertical green structures creates an appropriate environment by reducing the temperature during warm seasons and increasing the temperature during cold seasons, and makes a proper microclimate at their surrounding area.
    Keywords: Green walls, Temperature of city, Urban heat island, Data logger