فهرست مطالب

بلور شناسی و کانی شناسی ایران - سال بیست و ششم شماره 1 (بهار 1397)
  • سال بیست و ششم شماره 1 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/01/08
  • تعداد عناوین: 20
|
  • فریبا کردی، علی اصغر سپاهی*، لیلی ایزدی کیان صفحات 3-18
    منطقه مورد بررسی در استان همدان و در همسایگی ژرف توده الوند در پهنه سنندج- سیرجان قرار دارد. در همسایگی این توده انواع سنگ های دگرگونی مجاورتی و ناحیه ای از درجه پائین تا بالا وجود دارد که شامل انواع شیست ها، هورنفلس ها و میگماتیت هاست. گرچه سنگ های کیانیت دار از نظر وسعت، مجموعه سنگی عمده ای را تشکیل نمی دهند اما به صورت های گوناگون (هورنفلس، میگماتیت، رگه های کوارتز-کیانیت) برونزد دارند. کیانیت در این سنگ ها همراه با کانی های دیگر دگرگونی از جمله آندالوزیت، سیلیمانیت، استارولیت و گاهی کردیریت به همراه زمینه ای از بیوتیت، مسکویت، کوارتز و گاهی پلاژیوکلاز یافت می شود. کیانیت های منطقه همدان را می توان از نظر چگونگی تشکیل به سه دسته اصلی تقسیم کرد: 1- کیانیت های موجود در متن سنگ، 2- کیانیت های رشد یافته در قالب پورفیروبلاست های آندالوزیت و 3- کیانیت های تبلور یافته در رگه های آلومینوسیلیکات دار. از آنجاکه رشد همزمان سه تایی یا دوتایی آلومینوسیلیکات ها در مقاطع نازک دیده نمی شود، می توان گفت که آلومینوسیلیکات ها در وقایع دگرگونی مختلف و در چند نوبت شکل گرفته اند. دگرگونی ناحیه ای منطقه بیشتر به نوع بوچان شباهت دارد، اما اضافه شدن کیانیت به مجموعه کانی شناسی سنگ ها در بعضی نقاط، مجموعه دگرگونی را متمایل به نوع بارووین کرده است. ترکیب گارنت های موجود در سنگ های مورد بررسی بیشتر در قطب آلماندن-اسپسارتین، ترکیب بیوتیت ها در محدوده ی سیدروفیلیت و ترکیب پلاژیوکلاز از نوع آندزین است و استارولیت های منطقه دارای ترکیبی غنی از آهن هستند. بر اساس دماسنجی با استفاده از تک کانی بیوتیت، بیوتیت های موجود در مزوسوم میگماتیت ها و هورنفلس های کیانیت دار دره سیمین به ترتیب میانگین دمایی در حدود 633 و 587 درجه سانتی گراد و بیوتیت های موجود در هورنفلس های کیانیت دار مریانج، دمای 483 درجه سانتی گراد را نشان می دهند. بر اساس دماسنجی به روش تبادل کاتیونی زوج کانی گارنت- بیوتیت، میانگین دمای هورنفلس های کیانیت دار منطقه مریانج در حدود 524 درجه سانتی گراد و میانگین دمای میگماتیت ها و هورنفلس های کیانیت دار دره سیمین به ترتیب در حدود 618 و 580 درجه سانتی گراد محاسبه شد. در فشارسنجی با استفاده از سامانه های GPBQ و GASP فشار میگماتیت ها ی کیانیت دار به ترتیب در حدود 8/3 و 1/4 کیلو بار برآورد می شود.
    کلیدواژگان: همدان، دما- فشارسنجی، شیمی کانی، میگماتیت، هورنفلس، کیانیت
  • احمد لندی*، سارا پورکیهان، مصطفی چرم، سعید حجتی، سیروس جعفری صفحات 19-30
    امکان تغییر ترکیب کانی های رسی در زمین های بایری که به کشت مداوم نیشکر اختصاص یافته اند، وجود دارد. از این رو در این، ویژگی های کانی شناسی نمونه های خاک نیمرخ های حفرشده در چهار مزرعه با سابقه کشت بیش از 15 سال بررسی و با زمین های بایر همسایه آنها و مزارع زیر کشت تناوبی مقایسه شد. نتایج نشان داد که کانی های منبسط شونده در افق Ap خاک های کشت شده بر خلاف زمین های بایر فراوان هستند ولی مقدار آنها در افق C این خاک ها کم است. همچنین در لایه های سطحی خاک های کشت شده، مقدار پالیگورسکیت نسبت به خاک بایر کمتر است. این تغییرات در خاک زیر کشت نیشکر در مقایسه با کشت تناوبی به دلیل تفاوت میزان آبیاری، زیست توده تولیدی و نیاز غذایی غالبا بیشتر است و کشت متراکم و آبیاری سنگین در دوره کشت باعث دگرگونی کانی ها و در نتیجه تغییر عوامل دیگر از جمله نیازهای عناصر غذایی خاک می شود.
    کلیدواژگان: پالیگورسکیت، کانی های منبسط شونده، کشت تناوبی، کشت نیشکر
  • پونه اشبک، آزاده ملکزاده شفارودی*، محمدحسن کریم پور صفحات 31-46
    رخداد کانی سازی جلمبادان در شمال غربی سبزوار، استان خراسان رضوی، و در جنوب غربی کمان ماگمایی قوچان- سبزوار قرار دارد. زمین شناسی منطقه شامل سنگ های آتشفشانی آندزیتی- تراکی آندزیتی ائوسن است که مورد نفوذ توده های نفوذی نیمه عمیق مونزودیوریتی تا دیوریتی قرار گرفته اند. کانی سازی به شکل افشان در همه توده های نفوذی و سنگ های آتشفشانی اطراف آنها دیده می شود. پیریت مهمترین کانی اولیه و مالاکیت، هماتیت، گوتیت و لیمونیت کانی های ثانویه هستند. دگرسانی گسترده ای در منطقه دیده می شود که کانی شناسی آن شامل کوارتز، سرسیت، کائولینیت، کلریت، اپیدوت و کلسیت است. ناهنجاری طلا بین 018/0 تا بیش از 2 گرم در تن و مس تا 509 گرم در تن بویژه در نیمه شرقی منطقه است. توده های نفوذی مونزودیوریتی تا دیوریتی نقش اصلی را در کانی سازی داشته اند. بافت این توده ها پورفیری است و پلاژیوکلاز، پیروکسن و هورنبلند کانیهای معمول آنها هستند. براساس شواهد زمین شیمیایی، این توده ها از نوع آهکی-قلیایی و گرانیتوئیدهای I هستند که در یک پهنه فرورانش حاشیه قاره از ذوب بخشی 7 تا 15 درصدی اسپینل لرزولیت تشکیل شده اند. برپایه جایگاه زمین ساختی، شواهد زمین شناسی، نوع و گسترش دگرسانی و کانی سازی و ناهنجاری های زمین شیمیایی، رخداد کانی سازی جلمبادان یک طلا± مس پورفیری است.
    کلیدواژگان: دگرسانی، طلا± مس پورفیری، گرانیتوئید نوع I، پهنه فرورانش، کمان ماگمایی قوچان- سبزوار
  • آذر محمدباقری، رضا زارعی سهامیه*، احمد احمدی خلجی، فرهاد زال صفحات 47-62
    توده ی گابرویی ورچه در استان مرکزی واقع شده و بخشی از منطقه سنندج سیرجان است. به لحاظ سنگ شناسی این توده نفوذی دارای ترکیب گابرو، مونزوگابرو بوده و دارای سرشت ماگمائی آلکالن می باشد. براساس الگوی عناصر REE بهنجار شده با کندریت، غنی شدگی از LREE (100برابر) و HREE (10 برابر) و بر مبنای الگوی عناصر کمیاب بهنجار شده با گوشته ی اولیه، غنی شدگی از عناصر HFSE (Zr، Ti، P) را نشان می دهد. عدم وجود بهنجاری منفی Nb نشانگر ماگماتیسم با ماهیت قلیایی است. براساس رفتار عناصر Zr،Nb،Yb وLa، Sm می توان چنین استنباط کرد که ماگمای مولد از گوشته ی غنی شده با ترکیب اسپینل – گارنت لرزولیت و درجه ذوب بخشی10-15درصد حاصل شده است. علت این ماگماتیسم را می توان به ایجاد گسل های عمیق و ضخیم شدگی پوسته در اثر فرورانش نئوتتیس وابسته دانست. ترکیب پلاژیوکلازهای توده گابرویی در گستره ی آندزین لابرادوریت بوده و کلینوپیروکسن های آن از نوع دیوپسید است. ترکیب شیمیایی کلینوپیروکسن ها ویژگی های سری ماگمایی آلکالن را نشان می دهند. براساس ژئوترموبارومتری دمای تشکیل کلینوپیروکسن ها بین 1150 تا 1200درجه سا نتی گراد و فشار تشکیل شان بین 3 تا 7 براورد شده است.
    کلیدواژگان: پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن، گابرو، آلکالن، ورچه، سنندج، سیرجان
  • لیلا برزگری، حبیب الله قاسمی، مهدی رضایی کهخائی* صفحات 63-78
    نوار ماگمایی ائوسن کاهک- عباس آباد، در کرانه شمال شرقی پهنه ساختاری ایران مرکزی، از داورزن در غرب سبزوار تا میامی در شرق شاهرود امتداد دارد. واحدهای سنگی این نوار شامل تناوبی از سنگ های آتشفشانی بازی - حدواسط (الیوین بازالت، بازالت، تراکی بازالت، تراکی آندزی بازالت، تراکی آندزیت و آندزیت) و سنگ های آذرآواری –رسوبی (انواع توف، برش، آگلومرا، ماسه سنگ، شیل، کنگلومرا، سنگ آهک نومولیتی و سنگ آهک توفی) به سن ائوسن میانی – پسین و سنگ های رسوبی الگیوسن و کواترنری هستند. سنگ های آتشفشانی این نوار، یک سری تفریقی پیوسته با خاستگاه مشترک از یک ماگمای والد بازالتی هستند. گدازه های بازالتی– آندزیتی منطقه از آنجا که از نوع پیروکسن پورفیری، پلاژیوکلاز پورفیری و پیروکسن- پلاژیوکلاز پورفیری هستند، نمونه های مناسبی برای بررسی های توزیع اندازه بلور (CSD) به شمار می روند. براساس نتایج این پژوهش، درشت بلور های پلاژیوکلاز و پیروکسن موجود در سنگ های آتشفشانی منطقه، به ترتیب در گستره زمانی86 تا 118 سال و با نرخ هسته بندی از 10-10× 48/1- تا 10-10× 56/1 میلی متر بر ثانیه و در گستره زمانی 104×21/3 تا 104 × 3/6 ثانیه و با نرخ هسته بندی از 5-10× 55/0 تا 5-10× 2 میلی متر بر ثانیه در آشیانه ماگمایی رشد کرده اند.
    کلیدواژگان: توزیع اندازه بلور (CSD)، سنگ های بازالتی، آندزیتی، عباس آباد، شاهرود
  • فرج الله فردوست*، افسانه سلطانی صفحات 79-92
    در 50 کیلومتری شمال غرب بردسکن، سنگ های آتشفشانی و آتشفشانی رسوبی ائوسن، به عنوان نوار ماگمایی شمال پهنه ی ساختاری ایران مرکزی میزبان کانسار مس ابری هستند. سنگ های آتشفشانی دارای ترکیب غالب آندزیت، بازالت و آندزیت بازالت پورفیری هستند و به صورت روانه های گدازه ای زیر آبی یا گدازه های برشی شده در حضور آب (آگلومرا)، یا خاکسترها و قطعات سنگی آتشفشانی (توفیت ها) تظاهر پیدا کرده اند و با سنگ های رسوبی با طیف ترکیبی آهک (نومولیت دار)، مارن، شیل و... همراهند. آندزیت ها و آندزیت های بازالتی به سری های ماگمایی آهکی-قلیایی با پتاسیم متوسط تا بالا تعلق دارند. تغییرات عناصر فرعی و الگوی عناصر خاکی نادر، غنی شده از عناصر LREE نسبت به HREE، به همراه غنی شدگی در LILE و تهی شدگی بعضی عناصر HFSE بیانگر وابستگی آنها به مناطق فرورانش است و تهی شدگی از Nbو تا حدودی Ti و تمرکز بالای Pb، Ba، K و Thبیانگر آلایش پوسته ای ماگمای سازنده این سنگ ها می باشد. شواهد ژئوشیمیایی بیانگر آنست که ماگمای سازنده این سنگ ها، از ذوب بخشی گوه گوشته ای تا حدودی دگرنهادی شده به وسیله ی سیالات سرچشمه گرفته از آب زدایی ورقه اقیانوسی دگرگون شده در رخساره آمفیبولیت و رسوبات فرورونده همراه آن، حاصل شده است. با توجه به ویژگی های زمین شناسی منطقه ای، فرورانش رو به شمال ورقه اقیانوسی نئوتتیس سبزوار (شاخه درونه) به زیر حاشیه جنوبی ورقه توران، به تشکیل سنگ های آتشفشانی کمان قاره ای شمال غرب بردسکن منجر شده است.
    کلیدواژگان: آندزیت، کمان آتشفشانی، حاشیه فعال قاره ای، آلایش ماگمایی، بردسکن
  • مهین هاشمی* صفحات 93-102
    منطقه ی مورد بررسی از بخشی از سازند کرج در جنوب شهرستان زنجان بوده و در پهنه ایران مرکزی قرار دارد. مجموعه سنگ های موجود در منطقه شامل انواع آذرآواری، آذرین و رسوبی می باشند. سنگ های آذرین منطقه در دو دسته کلی اسیدی (ریولیت و ریوداسیت) و بازی (آندزیت بازالتی) قرار می گیرند. مقطع سهله به لحاظ سنگ شناسی می تواند معادل بخش های شیل پایینی و توف میانی سازند کرج در مقطع این نوع است ولی از نظر سنگ شناسی با بخش کردکند (نوع واحدهای رسوبی و واحدهای آذرآواری و حجم گدازه های آندزیتی و آندزیت بازالتی) تفاوت دارد. عدد منیزیم پایین و مقادیر پایین MgO ،Cr و Ni در نمونه های آذرین (آندزیت بازالت، ریولیت و ریوداسیت) نشان دهنده منشا گرفتن این سنگ ها از یک ماگمای تحول یافته است. محیط زمین ساختی سنگ های منطقه وابسته به فرروانش و از نوع کمان قاره ای است. ماگمای مولد سنگ های منطقه احتمالا یک ماگمای تحول یافته است که از ذوب گوه گوشته ای متاسوماتیسم شده توسط سیالات آبکی ناشی از لیتوسفر در حال فرورانش، بوجود آمده است.
    کلیدواژگان: ژئوشیمی، توالی آتشفشانی-رسوبی، فرورانش، سازند کرج، جنوب زنجان
  • زهرا احمدی* صفحات 103-114
    در این پژوهش کانی شناسی، ژئوشیمی و تصاویر SEM کلینکر و سیمان پرتلند کارخانه ی سیمان ارومیه با استفاده از مقاطع صیقلی و تصاویر SEM کلینکر و نیز آنالیز شیمیایی سیمان و کلینکر به روش XRF در آزمایشگاه شیمی کارخانه سیمان ارومیه بررسی شد. شاخص های بوگه محاسبه شدند و برای مقایسه ی سیمان و کلینکر ارومیه با استاندارد جهانی از شاخص اشباع آهک، نسبت سیلیس و آلومینیوم نیز استفاده و موقعیت کلینکر و سیمان های پرتلند در نمودارهای فازی مختلف نشان داده شد. نتایج نشان دهنده ی وجود فازهای آلیت، بلیت، کوارتز و آلومینات در مقاطع صیقلی است، سوخت لازم از نوع میادین گازی است، سرعت بالا رفتن گرما در کوره و سرعت سرد شدن کلینکر ضعیف است، پخت کلینکر در زمان نسبتا طولانی صورت گرفت و معلوم شد کلینکر و سیمان پرتلند نوع 2 ارومیه با استاندارد کلینکر و سیمان جهان همخوانی دارند.
    کلیدواژگان: کانی شناسی، ژئوشیمی، SEM، کلینکر، سیمان پرتلند و ارومیه
  • جمال قوی، محمدحسن کریم پور*، یانمینگ پن، سید احمد مظاهری صفحات 115-124
    اریثرایت (Co3(AsO4)28H2O) یکی از کانی های کمیاب آرسنیک و از گروه وی ویانیت است. این کانی در سطوح هوازده پهنه های کانی سازی رگه ای آرسنوپیریت±پیریت همراه با کانی هایی چون اسکوردایت و هیدرواکسیدهای آهن در نشانه معدنی طلا-تنگستن تاریک دره (شمال شرقی ایران) به تازگی شناسایی شده است. اریثرایت در نمونه دستی به رنگ سرخ کمرنگ تا صورتی براق با اگرگات شعاعی و ستاره ای بوده و در بررسی های میکروسکوپی با کشیدگی در راستای محور c بلورشناسی دارای چند رنگی است. این کانی دارای تقارن کج لوزی با پارامترهای یاخته یکه a = 10.251، b = 13.447، c = 4.764 ، β = 104.98 و گروه فضایی C2/m است. واحدهای چاروجهی آرسنیک و هشت وجهی های کبالت و آهن با اتصال اکسیژن و هیدروژن، ساختار بلوری این کانی را شکل داده اند. در بررسی با میکروسکوپ الکترونی روبشی این کانی با ظاهری الواری نمود دارد و بررسی های تکمیلی حضور عناصرAs وCo در ساختار بلوری و ترکیب شیمیایی آن را تائید نموده است. طیف های پراش پرتو X پهنه های کانی سازی حضور آرسنوپیریت را به عنوان فاز سولفیدی اصلی مشخص نمود و تجزیه به روش طیف سنجی جرمی پلاسمای جفت شده القایی غنی شدگی آنها را در عنصر کبالت نشان داد. هوادیدگی سطحی آرسنوپیریت در فراهم آوردن آبگون های آرسنات و کاتیون کبالت برای تبلور کانی اریثرایت نقش اساسی داشته اند. این کانی تنها در گستره اسیدیته 6 تا 8 پایدار بوده و تغییرات شرایط اکسایش-احیا در پیدایش و پایداری این کانی در منطقه مهم است وتبلور اریثرایت را کنترل می کند.
    کلیدواژگان: اریثرایت، آرسنوپیریت، کبالت، اسکوردایت، تاریک دره
  • مریم حاجی بهرامی، نادر تقی پور*، قاسم قربانی صفحات 125-136
    کانسار آهن همیرد در 74 کیلومتری شمال شرق سمنان و در منطقه جام واقع شده است. این منطقه در شمال پهنه ایران مرکزی قرار دارد. رخنمون های سنگی این منطقه شامل مجموعه سنگ های آتشفشانی با ترکیب آندزیت تا آندزیت بازالت، توف و آذرآواری های با سن ائوسن میانی هستند که توده های نفوذی مونزونیتی و مونزودیوریتی در آنها تزریق شده اند. کانه زایی آهن در محل تماس توده نفوذی با سنگ های آتشفشانی رخ داده است. حضور گسترده هماتیت همراه با مقادیر فرعی مگنتیت، پیریت، باریت و کلسیت از ویژگی های مهم کانی زایی در کانسار آهن همیرد است. کانی زایی به شکل رگه ای و عدسی هایی با ترکیب هماتیت و به مقدار کمتر مگنتیت است. بر اساس ویژگی های زمین شیمیایی، ماهیت ماگمای تشکیل دهنده توده شبه آتشفشانی همیرد، آهکی- قلیایی و آهکی- قلیایی غنی از پتاسیم بوده و از نوع متاآلومین متعلق به گرانیتوئیدهای نوع I قوس های آتشفشانی است. غنی شدگی عناصر LIL نسبت به عناصر HFS و بی هنجاری منفی Nb و Ti و قرار گرفتن آن ها در گستره VAG نشان می دهد که توده نفوذی شبه آتشفشانی همیرد در یک محیط زمین ساختی ماگمایی قوس آتشفشانی وابسته به فرورانش تشکیل شده است.
    کلیدواژگان: سنگ شناسی، زمین شیمی، قوس آتشفشانی، کانسار آهن همیرد، سمنان
  • نیما رحیمی، حسن میرنژاد، مریم شیبی*، سروش مدبری صفحات 137-148
    توده نفوذی اسپید با سن نئوژن در کمربند ماگمایی ارومیه - دختر بیرون زدگی دارد. آمفیبول های موجود در این توده نفوذی از نوع کلسیمی و ماگمایی بوده و ترکیب آن ها از مگنزیوهورنبلند تا اکتینولیت در تغییر است که نشان می دهد که توده مورد بررسی نوع I است. بررسی های زمین فشارسنجی حاکی از آن است که بلورهای آمفیبول در فشار حدود 5/2 تا 7/3 کیلو بار که معادل با اعماق 8 تا 12 کیلومتری زمین است متبلور شده اند. همچنین بر اساس زمین دماسنجی زوج کانی هورنبلند – پلاژیوکلاز و آمفیبول ها، دمای بین 752 تا 865 درجه سانتی گراد، برای تبلور این دو کانی در توده نفوذی اسپید به دست آمده است. همچنین مقادیر log ƒO2 برای این توده نفوذی برابر با 18/12- تا 27/15- است که نشان دهنده بالا بودن نسبی گریزندگی اکسیژن در ماگمای سازنده ی این توده و شاهدی بر تشکیل این توده در محیط های فرورانش است.
    کلیدواژگان: شیمی کانی، زمین دما - فشار سنجی، توده نفوذی اسپید، گریزندگی اکسیژن
  • مریم سادات مظهری*، سید احمد مظاهری، سعید سعادت، سید مسعود همام صفحات 149-160
    منطقه مورد بررسی در کمربند آتشفشانی- نفوذی ترشیری پهنه لوت واقع است. تزریق توده های نفوذی ترشیری در سنگ آهک های کرتاسه باعث تشکیل اسکارن در این منطقه شده است. نفوذ این سنگ ها باعث تغییرات بافتی و کانی شناسی در محل همبری با سنگ های مجاور شده و در برخی موارد واحد آهکی در نزدیکی توده نفوذی تبدیل به مرمر و یا اسکارن شده است. کانه زایی آهن به صورت عدسی شکل بیشتر در مرز توده های نفوذی و واحد آهکی صورت گرفته است. بررسی های سنگ شناختی نشان می دهند که طیف ترکیبی این توده ها از کوارتزدیوریت، مونزودیوریت، کوارتز مونزونیت تا گرانودیوریت در تغییر است. این گرانیتوئیدها دارای ماهیت شبه قلیایی و متا آلومین بوده و بر اساس ترکیب شیمیایی و ویژگی های زمین شیمیایی، متعلق به سری مگنتیت (نوع I) هستند. غنی شدگی عناصر خاکی نادر سبک (LREE)، فقر عناصر خاکی نادر سنگین (HREE) و ناهنجاری منفی جزئی Eu از ویژگی های آنها بوده و بیانگر فعالیت ماگمایی متاآلومین نوع I کمان های آتشفشانی کرانه قاره هاست. مقایسه نمودارهای مختلف زمین شیمیایی نشان دهنده همخوانی سنگ های گرانیتوئیدی جنوب معین آباد با نفوذی های وابسته به اسکارن های آهن است.
    کلیدواژگان: توده های نفوذی، لوت، کانه زایی آهن، اسکارن
  • علی مرادپور، رضا زارعی سهامیه*، احمد احمدی خلجی، رامین ساریخانی صفحات 161-178
    افیولیت کرمانشاه واقع در کمربند افیولیتی بیرونی زاگرس با اجزاء مختلف گوشته ای و پوسته ای، بازمانده ای از شاخه جنوبی اقیانوس نئوتتیس در ایران به شمار می آید. نمودارهای تقسیم بندی کانی ها بیانگر ترکیب فورستریتی الیوین در دونیت، هارزبورژیت و لرزولیت ها و ترکیب کریزولیتی الیوین در ورلیت ها و نیز برای ارتوپیروکسن و کلینوپیروکسن ها به ترتیب نشان دهنده ترکیب انستانیتی و دیوپسید تا اوژیتی هستند. شواهد بافتی چون تیغه های جدایشی کلینوپیروکسن در ارتوپیروکسن و دانه های زنجیر مانند اسپینل در کانی های موجود در سنگ های فامافیک منطقه های صحنه، هرسین- نورآباد و میانراهان شواهدی از سرد شدن همراه با کاهش فشار، گدازه بخشی و واکنش مذاب/سنگ را نشان می دهند. مودال بسیار پایین کلینوپیروکسن، الیوین غنی از منیزیم و مقدار بالای Cr# و نسبت Cr/Alدر اسپینل های مناطق مورد بررسی همگی نشان دهنده نرخ ذوب بخشی بالا برای هارزبورژیت و دونیت ها هستند. مقادیر Al2O3، TiO2 و FeO/MgO محاسبه شده در گدازه مولد اسپینل ها و همه نمودارهای تعیین کننده محیط زمین ساختی ماگمایی نشان می دهند که پریدوتیت منطقه های مورد بررسی از ماگماهای بونینیتی جلوی قوس (مانند پیکریت ها و تولئیت های جزایر قوسی) در موقعیت SSZ شکل گرفته اند.
    کلیدواژگان: پریدوتیت گوشته ای، بونینیت، قوس، واکنش گدازه، سنگ، افیولیت کرمانشاه
  • سکینه شکاری*، محمود صادقیان، حبیب الله قاسمی، جای مینگو صفحات 179-194
    مجموعه دگرگونی – آذرین شترکوه به سن پروتروزوئیک پایانی (548 تا 579 میلیون سال پیش) واقع در جنوب شرق شاهرود، طیف متنوعی از پنج گروه ترکیبی متابازیت، متاپلیت، متاگری وک، متاپسامیت و متاکربنات را شامل می شود. متاپلیت های این مجموعه طیف سنگی متنوعی از فیلیت تا گنیس و میگماتیت را شامل می شوند. شدت دگرگونی در بالاترین درجه، تا مرز ذوب بخشی و تشکیل گدازه های گرانیتی پیش رفته است. نتایج دما - فشارسنجی بر شبه پهنه ها دمای (457 تا 641 درجه سانتیگراد و فشار 6 تا 13 کیلوبار) با شرایط دما - فشار رخساره های شیست سبز تا آمفیبولیت همخوانی دارد. یافته های جدید نشان می دهد که دنباله های رسوبی اولیه (سنگ های مادر مجموعه دگرگونی شترکوه) طی یک نظام کششی – کافتی درون قاره ای و در حوضه های دریایی - اقیانوسی تشکیل شده اند. این حوضه ها، طی رخداد کوهزایی کادومین بسته شده، سنگ های آنها دگرگون شده و سپس به صورت آمیزه های زمین ساختی یا منشورهای به هم افزوده، بر پوسته های قاره ای سرزمین های مجاور خود رانده شده اند.
    کلیدواژگان: دگرگونی، دما- فشارسنجی، شاهرود، شترکوه، کادومین، متاپلیت
  • فریبا ریاحی سامانی، ناهید شبانیان بروجنی*، علیرضا داودیان دهکردی صفحات 195-208
    توده ی گرانیت گنایس منطقه آبادچی (مجاور سد زاینده رود) بخشی از پهنه زمین ساختی سنندج - سیرجان است. ترکیب کانی شناسی این توده های گرانیت گنایسی شامل کوارتز، فلدسپات پتاسیم، پلاژیوکلاز، بیوتیت و موسکویت و کانی های فرعی کدر، زیرکن، آمفیبول و آلانیت است. سنگ های گرانیت گنایسی مورد بررسی تحت تاثیر دگرشکلی دینامیک و دگرنهادی ضعیف سدیمی واقع شده اند. این سنگ ها از نظر زمین شیمی کلسیمی تا آهکی- قلیایی، آهن دار تا منیزیم دار، پرآلومین تا کمی متاآلومین و از نوع A تا I هستند. نمودار REEبهنجارشده به کندریت غنی شدگیLREE ها را نسبت به HREEها همراه با ناهنجاری منفی Eu نشان می دهند. این سنگ ها در نمودارهای عنکبوتی بهنجار شده نسبت به مانتوی اولیه غنی شدگی نسبی در LILE وLREE نسبت به HFSE را نشان می دهند که این امر اشاره به سنگ های ماگمایی وابسته به کمان و محیط های برخوردی دارد. این گرانیت گنایس در جایگاه زمین ساختی پس از برخورد تشکیل شده اند.
    کلیدواژگان: گرانیت گنایس، گرانیت نوع A، زمینشیمی، آبادچی، پهنه سنندج-سیرجان
  • لیلا پاژخ زاده، خسرو ابراهیمی نصرآبادی*، حمیدرضا وطن پور، فرزین قائمی، جواد درویشی خاتونی صفحات 209-218
    ذخیره معدنی فلوریت کوه سفید، در نزدیکی روستای کوه سفید در 110 کیلومتری جنوب شرقی مشهد قرار دارد. واحد های زمین شناسی در برگیرنده منطقه مورد بررسی مربوط به سازند کشف رود با سن ژوراسیک پیشین تا پسین است. گسل هایی با امتداد شمال غرب- جنوب شرق و شمال شرق- جنوب غربی در این ناحیه دیده می شوند. رگه های فلوریت دارای روندهای متفاوت، با ضخامت 2 تا 5/2 متر و طول 50 متر هستند. محلول های گرمابی با دمایی در گستره 181 و 125 درجه سانتیگراد و میانگین 152 درجه سانتیگراد در امتداد گسل ها و درز و شکاف ها تشکیل ماده معدنی فلوریت را داده است. میزان شوری سیالات درگیر پایین و دامنه تغییرات آنها از 979/1 تا 37/8 درصد است و به طور میانگین، شوری 5% تا 6% را نشان می دهند. با توجه به شواهد زمین شناسی، سنگ نگاری، کانی سازی و دمای سیالات درگیر، فلوریت این منطقه از نوع گرمابی است
    کلیدواژگان: فلوریت، سیال درگیر، کانی سازی، سفیدکوه، تربت جام
  • شهزاد شرافت*، زهرا ترک زاده، محمدعلی مکی زاده صفحات 219-228
    در این پژوهش، رخداد کانی سپیولیت برای نخستین بار از سنگ های فرامافیک توالی افیولیتی شمال نائین گزارش می شود. سپیولیت کانی رسی آبدار با ساختار الیافی است که به واسطه ویژگی های منحصر به فرد خود در صنایع مختلف کاربرد دارد. تشکیل سپیولیت، پیامد واکنش های متعددی است که در سنگ های فرامافیک توالی افیولیتی شمال نائین رخ داده است. این فرایند طی سه مرحله اصلی انجام شده است. ابتدا سیالات گرمابی با تاثیر بر سنگ های فرامافیک، آنها را به سرپانتینیت تبدیل کرده اند. هجوم سیالات دارای CO2-H2O در امتداد سطوح ضعف سرپانتینیت های برشی و خرد شده، باعث انحلال سرپانتینیت و کربناته شدن آن شده اند. طی کربناته شدن سرپانتینیت ها، واکنش بین سنگ های فرابازی با محلول های گرمابی سبب تشکیل محلولی غنی از Mg و/یا Si در دمای پائین شده و سرانجام، کانی سپیولیت در نتیجه فعالیت سیالات گرمابی غنی از CO2،H2O و SiO2 شکل گرفته است.
    کلیدواژگان: سپیولیت، سنگ های فرامافیک، لیستونیت، سیالات گرمابی، افیولیت نائین، ایران مرکزی
  • مهدی غارسی*، ایرج رسا، محمد یزدی صفحات 229-244
    کانسار اسکارن مزرعه در کمربند فلززایی قفقاز کوچک – البرز غربی بر اثر تزریق توده گرانیتوییدی شیورداغ به سن اولیگومیوسن به درون مجموعه کربناته، آتشفشانی قدیمی تر و به شکل برون اسکارن گارنت اپیدوت دار ایجاد شده است. ترکیب کانی شناسی فلزی شامل مگنتیت، پیریت، کالکوپیریت، بورنیت، کوولیت، هماتیت، گوتیت و مالاکیت است و بیشتر کانه زایی در مرحله اسکارن پسرونده ایجاد شده است. نتایج تجزیه عناصر فرعی نشانگر تاثیر شاره های با خاستگاه پوسته بر توده نفوذی طی فرآیندهای اسکارن زایی است. در کانی های کوارتز و کلسیت نمونه های اسکارن دو دسته شاره درگیر نوع (L+V) با شوری کم تا متوسط (57/1 تا 94/17درصد وزنی نمک) و گستره دمای همگن شدگی 120 تا 356 درجه و نوع (L+V+S) با شوری زیاد (06/32 تا 77/41 درصد وزنی نمک) و گستره دمای همگن شدگی 227 تا 375 درجه سانتی گراد دیده می شوند که هر دو در مرحله اسکارن پسرونده ایجاد شده اند. خاستگاه میانبارهای شاره ای نوع(L+V) و نوع (L+V+S) به ترتیب شاره های دگرگونی و ترکیب ماگمایی – شورابه های سطحی هستند. دو فرآیند آمیختگی هم دمای شاره های با شوری مختلف و رقیق شدگی سطحی شاره ها بر اثر مخلوط شدن آب های جوی با شاره های ماگمایی- دگرگونی عوامل اصلی تکوین شاره های کانه ساز هستند. فشار شاره در زمان تشکیل کانسنگ در حدود 100 بار و دمای تقریبی بین 250 تا 340 درجه سانتی گراد بوده است و بر این اساس می توان کانسار اسکارن مزرعه را با ژرفای تشکیل 350 تا 400 متر نسبت به سطح ایستابی قدیمی، به عنوان یک کانسار اسکارن کم ژرفا معرفی کرد.
    کلیدواژگان: کمربند فلززایی قفقاز کوچک - البرز غربی، کانسار مزرعه، اسکارن، میانبارهای شاری، ریزدماسنجی
  • مژگان تحریری، معصومه طباطبایی*، محمد یوسفی، خلیل مهرانی، محمود دهقانی اشکذری، میکائیل دوسک صفحات 245-250
    از واکنش پارا تولوئن سولفونیل هیدرازید و 2- هیدروکسی 3- متوکسی بنزآلدهید در شرایط تقطیر یک ترکیب هم بلور N''-(2- هیدروکسی-3متوکسی بنزیلیدن)-4- نیترو بنزوسولفونیل هیدرازید) و 1، 2- بیس(2- هیدروکسی-3متوکسی- بنزیلیدن هیدرازید) (1) تهیه شد. وجود پیوندهای هیدورژنی به نسبت قوی در ترکیب 1 بر اثر اتصال اتم های اکسیژن یک مولکول 1، 2- بیس (2- هیدروکسی-3 – متوکسی بنزیلیدن هیدرازید) به گروه NH از N''-(2- هیدروکسی-3متوکسی بنزیلیدن)-4- نیترو بنزوسولفونیل هیدرازید) می تواند باعث پایداری ساختار هم بلور باشد. ترکیب 1 با استفاده از روش های طیف سنجی فروسرخ (IR)، تشدید مغناطیسی هسته ( NMR)، تجزیه ی عنصری و پراش پرتوی X (X-ray) شناسایی شد. اطلاعات بلورشناسی برای این ترکیب در دمایK 95 جمع آوری شد. ترکیب در سیستم بلوری تک میل، گروه فضایی P21/n و با چهار مولکول در یاخته یکه تبلور یافته است. پارامترهای شبکه ای آن عبارت از ̊(3) 56/95 = β، Å(1)398/17 = c، Å (1)207/19 = b، Å (1)677/6= a و مقدار نهاییR برای 4047 بازتابش های مستقل برابر 037/0 هستند.
    کلیدواژگان: 4-نیترو سولفونیل هیدرازید، باز شیف، هم بلور، ساختار بلوری
  • محمد رنجبر، محمدابراهیم قاضی*، مرتضی ایزدی فرد صفحات 251-260
    در این پژوهش اثر دمای خشک کردن بر ویژگی های ساختاری، دی الکتریکی، اپتیکی و مغناطیسی نانوذرات فریت بیسموت خالص تهیه شده به روش سل-ژل بررسی شد. نمونه ها با دماهای خشک کردن 80، 100، 120و oC 150 و کلسینه در دمای oC 500 به مدت 4 ساعت تهیه شدند. نتایج پراش پرتو ایکس تشکیل فاز پروسکایت BiFeO3 با گروه فضایی R3c را تایید کرد. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین درصد خلوص BiFeO3با مقدار 7/96 % مربوط به نمونه خشک شده در دمای oC 120 است. گاف نواری نمونه ها از 89/1 تا eV 07/2 به دست آمد که در توافق با مقادیر گزارش شده است. نمودار مغناطش بر حسب میدان مغناطیسی نمونه ها در دمای اتاق نشان می دهد که همه نمونه ها دارای ویژگی فرومغناطیسی هستند.
    کلیدواژگان: فریت بیسموت، ویژگی های ساختاری، ویژگی دی الکتریکی، گاف نواری، ویژگی مغناطیسی
|
  • Fariba Kordi, Ali Sepahi *, Izadi Kiyan Pages 3-18
    The study area is located in Hamedan Province adjacent to Alvand plutonic body in the Sanandaj-Sirjan zone. Various contact and regional metamorphic rocks, from low to high grade exist in contact of Alvand plutonic body including schists, hornfelses and migmatites. Kyanite-bearing rocks volumetrically are not widespread but occur as various outcrops (in migmatite, hornfels and quartz-kyanite veins). Kyanite occurs in these rocks with minerals such as andalusite, sillimanite, staurolite and sometimes cordierite with a matrix of quartz, biotite and muscovite and sometimes plagioclase .In the Hamedan region, kyanites can be divided into three major types: 1- Kyanites in the rock matrix, 2- Kyanites pseudomorphs after andalusite porphyroblasts, and 3- Kyanites in aluminosilicates veins. Since, triple or diploid intergrowth of aluminosilicate are not seen in thin sections, it can be concluded that they formed in different stages of metamorphism. Regional metamorphism in the area resembles Buchan-type metamorphism but addition of kyanite to mineral assemblages converted to Barrovian-type metamorphism. The composition of garnet is plotted near almandine, biotite composition, often located in the field of siderophyllite ande composition of plagioclase crystals is andesine in these rocks and staurolite is iron-rich. In thermometry by Ti and XMg in biotite, mesosome of migmatites show temperature of 633˚C and biotites in hornfelses show temperature 483˚C to 587˚C. In thermometry by cation exchange, garnet- biotite (average temperature by all of the calibrations) temperature for hornfels is about 524˚C to 580˚C and for migmatite 618˚C, respectively. In barometry equilibrium thermodynamics method (GPBQ) gives pressure of 3.8 kbar and (GASP) method gives 4.1 kbar for mesosome of kyanite-bearing migmatites.
    Keywords: Hamedan, thermobarometry, mineral chemistry, migmatite, hornfels, kyanite
  • Ahmad Landi *, Sara Pourkeihan, Mostafa Chorom, Saeed Hojati, Siroos Jafari Pages 19-30
    The change in composition of clay minerals is possible in uncultivated lands that sugarcane is cultivated for many years. For this study, mineralogical properties of soil samples from described profiles in four farms with more than 15 years cultivation were determined and compared with nearby uncultivated lands and farms under rotation cultivation. The results showed that expandable minerals were abundant in the Ap horizon of the cultivated soils, unlike in the uncultivated soils, while only small amounts were found in C horizons of cultivated soils. Also, the surface horizons of the uncultivated soils contain more palygorskite than the surface of cultivated soil, but this subject is not seen in depth of profils. These changes are more observable in soils under sugarcane cultivation in comparison with soils under rotation cultivation because of the differences in irrigation, biomass production and food requirments and therefore intensive cropping and strong irrigation over a long time could result to the changes in soil minerals and other factors such as soil nutrient requirements.
    Keywords: Expandable minerals, Rotation cropping cultivation, Sugarcane production, Palygorskite
  • Eshbak, Azade Malekzadeh Shafaroudi *, Karimpour Pages 31-46
    Jalambadan mineralization is located in northwest of Sabzevar, Khorasan Razavi Province, and in the southwestern Quchan-Sabzevar magmatic arc. Geology of the area consists of Eocene andesitic to trachyandesitic volcanic rocks, which are intruded by monzodioritic to dioritic subvolcanic units. Mineralization occurs in intrusive rocks and surrounded volcanic units as disseminated. Pyrite is the main primary mineral and malachite, hematite, goethite, and limonite are the secondary minerals. Well alteration developed in this area and the mineralogy of them consist of quartz, sericite, kaolinite, chlorite, epidote, and calcite. Gold anomaly is between 0.018 to up to 2 ppm and copper content is maximum 509 ppm, especially at eastern half of the area. Monzodioritic to dioritic intrusive rocks had major role in mineralization. The texture of intrusions is porphyry and plagioclase, pyroxene, and hornblende are the common minerals. Geochemically, the intrusions are calc-alkaline I-type granitoids, which are formed in subduction zone from partial melting (7 to 15%) of spinel lherzolite. Based on tectonic setting, geology, type and development of alteration and mineralization, and geochemical anomaly, Jalmbadan occurrence is porphyry Au±Cu mineralization.
    Keywords: Alteration, porphyry Au±Cu, I-type granitoid, Subduction zone, Quchan-Sabzevar magmatic arc
  • Mohamad Bagheri, Zarei Sahamieh *, Ahmadi Khalaji, Zall Pages 47-62
    Varcheh gabbroic pluton is located in Markazi Province and is part of the Sanandaj-Sirjan zone. This pluton is gabbro to monzo-gabbro of alkaline nature. Based on condrite normalized spider diagrams, the REE pattern displays enrichment of LREE (100 times) and HREE (10 times). In addition, based on primitive mantle normalized spider diagrams, they display enrichment of HFS elements (Zr, Ti, P). Absence of negative anomaly of Nb is due to alkaline nature. Behavior of Zr, Nb, Yb, La, and Sm elements show that the primary magma is derived from enriched mantle by the partial melting of 10%-15% of the spinel - garnet lherzolite, respectively. This magmatism can be related to deep faults and crustal thickening by the Neotethys subduction. The Plagioclase composition in gabbroic pluton is in the range of oligoclase to labradorite and clinopyroxene composition is mainly diopside. The clinopyroxene composition shows that they were crystallized from an alkaline magma. On the basis of geothermobarometry, crystallization-temperature of diopside is estimated to be about 1150°C to 1200 °C and crystallization-pressure for the diopside is between 3 - 7 kb.
    Keywords: plagioclase, clinopyeroxene, gabbro, alkaline, Varcheh, Sanandaj-Sirjan Zone
  • Barzgari, Ghasemi, Mehdi Rezaei-Kahkhaei * Pages 63-78
    The Kahak- Abbasabad Eocene magmatic belt is situated in the northeast edge of Central Iran Zone and extended from Davarzan in the west of Sabzevar to Mayamey in the east of Shahrood. Rock units of the study area include an alternation of basic- intermediate volcanic rocks (olivine basalt, basalt, Trachybasalt, trachyandesitic basalt, trchyandesite and andesite) and pyroclastic–sedimentary rocks (varieties of tuffs, breccia, agglomerate, sandstone, shale, conglomerate, nummolitic limestone and tuffuceous limestone), which belong to Upper-Middle Eocene, and sedimentary rocks of Oligocene and Quaternary. The volcanic rocks of this belt form a continuous fractional series, originated from a same parental basaltic magma. Hence, the basaltic-andesitic lava flows are pyroxene porphyry, plagioclase porphyry and pyroxene-plagioclase porphyry; they are favorable for Crystal Size Distribution (CSD) studies. According to calculations of this research, plagioclase and pyroxene phenocrysts of the volcanic rocks have been grown in magmatic chamber in time range of 86.20 to 118.01 years with nucleation rates from 1.48×10-10 to 1.56×10-10 mms-1and in time range of 3.21 ×104 to 6.34×104 years with nucleation rates from 0.55×10-3 to 2×10-5mms-1, respectively.
    Keywords: Crystal Size Distribution (CSD), Basaltic- andesitic rocks, Abbasabad, Shahrood
  • Farajolah Fardoost *, Soltani Pages 79-92
    about 50 Km northwest of Bardeskan, Eocene volcanic and volcano sedimentary rocks of magmatic belt of north central Iran structural zone are host of Abri copper deposit. Volcanic rocks dominantly have andesitic, basalt and andesitic basalt composition, and manifested such as submarine lava flows, brecciated lavas in the present of water (agglomerate), or ash and fragmented volcanic rocks (tuffites), and they are associated with sedimentary rocks with compositional range of nummolite bearing limestone, marl and shale. Andesitic and andesitic basalts belong to medium to high potassium calc-alkaline magmatic series. Variations pattern of trace elements and rare earth elements, enrichment in LREE compared with HREE with enrichment in LILE and depletion in HSFE indicators of their affiliation to subduction zones and depletion in Nb and in some cases Ti, high concentrations of Pb, Ba, K and Th, are indicatores of crustal contamination of magma forming of the studied rocks. Geochemical characteristics indicate that magma forming of the mentined rocks produce by partial melting of metasomatized overlay mantle wedge which affected by fluids originated from dehydration of metamorphosed subducted oceanic slab up to amphibolite facies and slab associated sediments. With respect to regional geochemical features, northward sunduction of Sabzevar (Darouneh branch) Neothetys oceanic slab beneath the southern margin of Touran continental plate resulted in the formation of the NW Bardeskan continental volcanic arcs.
    Keywords: submarine lava flows, continental volcanic arcs, Neothetys, copper deposit, Bardeskan, Abri
  • Mahin Hashemi * Pages 93-102
    The study area is part of Karaj Formation in the southern city of Zanjan and is located in the central Iran zone. Rocks of the study area consists of pyroclastic, igneous and sedimentary rocks. Igneous rocks in this aria consist of two categories: acidic (rhyiolite and rhyiodasite) and basic (basaltic andesite). Sahle section in terms of lithology can be equal of the lower shale and middle tuff of the Karaj Formation in type section, but compared with Kord Kand in terms of lithology is different. The type of sedimentary units, pyroclastic units and volume of basaltic andesite and andesitic lavas are different. Low Mg# and low MgO, Cr and Ni indicate that magma-generation rocks of the study area is evolution magma. The tectonic environment of the igneous rocks associated with subduction and is continental arc. Probably Magma-generation rocks of the region is evolution magma that is made from a mantle wedge metasomatism a watery fluid caused by the subduction of the lithosphere.
    Keywords: Geochemistry, volcanic - sedimentary sequence, Subduction, Karaj Formation, southern Zanjan
  • Zahra Ahmadi * Pages 103-114
    In this research, mineralogy, geochemistry and SEM micrographs of clinker and Portland cement of Orumiyeh Cement factory were studied by Clinkers Polished sections and SEM micrographs as well as chemical analysis of clinker and Portland cements were done by XRF method in the Orumiyeh cement factory chemical lab and bogue chemical indices were calculated. Also, lime saturation factor, silica and alumina ratios were also used to compare the Orumiyeh cements and clinker by universal standards. The results show the presence of alite, belite, quartz and aluminate phases in polished sections, the necessary fuel is a type of gas fields, the rate of increasing the temperature in the kiln is very much, the rate of cooling is weak and burning the clinker has been performed during a long time. Also the Orumiyeh clinker and Portland cement type 2 have significant conformation to clinker and cement universal standards
    Keywords: Mineralogy, geochemistry, SEM, clinker, Portland cement, Orumiyeh
  • Ghavi, Mohamad Hassan Karimpour *, Pan, Mazaheri Pages 115-124
    Erythrite (Co3 (AsO4)28H2O) is one of the rare arsenic minerals which belong to the vivianite group. A recent discovery in Tarikdarreh prospect area (northeastern Iran) found erythrite along with scorodite and hydroxides of iron have been recognized as a supergene alteration product of primary arsenic mineral in surface arsenopyrite ± pyrite mineralization veins zones. A specimen of erythrite has pale red to shiny pink color and aggregates to form into a bright red color star with a radial structure. When observed under a microscope it is elongated in C crystal axial with pleochroism. This mineral has a monoclinic system, space group C2/m and the unit-cell parameter constants are a = 10.251, b = 13.447, c = 4.764, β = 104.98. The crystalline structure of this mineral forms chains of tetrahedral of arsenic, octahedra of cobalt-iron which bind with oxygen and hydrogen. Scanning electron microscope images of this crystal exhibit a timber shape and SEM-EDX analysis have confirmed As, Co elements in this crystal structure and chemical composition. An XRD examination reveals arsenopyrite as the main sulphide phase in the mineralization zone and analysis by ICP-Mass have shown that they have high levels of cobalt element. Surface weathering of arsenopyrite has provided aqueous species of cobalt and arsenide for crystallization erythrite. On the other hand erythrite can only be stable in the range of 6 to 8 pH conditions, and then Eh-pH condition has an important role in controlling the stability and solubility of erythrite.
    Keywords: Erythrite, arsenopyrite, cobalt, scorodite, Tarikdarreh
  • Nader Taghipuor * Pages 125-136
    Hamyerd iron deposit is located about 74 km north east of Semnan, in the Jam area. This area is situated in the northern part of Central Iran structural zone. The outcrops are Middle-Eocene volcanic and pyroclastic rocks with andesite to andesite-basalt and tuff composition, which are intruded by some intrusive bodies of monzonite to monzodiorite composition in this area. Iron mineralization is occurred at the contact between intrusive bodies with volcanic rocks. Widespread presence of hematite with minor contents of magnetite, pyrite, barite, and calcite is the main characteristic of mineralization in Hamyerd deposit. Mineralization is occurred as veins and lenses of hematite with leser amounts of magnetite. According to geochemical properties, the sub-volcanic intrusive body of Hamyerd is calc-alkaline and high K calc-alkaline and meta-aluminous in nature, belonging to I-type volcanic arc granitoids. Enrichment of LIL elements compared with HFS and negative anomaly of Nb and Ti and the samples plot within the VAG field suggest that the sub-volcanic intrusive body of Hamyerd has formed in a volcanic arc environment, related to the subduction zone.
    Keywords: Petrology, Geochemistry, Volcanic arc, Hamyerd iron deposit, Semnan
  • Rahimi, Mirnejad, Maryam Sheibi *, Modabberi Pages 137-148
    Spid pluton with Neogene age outcrop in the Urumieh-Dokhtar Magmatic belt. Amphibole in this intrusion is calcic and magmatic and its composition corresponds to magnesiohornblende to actinolite which reflects the type I granitoid. Geobarometry calculations show that the amphibole crystalized at pressure of 2.5 to 3.7 kbr corresponding to a depth of 8 to 12 km. Based on geothermometry of hornblende - plagioclase pairs and amphibole, a temperature of 752 to 865 °C is estimated for crystallization of these two minerals at the Spid pluton. In addition, log ƒO2 for this pluton equals to -12.18 to -15.27, which reflects relatively high oxygen fugacity in magma and indicates the formation of this pluton in the subduction zone.
    Keywords: mineral chemistry, geothermobarometry, Spid pluton, oxygen fugacity
  • Maryam Mazhari *, Mazaheri, Saadat, Homam Pages 149-160
    The study area is located in Tertiary plutonic belt of Lut Block. Tertiary intrusive injection in Cretaceous limestone caused the formation of skarn in this region. Injection intrusive changes the texture and mineralogy of limestone and skarn or marble formed. A lens-shaped iron mineralization mainly occurred in the border of intrusions and calcareous unit. Petrological studies show that the whole combination intrusive quartz-monzonite, quartz monzonite to granodiorite variables. These granitoids are sub-alkaline series and they are meta-aluminous. Geochemical features show that they belong to I-type granitoids. Enrichment in Light rare earth elements (LREE) rather than HREE and a slight negative anomaly of Eu are important evidence that show the intrusions were formed in a magmatic belt on subductions zone and belong to calc-alkaline volcanic arc setting in active continental margins. Different geochemical graphs show consistency granitoid intrusions in south of Moein Abad with iron skarn-related intrusions
    Keywords: Intrusive rocks, Lut, Iron mineralization, skarn
  • Reza Zareei Sahamiye * Pages 161-178
    The Kermanshah ophiolite complex is located in outer Zagros ophiolitic belt and consists of both mantle and crustal suites as remnants of southern branch of the Neo-Tethys Ocean in Iran. Chemical composition determinative diagram of minerals indicates that olivine in dunite, harzburgite and lherzolites has forsteritic composition and in wherlitic rocks is chrysolite in composition likewise orthopyroxene and clinopyroxene in these rocks are enstatitic and diopside to augitic composition respectively. Textural evidence such as exsolution lamellae of clinopyroxene in orthopyroxene and chain-like grains of spinel in minerals of ultramafic rocks of Sahneh, Harsin-Nourabad and Myanrahan region displaying clear evidence of cooling with decompression, partial melting and melt-rock reactions. Very low modal of clinopyroxene, Mg rich olivines and high Cr# content and Cr/Al ratio of chromian spinel from ultramafic cumulates indicate that dunites and harzburgitic rocks have formed by high degrees of partial melting. Calculated TiO2, Al2O3 and FeO/MgO ratio in the parental melt that was in equilibrium with chromian spinels and also all of used discrimination diagrams are compatible with a forearc boninitic magma (such as picrites or island arc tholeiites) in supra-subduction zone setting.
    Keywords: Mantle peridotite, boninite, arc, melt-rock reaction, Kermanshah ophiolite
  • Sakine Shekari *, Sadeghian, Habibollah, Minggou Pages 179-194
    Late Neoproterozoic (548-579 million years ago) metamorphic - igneous Shotor Kuh complex is cropped out in SE Shahrood, consist of a various range of rocks including metabasite, metapelite, metagraywake, metapsammite and metacarbonate. Metapelites include phyllite to gnessis and migmatite. Metamorphism intensity in the highest degree, progressed to anatexy and formation of granitic melts. Thermobarometery results of metapelites can be correlated by the greenschist to amphibolite facies (T= 457-641 °C and P= 6-13 Kbar). According to the results, The primarily sedimentary sequences (prtolith of Shotor-Koh metamorphic - igneous complex) formed during intracontinental extensional- rifting regim in the sea- ocean basins. These sea- ocean basins, have been closed during Cadomian orogeny event, metamorphosed and consist of tectonic melange or accretionary prisms which thrusted on the neghibours continental crust.
    Keywords: metamorphism, thermobarometery, Shahrood, Shotor-Kuh, Cadomian, metapelite
  • Riyahi Samani, Shabanian Boroujeni *, Davoudian Dehkordi Pages 195-208
    The granite-gneiss body of Abadchi area (vicinity of Zayandeh-Rud dam) is a part of Sanandaj-Sirjan tectonic zone. The mineralogical composition of the granite- gneisses contains quartz, K-feldspar, plagioclase, biotite and muscovite and minor minerals of opaque, zircon, amphibole and allanite. The granite-gneiss rocks have been influenced by deformation dynamics and weakly Na-metazomatism. Geochemically, these rocks are calcic to calc-alkali, ferroan to magnesian, peraluminous to slightly metaluminous and are A to I-type granitoid. On the bases of chondrite-normalized REE diagram, they show a relatively enrichment in LREES rather than HREES with negative Eu anomalies. On primitive-mantle normalized spider diagrams, the rocks display relatively enrichment in LILE and LREE rather than HFSE which represent the magmatic rocks depending on arc and collision setting. This granite-gneiss is formed in post-collisional tectonic setting.
    Keywords: Granite-gneiss, A-Type granite, geochemistry, Abadchi, Sanandaj-Sirjan Zone
  • Pazhkhzade, Khosroo Ebrahimi Nasrabadi *, Vatanpour, Ghaemi, Darvishi Khatooni Pages 209-218
    KuhSefid Flourite deposit is located about 110 km south east of Mashhad. Geological units of the region related to Kashafroud Formation with Jurassic age. Most of fluorite mineralization can be seen along the faults with direction of north west-south east. Fluorite veins are differente in diameter of 2 to 2.5 m and length of 50 m. Hydrothermal solutions with maximum and minimum temperatures of 181⁰C and 125⁰C with the average temperature of 152⁰C in protraction of faults, cracks and fragments, have created mineral substance. Geological evidences, petrography, mineralization and homogeneous temperature of fluids inclusion, are the evidences that concluded the Fluorite mineralization as Epithermal.
    Keywords: Fluorite, fluid inclusion, mineralization, Sefidkouh, Torbat jam
  • Shahrzad Sherafat *, Torkzadeh, Mackizadeh Pages 219-228
    This is the first report on sepiolite occurrences from ultramafics of Nain ophiolitic sequence. Sepiolite is a hydrous clay mineral with fibrous structure that is very important for industrial applications due to properties. Formation of sepiolite is related to several reactions in ultramafics of Nain ophiolite. This process is carried out in three main stages. At first, the hydrothermal fluids have been affected on ultramafic rocks so they altered to serpentinite. The influx of CO2-H2O bearing fluids along shear zones in serpentinized and brecciated ultrabasics caused dissolution and carbonatization of serpentinites. During the carbonation of serpentinite, reaction between ultrabasics with hydrothermal fluids have led to formation of Mg and/or SiO2 bearing solutions at low temperatures, and finally, sepiolite resulted from interaction of CO2, H2O rich hydrothermal fluids.
    Keywords: Sepiolite, ultramafic rocks, listvenite, hydrothermal fluids, Nain ophiolite, Central Iran
  • Mehdi Gharesi *, Rasa, Yazdi Pages 229-244
    The emplacement of Oligo-Miocene age Sheyvardagh intrusive body within the older carbonate and volcanoclastic rocks is responsible for contact metamorphism and creating of Mazraeh deposit in epidote - garnet exoskarn of Western Alborz- lesser Caucasus metallogenic belt. Mineralogical paragenesis consist of magnetite, pyrite, chalcopyrite, bornite, covellite, hematite, goethite and malachite and main mineralization stage occurs in retrograde skarn phase. Trace element analysis show the effects of meteoric fluids on intrusive body during the Skarnification .Two types of fluid inclusions were identified in quartz and calcite minerals of retrograde skarn stage. (L) type is recognize with low-medium salinity and low homogenization temperature range (120-356°) and (L埤( type is identified in high salinity and slightly higher homogenization temperature range (227-375°). Both of inclusion types entrapped in retrograde skarn stage. (L) inclusions originated from metamorphic fluids and (L埤 (inclusions originated from magmatic – meteoric mixing fluids. Isothermal minxing and surface fluid dilution are main evolution factors in mineralization fluids. Microthermometric values in ore formation stage are conformable with pressure (100 bar) and depth figures (350 - 400 meters). Mazraeh skarn deposit is characterized as an shallow skarn.
    Keywords: Western Alborz- lesser Caucasus metallogenic belt, Mazraeh deposit, skarn, fluid inclusions, microthermometry
  • Tahriri, Masuome Yousefi *, Tabatabaee, Mehrani, Dehghani Ashkezari, Dusek Pages 245-250
    The reaction of 2-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde with 4-nitrosulfonylhydrazide under refluxing led to co-crystalline compound contains N'-(2-hydroxy-3-methoxy benzylidene)-4-nitro benzenesulfonylhydrazide (a sulfonamide-Schiff base compound) and 1,2-bis (2-hydroxy-3-methoxy-benzylidenehydrazine) (I). A medium strong hydrogen bonds in 1 links the oxygen atoms of one molecule of 1,2-bis(2-hydroxy-3-methoxy-benzylidenehydrazine) to the NH group of the N'-(2-hydroxy-3-methoxy benzylidene)-4-nitrobenzenesulfonylhydrazide and is responsible for establishing of co-crystals. Compound 1 was characterized by NMR and IR spectroscopy, elemental analysis and single crystal X-ray diffraction method. Crystallographic data for 1 was collected at 95 K. The synthesized compound has been crystallized in monoclinic system with P21/n space group and a = 6.6771(2) Å, b = 19.2072(6) Å, c = 17.3980(1) Å, β = 95.56(3)º cell parameters. The final R value is 0.037 for 07 independent reflections.
    Keywords: 4-nitrosulfonyl hydrazide, Schiff base, cocrystal, Crystal structure
  • Ranjbar, Mohamad Ebrahim Ghazi *, Izadifard Pages 251-260
    The reaction of 2-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde with 4-nitrosulfonylhydrazide under refluxing led to co-crystalline compound contains N'-(2-hydroxy-3-methoxy benzylidene)-4-nitro benzenesulfonylhydrazide (a sulfonamide-Schiff base compound) and 1,2-bis (2-hydroxy-3-methoxy-benzylidenehydrazine) (I). A medium strong hydrogen bonds in 1 links the oxygen atoms of one molecule of 1,2-bis(2-hydroxy-3-methoxy-benzylidenehydrazine) to the NH group of the N'-(2-hydroxy-3-methoxy benzylidene)-4-nitrobenzenesulfonylhydrazide and is responsible for establishing of co-crystals. Compound 1 was characterized by NMR and IR spectroscopy, elemental analysis and single crystal X-ray diffraction method. Crystallographic data for 1 was collected at 95 K. The synthesized compound has been crystallized in monoclinic system with P21/n space group and a = 6.6771(2) Å, b = 19.2072(6) Å, c = 17.3980(1) Å, β = 95.56(3)º cell parameters. The final R value is 0.037 for 07 independent reflections.
    Keywords: 4-nitrosulfonyl hydrazide, Schiff base, cocrystal, Crystal structure