فهرست مطالب

معرفت فرهنگی اجتماعی - سال هشتم شماره 4 (پیاپی 32، پاییز 1396)
  • سال هشتم شماره 4 (پیاپی 32، پاییز 1396)
  • تاریخ انتشار: 1397/01/19
  • تعداد عناوین: 8
|
  • صادق گلستانی * صفحه 5
    نسبت و چگونگی ارتباط فرد و جامعه، از مباحث پردامنه در علوم اجتماعی و جامعه شناسی است. جامعه و ساختار اجتماعی، دارای الزامات و آثاری است که فرد را از جهات گوناگون تحت تاثیر قرار می دهد. جهت دهی کنش و شکل دهی معرفت نمونه آن است. شناخت این مسئله، در تکوین نظریه های اجتماعی و نحوه تبیین پدیده ها، اهمیت بنیادین دارد. این پژوهش، با روش تحلیل محتوای تفسیر گرانسنگ المیزان، نگاه علامه را نسبت به میزان و نحوه تاثیر ساختار بر عاملیت بررسی می کند و به این پرسش ها پاسخ می دهد که المیزان، ابعاد و میزان تاثیرگذاری جامعه را بر کنش و معرفت چگونه ملاحظه می کند؟ و برای عاملیت در زندگی اجتماعی، چه جایگاهی قائل است؟ علامه، بر مبنای انسان شناسی فطری خود، به این پرسش ها پاسخ می دهد. ایشان از یک سو، به تاثیر جامعه در تعیین کنش افراد و در شکل گیری معرفت کنشگران، اذعان دارد و از سوی دیگر، با توجه به عنصر فطری اختیار، تسلط جامعه در تعیین کنش و نیز معرفت کنشگر را نمی پذیرد.
    کلیدواژگان: عاملیت، ساختار، فرد، جامعه، معرفت، کنش، تعین اجتماعی
  • علی سلیمی * صفحه 23
    توجه به بزه دیدگی، عوامل موثر در آن و نقش بزه دیده در این عرصه، محور عمده در نظریه قرآنی کجروی است. این تحقیق، مسئله خود را شناسایی تحلیل بزه دیده شناختی نسبت پذیر به قرآن می داند که با هدف تدوین و شناسایی نظریه اسلامی کجروی، بر اساس گزاره های متون مقدس اسلامی، صورت می گیرد. یافته ها نشان می دهند که تحلیل قرآن، 76 عامل خرد، میانه و کلان را در دو بخش اثرگذاری های پیرامونی و اثرگذاری های بزه دیده (بالقوه)، با تفصیلی مناسب، بررسی نموده و با توجه به روابط بین آنها، در قالب الگویی نظام مند، تلفیق کرده است. همچنین، دارای شناخت های نوی پیرامون موضوع می باشد. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد ترکیبی است و توانسته ضوابط تفسیر متن در هر دو حوزه علوم اسلامی و اجتماعی را رعایت کند و به فهمی از آیات و فرازهای قرآنی برسد که در این دو حوزه علمی، دارای روایی است.
    کلیدواژگان: نظریه قرآنی کجروی، تفسیر شیعی قرآن، تحلیل محتوای کیفی (ترکیبی)، تبیین (تلفیقی)، بزه دیدگی، کجروی
  • نعمت الله کرم اللهی، محمد حسنی صفحه 45
    این نوشتار، جستاری در مفهوم «بازنمایی» است. ازاین رو، ضمن مرور عقبه تاریخی موضوع، دیدگاه های معاصر که منصرف در کارکرد رسانه های تکنولوژیک است، تبیین می شوند. بازنمایی، فرایندی است که از یک سو، مرتبط با عالم عینیات خارجی و از سوی دیگر، کنشی است که فاعل بازنما از طریق میانجی به مخاطب ارائه می کند. فرایند بازنمایی در این معنا، در گذر از سه جهان «بود»، «نمود» و «بازنمود» شکل می گیرد. لذا مسئله این نوشتار، بحث نظری در باب بازنمایی و کاوش تئوریک درباره گذر از این سه جهان است که به روش تحلیلی- عقلی و با هدف روشن شدن لایه های مباحث نظری شناخت شناسانه انجام می شود. در این فرایند، ابتدا در ارتباط با جهان «بود»، «مفهوم» شکل می گیرد. سپس، مفاهیم در جهان «نمود»، تنظیم، دسته بندی و بازآرایی می شوند. سرانجام، از مجرای ابزار بیانی به عالم «بازنمود» عرضه می شوند. حاصل اینکه، بازنمایی یک امر بیرونی، از فرایندی چندمرحله ای می گذرد که هریک، از ساختار، حدود، ایده، اراده پیش ساخته و یا پیش فهم، اشباع شده اند و انتقال صرف و بدون خدشه مفاهیم عینی به مخاطب را زیر سوال می برند.
    کلیدواژگان: بازنمایی، میانجی، تقلید، محاکات، تمثل، معرفت شناسی
  • علی عباسی، فاطمه سلیمانی پور صفحه 69
    در شرایط نفوذ نرم دشمن، غفلت متولیان عرصه های گوناگون، از اولویت ها و عدم تمییز میان مسائل اصلی و فرعی، منجر به آسیب های گسترده ای در سطح ملی و فراملی می گردد. در این شرایط، که دستگاه های محاسباتی مسئولان با اختلال مواجهه شده است، تنها راه، اعلان وضعیت «آتش به اختیار» است. در این وضعیت، افسران جوان جنگ نرم، با انجام فعالیت های خودجوش، جهادی، همراه با منطق، اخلاق و رعایت قانون، از هویت کشور در مقابل هجمه دشمن صیانت می کنند. این پژوهش، درصدد است با کاربست اصول نشانه – معناشناسی در بررسی فیلمنامه دوئل، به واکاوی مفهوم آتش به اختیار بپردازد. بررسی ساختار روایی فیلم، از جمله پاره های ابتدایی، میانی و انتهایی فیلم، بیانگر این است که دوئل شکل گرفته میان شخصیت های فیلم، علاوه بر ایجاد پویایی و زیبایی در ساختار و ایجاد هماهنگی میان اجزای روایی اثر، شرایط عینی آتش به اختیار را در مقابل جبهه خیانت به تصور کشیده است و نشان می دهد که چگونه نیروهای انقلابی در شرایط غبارآلود فتنه، نیز می توانند برای صیانت از دستاوردهای کشور خود حرکت نمایند.
    کلیدواژگان: آتش به اختیار، جنگ نرم، فیلمنامه دوئل، روایت شناسی، نشانه، معناشناسی
  • فرهاد نصرتی نژاد، محمدرضا شعبان زاده صفحه 83
    ورود مدرنتیه در شهر یزد به لحاظ فضایی، ساختاری چندبخشی در این شهر به وجود آورده و به لحاظ اجتماعی، مناسبات جامعه یزد را دچار دگرگونی کرده است. از این منظر، در شهر یزد حتی در بخش هایی که هنوز ساختار فضایی آن سنتی است، مناسبات خانوادگی و خویشاوندی تغییر کرده و از نظر محتوایی رنگ و بویی شبه مدرن گرفته است. هدف این پژوهش، بررسی نمودهای فضایی مدرنیته و نسبت های قابل مشاهده اجتماعی آن در شهر یزد است. داده ها از طریق مطالعات اسنادی، مشاهدات میدانی و مصاحبه نیمه ساخت یافته جمع آوری شده، به صورت کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نمونه آماری در بخش مصاحبه ها، شامل 15 خانواده از فضاهای سنتی و 15 خانواده از فضاهای مدرن می باشد که با لحاظ تفاوت های شغلی، سنی، جنسی و وضعیت تاهل از فضاهای مختلف شهر یزد، با استناد به قاعده اشباع انتخاب شده اند. نتایج نشان می دهد که نمودهای فضاهایی مدرنیته در شهر یزد، به چهار بخش قابل تقسیم بندی است: فضاهای در حال گذار، فضاهای هیبریدی، فضاهای مدرن و فضاهای سنتی. همچنین در فضاهای مدرن و سنتی، نسبت های قابل مشاهده ای از روابط اجتماعی متناسب با آن فضا وجود دارد.
    کلیدواژگان: فضا، مدرنیته، شهر، پیامدهای اجتماعی، یزد
  • مصطفی همدانی * صفحه 103
    گشودن باب ارتباط در فرهنگ های مختلف، دارای الگوهای متنوعی است که همواره مورد علاقه انسان شناسان و فرهنگ کاوان است. این پژوهش با روش تحلیلی – اسنادی و تتبع در آیات قرآن، تفاسیر و نصوص فریقین تلاش نموده است راهبرد اسلامی در آغاز ارتباطات را به عنوان یک نظریه هنجاری بر حسب مبانی معرفتی، اجزای فراگرد ارتباطی و روش های انگیزشی تدوین کند. سپس آن را با الگوهای آغاز ارتباط، در نمونه ای تا حد امکان نمایا از فرهنگ های جهان، که با روش هدفمند انتخاب شده مقایسه کند. نتایج تحقیق، تبیین مبانی معرفتی و اجزای فراگرد ارتباطی «سلام آغاز» و الگوی هنجاری آن در آغاز ارتباطات کلامی است. در این نظریه پردازی نشان داده شده است: اولا، «الگوی ارتباطی سلام آغاز» به عنوان یک فراگرد ارتباطی کامل (خودبسنده) برای انتشار اسم الهی «سلام» و آثار آن، از امنیت و دوستی و... است، نه فقط مقدمه ارتباط. ثانیا، این الگو برخلاف تعاریف رایج از ارتباط، در پی اهداف اقناعی صرف نیست. ثالثا، بدیلی در معنای مندرج در پیام این الگو در سایر فرهنگ ها وجود ندارد.
    کلیدواژگان: نظریه هنجاری، ارتباط درون فرهنگی، آغاز ارتباط، سلام، ارتباط سلام آغاز
  • صفحه 129
|
  • Sadegh Golestani * Page 5
    The relationship between individual and society is a wide ranging topic in social sciences and sociology. Society and social structure have requirements and effects that influence an individual in various ways. An example in this regard is setting direction for action and shaping knowledge. Understanding this issue is fundamental to the development of social theories and explanations about different phenomena. By analyzing the content of the valuable interpretation of Al-Mizan, this study examines Allama's view on the extent and the way that structure influences agency, and answers questions as to how Al-Mizan addresses the dimensions and extent of the impact of society on action and knowledge and what is the position of agency in social life. Allameh answers these questions based on his inborn anthropology; on the one hand, he acknowledges the influence of society on determining the action of individuals and on forming the knowledge of activists. On the other hand, taking into account the innate element of will power, he does not accept the domination of society in determining agent’s action and knowledge.
    Keywords: agency, structure, individual, society, knowledge, action, social determination
  • Ali Salimi * Page 23
    Paying attention to victimization, the factors contributing to it and the role of victim in this regard is the main focus in the Quranic theory of deviation. This research is a detailed victimological analysis of the Quran and aims at formulating and identifying an Islamic theory of deviation based on the propositions in the holy texts of Islam. Regarding the analysis of the Quran, the paper identifies and studies 76 micro, medium, and macro factors in the two sections of the peripheral influences and victim's (potential) influences, and by considering the relations between them, compiles them in the form of a systematic model. It also gains new knowledge about this subject. Using the methodology of qualitative content analysis with a combined approach, the research has been able to observe the rules of text interpretation in both fields of Islamic and social sciences and to arrive at an understanding of the Qur’anic verses and sections which are valid in these two fields of study.
    Keywords: Quranic theory of edeviation, Quranic Shiite interpretation, qualitative content analysis (combined), (eclectic) explanation, victimization, diviation
  • Nematollah Karamollahi, Mohammad Hasani Page 45
    This paper is an inquiry into the concept of "representation." Therefore, while reviewing the historical background of the subject, it explains the contemporary views regarding the function of technological media. Representation is a process related to the world of external objects on the one hand, and an activity represented by the agent to the audience through a mediator on the other hand. The process of representation, in this sense, is formed by passing through the three worlds of "being", "presenting" and "representing". Therefore, this paper deals with a theoretical discussion of representation and passage through these three worlds. It is conducted using an analytical-rational method and aims to shed lights on the layers of epistemological -theoretical discussions. In this process, first the " concept" is formed in relation to the of world of “being”. Then, concepts are adjusted, categorized and rearranged in the world of “presentation” and finally, they are transferred to the "representation" world through the expression device. The result is that the representation of an external issue passes through a multi-stage process which is saturated with structure, scope, idea, pre-determined will or preconception, and questions the mere and undisturbed transfer of objective concepts to the audience.
    Keywords: representation, mediator, imitation, imitating, symbolic representation, epistemology
  • Ali Abbasi, Fatemeh Soleimanipur Page 69
    With the soft invasion of enemy, the inattention of officials in various fields to the priorities and their lack of distinguishing between the main and the secondary issues can inflict considerable damage to the country at national and transnational levels. In these circumstances, when the inspective organizations have faced disruptions, the only choice is to declare a "fire at will" status. In this situation, the young officers of the soft war carry out spontaneous jihadi activities, based on logic, ethics and law, to protect the identity of their country against enemy's invasion. Using the principles of symbolic – semiotic approach, this study seeks to explore the concept of fire at will in the screenplay of Duel (2004). The study of the narrative structure of the film, including the initial, middle and final parts of the movie, suggests that the duel between the characters of the movie creates a dynamic and beautiful structure, harmonizes the narrative components of the work and shows the objective conditions of fire at will against the front of betrayal. It shows the role that revolutionary forces can play in safeguarding the achievements of their country in the blurred conditions of sedition.
    Keywords: fire at will, soft war, screenplay of duel, narration studies, symbolic, semiotic
  • Farhad Nosratinejad, Mohammad Reza Shabanzadeh Page 83
    The arrival of modernity in the city of Yazd has created a multiple structure in this city, and has changed the social relations in Yazd society. From this perspective, in the city of Yazd, even in areas where the spatial structure is still traditional, family relationships have changed into pseudo-modern. The aim of this study is to investigate the spatial manifestations of modernity and its social effects that are visible in Yazd. Data was collected through documentive studies, field observations, and semi-structured interviews and then, it was analyzed qualitatively. In the interview section, the statistical sample consisted of 15 families living in traditional spaces and 15 families residing in modern spaces. In terms of differences in occupation, age, gender and marital status in different areas of Yazd, sample was selected using saturation method. The results show that the manifestations of the modern spaces in Yazd can be divided into four parts: transitional spaces, hybrid spaces, modern spaces and traditional spaces. Also, there are visible proportions of social relationships appropriate to each of the modern and traditional spaces.
    Keywords: space, modernity, city, social outcomes, Yazd
  • Mostafa Hamedani * Page 103
    The start of communication, with its diverse patterns in different cultures, has always been of interest to anthropologists and cultural experts. Using the analytical-documentive method and studying the Quranic verses, interpretations and Shia and Sunni religious texts, the present paper has attempted to develop an Islamic strategy of starting communication as a normative theory based on epistemic principles, components of communication process and motivational methods. It compares this Islamic pattern of beginning verbal communications with those in a sample that is representative of the world cultures and is chosen through purposive sampling method. The research results include an explanation of the epistemic foundations and components of the process of “beginning with salam " communication and its normative pattern at the beginning of verbal communication. This theorization shows that: firstly, the "communicative pattern of Beginning with salam" is a complete (self-sufficient) communication process for the spread of the divine name "Salam" and its effects on security and friendship and etc., and not just an introduction to communication. Secondly, unlike the common definitions of communication, this pattern does not strive for purely persuasive goals. Third, there is no equivalent for the meaning of this pattern in other cultures.
    Keywords: normative theory, intracultural communication, initiation of communication, salam, communication beginning with salam